Adhyaya 73: Rudra’s Hymn: Vision of Nārāyaṇa, the Emergence of the Ādityas, and the Mutual Boon of Hari and Hara

Verse 1

रुद्र उवाच । शृणु चान्यद् द्विजश्रेष्ठ कौतूहलसमन्वितम् । अपूर्वभूतं सलिले मग्नेन मुनिपुङ्गव ॥ ७३.१ ॥

Sinabi ni Rudra: “O pinakamainam sa mga dalawang-beses-isinilang, pakinggan mo pa ang isa pang salaysay na puno ng pagkamangha—isang bagay na di pa naganap, gaya ng isinalaysay ng isang dakilang muni, ang pinakamahusay sa mga pantas, na lumubog sa tubig.”

Verse 2

ब्रह्मणाऽहं पुरा सृष्टः प्रोक्तश्च सृज वै प्रजाः । अविज्ञानसमर्थोऽहं निमग्नः सलिले द्विज ॥ ७३.२ ॥

“Noong unang panahon, nilikha ako ni Brahmā at inutusan: ‘Tunay ngang likhain mo ang mga nilalang.’ Ngunit dahil sa kakulangan ng kaalaman, O dwija, hindi ako nakaya, kaya ako’y lumubog sa tubig.”

Verse 3

तत्र यावत् क्षणं चैकें तिष्ठामि परमेश्वरम् । अङ्गुष्ठमात्रं पुरुषं ध्यायन् प्रयतमानसः ॥ ७३.३ ॥

“Doon, sa loob ng isang saglit, nananatili akong matatag na nagmumuni sa Kataas-taasang Panginoon—pinagninilayan ang Puruṣa na iniisip na kasinlaki ng hinlalaki—na may isip na disiplinado at taimtim.”

Verse 4

तावज्जलात् समुत्तस्थुः प्रलयाग्निसमप्रभाः । पुरुषा दश चैकाश्च तापयन्तोऽंशुभिर्जलम् ॥ ७३.४ ॥

Pagkaraan, mula sa tubig ay sumibol ang mga nilalang—sampu at isa—na ang ningning ay tulad ng apoy ng pralaya, pinainit ang tubig sa pamamagitan ng kanilang mga sinag.

Verse 5

मया पृष्टाः के भवन्तो जलादुत्तीऱ्य तेजसा । तापयन्तो जलं छेदं क्व वा यास्यथ संशत ॥ ७३.५ ॥

Nang ako’y magtanong, “Sino kayo?”, kayo’y umahon mula sa tubig na may ningning, pinainit ang tubig at hinawi ito—sabihin ninyo, saan nga ba kayo patutungo, kayong lahat na magkakasama?

Verse 6

एवमुक्ता मया ते तु नोचुः किञ्चन सत्तमाः । एवमेव गतास्तूष्णीं ते नरा द्विजपुङ्गव ॥ ७३.६ ॥

Bagama’t gayon ang aking sinabi, ang mga pinakamainam na tao ay walang sinabi ni anuman; at sa gayon, O pinakadakila sa mga dalawang-beses-isinilang, ang mga lalaking iyon ay umalis nang tahimik.

Verse 7

ततस्तेषामनु महापुरुषोऽतीवशोभनः । स तस्मिन् मेघसंकाशः पुण्डरीकनिभेक्षणः ॥ ७३.७ ॥

Pagkatapos, kasunod nila, lumitaw roon ang Dakilang Persona na lubhang maringal; ang kanyang liwanag ay tila ulap, at ang kanyang mga mata’y tulad ng puting lotus.

Verse 8

तमहम् पृष्टवान् कस्त्वं के चेमे पुरुषा गताः । किं वा प्रयोजनमिह कथ्यतां पुरुषर्षभ ॥ ७३.८ ॥

Pagkatapos ay aking itinanong: “Sino ka, at sino ang mga lalaking ito na dumating dito? Ano ang layunin dito? Ipaalam mo sa akin, O toro sa mga tao.”

