Adhyaya 91: The Vaiṣṇavī Goddess on Mount Mandara: Emergence of the Maidens, Construction of the Goddess-City, and Nārada’s Visit

Verse 1

श्रीवराह उवाच । या मन्दरगता देवी तपस्तप्तुं तु वैष्णवी । राजसी परमा शक्तिः कौमारव्रतधारिणी ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: Ang Diyosang nagtungo sa Mandara—si Vaiṣṇavī—ay nagsagawa ng matitinding pag-aayuno at pagsisisi; siya ang kataas-taasang kapangyarihan, may katangiang rajas, at tagapag-ingat ng panatang-dalaga (kaumāra-vrata).

Verse 2

चन्द्रप्रभा गिरिसुता तथा सूर्यप्रभामृता । स्वयम्प्रभा चारुमुखी शिवदूती विभावरी ॥

Siya si Candraprabhā, ang anak na isinilang sa bundok; gayundin si Sūryaprabhā, na tila nektar; si Svayamprabhā, ang sariling liwanag; si Cārumukhī, ang marikit ang mukha; si Śivadūtī, ang sugo ni Śiva; at si Vibhāvarī, ang maningning na gabi.

Verse 3

जया च विजया चैव जयन्ती चापराजिता । एताश्चान्याश्च शतशः कन्यास्तस्मिन् पुरोत्तमे ॥

Sina Jayā at Vijayā, si Jayantī at Aparājitā—sila at daan-daang iba pang mga dalaga ay naroon sa yaong napakahusay na lungsod.

Verse 4

देव्याः अनुचराः सर्वाः पाशाङ्कुशधराः शुभाः । ताभिः परिवृता देवी सिंहासनगता शुभा ॥

Lahat ng mga tagapaglingkod ng Diyosa ay mapalad, may tangan na pāsá (pisi) at aṅkuśa (pang-udyok); napalilibutan nila, ang mapalad na Diyosa ay nakaupo sa trono ng leon.

Verse 5

सुसितैश्चामरैः स्त्रीभिर्वीज्यमाना विलासिनी । कौमारं व्रतमास्थाय तपः कर्तुं समुद्यता ॥

Pinapaypayan siya ng mga babae gamit ang maningning na puting chamarā (pamaspas na buntot-yak); ang marikit—nang tanggapin ang panatang-kumārī—ay naging masigasig sa pagsasagawa ng tapas (pagpapakasakit).

Verse 6

यौवनस्था महाभागा पीनवृत्तपयोधरा । चम्पकाशोकपुन्नागनागकेसरदामभिः ॥

Nasa kasibulan ng kabataan ang dakilang mapalad; may ganap at bilugang mga dibdib; pinalamutian ng mga kuwintas ng bulaklak na campaka, aśoka, punnāga, at nāga-kesara.

Verse 7

सर्वाङ्गेष्वर्चिता देवी ऋषिदेवनमस्कृता । पूज्यमाना वरस्त्रीभिः कुमारिभिः समन्ततः ॥

Ang Diyosa ay pinarangalan sa bawat bahagi ng kanyang katawan, binati ng mga rishi at mga deva, at sinamba sa paligid ng mga dakilang babae at ng mga dalagang kumārī.

Verse 8

सर्वाङ्गभोगिनी देवी यावदास्ते तपोऽन्विता । तावदागतवांस्तत्र नारदो ब्रह्मणः सुतः ॥

Habang ang diyosang Sarvāṅgabhoginī ay nananatiling nakatuon sa mahigpit na tapasya, dumating doon si Nārada, ang anak ni Brahmā.

Verse 9

तं दृष्ट्वा सहसा देवी ब्रह्मपुत्रं तपोधनम् । विद्युत्प्रभामुवाचेदमासनं दीयतामिति । पाद्यमाचमनीयं च क्षिप्रमस्मै प्रदीयताम् ॥

Pagkakita niya agad, ang diyosa—sa pagtanaw sa anak ni Brahmā na may yaman ng tapas—ay nagsalita kay Vidyutprabhā: “Ibigay ang upuan; at madali ring ihain sa kanya ang tubig sa paghuhugas ng paa at ang tubig na iinumin (ācamana).”

