
Rurudaityavadhaḥ, Cāmuṇḍā–Kālarātri-stutiḥ, Trīśakti-prakāśaś ca
Mythic-Theology (Devī-Māhātmya) with Ritual/Protective Phalaśruti
Isinalaysay ni Varāha kay Pṛthivī ang pangyayari tungkol sa tāmāsī raudrī śakti—si Kālarātri/Cāmuṇḍā—na nagsasagawa ng matinding tapas sa Nīlagiri. Ang asurang si Ruru, hari ng lungsod na hitik sa hiyas sa karagatan, ay sinalakay ang mga daigdig; natalo ang mga deva at tumakas sa bundok na tinitirhan ng Devī. Ipinamalas ng Devī ang di-mabilang na mga kasamang diyosa na lumipol sa hukbo ng daitya; nang gumamit si Ruru ng mapanlinlang na māyā na nagpatulog sa mga deva, tinamaan siya ng Devī, kinuha ang kanyang balat at ulo, at naging “Cāmuṇḍā.” Humingi ng pagkain ang mga kasama; itinakda ni Rudra ang mga “handog” (bali) na may kaayusang panlipunan, kaugnay ng mga hanggahang bahagi ng tahanan at ng mga taong marupok. Pagkaraan ay pinuri ni Rudra ang Devī; nagwakas ang kabanata sa aral ng trīśakti—śvetā/sāttvikī, raktā/rājasī, kṛṣṇā/tāmasī—at sa phalaśruti na nagtatampok ng pag-iingat at pagbabalik ng kaayusan sa mundo, pati paghahari, sa pamamagitan ng pakikinig, pagbigkas, pagsulat, at pagsamba.
Verse 1
श्रीवराह उवाच । या सा नीलगिरिं याता तपसे धृतमानसा । रौद्री तमोद्भवा शक्तिस्तस्याः शृणु धरे व्रतम् ॥
Sinabi ni Śrī Varāha: “Yaong nagtungo sa Nīlagiri upang magsagawa ng tapas, na matatag ang isip—ang mabagsik na śakti na isinilang mula sa kadiliman: pakinggan mo, O Tagapagdala ng Daigdig, ang kanyang banal na panata (vrata).”
Verse 2
अश्वास्तथा काञ्चनपीडनद्धा रोहीतमत्स्यैः समतां जलान्तः । व्यवस्थितास्ते सममेव तूर्णं विनिर्ययुः लक्षशः कोटिशश्च ॥
Ang mga kabayo rin—na nakagapos sa mga palamuting ginto—ay nakahanay sa loob ng tubig, kasinlaki ng mga isdang rohīta; at silang lahat ay sabay-sabay na biglang sumiklab palabas, sa daan-daang libo at sa mga koro-koro.
Verse 3
रथा रविस्यन्दनतुल्यवेगाः सुचक्रदण्डाक्षत्रिवेणुयुक्ताः । सुशस्त्रयन्त्राः परिपीडिताङ्गाः चलत्पताकास्त्वरितं विशङ्काः ॥
Ang mga karwahe, kasingbilis ng karwahe ng Araw, na may mainam na mga gulong, poste, ehe at mga sangkap na tatluhang kawayan; ganap sa mga sandata at mga kasangkapang pandigma, na sumisiksik sa mga katawan (ng nasa loob), at may mga bandilang kumakaway, ay tumakbo nang mabilis na walang pag-aalinlangan.
Verse 4
तथैव योधाः स्थगितेतरेतरास्तितीर्षवः प्रवरास्तूर्णपाणयः । रणे रणे लब्धजयाः प्रहारिणो विरेजुरुच्चैरसुरानुगा भृशम् ॥
Gayundin ang mga mandirigma—na nagtatakip sa isa’t isa, sabik na tumawid at sumulong, mga pangunahing kawal at mabilis ang mga kamay—na nagkamit ng tagumpay sa labanan matapos ang labanan, ay nagningning at umalingawngaw, lubhang dakila bilang mga tagasunod ng mga Asura.
Verse 5
देवेषु चैव भग्नेषु विनिर्गत्य जलात् ततः । चतुरङ्गबलोपेतः प्रायादिन्द्रपुरं प्रति ॥
At nang magapi ang mga Deva, siya’y lumitaw mula sa tubig; kasama ang hukbong apat na sangay, siya’y nagmartsa patungo sa lungsod ni Indra.