Verse 9

पुरुष उवाच । य एते वै गताः पूर्वं पुरुषा दीप्ततेजसः । आदित्यास्ते त्वरं यान्ति ध्याता वै ब्रह्मणा भव ॥ ७३.९ ॥

Wika ni Puruṣa: “Yaong mga taong maningning na nauna nang pumaroon—na nagmuni-muni sa Brahman—ay mabilis na tumutungo sa mga Āditya, ang kalagayang solar.”

Verse 10

सृष्टिं सृजति वै ब्रह्मा तदर्थं यान्त्यमी नराः । प्रतिपालनाय तस्यास्तु सृष्टेर्देव न संशयः ॥ ७३.१० ॥

Tunay na nililikha ni Brahmā ang sangnilikha; dahil sa layuning iyon, ang mga taong ito ay nagpapatuloy. At para sa pag-iingat at pagpapanatili ng nilikha, O Deva, walang alinlangan.

Verse 11

शम्भुरुवाच । भगवन् कथं जानीषे महापुरुषसत्तम । भवेतिनाम्ना तत्सर्वं कथयस्व परो ह्यहम् ॥ ७३.११ ॥

Sinabi ni Śambhu: “O Bhagavan, O pinakadakila sa mga Mahāpuruṣa—paano mo nalalaman ito? Ipagpaliwanag mo sa akin nang buo ang lahat tungkol sa tinatawag na ‘Bhavetī’; sapagkat ako’y higit na malayo sa kaalamang ito.”

Verse 12

एवमुक्तस्तु रुद्रेण स पुमान् प्रत्यभाषत । अहं नारायणो देवो जलशायी सनातनः ॥ ७३.१२ ॥

Nang tanungin ni Rudra, sumagot ang taong iyon: “Ako si Nārāyaṇa, ang Deva—walang hanggan, ang nakahimlay sa ibabaw ng mga tubig.”

Verse 13

दिव्यं चक्षुर्भवतु वै तव मां पश्य यत्नतः । एवमुक्तस्तदा तेन यावद् पश्याम्यहं तु तम् ॥ ७३.१३ ॥

“Nawa’y taglayin mo ang banal na paningin; pagmasdan mo ako nang buong pagsisikap.” Nang sabihin niya iyon noon, nanatili ako hanggang sa ako mismo’y makakita sa kanya.

Verse 14

तावदङ्गुष्ठमात्रं तु ज्वलद्भास्करतेजसम् । तमेवाहं प्रपश्यामि तस्य नाभौ तु पङ्कजम् ॥ ७३.१४ ॥

Hanggang dito, tanging ang anyong iyon lamang ang aking namamasdan—kasinglaki lamang ng hinlalaki, nagliliwanag na parang naglalagablab na araw; at sa kanyang pusod ay nakikita ko ang isang lotus.

Verse 15

ब्रह्माणं तत्र पश्यामि आत्मानं च तदङ्कतः । एवं दृष्ट्वा महात्मानं ततो हर्षमुपागतः । तं स्तोतुं द्विजशार्दूल मतिर्मे समजायत ॥ ७३.१५ ॥

Doon ay namasdan ko si Brahmā, at nakita ko rin ang aking sarili na nakaupo sa kanyang kandungan. Nang makita ko nang gayon ang dakilang-mahātmā, ako’y napuspos ng galak. O tigre sa mga dalawang-ulit na isinilang, sumibol sa akin ang pagnanais na purihin siya.

Verse 16

तस्य मूर्तौ तु जातायां सक्तोत्रेणानेन सुव्रत । स्तुतो मया स विश्वात्मा तपसा स्मृतकर्मणा ॥ ७३.१६ ॥

Nang magpakita ang kanyang nahayag na anyo, O ikaw na may mabubuting panata, ang Sariling-Atman ng Sansinukob ay aking pinuri sa pamamagitan ng himnong ito—sa bisa ng tapas (pagdidisiplina/ascetismo) at ng mga gawaing isinagawa nang may mapagmuning pag-alaala.

