Shloka 13

Draupadī Meets Kṛṣṇa’s Queens — Narratives of the Lord’s Marriages and the Queens’ Bhakti

Devanagari script

श्रीसत्योवाच सप्तोक्षणोऽतिबलवीर्यसुतीक्ष्णश‍ृङ्गान् पित्रा कृतान् क्षितिपवीर्यपरीक्षणाय । तान् वीरदुर्मदहनस्तरसा निगृह्य क्रीडन् बबन्ध ह यथा शिशवोऽजतोकान् ॥ १३ ॥ य इत्थं वीर्यशुल्कां मां दासीभिश्चतुरङ्गिणीम् । पथि निर्जित्य राजन्यान् निन्ये तद्दास्यमस्तु मे ॥ १४ ॥

Transliteration

śrī-satyovāca saptokṣaṇo ’ti-bala-vīrya-su-tīkṣṇa-śṛṅgān pitrā kṛtān kṣitipa-vīrya-parīkṣaṇāya tān vīra-durmada-hanas tarasā nigṛhya krīḍan babandha ha yathā śiśavo ’ja-tokān

Translation

شری ستیا نے کہا—میرے والد نے میرے ہاتھ کے خواہش مند راجاؤں کی طاقت آزمانے کے لیے نہایت زور آور، پرجوش اور تیز سینگوں والے سات بیل مقرر کیے۔ وہ بیل بہت سے سورماؤں کا غرور توڑتے تھے، مگر شری کرشن نے انہیں آسانی سے قابو کر کے یوں باندھ دیا جیسے بچے کھیل میں بکری کے بچوں کو باندھ دیتے ہیں۔ اس طرح انہوں نے اپنے پرाकرم کو ہی شُुल्क بنا کر مجھے حاصل کیا۔ پھر داسیوں اور چتورنگی فوج کے ساتھ، راستے میں مخالفت کرنے والے راجاؤں کو شکست دے کر مجھے لے گئے۔ مجھے اسی پر بھو کی خدمت کا شرف نصیب ہو۔

Synonyms

• श्री-सत्या-उवाच: Śrī Satyā said
• श्री-सत्या-उवाच: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + सत्या (प्रातिपदिक) + वच् (धातु)
• Form: आख्यात; लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; ‘उवाच’ = said; ‘श्रीसत्या’ कर्तृ-नाम (speaker tag)

• सप्त-उक्षणः: having seven bulls
• सप्त-उक्षणः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक) + उक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (सप्त उक्षणाः यस्य); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of the hero)

• अति-बल-वीर्य-सु-तीक्ष्ण-शृङ्गान्: (bulls) with exceedingly strong, very sharp horns
• अति-बल-वीर्य-सु-तीक्ष्ण-शृङ्गान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अति (अव्यय) + बल (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक) + सु (अव्यय) + तीक्ष्ण (प्रातिपदिक) + शृङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-समास; मुख्यं ‘शृङ्ग’ (horns) विशेषितम्; ‘अति’/‘सु’ उपसर्गवत् अव्यय-पूर्वपद; नपुंसकलिङ्ग (शृङ्ग); द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• पित्रा: by (his) father
• पित्रा: Kartr-karana (कर्तृ/करण)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• कृतान्: made; prepared
• कृतान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying implied ‘तान्/उक्षणान्’)

• क्षितिप-वीर्य-परीक्षणाय: for testing the kings’ prowess
• क्षितिप-वीर्य-परीक्षणाय: Sampradana (सम्प्रदान/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: क्षितिप (प्रातिपदिक) + वीर्य (प्रातिपदिक) + परीक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी/सप्तमी-सम्बन्ध: क्षितिपस्य वीर्यस्य परीक्षणम्); नपुंसकलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन; प्रयोजन (purpose)

• तान्: those (bulls)
• तान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• वीर-दुर्मद-हनः: the hero, destroyer of arrogance
• वीर-दुर्मद-हनः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वीर (प्रातिपदिक) + दुर्मद (प्रातिपदिक) + हन (प्रातिपदिक; हन्-धातोः नामधातु/प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (दुर्मदं हन्ति इति; ‘वीर’ उपपद-विशेषण); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of the hero)

• तरसा: with force; swiftly
• तरसा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, एकवचन; करण (instrumental of force/impetus)

• निगृह्य: having subdued
• निगृह्य: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: नि + ग्रह् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त-अव्यय (absolutive/gerund); ‘having subdued/seized’

• क्रीडन्: playing
• क्रीडन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: क्रीड् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषण (manner)

• बबन्ध: he bound
• बबन्ध: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: बन्ध् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ह: indeed; (just)
• ह: Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: अव्यय; पदपूरण/स्मरणार्थक-निपात (expletive particle)

• यथा: as; like
• यथा: Upamana (उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानार्थक (comparative adverb: as/like)

• शिशवः: children
• शिशवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अज-तोकान्: goat-kids
• अज-तोकान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अज (प्रातिपदिक) + तोक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (अजानां तोकाः = kids of goats); पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

Characters & Entities

• Satyā
• Kṛṣṇa
• Satyā’s father (Nagnajit)
• kṣitipāḥ (kings)

FAQs

What is the story of the seven bulls in Srimad Bhagavatam 10.83?

Satyā explains that her father arranged seven immensely powerful bulls to test royal suitors; Kṛṣṇa effortlessly subdued and bound them, winning her hand.

Why is Kṛṣṇa called ‘durmada-hana’ (destroyer of pride) in this verse?

Because He defeats displays of arrogant strength with ease, showing that worldly power is insignificant before the Supreme Lord.

What is the practical lesson from Kṛṣṇa binding the bulls ‘as if playing’?

The verse teaches humility: what seems impossible to humans is effortless for the Divine, so devotion and surrender are stronger than pride in ability.