Verse 6
युयोध च सूरैः सार्द्धं रुरुर्दैत्यपतिस्तथा । मुद्गरैर्मुषलैः शूलैः शरैर्दण्डायुधैस्तथा । जघ्नुर्दैत्याः सुरान् संख्ये सुराश्चैव तथासुरान् ॥
At nakipaglaban si Ruru, ang panginoon ng mga Daitya, kasama ng mga bayani; gamit ang mga maso, pamalo, sibat, mga palaso, at mga sandatang tungkod. Sa sagupaan, pinaslang ng mga Daitya ang mga Sura, at ang mga Sura naman ay gayundin (na pumaslang) sa mga Asura.
Verse 7
एवं क्षणमथो युद्धं तदा देवाः सवासवाः । असुरैर्निर्जिताः सद्यो दुद्रुवुर्विमुखा भृशम् ॥
Kaya, matapos ang saglit na pagpapatuloy ng labanan, ang mga diyos—kasama si Indra—ay agad na natalo ng mga asura at tumakas na lubhang nababalisa, na nakatalikod sa pag-urong.
Verse 8
देवेषु चैव भग्नेषु विद्रुतेषु विशेषतः । असुरः सर्वदेवानामन्वधावत वीर्यवान् ॥
At nang ang mga diyos ay nagapi at lalo pang nagkawatak-watak sa pagtakbo, isang makapangyarihang asura ang mahigpit na humabol sa lahat ng mga diyos.
Verse 9
ततो देवगणाः सर्वे द्रवन्तो भयविह्वलाः । नीलं गिरिवरं जग्मुर्यत्र देवी व्यवस्थिताः ॥
Pagkaraan, ang lahat ng pangkat ng mga diyos, tumatakbong balisa at nanginginig sa takot, ay nagtungo sa dakilang bundok na Nīla, kung saan nananatili ang Diyosa.
Verse 10
औद्री तपोरता देवी तामसी शक्तिरुत्तमा । संहारकारिणी देवी कालरात्रीति तां विदुः ॥
Ang Diyosa—marahas ang likas, nakatuon sa tapas (pag-aayuno at pagninilay), at ang kataas-taasang kapangyarihan ng kadiliman (tāmasī)—ang Diyosang nagdudulot ng pagkalipol; siya’y kilala bilang Kālārātrī.
Verse 11
सा दृष्ट्वा तान् तदा देवान् भयत्रस्तान् विचेतसः । मा भैष्टेत्युच्चकैर्देवी तानुवाच सुरोत्तमान् ॥
Nang makita niya noon ang mga diyos na nanginginig sa takot at litong-lito ang isip, sinabi ng Diyosa nang malakas sa mga pinakadakila sa mga sura: “Huwag kayong matakot.”
Verse 12
तपः कृत्वा चिरं कालं पालयाम्यखिलं जगत् । एवमुद्दिश्य पञ्चाग्निं साधयामास भामिनी ॥
“Matapos magsagawa ng mahahabang tapasya, aking itataguyod ang buong sanlibutan.” Sa ganitong layon, isinagawa ng maningning na ginang ang disiplina ng limang apoy (pañcāgni).
Verse 13
देव्युवाच । किमियं व्याकुला देवा गतिर् वा उपलक्ष्यते । कथयध्वं द्रुतं देवाः सर्वथा भयकारणम् ॥
Sinabi ng Diyosa: “Ano ang pagkabalisa ninyong ito, O mga deva, at anong pangyayari ang nakikita? Isalaysay ninyo agad, O mga deva, ang sanhi ng takot sa lahat ng paraan.”
Verse 14
देवा ऊचुः । अयमायाति दैत्येन्द्रो रुरुर्भीमपराक्रमः । एतस्य भीतान् रक्षस्व त्वं देवान् परमेश्वरि ॥
Sinabi ng mga deva: “Dumarating ang panginoon ng mga daitya—si Ruru, na may kakila-kilabot na lakas. Ikaw, O Kataas-taasang Ginang, iligtas at ipagtanggol ang mga deva na natatakot sa kanya.”
Verse 15
एवमुक्ता तदा देवैर्देवी भीमपराक्रमा । जहास परया प्रीत्या देवानां पुरतः शुभा ॥
Nang masabi ito ng mga deva, ang Diyosa na may kakila-kilabot na lakas—mapalad at kanais-nais—ay tumawa nang may dakilang galak sa harap ng mga deva.
Verse 16
तस्या हसन्त्या वक्त्रात् तु बह्व्यो देव्यॊ विनिर्ययुः । याभिर्विश्वमिदं व्याप्तं विकृताभिरनेकशः ॥
At mula sa bibig niya habang siya’y tumatawa, maraming mga diyosa ang lumitaw—na sa kanilang sari-saring anyo, ang buong sansinukob na ito ay napupuno at nalulukuban sa maraming paraan.