Verse 17

रुद्र उवाच । नमोऽस्त्वनन्ताय विशुद्धचेतसे सरूपरूपाय सहस्रबाहवे । सहस्ररश्मिप्रवराय वेधसे विशालदेहाय विशुद्धकर्मिणे ॥ ७३.१७ ॥

Wika ni Rudra: “Pagpupugay sa Walang-Hanggan, na may dalisay na kamalayan; sa Kanya na kapwa may anyo at lampas sa anyo, ang may sanlibong bisig; sa Lumikha (Vedhas), na pinakadakila sa may sanlibong sinag; sa Kanya na may malawak na katawan, na ang mga gawa ay dalisay at walang dungis.”

Verse 18

समस्तविश्वार्थिहाराय शम्भवे सहस्रसूर्यानिलतिग्मतेजसे । समस्तविद्याविधृताय चक्रिणे समस्तगीर्वाणनुते सदाऽनघ ॥ ७३.१८ ॥

Pagpupugay kay Śambhu, ang nag-aalis ng lahat ng pagdurusa ng daigdig, na ang matalim na ningning ay tulad ng sanlibong araw at ng hangin; pagpupugay sa Cakrin, ang tagapagdala ng lahat ng kaalaman, ang may hawak ng chakra; na laging pinupuri ng lahat ng mga diyos—O walang-dungis, walang-kasalanan.

Verse 19

अनादिदेवोऽच्युत शेषशेखर प्रभो विभो भूतपते महेश्वर । मरुत्पते सर्वपते जगत्पते भुवः पते भुवनपते सदा नमः ॥ ७३.१९ ॥

O Diyos na walang pasimula—O Acyuta, hiyas sa tuktok ni Śeṣa; O Panginoon, ang Laganap sa lahat; O pinuno ng mga nilalang, O Maheśvara; O panginoon ng mga Marut, panginoon ng lahat, panginoon ng daigdig; O panginoon ng lupa, panginoon ng sansinukob—walang humpay na pagpupugay ang iniaalay sa Iyo.

Verse 20

जलेश नारायण विश्वशंकर क्षितीश विश्वेश्वर विश्वलोचन । शशाङ्कसूर्याच्युत वीर विश्वगाऽप्रतर्क्यमूर्तेऽमृतमूर्तिरव्ययः ॥ ७३.२० ॥

O Panginoon ng mga tubig, Nārāyaṇa—tagapagpala ng sansinukob; panginoon ng lupa; panginoon ng lahat; ang Nakakakita ng lahat; Ikaw ang buwan at araw; O Acyuta; O bayani—ang Iyong anyo’y lampas sa pangangatwiran; anyong walang-kamatayan, di-nagmamaliw.

Verse 21

ज्वलधूताशार्चिविरुद्धमण्डल प्रपाहि नारायण विश्वतोमुख । नमोऽस्तु देवार्त्तिहरामृताव्यय प्रपाहि मां शरणगतं सदाच्युत ॥ ७३.२१ ॥

O Nārāyaṇa, na ang mukha’y nakaharap sa lahat ng dako, ipagtanggol Mo ako—Ikaw na ang saklaw ng kapangyarihan ay sumasalungat sa naglalagablab na apoy at ningning nito. Pagpupugay sa Iyo: tagapag-alis ng dalamhati ng mga deva, walang-kamatayan at di-nasisira. Ingatan Mo ako na dumulog sa kanlungan, O Acyuta na di kailanman bumabagsak.

Verse 22

वक्त्राण्यनेकानि विभो तवाहं पश्यामि मध्यस्थगतं पुराणम् । ब्रह्माणमीशं जगतां प्रसूतिं नमोऽस्तु तुभ्यं तु पितामहाय ॥ ७३.२२ ॥

O Makapangyarihan, nakikita ko ang marami Mong mukha, at nakikita ko ang sinaunang Brahmā na nasa gitna (sa loob Mo)—ang Panginoon, pinagmulan ng mga daigdig. Pagpupugay sa Iyo, tunay nga, bilang Pitāmaha, ang Dakilang Ninuno.