Verse 10

एवमुक्ता तदा देव्याः कन्या विद्युत्प्रभा शुभा । आसनं पाद्यमर्घ्यं च नारदाय न्यवेदयत् ॥

Sa gayong utos ng diyosa, ang mapalad na dalagang si Vidyutprabhā ay naghandog kay Nārada ng upuan, tubig sa paghuhugas ng paa, at handog na arghya.

Verse 11

ततः कृतासनं दृष्ट्वा प्रणतं नारदं मुनिम् । उवाच वचनं देवी हर्षेण महताऽन्विता ॥

Pagkaraan, nang makita ng diyosa na naihanda ang upuan at ang pantas na si Nārada ay yumukod nang may paggalang, nagsalita siya nang may dakilang kagalakan.

Verse 12

सैकाकिनी तपस्तेपे विशालायां तु शोभने । तस्यास्तपन्त्याः कालेन महता क्षुभितं मनः ॥

Nag-iisa, nagsagawa siya ng tapasya sa isang malawak at maringal na pook; at habang tumatagal ang kanyang pag-aayuno at pagninilay, ang kanyang isipan ay lubhang nayanig.

Verse 13

स्वागतं भो मुनिश्रेष्ठ कस्माल्लोकादिहागतः । किं कार्यं वद ते कृत्यं मा ते कालात्ययो भवेत् ॥

Maligayang pagdating, O pinakadakila sa mga muni. Mula saang daigdig ka naparito? Ipagbigay-alam mo ang iyong gawain, upang hindi ka maabutan ng pagkaantala ng panahon.

Verse 14

एवमुक्तस्तदा देव्याः नारदः प्राह लोकवित् । ब्रह्मलोकादिन्द्रलोकं तस्माद्रौद्रमथाचलम् ॥

Nang masabi ito ng diyosa, si Nārada—nakaaalam ng mga daigdig—ay nagsalita: “Mula sa Brahmaloka (ako’y nagtungo) sa Indraloka; mula roon sa Raudra, at saka sa bundok.”

Verse 15

ततस्त्वामिह देवेशि द्रष्टुमभ्यागतोऽस्मि शुभे । एवमुक्त्वा मुनिः श्रीमांस्तां देवीमन्ववेक्षत ॥

“Kaya, O ginang ng mga diyos, O mapalad na isa, naparito ako upang makita ka.” Pagkasabi nito, ang maringal na muni ay minasdan ang diyosa.

Verse 16

दृष्ट्वा मुहूर्तं देवेशि विस्मितो नारदोऽभवत् । अहो रूपमहो कान्तिरहो धैर्यमहो वयः ॥

Pagkatingin niya nang sandali, namangha si Nārada: “Aba—anong kagandahan! Aba—anong liwanag! Aba—anong katatagan! Aba—anong kabataang sigla!”

Verse 17

अहो निष्कामता देव्याः इति खेदमुपाययौ । देवगन्धर्वसिद्धानां यक्षकिन्नररक्षसाम् ॥

“Aba, ang diyosa’y walang pagnanasa!”—ganito siya napaisip na may bahagyang dalamhati, habang inaalala ang mga diyos, gandharva, siddha, yakṣa, kinnara, at rākṣasa.

Verse 18

न रूपमीदृशं क्वापि स्त्रीष्वन्यासु प्रदृश्यते । एवं संचिन्त्य मनसा नारदो विस्मयान्वितः ॥

“Walang ganitong anyo na makikita saanman sa iba pang mga babae.” Sa pagninilay na gayon sa kanyang isipan, si Nārada ay napuno ng pagkamangha.