Verse 17
पाशाङ्कुशधराः सर्वाः सर्वाः पीनपयोधराः । सर्वाः शूलधराः भीमाः सर्वाश्चापधराः शुभाः ॥
Lahat sila’y may dalang pāsá (lambat) at ankúśa (pamatok); lahat sila’y may masaganang dibdib. Lahat sila, kakila-kilabot, ay may hawak na sibat; at lahat sila, mapalad, ay may dalang busog.
Verse 18
ताः सर्वाः कोटिशो देव्यस्तां देवीं वेष्ट्य संस्थिताः । युयुधुर्दानवैः सार्द्धं बद्धतूणा महाबलाः । क्षणेन दानवबलं तत्सर्वं निहतं तु तैः ॥
Ang mga diyosang iyon, di-mabilang na karamihan, ay pumaligid at tumindig sa paligid ng Dakilang Diyosa. Makapangyarihan at may nakataling lalagyan ng palaso, nakipaglaban sila kasama ng mga Dānava; at sa isang kisap, ang buong hukbo ng Dānava ay napatay nila.
Verse 19
देवाश्च सर्वे संयत्ता युयुधुर्दानवं बलम् । आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवास्तथाश्विनौ । सर्वे शस्त्राणि संगृह्य युयुधुर्दानवं बलम् ॥
Ang lahat ng mga deva, ganap na handa, ay nakipaglaban sa hukbo ng Dānava—ang mga Āditya, Vasu, Rudra, Viśvedevas, at gayundin ang dalawang Aśvin. Lahat sila, matapos pulutin ang kanilang mga sandata, ay nakipaglaban sa pulutong ng Dānava.
Verse 20
कालरात्र्या बलं यच्च यच्च देवबलं महत् । तत्सर्वं दानवबलमनयद् यमसादनम् ॥
Anumang lakas na taglay ni Kālarātrī, at anumang dakilang lakas na taglay ng mga deva—ang lahat ng iyon ay nagtulak sa hukbo ng Dānava tungo sa tahanan ni Yama, ang daigdig ng kamatayan.
Verse 21
एक एव महादैत्यो रुरुस्तस्थौ महामृधे । स च मायां महारौद्रीं रौरवीं विससर्ज ह ॥
Isang dakilang Daitya lamang—si Ruru—ang nanatiling matatag sa malaking labanan; at pinakawalan niya ang isang makapangyarihan at kakila-kilabot na māyā, ang rauravī, na nakapangingilabot.
Verse 22
सा माया ववृधे भीमा सर्वदेवप्रमोहिनी । तया तु मोहिता देवाः सद्यो निद्रां तु भेजिरे ॥
Ang māyā na iyon ay lumago bilang kakila-kilabot na kapangyarihan, na lumilinlang sa lahat ng mga diyos; at ang mga diyos, nalito dahil dito, ay agad na napasailalim sa mahimbing na pagtulog.
Verse 23
तस्याः कालान्तरे देव्यास्तपन्त्यास्तप उत्तमम् । रुरुर्नाम महातेजा ब्रह्मदत्तवरोऽसुरः ॥
Pagkaraan ng ilang panahon, habang ang Diyosa ay nagsasagawa ng pinakadakilang tapas (pagpapakasakit), lumitaw ang isang Asura na may dakilang ningning na nagngangalang Ruru, na may biyayang ipinagkaloob ni Brahmā.
Verse 24
देवी च त्रिशिखेनाजौ तं दैत्यं समताड्यत् । तया तु ताडितान्तस्य दैत्यस्य शुभलोचने । चर्ममुण्डे उभे सम्यक् पृथग्भूते बभूवतुः ॥
At ang Diyosa, sa labanan, ay hinampas ang Daitya na iyon ng sandatang triśikha. Nang siya’y mapuksa sa kanyang hampas, O may magagandang mata, ang ‘balat’ at ang ‘ulo’ ay lubusang nagkahiwalay.
Verse 25
रुरोस्तु दानवेन्द्रस्य चर्ममुण्डे क्षणाद् यतः । अपहृत्याहरद् देवी चामुण्डा तेन साभवत् ॥
Sapagkat sa isang kisap-mata, inagaw at dinala ng Diyosa ang ‘Carman’ at ‘Muṇḍa’ mula kay Ruru, ang panginoon ng mga Dānava; kaya siya’y nakilala bilang Cāmuṇḍā.
Verse 26
सर्वभूतमहाराुद्री या देवी परमेश्वरी । संहारिणी तु या चैव कालरात्रिः प्रकीर्तिता ॥
Ang Diyosang yaon, na lubhang mabagsik sa lahat ng nilalang, ang Kataas-taasang Panginoon (Parameśvarī); at siya ring tagapagwasak—siya nga ay ipinahahayag bilang Kālarātrī.