Verse 23

संसारचक्रभ्रमणैरनेकैः क्वचिद् भवान् देववरादिदेव । सन्मार्गिभिर्ज्ञानविशुद्धसत्त्वै-रूपास्यसे किं प्रलपाम्यहं त्वाम् ॥ ७३.२३ ॥

Sa maraming pag-ikot sa gulong ng saṃsāra, kung minsan Ikaw ay nagpapakita bilang Kataas-taasang Diyos—O pinakadakila sa mga deva. Ang mga sumusunod sa tunay na landas, na ang pagkatao’y nalinis ng kaalaman, ay nakakakita sa Iyo sa iba’t ibang anyo; ano pa ang masasabi ko habang nakikipag-usap sa Iyo?

Verse 24

एकं भवन्तं प्रकृतेः परस्ताद् यो वेत्त्यसौ सर्वविदादिबोध्धा । गुणा न तेषु प्रसभं विभेद्या विशालमूर्तिर्हि सुसूक्ष्मरूपः ॥ ७३.२४ ॥

Sinumang tunay na nakakakilala sa Iyo bilang ang Nag-iisa, na lampas sa Prakṛti, ay nagiging nakaaalam ng lahat at tagapagpagising ng pagkaunawa. Hindi Ka kayang piliting paghiwa-hiwalayin ng mga guṇa; sapagkat malawak ang Iyong anyo, ngunit lubhang maselan ang Iyong kalikasan.

Verse 25

निर्वाक्यो निर्मनो विगतेन्द्रियोऽसि कर्माभवान्नो विगतैककर्मा । संसारवांस्त्वं हि न तादृशोऽसि पुनः कथं देववरासि वेद्यः ॥ ७३.२५ ॥

Ikaw ay walang pananalita, walang isip, at lampas sa mga pandama; malaya Ka sa kalagayan ng karma at walang iisang gawa na maaaring ituring na tiyak. Gayunman, sinasabing nasa saṃsāra Ka—ngunit hindi Ka ganoon; kaya paano, O pinakadakila sa mga diyos, Ikaw makikilala?

Verse 26

मूर्तामूर्तं त्वतुलं लभ्यते ते परं वपुर् देव विशुद्धभावैः । संसारविच्छित्तिकरैर् यजद्भि- रतोऽवसीयेत चतुर्भुजस्त्वम् ॥ ७३.२६ ॥

O Deva, ang Iyong kataas-taasang anyo—may anyo at lampas sa anyo, at walang kapantay—ay nakakamtan ng mga may dalisay na loob. Nawa’y Ikaw, ang Apat ang Bisig, ay manahan nang matatag sa debosyon ng mga sumasamba na ang mga ritwal ay pumuputol sa pagkakabuhol sa daigdig.

Verse 27

परं न जानन्ति यतो वपुस्ते देवादयोऽप्यद्भुतकारणं तत् । अतोऽवतारोक्ततनुं पुराणमाराधयेयुः कमलासनाद्याः ॥ ७३.२७ ॥

Sapagkat kahit ang mga diyos at iba pa ay hindi ganap na nakaaalam sa Iyong kataas-taasang anyo, na ang sanhi ay kagila-gilalas, kaya si Brahmā (ang nakaupo sa lotus) at ang iba pa ay dapat gumalang at sumamba sa Purāṇa na ito, na ang ‘katawan’ ay ipinahahayag sa salaysay ng mga avatāra.

Verse 28

न ते वपुर्विश्वसृगब्जयोनिर् एकान्ततो वेद महानुभावः । परं त्वहं वेद्मि कविं पुराणं भवन्तमाद्यं तपसा विशुद्धः ॥ ७३.२८ ॥

Maging si Brahmā—isinilang sa lotus at tagapaglikha ng sansinukob—ay hindi ganap na nakaaalam sa Iyong anyo, O dakilang kaluluwa. Ngunit ako, na nalinis sa pamamagitan ng tapas (pagpapakasakit), ay nakakakilala sa Iyo bilang sinaunang kavi-ṛṣi, ang Pinagmulan, ang unang prinsipyo.

