Adhyaya 92: The Demon King’s Council Deliberation and the Mobilization of an Army to Conquer the Devas

Verse 1

श्रीवराह उवाच । गते तु नारदे दैत्यश्चिन्तयामास तां शुभाम् । कथितां नारदमुखाच्छ्रुत्वा विस्मितमानसः ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: Nang makaalis na si Nārada, pinagbulay-bulayan ng Daitya ang yaong mapalad na (diyosa). Nang marinig niya ang paglalarawan mula sa bibig ni Nārada, napuno ng pagkamangha ang kanyang isipan.

Verse 2

गुरुपत्नी राजपत्नी तथा सामन्तयोषितः । जिघृक्षन् नश्यते राजा तथागम्यागमेन च ॥

Ang haring nagnanais lumapit sa asawa ng kaniyang guro, sa asawa ng ibang hari, o sa mga babae ng kaniyang mga samantá (mga basalyo), ay napapahamak; gayundin, napapahamak siya sa bawal na pakikipag-ugnayan—sa paglapit sa hindi dapat lapitan.

Verse 3

प्रघसेनैवमुक्तस्तु विघसो वाक्यमब्रवीत् । सम्यगुक्तं प्रघसेन तां देवीं प्रति पार्थिव ॥

Nang masabi na ni Praghasena ang gayon, sumagot si Vighasa: “Tunay na wasto ang iyong sinabi, Praghasena, hinggil sa marangal na ginang na iyon, O hari.”

Verse 4

यदि नाम मतैक्यं तु बुद्धिः स्मरणमागता । वरणीया कुमारी तु सर्वदा विजिगीषुभिः । न स्वतन्त्रेण कन्यायाः कार्यं क्वापि प्रकर्षणम् ॥

Kung tunay ngang nagkaisa ang pasya at tumimo ang malinaw na hangarin, kung gayon ang dalaga ay dapat hingin sa pag-aasawa—lagi ng mga naghahangad ng tagumpay (mga maingat na pinuno). Ngunit walang bagay na ukol sa isang dalaga ang dapat isagawa saanman nang siya’y nagsasarili, na walang pag-iingat at pahintulot ng mga tagapangalaga.

Verse 5

यदि वो रोचते वाक्यं मदीयं मन्त्रिसत्तमाः । तदानीं तां शुभां देवीं गत्वा याचन्तु मन्त्रिणः ॥

Kung kalugdan ninyo ang aking panukala, O pinakamahuhusay na ministro, kung gayon ay agad na pumaroon ang mga ministro at pormal na hingin ang mapalad na ginang na iyon.

Verse 6

यो महात्मा भवेत् तस्या बन्धुस्तं याचयामहे । साम्नैवादौ ततः पश्चात् करिष्यामः प्रदानकम् । ततो भेदं करिष्यामस्ततो दण्डं क्रमेण च ॥

Hihilingin natin sa sinumang marangal na tao na kaniyang kamag-anak. Una, dadaan tayo sa pakikipagkasundo; pagkatapos ay mag-aalay tayo ng mga kaloob. Saka tayo gagamit ng paghahati (pagpapabiyak sa panig), at sa huli, unti-unti, ng pamimilit na lakas (parusa).

Verse 7

अनेन क्रमयोगेन यदि सा नैव लभ्यते । ततः सन्नह्य गच्छामो बलाद् गृह्णीम तां शुभाम् ॥

Kung sa ganitong sunod-sunod na paraan ay hindi pa rin siya makamtan, kung gayon ay maghahanda tayo at yayaon; sa lakas ay aagawin natin ang mapalad na ginang na yaon.

Verse 8

विघसेनैवमुक्ते तु शेषास्तु मन्त्रिणो वचः । शुभमूचुः प्रशंसन्तः सर्वे हर्षितया गिरा ॥

Nang masabi ni Vighasa ang gayon, ang iba pang mga ministro ay pumuri sa kanya at lahat ay nagsalita ng pagsang-ayon, sa tinig na puno ng galak.