Verse 27
तस्या ह्यनुचरा देव्यो या ह्यसङ्ख्यातकोटयः । तास्तां देवीं महाभागां परिवर्य व्यवस्थिताः ॥
Ang Kanyang mga banal na babaeng tagapaglingkod—di-mabilang na mga koro-koro—ay pumaligid sa pinakapalad na Diyosa at nagsitayong nakapalibot sa Kanya.
Verse 28
या क्यामासुरव्यग्रास्तास्तां देवीं बुभुक्षिताः । बुभुक्षिता वयं देवि देहि नो भोजनं शुभे ॥
Yaong mga tagapaglingkod, nababalisa at nagdurusa, ay lumapit sa Diyosa na gutóm at nagsabi: “Nagugutom kami, O Devi; ipagkaloob mo sa amin ang pagkain, O mapalad.”
Verse 29
एवमुक्ता तदा देवी दध्यौ तासां तु भोजनम् । न चाध्यगच्छच्च यदा तासां भोजनमन्तिकात् ॥
Sa gayong pananalita, ang Diyosa ay nagmuni-muni tungkol sa pagkain para sa kanila; ngunit wala Siyang natagpuang anumang handang pagkain na malapit para sa kanilang kainan.
Verse 30
ततो दध्यौ महादेवं रुद्रं पशुपतिं विभुम् । सोऽपि ध्यानात् समुत्तस्थौ परमात्मा त्रिलोचनः ॥
Pagkaraan, nagdhyāna Siya kay Mahādeva—kay Rudra, Paśupati, ang laganap sa lahat na Panginoon; at Siya man ay bumangon mula sa pagninilay: ang Kataas-taasang Sarili, ang may tatlong mata.
Verse 31
उवाच च द्रुतं देवीं किं ते कार्यं विवक्षितम् । ब्रूहि देवि वरारोहे यत् ते मनसि वर्तते ॥
At agad Niyang sinabi sa Diyosa: “Ano ang gawain mong nais ipahayag? Sabihin mo, O Devi na marikit ang anyo, yaong nasa iyong isipan.”
Verse 32
देव्युवाच । भक्ष्यार्थमासां देवेश किञ्चिद् दातुमिहार्हसि । बलात्कुर्वन्ति मामेता भक्षार्थिन्यो महाबलाः । अन्यथा मामपि बलाद् भक्षयिष्यन्ति मां प्रभो ॥
Sinabi ng Diyosa: “O Panginoon ng mga diyos, nararapat kang magbigay dito ng makakain para sa kanila. Ang mga makapangyarihang ito, uhaw sa pagkain, ay pinipilit ako sa dahas; kung hindi, O Panginoon, pati ako’y kanilang lalamunin sa lakas.”
Verse 33
रुद्र उवाच । एतासां शृणु देवेशि भक्ष्यमेकं मयोद्यतम् । कथ्यमानं वरारोहे कालरात्रि महाप्रभे ॥
Sinabi ni Rudra: “Makinig ka, O Ginang ng mga diyos: naghanda ako ng iisang ‘pagkain’ para sa kanila. Habang inilalarawan ko ito, O Kālarātri na marikit ang pag-akyat, O dakilang maningning—pakinggan.”
Verse 34
समुद्रमध्ये रत्नाढ्यं पुरमस्ति महावनम् । तत्र राजा स दैत्येन्द्रः सर्वदेवभयंकरः ॥
Sa gitna ng karagatan ay may lungsod na hitik sa mga hiyas, isang napakalawak na gubat. Doon naghahari ang haring iyon, ang panginoon ng mga Daitya, na kinatatakutan ng lahat ng mga diyos.
Verse 35
या स्त्री सगर्भा देवेशि अन्यस्त्रीपरिधानकम् । परिधत्ते स्पृशेच्चापि पुरुषस्य विशेषतः ॥
Sinumang babaeng nagdadalang-tao, O Ginang ng mga diyos, na magsuot ng kasuotan ng ibang babae—o kahit humipo man nito, lalo na kaugnay ng isang lalaki—(ay nagkakamit ng ibinabanggit na bunga sa kalapit na talata).
Verse 36
स भागोऽस्तु महाभागे कासाञ्चित् पृथिवीतले । अन्याश्छिद्रेषु बालानि गृहीत्वा तत्र वै बलिम् । लब्ध्वा तिष्ठन्तु सुप्रीता अपि वर्षशतान्यपि ॥
“Maging bahagi nawa iyon, O lubhang mapalad, para sa ilang pook sa ibabaw ng lupa. Ang iba naman, na sumamsam ng mga bata sa mga marurupok na lugar, ay tumanggap doon ng mga handog at manatiling nasiyahan—kahit sa loob ng daan-daang taon.”
