Sutra 10
Devanagari script
गुरुव्यसनं न्यायवृत्तिमभियुक्तं प्रकृतयोऽनुगृह्णन्ति लघुव्यसनमन्यायवृत्तिमुपेक्षन्ते विरक्ता बलवन्तमप्युच्छिन्दन्ति ॥ कZ_०७.५.१० ॥
Transliteration
guruvyasanaṃ nyāyavṛttim abhiyuktaṃ prakṛtayo'nugṛhṇanti laghuvyasanam anyāyavṛttim upekṣante viraktā balavantam apy ucchindanti
Translation
جب حملہ ہو تو ریاست کے اجزا (پراکرتیاں) عادلانہ طرزِ عمل والے حکمران کی، خواہ وہ بڑی مصیبت میں ہو، حمایت کرتے ہیں؛ ظالمانہ طرزِ عمل والے حکمران کو، خواہ اس کی مصیبت معمولی ہو، نظرانداز کرتے ہیں؛ اور جب وہ بددل ہو جائیں تو طاقتور حکمران کو بھی معزول کر سکتے ہیں۔
Word by Word
गुरु-व्यसनम्a grave calamity / serious vice
गुरु-व्यसनम्:
TypeNoun
Rootव्यस् (व्यसन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भे—द्वितीया; ‘अनुगृह्णन्ति/उपेक्षन्ति’ इत्यस्य कर्म)
न्याय-वृत्तिम्conduct in accordance with justice/law
न्याय-वृत्तिम्:
TypeNoun
Rootवृत् (वृत्ति)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘अभियुक्तम्’ इत्यस्य विशेष्य (कर्म)
अभियुक्तम्afflicted/assailed (by misfortune)
अभियुक्तम्:
TypeParticiple
Rootअभि-युज्
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘(राजानम्) अभियुक्तम्’—दोषेण/आपदि ग्रस्तम्/आक्रान्तम् इत्यर्थे
प्रकृतयःthe constituents of the state (prakṛtis)
प्रकृतयः:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्तृ
अनुगृह्णन्तिsupport / favor / help
अनुगृह्णन्ति:
TypeVerb
Rootअनु-ग्रह्
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन
लघु-व्यसनम्a minor calamity / small vice
लघु-व्यसनम्:
TypeNoun
Rootव्यस् (व्यसन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भे—द्वितीया; ‘उपेक्षन्ते’ इत्यस्य कर्म)
अन्याय-वृत्तिम्unjust conduct
अन्याय-वृत्तिम्:
TypeNoun
Rootवृत् (वृत्ति)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘उपेक्षन्ते’ इत्यस्य कर्म
उपेक्षन्तेdisregard / remain indifferent to
उपेक्षन्ते:
TypeVerb
Rootउप-ईक्ष्
Formलट्, आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन
विरक्ताःdisaffected / alienated
विरक्ताः:
TypeAdjective
Rootवि-रञ्ज् (रक्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्तृ (प्रकृतयः एव)
बलवन्तम्even a powerful (man/king)
बलवन्तम्:
TypeAdjective
Rootबलवत्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; ‘उच्छिन्दन्ति’ इत्यस्य कर्म
अपिeven / also
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formनिपात; अव्यय
उच्छिन्दन्तिcut off / overthrow / eliminate
उच्छिन्दन्ति:
TypeVerb
Rootउद्-छिद्
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन
Entities Mentioned
P
prakṛtayaḥ (state elements)N
nyāyavṛtti (just rule)A
anyāyavṛtti (unjust rule)V
virakta (alienated)FAQs
Legitimacy and internal cohesion determine wartime resilience more than raw power alone.
Prefer targets with disaffected populations/elite networks; they are more likely to defect or refuse mobilization.