Verse 9

साधूक्तं विघसेनेदं यत् तां प्रति वराननाम् । तदेव क्रियतां शीघ्रं दूतस्तत्र विसर्ज्यताम् ॥

“Mabuti ang sinabi ni Vighasa tungkol sa magandang-mukhang ginang na yaon. Isagawa agad ang mismong balak na iyon; magpadala roon ng isang sugo.”

Verse 10

यः सर्वशास्त्रनीतिज्ञः शुचिः शौर्यसमन्वितः । तस्माज् ज्ञात्वा तु तां देवीं वर्णतो रूपतो गुणैः ॥

Piliin ang taong bihasa sa lahat ng mga śāstra at sa pamamalakad ng politika, malinis ang asal at may tapang; at matapos malaman ang tungkol sa ginang na yaon—sa kanyang antas, anyo, at mga katangian—ay kumilos nang nararapat.

Verse 11

पराक्रमेण शौर्येण शौण्डीर्येण बलेन च । बन्धुवर्गेण सामग्र्य स्थानेन करणेन च । एवं ज्ञात्वा तु तां देवीं ततः कार्यं विधीयताम् ॥

Suriin siya ayon sa katapangan, kabayanihan, katatagan, at lakas; ayon sa kanyang mga kamag-anak, sa mga yaman at kahandaan, sa kanyang katayuan, at sa mga paraan ng pagsasakatuparan. Sa ganitong pagkaunawa sa ginang na yaon, saka itakda ang nararapat na hakbang.

Verse 12

तामेव चिन्तयन् शर्म न लेभे दैत्यसत्तमः । अलंशर्मा महामन्त्री आनिनाय महाबलः ॥

Ang pinakadakila sa mga Dānava, si Śarmā, na siya lamang ang iniisip, ay hindi nakatagpo ng kapayapaan; saka si Alaṁśarmā, ang dakilang ministro na makapangyarihan, ang nagharap ng bagay na iyon.

Verse 13

ततः सपदि दैत्यस्य तद्वचः साधु साध्विति । प्रशशंसुर्वरारोहे विघसं मन्त्रिसत्तमम् ॥

Pagdaka, pinuri nila ang mga salita ng Daitya, na nagsasabing, “Mabuti, mabuti,” O marikit ang balakang; at kanilang pinuri si Vighasa, ang pinakamainam sa mga ministro.

Verse 14

प्रशस्य सर्वे तं दूतं संदेश्टुमुपचक्रमुः । विद्युत्प्रभं महाभागं महामायाविदं शुभम् ॥

Pinuri nilang lahat ang sugong iyon at nagsimulang italaga siya sa pagdadala ng mensahe—kumikinang na tila kidlat, marangal, bihasa sa dakilang māyā, at mapalad.

Verse 15

विसर्जयित्वा तं दूतं विघसो वाक्यमब्रवीत् । संनह्यन्तां दानवेन्द्राश्चतुरङ्गबलेन ह । क्रियतां विजयस्तावद् देवसैन्यं प्रति प्रभो ॥

Pagkatapos palayain ang sugong iyon, nagsalita si Vighasa: “Maghanda ang mga panginoon ng mga Dānava, na may apat-na-sangay na hukbo; tiyakin muna ang tagumpay laban sa hukbo ng mga diyos, O panginoon.”

Verse 16

असुरेन्द्र सुरैर्भग्नैस्तत्पराक्रमभीषिता । सा कन्या वशतामेति त्वयि शक्रसमागते ॥

O panginoon ng mga Asura, kapag ang mga diyos ay nabigo at natakot sa gayong kabayanihan, ang dalagang iyon ay mapapasailalim sa iyong kapangyarihan kapag ikaw ay dumating na tulad ng isang Indra (na katunggali).

