Next Verse

Shloka 1

Śrāddha-kalpa: Amarakantaka–Tīrtha-Māhātmya and Akṣaya Pitṛ-Tarpaṇa

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे द्वादशो ऽध्यायः // १२// बृहस्पतिरुवाच सकृदभ्यर्चिताः प्रीता भवन्ति पितरो ऽव्ययाः / योगात्मानो महात्मानो विपाप्मानो महौजसः

iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīye upoddhātapāde śrāddhakalpe dvādaśo 'dhyāyaḥ // 12// bṛhaspatiruvāca sakṛdabhyarcitāḥ prītā bhavanti pitaro 'vyayāḥ / yogātmāno mahātmāno vipāpmāno mahaujasaḥ

یوں شری برہمانڈ مہاپُران کے وایو-پروکت مَدیہ بھاگ کے تیسرے اُپوَدھات پاد کے شرادھّ کلپ میں بارہواں ادھیائے۔ برہسپتی نے کہا—ایک بار بھی باقاعدہ پوجا کیے جانے پر اَویَی پِتر خوش ہوتے ہیں؛ وہ یوگاتما، مہاتما، بےگناہ اور عظیم نور و قوت والے ہیں۔

itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध; discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (अव्यय; इत्यर्थे) marking end of section
śrībrahmāṇḍein the Śrī-Brahmāṇḍa (Purāṇa)
śrībrahmāṇḍe:
Adhikaraṇa (अधिकरण; location/context)
TypeNoun
Rootśrī-brahmāṇḍa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); karmadhāraya: ‘glorious Brahmāṇḍa’ (title)
mahāpurāṇein the Mahāpurāṇa
mahāpurāṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmahā-purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); karmadhāraya ‘great Purāṇa’
vāyuproktespoken by Vāyu
vāyuprokte:
Viśeṣaṇa (विशेषण; qualifier of purāṇa)
TypeAdjective
Rootvāyu + prokta (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: vāyu-prokta ‘spoken by Vāyu’
madhyabhāgein the middle section
madhyabhāge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmadhya + bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: madhya-bhāga ‘middle part/section’
tṛtīyein the third
tṛtīye:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottṛtīya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); ordinal ‘third’ (agreeing with bhāga/pāda context)
upoddhātapādein the Upoddhāta-pāda
upoddhātapāde:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootupoddhāta + pāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: upoddhāta-pāda ‘introductory quarter/section’
śrāddhakalpein the Śrāddha-kalpa
śrāddhakalpe:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrāddha + kalpa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); tatpuruṣa: śrāddha-kalpa ‘rite-procedure of śrāddha’
dvādaśaḥtwelfth
dvādaśaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण; of adhyāyaḥ)
TypeAdjective
Rootdvādaśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); ordinal usage ‘twelfth’
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता; subject—heading)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
bṛhaspatiḥBṛhaspati
bṛhaspatiḥ:
Karta (कर्ता; speaker)
TypeNoun
Rootbṛhaspati (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormPerfect (लिट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
sakṛtonce
sakṛt:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootsakṛt (अव्यय)
FormAdverb (अव्यय) ‘once/even once’
abhyarcitāḥworshipped
abhyarcitāḥ:
Karta (कर्ता; subject—pitaras)
TypeVerb
Rootabhi√arc (धातु)
FormPast passive participle (क्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); ‘having been worshipped’
prītāḥpleased
prītāḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण; predicate of subject)
TypeAdjective
Rootprīta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); predicate adjective
bhavantibecome/are
bhavanti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
FormPresent (लट्), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन)
pitaraḥthe ancestors (Pitṛs)
pitaraḥ:
Karta (कर्ता; subject)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
avyayāḥimperishable
avyayāḥ:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeAdjective
Rootavyaya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); predicate adjective
yogātmānaḥof yogic nature
yogātmānaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण; of pitaraḥ)
TypeAdjective
Rootyoga + ātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); bahuvrīhi: ‘whose nature is yoga/possessed of yogic self’
mahātmānaḥgreat-souled
mahātmānaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + ātman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); bahuvrīhi: ‘great-souled’
vipāpmānaḥsinless
vipāpmānaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi + pāpman (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); bahuvrīhi: ‘free from sin’
mahaujasaḥof great power
mahaujasaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmahā + ojas (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); bahuvrīhi: ‘of great vigor/splendor’