Brahma Purana — Krishna Subdues Kaliya and Purifies the Yamuna, Shloka 43
Devanagari script
व्यास उवाच इत्य् उक्ते ताभिर् आश्वास्य क्लान्तदेहो ऽपि पन्नगः प्रसीद देवदेवेति प्राह वाक्यं शनैः शनैः //
Translation
یہاں شلوک کا اصل متن موجود نہیں؛ صرف “43” عدد دیا گیا ہے۔ براہِ کرم برہما پران 185.43 کا سنسکرت شلوک بھیجیں، پھر میں باوقار ترجمہ پیش کروں گا۔
Word by Word
vyāsaḥVyāsa
vyāsaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvyāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘Vyāsa’
uvācasaid
uvāca:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘said’
itithus
iti:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle) — ‘thus’
uktewhen it was said
ukte:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन — ‘when (it was) said’
tābhiḥby them
tābhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (Instrumental/करण), बहुवचन — ‘by them (fem.)’
āśvāsyahaving consoled
āśvāsya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootā-śvas (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/अव्ययभाव-क्त्वा), परस्मैपदी — ‘having consoled/encouraged’
klānta-dehaḥweary-bodied
klānta-dehaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootklānta (प्रातिपदिक) + deha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — (कर्मधारयः) ‘one whose body is weary’
apieven/also
api:
Sambandha-dyotaka (सम्बन्धद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (particle) — ‘even/also’
pannagaḥthe serpent
pannagaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpannaga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘serpent’
prasīdabe pleased
prasīda:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-sad (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन — ‘be gracious/be pleased’
deva-devaO God of gods
deva-deva:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक) + deva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन — (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘O god of gods’
itithus
iti:
Vākyārtha-dyotaka (वाक्यार्थद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय — ‘thus’
prāhasaid
prāha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootah (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन — ‘said/spoke’
vākyamwords
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन — ‘speech/words’
śanaiḥslowly
śanaiḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśanaiḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) — ‘slowly’
śanaiḥslowly
śanaiḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśanaiḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), पुनरुक्ति — ‘slowly, little by little’
Speaker
Narrator Vyāsa; the serpent addresses Kṛṣṇa with the plea “prasīda devadeva”