Verse 37
अन्याः सूतिगृहे छिद्रं गृह्णीयुस्तत्र पूजिताः । निवसिष्यन्ति देवेशि तथान्या जातहारिकाः ॥
Ang iba pa, kapag pinarangalan doon, ay sasamsam ng isang siwang sa silid ng panganganak; at, O Ginang ng mga diyos, ang iba pa—yaong mga dumudukot ng mga sanggol—ay maninirahan doon.
Verse 38
गृहे क्षेत्रे तडागेषु वाप्युद्यानेषु चैव हि । अन्यचित्ता रुदन्त्यो याः स्त्रियस्तिष्ठन्ति नित्यशः । तासां शरीराण्याविश्य काश्चित्तृप्तिमवाप्स्यथ ॥
Tunay nga, sa mga bahay, bukirin, lawa, balon, at mga hardin, yaong mga babaeng laging ligalig ang isip at tumatangis—sa pagpasok sa kanilang mga katawan, ang ilan sa mga nilalang na ito ay makatatamo ng kasiyahan.
Verse 39
एवमुक्त्वा तदा देवीं स्वयं रुद्रः प्रतापवान् । दृष्ट्वा रुरुं च सबलमसुरेन्द्रं निपातितम् । स्तुतिं चकार भगवन् स्वयं देवस्त्रिलोचनः ॥
Pagkasabi nito sa Diyosa, ang makapangyarihang si Rudra mismo—nang makita si Ruru at ang malakas na panginoon ng mga Asura na napabagsak—ay naghandog ng papuri; ang banal na Trilocana, ang tatlong-mata, ay bumuo ng isang himno.
Verse 40
रुद्र उवाच । जयस्व देवि चामुण्डे जय भूतापहारिणि । जय सर्वगते देवि कालरात्रि नमोऽस्तु ते ॥
Sinabi ni Rudra: “Magtagumpay ka, O Diyosa Cāmuṇḍā; tagumpay sa iyo, tagapag-alis ng mga bhūta. Tagumpay sa iyo, O Diyosang sumasaklaw sa lahat—O Kālarātrī, pagpupugay sa iyo.”
Verse 41
विश्वमूर्त्ते शुभे शुद्धे विरूपाक्षि त्रिलोचने । भीमरूपे शिवे विद्ये महामाये महोदयॆ ॥
O ikaw na ang anyo ay ang buong sansinukob—mapalad at dalisay; O Virūpākṣī, O tatlong-mata; O may kakila-kilabot na anyo; O Śivā, O Vidyā; O dakilang Māyā, O dakilang pag-usbong ng kapangyarihan.
Verse 42
मनोजवे जये जृम्भे भीमाक्षि क्षुभितक्षये । महामारि विचित्राङ्गे गेयनृत्यप्रिये शुभे ॥
O kasingbilis ng isip; O Tagumpay; O Jṛmbhā; O Bhīmākṣī; O tagapagwasak ng mga nagngangalit; O dakilang salot o dakilang pagdurusa; O may kahanga-hangang mga sangkap; O umiibig sa awit at sayaw; O mapalad na Isa.
Verse 43
विकराले महाकालि कालिके पापहारिणि । पाशहस्ते दण्डहस्ते भीमरूपे भयानके ॥
O mabangis na Isa; O Mahākālī; O Kālikā; tagapag-alis ng kasalanan; may hawak na silo, may hawak na tungkod; may kakila-kilabot na anyo, nakapanghihilakbot.
Verse 44
चामुण्डे ज्वलमानास्ये तीक्ष्णदंष्ट्रे महाबले । शवयानस्थिते देवि प्रेतासनगते शिवे ॥
O Cāmuṇḍā, may nagliliyab na mukha; may matutulis na pangil; may dakilang lakas; O Diyosa na nakaupo sa sasakyang-bangkay; O Śivā na nakaluklok sa upuang mga preta.
Verse 45
अनेकशतसाहस्ट्रकोटिकोतिशतॊत्तरैः । असुरैरन्वितः श्रीमान् द्वितीयो नमुचिर्यथा ॥
Kasama ang mga Asura na bilang ay daan-daan, libu-libo, koro-koro, at higit pang daan ng mga koro, ang maringal na iyon ay tila ikalawang Namuci.
Verse 46
भीमाक्षि भीषणे देवि सर्वभूतभयंकरी । कराले विकराले च महाकाले करालिनि । काली कराली विक्रान्ता कालरात्रि नमोऽस्तु ते ॥
O Bhīmākṣī; O nakapanghihilakbot na Diyosa, tagapaghatid ng takot sa lahat ng nilalang; O mabangis, O lubhang mabangis; O Mahākāla, O Karālinī; O Kālī, O Karālī, O matapang—O Kālarātrī, pagpupugay sa iyo.
