Shloka 2

Gopī-gīta Aftermath: Kṛṣṇa Returns and Explains Divine Non-Reciprocation

Rāsa-līlā Dialogue

Devanagari script

तासामाविरभूच्छौरि: स्मयमानमुखाम्बुज: । पीताम्बरधर: स्रग्वी साक्षान्मन्मथमन्मथ: ॥ २ ॥

Transliteration

tāsām āvirabhūc chauriḥ smayamāna-mukhāmbujaḥ pītāmbara-dharaḥ sragvī sākṣān manmatha-manmathaḥ

Translation

تب شَوری شری کرشن مسکراتے ہوئے کنول جیسے چہرے کے ساتھ، زرد پوشاک اور گلے میں ہار پہنے، گوپیوں کے سامنے ظاہر ہوئے—گویا کام دیو کو بھی مسحور کرنے والے ساکشات۔

Synonyms

• तासाम्: of them
• तासाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th case), बहुवचन; pronoun

• आविरभूत्: appeared
• आविरभूत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आविर् + भू (धातु)
• Form: लुङ् (Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शौरिः: Śauri (Kṛṣṇa)
• शौरिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शौरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; epithet of Kṛṣṇa

• स्मयमान-मुख-अम्बुजः: whose lotus-like face was smiling
• स्मयमान-मुख-अम्बुजः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्मयमान (कृदन्त; स्मि/स्मय् धातु) + मुख (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहिसमास: स्मयमानं मुखं यस्य तत्; मुखाम्बुज इति कर्मधारय-तत्पुरुष (मुखम् एव अम्बुजम्); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शौरिः इति विशेषण

• पीताम्बर-धरः: wearing yellow garments
• पीताम्बर-धरः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पीत (प्रातिपदिक) + अम्बर (प्रातिपदिक) + धर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास: पीतम् अम्बरम् (कर्मधारय) + धरः (उपपद-तत्पुरुष: अम्बरं धरति); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शौरिः इति विशेषण

• स्रग्वी: garlanded
• स्रग्वी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्रग्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; स्रक् (माला) अस्य अस्ति इति (possessor adjective)

• साक्षात्: directly, manifestly
• साक्षात्: Adhikarana (अधिकरण/रीति)
• Type: Indeclinable
• Root: साक्षात् (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण/निपात (indeclinable: directly, manifestly)

• मन्मथ-मन्मथः: the Cupid of Cupids
• मन्मथ-मन्मथः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्मथ (प्रातिपदिक) + मन्मथ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास (उपमान-उपमेयभाव): मन्मथानां मन्मथः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शौरिः इति विशेषण

Characters & Entities

• Śrī Kṛṣṇa (Śauri)
• Gopīs
• Manmatha (Cupid)

FAQs

What does the Srimad Bhagavatam say about Krishna's beauty in the Rasa Lila?

This verse describes Kṛṣṇa appearing with a smiling lotus face, yellow garments, and a garland—so captivating that He is called the enchanter of even Cupid.

Why did Krishna suddenly appear before the gopis in Canto 10 Chapter 32?

In the flow of the rāsa-līlā narrative, Kṛṣṇa reveals Himself to the gopīs to intensify and reciprocate their devotion, drawing their hearts fully toward Him.

What is the practical application of 'manmatha-manmatha' in modern devotional life?

It points the mind toward a higher attraction: cultivating remembrance of Kṛṣṇa helps redirect worldly desires into devotion and inner steadiness.