Sutra 9
Devanagari script
यातव्ययौगपद्ये गुरुव्यसनं न्यायवृत्तिं लघुव्यसनमन्यायवृत्तिं विरक्तप्रकृतिं वेति विरक्तप्रकृतिं यायात् ॥ कZ_०७.५.०९ ॥
Transliteration
yātavyayaugapadye guruvyasanaṃ nyāyavṛttiṃ laghuvyasanam anyāyavṛttiṃ viraktaprakṛtiṃ veti viraktaprakṛtiṃ yāyāt
Translation
جب ‘یاتویہ’ کا انتخاب بیک وقت (یعنی ہم پلہ اختیارات میں) کرنا ہو تو یہ دیکھا جا سکتا ہے: (1) جو بڑی مصیبت میں ہو مگر عادلانہ طرزِ عمل والا ہو، (2) جو معمولی مصیبت میں ہو مگر ظالمانہ طرزِ عمل والا ہو، یا (3) جس کی رعایا بددل/بیگانہ ہو۔ ایسی صورت میں اسی کے خلاف کوچ کرنا چاہیے جس کی رعایا بیگانہ ہو۔
Word by Word
यातव्यto be gone to / to be resorted to
यातव्य:
TypeAdjective (Gerundive)
Rootया
Formकृत्य-प्रत्यय (तव्यत्); नपुंसकलिङ्गे एकवचनम् (समास/पद-रूपेण)
अयौगपद्येin a situation of non-simultaneity / when (things) cannot be done simultaneously
अयौगपद्ये:
TypeNoun
Rootअयौगपद्य
Formनपुंसकलिङ्गे सप्तमी एकवचनम्
गुरु-व्यसनम्a grave calamity
गुरु-व्यसनम्:
TypeNoun
Rootव्यसन
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; गुरु (विशेषण) + व्यसन (प्रधान)
न्याय-वृत्तिम्a just/right course of conduct
न्याय-वृत्तिम्:
TypeNoun
Rootवृत्ति
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; न्याय (विशेषण) + वृत्ति (प्रधान)
लघु-व्यसनम्a minor calamity
लघु-व्यसनम्:
TypeNoun
Rootव्यसन
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; लघु (विशेषण) + व्यसन (प्रधान)
अन्याय-वृत्तिम्an unjust/wrong course of conduct
अन्याय-वृत्तिम्:
TypeNoun
Rootवृत्ति
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; अन्याय (विशेषण) + वृत्ति (प्रधान)
विरक्त-प्रकृतिम्a disaffected constituency/subject-element
विरक्त-प्रकृतिम्:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; विरक्त (विशेषण) + प्रकृति (प्रधान)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
इतिthus (marking the stated alternatives)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formइत्यादि-समाप्त्यर्थक/उद्धरणार्थक निपात
विरक्त-प्रकृतिम्the disaffected constituency
विरक्त-प्रकृतिम्:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; पुनरुक्ति (emphatic resumption)
यायात्should go / should resort (to)
यायात्:
TypeVerb
Rootया
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
Entities Mentioned
P
prakṛti (state elements/subjects)V
virakta-prakṛti (alienated subjects)FAQs
Attack the polity with alienated subjects, because internal disaffection makes conquest and control easier.
Because justice/unjustice affects popular support and elite cooperation, altering resilience under invasion.