Verse 47
विकरालमुखी देवि ज्वालामुखि नमोऽस्तु ते । सर्वसत्त्वहिते देवि सर्वदेवि नमोऽस्तु ते ॥
O Diyosa na may nakapanghihilakbot na mukha, O may mukhang apoy, pagpupugay sa Iyo. O Diyosa na nakatuon sa kapakanan ng lahat ng nilalang, O Diyosa na siyang kabuuan ng lahat ng mga diyosa, pagpupugay sa Iyo.
Verse 48
इति स्तुता तदा देवी रुद्रेण परमेष्ठिना । तुतोष परमा देवी वाक्यं छेदमुवाच ह । वरं वृणीष्व देवेश यत् ते मनसि वर्तते ॥
Sa gayon, nang purihin noon ang Diyosa ni Rudra, ang Kataas-taasang Panginoon, nalugod ang Pinakamataas na Diyosa at nagsalita ng ganitong mga salita: “Pumili ka ng biyaya, O Panginoon ng mga diyos—anumang nasa iyong isipan.”
Verse 49
रुद्र उवाच । स्तोत्रेणानेन ये देवि त्वां स्तुवन्ति वरानने । तेषां त्वं वरदा देवि भव सर्वगता सती ॥
Sinabi ni Rudra: “O Diyosa na may magandang mukha, yaong mga pumupuri sa Iyo sa pamamagitan ng himnong ito—maging Ikaw para sa kanila, O Diyosa, ang tagapagkaloob ng mga biyaya, na sumasaklaw sa lahat at matatag.”
Verse 50
यश्चेमं त्रिप्रकारं तु देवि भक्त्या समन्वितः । स पुत्रपौत्रपशुमान् समृद्धिमुपगच्छति ॥
At sinumang, may debosyon na kalakip, O Diyosa, ang yumayakap o bumibigkas sa tatluhang anyong ito—siya’y dumarating sa kasaganaan, kasama ang mga anak, mga apo, at mga alagang hayop.
Verse 51
यश्चेमं शृणुयाद् भक्त्या त्रिशक्त्यास्तु समुद्भवम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः पदं गच्छत्यनामयम् ॥
At sinumang nakikinig nito nang may debosyon—sa salaysay ng pagsilang ng tatlong kapangyarihan—siya’y napapalaya sa lahat ng kasalanan at nakaaabot sa kalagayang walang karamdaman at walang pagdurusa.
Verse 52
एवं स्तुत्वा भवो देवीं चामुण्डां परमेश्वरीम् । क्षणादन्तर्हितो देवस्ते च देवा दिवं ययुः ॥
Sa gayon, matapos purihin ni Bhava (Rudra) ang Diyosa Cāmuṇḍā, ang Kataas-taasang Reyna, siya’y naglaho sa isang kisapmata; at ang mga diyos na yaon ay nagtungo sa langit.
Verse 53
य एतां वेद वै देव्याः उत्पत्तिं त्रिविधां धरे । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमृच्छति ॥
Sinumang tunay na nakaaalam ng tatluhang pinagmulan ng Diyosa, O tagapagdala ng daigdig, ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at nakakamit ang sukdulang nirvāṇa.
Verse 54
भ्रष्टराज्यो यदा राजा नवम्यां नियतः शुचिः । अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुपवासी नरोत्तमः । संवत्सरेण लभते राज्यं निष्कण्टकं नृपः ॥
Kapag ang hari ay napatalsik sa kanyang kaharian, kung sa ikasiyam na tithi siya’y may disiplina at malinis, at sa ikawalo at ika-labing-apat ay nag-aayuno—sa loob ng isang taon, matatamo niya ang kahariang walang tinik, malaya sa kaaway at hadlang.
Verse 55
एषा त्रिशक्तिरुद्दिष्टा नयसिद्धान्तगामिनी । एषा श्वेता परा सृष्टिः सात्त्विकी ब्रह्मसंस्थिताः ॥
Ang tatluhang kapangyarihang ito ay ipinahayag, ayon sa itinatag na pamamaraang pang-doktrina. Ito ang puti at mas mataas na paglikha—sāttvika ang likas—na nakasalig sa Brahman.
Verse 56
कालेन महता चासौ लोकपालपुराण्यथ । जिगीषुः सैन्यसंवीतो देवैर्भयमरॊचयत् ॥
At makalipas ang mahabang panahon, ayon sa sinaunang salaysay tungkol sa mga tagapangalaga ng mga daigdig, siya—nagnanais manakop at napaliligiran ng hukbo—ay naghasik ng takot sa mga diyos.