Verse 19

प्रणम्य देवीं वरदामुत्पपात नभस्तलम् । गतश्च त्वरया युक्तः पुरीं दैत्येन्द्रपालिताम् ॥

Pagyukod sa diyosa, ang tagapagkaloob ng mga biyaya, siya’y lumundag sa kalawakan ng langit; at sa pagmamadali, nagtungo siya sa lungsod na binabantayan ng panginoon ng mga Dānava.

Verse 20

महीषाख्येन भूतेषि समुद्रान्तःस्थितां पुरीम् । तत्राससाद भगवानसुरं महीषाकृतिम् ॥

Sa lungsod na nasa gilid ng karagatan, na kaugnay ng nilalang na tinatawag na Mahīṣa, siya’y dumating at doon ay nasalubong ang asura na ang anyo’y gaya ng kalabaw.

Verse 21

दृष्ट्वा लब्धवरं वीरं देवसैन्यान्तकं महत् । स तेन पूजितो भक्त्या तदा लोकचरो मुनिः ॥

Nang makita niya ang dakilang bayani na nagkamit ng biyaya—makapangyarihan, tagapuksa ng mga hukbo ng mga diyos—ang palaboy sa mga daigdig na muni ay pinarangalan niya noon nang may debosyon.

Verse 22

प्रीतात्मा नारदस्तस्मै देव्याः रूपमनुत्तमम् । आचचक्षे यथान्यायं यद्दृष्टं देवतापुरे ॥

May galak ang kalooban, isinalaysay ni Nārada sa kanya, ayon sa nararapat na pagkakasunod, ang walang kapantay na anyo ng diyosa na kanyang nakita sa lungsod ng mga diyos.

Verse 23

तस्मात्क्षोभात्समुत्तस्थुः कुमार्यः सौम्यलोचनाः । नीलकुञ्चितकेशान्ता बिम्बोष्ठायतलोचनाः । नितम्बशनोड्डामा नूपुराढ्याः सुवर्चसः ॥

Mula sa gayong pagyanig, nagsibangon ang mga dalaga—may maamong mga mata, may maitim na kulot na buhok sa dulo, may mga labi na gaya ng bungang bimba at mahahabang mata; may maayos na balakang at saganang palamuti ng mga nupura (pulseras sa bukung-bukong), nagniningning sa kanilang kaningningan.

Verse 24

नारद उवाच । असुरेन्द्र शृणुष्वेकं कन्यारत्नं समाहितः । येन लब्धं तु त्रैलोक्यं वरदानाच्चराचरम् ॥

Sinabi ni Nārada: “O panginoon ng mga asura, makinig kang taimtim sa isang hiyas sa mga dalaga—sa pamamagitan ng kanyang pagkakaloob ng biyaya, natamo ang tatlong daigdig, ang gumagalaw at ang di-gumagalaw.”

Verse 25

ब्रह्मलोकादहं दैत्य मन्दराद्रिमुपागतः । तत्र देवीपुरं दृष्टं कुमारिशतसङ्कुलम् ॥

“Mula sa Brahmaloka, O Daitya, ako’y dumating sa Mandarādri. Doon ay nakita ko ang lungsod ng diyosa, siksik sa daan-daang dalaga.”

Verse 26

तत्र प्रधानाया कन्या तापसी व्रतधारिणी । सा देवदैत्ययक्षाणां मध्ये काचिन्न दृश्यते ॥

“Doon, ang pinakamarangal na dalaga—isang tapasī, tagapagdala ng mga panata—ay hindi maituturing na karaniwan kahit sa gitna ng mga deva, daitya, at yakṣa.”

Verse 27

यादृशी सा शुभा दैत्य तादृश्येकाण्डमध्यतः । भ्रमता तादृशी दृष्ट्वा न कदाचिन्मया सती ॥

“Gaya ng kabanal-banalan niyang anyo, O Daitya—sa paglalakbay ko sa gitna ng sansinukob, kailanma’y hindi pa ako nakakita ng isang tulad niya.”

