Shloka 102
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
Devanagari script
सौम्यायने वाग्रयणे ह्यश्वमेधं तदप्नुयात् / सोमश्चाप्यायनं कृत्वा ह्यगनेर्वेवस्वतस्य च
Transliteration
saumyāyane vāgrayaṇe hyaśvamedhaṃ tadapnuyāt / somaścāpyāyanaṃ kṛtvā hyaganervevasvatasya ca
Translation
سَومیاین یا واگرَیَن کے موقع پر وہ اشومیدھ کا پھل پاتا ہے؛ اور سوم اور ویوسوت اگنی کا بھی آپیاین (پرورش) کر کے۔
Word by Word
सौम्यायनेat the Saumya-ayana (a specific period/rite)
सौम्यायने:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootसौम्यायन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (contextual), सप्तमी (Locative), एकवचन; पर्व/कालवाचक
वाor
वा:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात (or)
अग्रयणेat the Agra-yana (first course/seasonal rite)
अग्रयणे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootअग्रयण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
हिindeed/for
हि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, हेत्वर्थक/निश्चयार्थक निपात (for/indeed)
अश्वमेधम्Aśvamedha sacrifice
अश्वमेधम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक) + मेध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘अश्वस्य मेधः’ (horse-sacrifice)
तत्that (result/merit)
तत्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; सर्वनाम
अप्नुयात्would obtain/should attain
अप्नुयात्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Root√आप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
सोमःSoma
सोमः:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (and)
अप्यायनम्nourishing/increase (rite of replenishment)
अप्यायनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअप्यायन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
कृत्वाhaving performed
कृत्वा:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeVerb
Root√कृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वा-प्रत्यय absolutive)
Formअव्ययकृदन्त (gerund/क्त्वान्त): ‘having done’
हिindeed/for
हि:
निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (indeed/for)
अगनेःof Agni
अगनेः:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
विवस्वतःof Vivasvat (the Sun)
विवस्वतः:
सम्बन्ध (Sambandha)
TypeNoun
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
चand
च:
समुच्चय (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (and)