Verse 57
एषैव रक्ताऽ रजसि वैष्णवी परिकीर्तिता । एषैव कृष्णा तमसि रौद्री देवी प्रकीर्तिता ॥
Ang kapangyarihang ito rin, kapag mapula sa gunang rajas, ay ipinahahayag bilang Vaiṣṇavī; at ang kapangyarihang ito rin, kapag maitim sa gunang tamas, ay ipinahahayag bilang diyosang Raudrī.
Verse 58
परमात्मा यथा देव एक एव त्रिधा स्थितः । प्रयोजनवशाच्छक्तिरेकैव त्रिविधाऽभवत् ॥
Kung paanong ang Paramātman, ang banal na Diyos, bagaman iisa, ay nananatiling tatluhang anyo, gayundin ang iisang śakti, dahil sa layunin at gampanin, ay nagiging tatluhan.
Verse 59
य एतं शृणुयात् सर्गं त्रिशक्त्याः परमं शिवम् । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमाप्नुयात् ॥
Sinumang makarinig ng salaysay na ito tungkol sa paglalang ng tatluhang śakti—pinakamataas na mapalad—ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at maaaring makamit ang pinakamataas na nirvāṇa.
Verse 60
यश्चेदं शृणुयाद् भक्त्या नवम्यां नियतः स्थितः । स राज्यमतुलं लेभे भयेश्य्च प्रमुच्यते ॥
At sinumang makarinig nito nang may debosyon, na nananatiling disiplinado sa araw ng navamī, ay nagkakamit ng walang kapantay na paghahari at napapalaya sa mga takot.
Verse 61
यस्येदं लिखितं गेहे सदा तिष्ठति धारिणि । न तस्याग्निभयं घोरं सर्पचौरादिकं भवेत् ॥
O Tagapagdala, yaong sa tahanan ay may nakasulat nito at laging iniingatan, sa kanya ay hindi darating ang kakila-kilabot na takot sa apoy, ni ang mga panganib gaya ng ahas, magnanakaw, at iba pa.
Verse 62
यश्चैतत् पूजयेद् भक्त्या पुस्तकेऽपि स्थितं बुधः । तेन यष्टं भवेत् सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥
At ang pantas na sumasamba rito nang may debosyon, kahit ito’y nasa aklat lamang, sa gawang iyon ay waring ang buong tatlong daigdig—kasama ang lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw—ay naihandog na sa pagsamba.
Verse 63
जायन्ते पशवः पुत्रा धनं धान्यं वरस्त्रियः । रत्नान्यश्वा गजा भृत्या यानाश्चाशु भवन्त्युत । यस्येदं तिष्ठते गेहे तस्येदं जायते ध्रुवम् ॥
Ipinanganganak ang mga hayop, mga anak na lalaki, kayamanan, butil at palay, mararangal na kababaihan, mga hiyas, mga kabayo, mga elepante, mga lingkod, at mga sasakyan—at agad ding dumarating; sa sinumang may ganito sa tahanan, ang mga ito’y tiyak na sumisilang nang walang pagkukulang.
Verse 64
श्रीवराह उवाच । एतदेव रहस्यं ते कीर्तितं भूतधारिणि । रुद्रस्य खलु माहात्म्यं सकलं कीर्तितं मया ॥
Sinabi ni Śrī Varāha: Ang lihim na ito mismo ay ipinahayag ko sa iyo, O Tagapagtangan ng mga nilalang; tunay ngang inilahad ko nang buo ang kadakilaan ni Rudra.
Verse 65
नवकोट्यस्तु चामुण्डा भेदभिन्ना व्यवस्थिताः । या रौद्री तामसी शक्तिः सा चामुण्डा प्रकीर्तिता ॥
Sinasabing si Chāmuṇḍā ay nahahati sa siyam na koṭi, na may iba’t ibang pagkakaiba at nakaayos ayon dito. Yaong kapangyarihang Raudrī at tāmásika—siya ang ipinahahayag na Chāmuṇḍā.
Verse 66
अष्टादश तथा कोट्यो वैष्णव्या भेद उच्यते । या सा च राजसी शक्तिः पालनी चैव वैष्णवी । या ब्रह्मशक्तिः सत्त्वस्था अनन्तास्ताः प्रकीर्तिताः ॥
Gayundin, sinasabing may labingwalong koṭi ang mga pagkakahati ng Vaiṣṇavī. Yaong kapangyarihang rājásika—at siya ring tagapag-ingat at tagapagtanggol—ay tunay na Vaiṣṇavī. At ang Brahma-śakti na nananatili sa sattva ay ipinahahayag na walang hanggan sa mga anyo nito.