Verse 28

तस्याश्च देवगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । उपासांचक्रिरे सर्वे येऽप्यन्ये दैत्यनायकाः ॥

At ang mga Deva-Gandharva, ang mga Ṛṣi, ang mga Siddha at Cāraṇa—lahat sila—pati ang iba pang mga pinuno ng mga Daitya, ay nag-alay ng pagdalo at paglilingkod sa kanya.

Verse 29

तां दृष्ट्वा वरदां देवीमहं तूर्णमिहागतः । अजित्वा देवगन्धर्वान् न तां जयति कश्चन ॥

Nang makita ko ang mapagkaloob ng biyaya na diyosa, agad akong naparito. Kung hindi muna malulupig ang mga Deva-Gandharva, walang sinuman ang makalulupig sa kanya.

Verse 30

एवमुक्त्वा क्षणं स्थित्वा तमनुज्ञाप्य नारदः । यथागतं ययौ धीमानन्तर्धानेन तत्क्षणात् ॥

Pagkasabi nito, at matapos tumigil sandali, si Nārada—pagkatapos magpaalam sa kanya—ay umalis gaya ng pagdating niya, at agad na naglaho sa isang iglap.

Verse 31

एवंविधाः स्त्रियो देव्याः क्षोभिते मनसि द्रुतम् । उत्तस्थुः शतसाहस्राः कोटिशो विविधाननाः ॥

Nang ang isipan ng diyosa ay biglang nayanig, agad na nagsitindig ang mga babae na gayong uri—daan-daang libo, maging sa mga koro—na may sari-saring mukha.

Verse 32

दृष्ट्वा कुमार्यः सा देवी तस्मिन्नेव गिरौ शुभा । तपसा निर्ममे देवी पुरं हर्म्यशताकुलम् ॥

Nang makita ang mga dalaga, ang mapalad na diyosa, sa mismong bundok na iyon, ay lumikha sa pamamagitan ng kapangyarihan ng tapas ng isang lungsod na hitik sa daan-daang mansiyon.

Verse 33

विशालरथ्यं सौवर्णप्रासादैरुपशोभितम् । अन्तरजालानि वेश्मानि मणिसोपानवन्ति च । रत्नजालगवाक्षाणि आसन्नोपवनानि च ॥

May malalapad na lansangan, pinalamutian ng mga palasyong ginto; mga bahay na may mga salang-salang na loob at mga hagdang yari sa hiyas; mga bintanang may lambat ng mga mamahaling bato, at mga kalapit na harding-ligaya rin.

Verse 34

असंख्यातानि हर्म्याणि तथा कन्या धराधरे । प्राधान्येन प्रवक्ष्यामि कन्यानामानि शोभने ॥

May di-mabilang na mga mansiyon, at gayundin ang mga dalaga sa ibabaw ng bundok. O marikit, aking babanggitin, ayon sa pangunahing pagkakahanay, ang mga pangalan ng mga dalaga.

Verse 35

विद्युत्प्रभा चन्द्रकान्तिः सूर्यकान्तिस्तथाऽपरा । गम्भीरा चारुकेशी च सुजाता मुञ्जकेशिनी ॥

Sina Vidyutprabhā, Candrakānti, at isa pang tinatawag na Sūryakānti; gayundin sina Gambhīrā, Cārukeśī, Sujātā, at Muñjakeśinī.

Verse 36

घृताची चोर्वशी चान्या शशिनी शीलमण्डिता । चारुकन्या विशालाक्षी धन्या पीनपयोधरा ॥

Sina Ghṛtācī at Urvaśī, at isa pang (nagngangalang) Śaśinī, na pinalamutian ng mabuting asal; sina Cārukanyā, Viśālākṣī, Dhanyā, at Pīnapayodharā.