Verse 29

पद्मासनो मे जनकः प्रसिद्धश्चैतत्प्रसूतावसकृत्पुराणैः । सम्बोध्यते नाथ न मद्विधोऽपि विदुर्भवन्तं तपसा विहीनाः ॥ ७३.२९ ॥

Ang aking pinagmulan, ang tanyag na Padmāsana (Brahmā), ay paulit-ulit na tinatawag sa mga Purāṇa bilang pinagmulan ng paglikhang ito. Ngunit, O Panginoon, kahit ang tulad ko ay hindi tunay na nakauunawa sa Iyo; ang mga walang tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagsasanay) ay hindi nakakakilala sa Iyo.

Verse 30

ब्रह्मादिभिस्तत्प्रवरैरबोध्यं त्वां देव मूर्खाः स्वमनन्तनत्या । प्रबोधमिच्छन्ति न तेषु बुद्धिरुदारकीर्त्तिष्वपि वेदहीनाः ॥ ७३.३० ॥

O Deva, Ikaw ay hindi masaklaw ng pagkaunawa kahit ni Brahmā at ng mga pinakadakila sa kanila; gayunman, ang mga hangal, sa sarili nilang walang-hanggang pagyukod, ay nagnanais pang ‘gisingin’ Ka. Wala sa kanila ang wastong paghatol; kahit may mataas na dangal, nananatili silang salat sa pagkaunawa sa Veda.

Verse 31

जन्मान्तरैर्वेदविदां विवेक- बुद्धिर्भवेन्नाथ तव प्रसादात् । त्वल्लब्धलाभस्य न मानुषत्वं न देवगन्धर्वगतिः शिवं स्यात् ॥ ७३.३१ ॥

O Panginoon, sa maraming kapanganakan sa iba’t ibang buhay, ang talinong may pag-unawa ng mga nakaaalam ng Veda ay sumisibol dahil sa Iyong biyaya. Para sa taong ang pakinabang ay natamo sa pamamagitan Mo, hindi ang pagiging tao lamang, ni maging ang pag-iral na nakikisalamuha sa mga deva at Gandharva, ang pinakamataas na kabutihan.

Verse 32

त्वं विष्णुरूपोऽसि भवान् सुसूक्ष्मः स्थूलोऽसि चेदं कृतकृत्यतायाः । स्थूलः सुसूक्ष्मः सुलभोऽसि देव त्वद्वाह्यवृत्त्या नरके पतन्ति ॥ ७३.३२ ॥

Ikaw ay nasa anyo ni Viṣṇu—lubhang maselan at napakapino, at gayundin ay nahahayag bilang magaspang (nahahawakan). Ito ang kalagayang natupad na ang dapat tupdin. O diyos, Ikaw ay magaspang at maselan, at madaling lapitan; yaong namumuhay sa asal na panlabas sa Iyo (hindi sinusunod ang Iyong patnubay) ay nahuhulog sa impiyerno.

Verse 33

किमुच्यते वा भवति स्थितेऽस्मिन् खात्मीन्दुवह्न्यर्कमहीमरुद्भिः । तत्त्वैः सतोयैः समरूपधारि-ण्यात्मस्वरूपे विततस्वभावे ॥ ७३.३३ ॥

Ano pa nga ba ang masasabi kapag ang prinsipyong ito ay nananatili—taglay ang iisang anyo sa pamamagitan ng mga sangkap: kalawakan, ātman (panloob na prinsipyo), buwan, apoy, araw, lupa at hangin, kasama ang mga tattva na kinabibilangan ng tubig—(ito’y) nananatili sa sariling likas na diwa, malawak ayon sa likas nitong katangian.

