Sutra 8
Devanagari script
अनभियुक्तस्तु लघुव्यसनः सुखेन व्यसनं प्रतिकृत्यामित्रो यातव्यमभिसरेत्पार्ष्णिं वा गृह्णीयात् ॥ कZ_०७.५.०८ ॥
Transliteration
anabhiyuktas tu laghuvyasanaḥ sukhena vyasanaṃ pratikṛtyāmitro yātavyam abhisaret pārṣṇiṃ vā gṛhṇīyāt
Translation
لیکن اگر معمولی مصیبت میں مبتلا دشمن پر حملہ نہ کیا جائے تو وہ آسانی سے اپنی مصیبت کا ازالہ کر کے پھر ‘یاتویہ’ پر چڑھائی کر دیتا ہے—یا ایڑی پکڑ لیتا ہے (پیچھے سے حملہ کرتا ہے)۔
Word by Word
अनभियुक्तःone who is not engaged (in action)/not set upon (by attack)
अनभियुक्तः:
TypeAdjective (Past Passive Participle used adjectivally)
Rootअभि-युज्
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; नञ्-पूर्वकः ‘अभियुक्त’ (PPP) = ‘not engaged/commissioned/attacked’
तुbut, however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formनिपात; विरोध/विशेषार्थे
लघु-व्यसनःone whose calamity is slight (i.e., in a mild distress)
लघु-व्यसनः:
TypeNoun (with adjective)
Rootव्यस्/व्यसन (noun-stem)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; ‘लघु’ (adj.) + ‘व्यसन’ (n.) = ‘having a light/mild calamity’
सुखेनeasily, with ease
सुखेन:
TypeNoun
Rootसुख
Formतृतीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; करण/रीत्या
व्यसनम्calamity, distress
व्यसनम्:
TypeNoun
Rootव्यसन
Formद्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; कर्म
प्रतिकृत्यhaving countered/remedied
प्रतिकृत्य:
TypeGerund (Absolutive)
Rootप्रति-कृ
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय; ‘having counter-acted/remedied’
अमित्रःthe enemy
अमित्रः:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्ग; कर्तृ
यातव्यम्should be proceeded against / one should march (against him)
यातव्यम्:
TypeVerbal adjective (Gerundive)
Rootया
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; विधेय/आवश्यकता ‘is to be gone/should be proceeded’
अभिसरेत्should advance/approach (to attack)
अभिसरेत्:
TypeVerb
Rootअभि-सृ
Formलोट् (विधिलिङ्/आज्ञार्थे) परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष, एकवचनम्; ‘let him approach/advance’
पार्ष्णिम्the rear/heel (i.e., the enemy’s rear)
पार्ष्णिम्:
TypeNoun
Rootपार्ष्णि
Formद्वितीया-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्ग; कर्म
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक निपात
गृह्णीयात्should seize/capture
गृह्णीयात्:
TypeVerb
Rootग्रह्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष, एकवचनम्; ‘should seize’
Entities Mentioned
A
amitra (enemy)Y
yātavya (intended target)FAQs
A rear attack, encirclement, or opportunistic strike when you are committed elsewhere.
Do not leave a lightly-distressed enemy unengaged; he may recover quickly and counterattack.