Verse 67
उत्तिष्ठतस्तस्य महासुरस्य समुद्रतोयं ववृद्धेऽतिमात्रम् । अनेकनक्रग्रहमीनजुष्टम् आप्लावयत् पर्वतसानुदेशान् ॥
Nang bumangon ang dakilang Asura, ang tubig ng karagatan ay lumobo nang di masukat; hitik sa mga buwaya, mga nilalang na nanlalamon, at mga isda, at nilamon nito ang mga dalisdis at pook ng mga bundok.
Verse 68
एतासां सर्वभेदेषु पृथगेकैकशो धरे । सर्वासां भगवान् रुद्रः सर्वगश्च पतिर्भवेत् ॥
O Dharā, sa lahat ng magkakaibang bahagi ng mga Śakti na ito, isa-isa at hiwa-hiwalay, ang Panginoong Rudra—na nasa lahat ng dako—ang nagiging asawa ng kanilang lahat.
Verse 69
यावन्त्यस्या महाशक्त्यास्तावद् रूपाणि शङ्करः । कृतवांस्ताश्च भजते पतिरूपेण सर्वदा ॥
Kung gaano karami ang anyo ng dakilang Kapangyarihang ito, gayon din karami ang anyong nilikha ni Śaṅkara; at lagi niyang tinatanggap at pinakikibahagi sa kanila bilang asawa.
Verse 70
यश्चाराधयते तास्तु रुद्रस्तुष्टो भविष्यति । सिद्ध्यन्ते तास्तदा देव्यो मन्त्रिणो नात्र संशयः ॥
Sinumang may wastong pagsamba sa kanila (mga Diyosa), malulugod si Rudra; at kung magkagayon, ang mga banal na kapangyarihang iyon ay nagiging mabisa—O mga tagapayo—walang pag-aalinlangan dito.
Verse 71
अन्तः स्थितानेकसुरारिसङ्घं विचित्रचर्मायुधचित्रशोभम् । भीमं बलं बलिनं चारुयोधं विनिर्ययौ सिन्धुजलाद् विशालम् ॥
Mula sa malawak na tubig ng dagat ay lumitaw ang isang kakila-kilabot at napakalaking hukbo; sa loob nito’y may mga pangkat ng kaaway ng mga diyos, maningning sa sari-saring baluti at sandata, malakas at nakapanghihilakbot, na may mararangal na mandirigma.
Verse 72
तत्र द्विपा दैत्यवरैरुपेता समानघण्टासुसमूहयुक्ताः । विनिर्ययुः स्वाकृतिभीषणानि समन्तमुच्चैः खलु दर्शयन्तः ॥
Doon, ang mga elepante na kasama ng mga dakilang Daitya—may maayos na pangkat at magkakatugmang mga kampana—ay lumabas, ipinakikita sa lahat ng panig ang kanilang nakapanghihilakbot na anyo, tunay na malakas at lantad.
The chapter frames cosmic stability as dependent on disciplined power (śakti) that can manifest in multiple guṇic modes (sāttvikī, rājasī, tāmasī) according to purpose. It also models a governance ethic: when devas fail to protect order, they seek refuge in a higher regulatory principle (the Devī), and restoration follows through coordinated action, hymn/recitation, and prescribed observances. The text further channels dangerous hunger/violence of attendant forces into socially bounded, liminal “allocations,” indicating an attempt to domesticate disruptive energies through rules.
The narrative explicitly mentions navamī as an observance for a dispossessed king (bhraṣṭarājya) undertaken with purity (śuci) and restraint (niyata). It also specifies fasting (upavāsa) on aṣṭamī and caturdaśī. Hearing/reciting the account on navamī is linked to relief from fear and attainment of prosperity/sovereignty within a year.
Environmental imbalance is narrated through the ocean’s abnormal swelling (samudratoyaṃ vavṛdhe) accompanying the asura’s mobilization, which inundates mountain slopes and disrupts space for living beings. The restoration of order occurs when the Devī neutralizes the aggressor and re-stabilizes the threatened worlds. The chapter also maps “earth-care” onto micro-ecologies—fields, ponds, wells, and gardens—treating them as sensitive liminal zones where unmanaged forces must be ritually and socially regulated to preserve household and community safety.
The principal cultural figures are Rudra (Śiva, Paśupati, Trilocana), Indra (via Indrapura), and collective deva groupings (Ādityas, Vasus, Rudras, Viśvedevās, Aśvinau). The antagonist is the daitya king Ruru, described as possessing a Brahmā-granted boon (brahmadattavara). A generic royal figure (a king who has lost his kingdom) appears in the phalaśruti as the beneficiary of navamī/aṣṭamī/caturdaśī observances.