Verse 17

लोकपालैर्जितैः सर्वैस्तथैव मरुतां गणैः । नागैर्विद्याधरैः सिद्धैर्गन्धर्वैः सर्वतो जितैः । रुद्रैर्वसुभिरादित्यैस्त्वमेवेन्द्रो भविष्यसि ॥

Sa pagdaig sa lahat ng mga tagapagbantay ng mga daigdig, gayundin sa mga pangkat ng mga Marut; sa mga Nāga, Vidyādhara, Siddha, at Gandharva na napasuko sa lahat ng panig; at sa mga Rudra, Vasu, at Āditya na napailalim—ikaw lamang ang magiging Indra.

Verse 18

इन्द्रस्य ते शतं कन्या देवगन्धर्वयोषितः । वशमायान्ति सा अपि स्यात् सर्वथा वशमागता ॥

Isang daang dalaga ni Indra—mga babaeng makalangit at mga babae ng Gandharva—ay mapapasailalim sa iyong kapangyarihan; at siya man ay, sa lahat ng paraan, ganap na mapapasuko.

Verse 19

एवमुक्तस्तदा दैत्यः सेनापतिमुवाच ह । विरूपाक्षं महामेघवर्णं नीलाञ्जनप्रभम् ॥

Nang masabi ito, ang Daitya ay nagsalita noon sa kanyang pinunong-kawal—kay Virūpākṣa, na maitim na gaya ng malaking ulap ng ulan, at kumikislap na parang bughaw na añjana.

Verse 20

आनीयतां द्रुतं सैन्यं हस्त्यश्वथरपत्तिनाम् । येन देवान् सगन्धर्वान् जयामि युधि दुर्ज्जयान् ॥

“Dalhin agad ang hukbo ng mga elepante, kabayo, karwahe, at mga kawal na naglalakad, upang sa pamamagitan nito ay madaig ko sa digmaan ang mga diyos kasama ang mga Gandharva—yaong mahirap pagtagumpayan.”

Verse 21

एवमुक्ते विरूपाक्षस्तदा सेनापतिर्द्रुतम् । आनिनाय महत्सैन्यमनन्तमपराजितम् ॥

Nang masabi ito, si Virūpākṣa, ang pinunong-kawal, ay agad na nagdala ng isang napakalaking hukbo—tila walang hanggan at di-matatalo.

Verse 22

एकैको दानवस्तत्र वज्रहस्तसमो युधि । एकैकं स्पर्धते देवं जेतुं स्वेन बलेन ह ॥

Doon, ang bawat Dānava ay sa digmaan ay kahambing ni Vajrahasta (Indra, may hawak ng kulog). Bawat isa’y humahamon sa isang deva nang mag-isa, upang manaig sa sariling lakas.

Verse 23

तस्याष्टौ मन्त्रिणः शूरा नीतिमन्तो बहुश्रुताः । प्रघसो विघसश्चैव शङ्कुकर्णो विभावसुः । विद्युन्माली सुमाली च पर्जन्यः क्रूर एव च ॥

Mayroon siyang walong ministro—matatapang, bihasa sa patakaran, at malawak ang kaalaman: sina Praghasa, Vighasa, Śaṅkukarṇa, Vibhāvasu, Vidyunmālī, Sumālī, Parjanya, at si Krūra rin.

Verse 24

तेषां प्रधानभूतानामर्बुदं नवकोटयः । येषामेकस्यानुयाति तावद् बलमर्थोर्ज्जितम् ॥

Sa mga pangunahing pinuno sa kanila, ang hukbo’y umabot sa isang arbuda at siyam na koṭi; at gayon ding lakas—pinalalakas ng yaman at kapangyarihan—ang sumusunod kahit sa isa lamang sa kanila.

Verse 25

तेषां नैकसहस्राणि दैत्यानां तु महात्मनाम् । समितिं चक्रुरव्यग्रास्तदा दैत्याः प्रहारिणः । प्रयाणं कारयामासुर्देवसैन्यजिघांसया ॥

Pagkaraan, maraming libo sa mga dakilang-loob na Daitya—di nag-aatubili at mapanibasib sa pag-atake—ay nagtipon sa kapulungan at pinasimulan ang pagmartsa, udyok ng hangaring lipulin ang hukbo ng mga Deva.

Verse 26

विचित्रयाना विविधध्वजाग्रा विचित्रशस्त्रा विविधोग्ररूपाः । दैत्या सुराञ् जेतुमिच्छन्त उच्चैर्ननर्तुरात्तायुधभीमहस्ताः ॥

Sakay ng mariringal na sasakyan, may sari-saring tuktok ng watawat, may iba’t ibang sandata at nag-aanyong mababangis, ang mga Daitya—nagnanais na manaig sa mga Deva—ay nagsayaw at sumigaw nang malakas, habang ang kanilang nakatatakot na mga kamay ay mahigpit na humahawak sa nakataas na mga sandata.

Verse 27

एते मन्त्रिवरास्तस्य प्राधान्येन प्रकीर्तिताः । ते दानवेन्द्रमासीनमूचुः कृत्यं विधीयताम् ॥

Ang mga dakilang ministro niya ay binanggit ayon sa kanilang pangunahing katayuan. Pagkaraan, nilapitan nila ang haring Dānava na nakaupo at nagsabi: “Ipatupad nawa ang nararapat na gawain.”

Verse 28

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा दानवेन्द्रो महाबलः । उवाच कन्यालाभार्थं नारदावाप्तनिश्चयः ॥

Nang marinig ang kanilang mga salita, ang makapangyarihang panginoon ng mga Dānava ay nagsalita—ang kanyang pasiya’y natiyak sa (mga narinig) niya kay Nārada—na naghahangad na makamit ang isang dalaga.

Verse 29

महिष उवाच । मह्यं तु कथिता बाला नारदेन महर्षिणा । सा चाजित्य सुराध्यक्षं न लभ्येत वराङ्गना ॥

Sinabi ni Mahiṣa: “Isinalaysay sa akin ni Nārada, ang dakilang rishi, ang tungkol sa isang dalaga. At ang marangal na babaeng iyon—na nakapagpabagsak sa pinuno ng mga Deva—ay hindi madaling makamtan sa karaniwang paraan.”

Verse 30

एतदर्थं भवन्तो वै कथयन्तु विमृश्य वै । कथं सा लभ्यते बाला कथं देवाश्च निर्जिताः । भवेयुरिति तत्सर्वं कथयन्तु द्रुतं मम ॥

“Kaya nga, ipaliwanag ninyo—pagkatapos ng masusing pagninilay—kung paano makakamit ang dalagang iyon, at kung paano mapapasuko ang mga Deva. Sabihin ninyo sa akin ang lahat nang madali, upang ito’y maganap.”

Verse 31

एवमुक्तास्ततः सर्वे कथयामासुरञ्जसा । ऊचुः संमन्त्र्य ते सर्वे कथयामो वयं प्रभो ॥

Sa gayong pananalita, silang lahat ay nagsimulang magpaliwanag nang tuwiran. Pagkatapos magpayo-payo, sinabi nilang lahat: “Ipapaliwanag namin, O panginoon.”

Verse 32

एवमुक्तस्तथोवाच प्रघसो दानवेश्वरम् । या सा ते कथिता दैत्य नारदेन महासती । सा शक्तिः परमा देवी वैष्णवी लोकधारिणी ॥

Nang masabihan nang gayon, nagsalita si Praghasa sa panginoon ng mga Dānava: “O Daitya, ang dakila at banal na ginang na sinabi sa iyo ni Nārada—siya ang kataas-taasang Śakti, ang banal na Vaiṣṇavī, tagapagtaguyod ng mga daigdig.”