Verse 34

इति स्तुतिं मे भगवन्ननन्त जुषस्व भक्तस्य विशेषतश्च । सृष्टिं सृजस्वेति तवोदितस्य सर्वज्ञतां देहि नमोऽस्तु विष्णो ॥ ७३.३४ ॥

Kaya nito, O Mapalad na Panginoon, O Ananta, tanggapin nawa ang aking himno—lalo na bilang handog ng isang deboto. At yamang sinabi Mo, “Likhain ang sangnilikha,” ipagkaloob Mo sa akin ang ganap na pagkaalam (sarvajñatā). Pagpupugay kay Viṣṇu.

Verse 35

चतुर्मुखो यो यदि कोटिवक्त्रो भवेनरः क्वापि विशुद्धचेताः । स ते गुणानामयुतैरनेकैर्वदेत् तदा देववर प्रसीद ॥ ७३.३५ ॥

Kahit pa may isang tao, saanman, na may dalisay na isip, maging apat ang mukha—o maging may milyun-milyong bibig—gayunman, masasambit lamang niya ang iyong mga katangian sa di-mabilang na mga sampung libo. Kaya, O pinakamainam sa mga diyos, maawa at maging mapagpala.

Verse 36

समाधियुक्तस्य विशुद्धबुद्धेः त्वद्भावभावैकमनोऽनुगस्य । सदा हृदिस्थोऽसि भवान्नमस्ते न सर्वगस्यास्ति पृथग्व्यवस्था ॥ ७३.३६ ॥

Para sa taong nakatatag sa samādhi, na dalisay ang buddhi, at sumusunod na may iisang isip sa pagninilay sa iyong kalagayan at pagka-Ikaw, tunay na lagi Kang nananahan sa puso—pagpupugay sa Iyo. Sapagkat ang Laganap-sa-lahat ay walang hiwalay na natatanging kinalalagyan.

Verse 37

इति प्रकाशं कृतमेतदीश स्तवं मया सर्वगतं विबुद्ध्वा । संसारचक्रक्रममाणयुक्त्या भीतं पुनीह्यच्युत केवलत्वम् ॥ ७३.३७ ॥

Kaya nito, O Panginoon, malinaw kong binuo ang papuring ito, matapos maunawaang Ikaw ay laganap sa lahat. Sa pangangatwirang ako’y dinadala sa pag-ikot ng gulong ng saṃsāra, ako’y natakot. O Acyuta, linisin Mo ako at ipagkaloob ang kaisahan/ganap na paglaya (kevalatva).

Verse 38

श्रीवराह उवाच । इति स्तुतस्तदा देवो रुद्रेणामिततेजसा । उवाच वाक्यं सन्तुष्टो मेघगम्भीरनिःस्वनः ॥ ७३.३८ ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: Noong sandaling iyon, nang mapuri ng Rudra na may di-masukat na ningning, ang Diyos—nalugod—ay nagsalita ng mga salita sa tinig na malalim na gaya ng kulog sa ulap.

Verse 39

विष्णुरुवाच । वरं वरय भद्रं ते देव देव उमापते । न भेदश्चावयोर् देव एकावावामुभावपि ॥ ७३.३९ ॥

Wika ni Viṣṇu: “Pumili ka ng isang biyaya; nawa’y maging mapalad ka, O panginoon ng mga deva, kabiyak ni Umā. O diyos, walang pagkakaiba sa pagitan natin; tunay, tayong dalawa ay iisa.”

Verse 40

रुद्र उवाच । ब्रह्मणाऽहं नियुक्तस्तु प्रजाः सृज इति प्रभो । तत्र ज्ञानं प्रयच्छस्व त्रिविधं भूतभावनम् ॥ ७३.४० ॥

Sinabi ni Rudra: “O Panginoon, itinalaga ako ni Brahmā na nagsasabing, ‘Likhain mo ang mga nilalang.’ Kaya ipagkaloob mo sa akin ang kaalamang iyon—tatluhan ang anyo, at nakapagpapasibol ng mga may-buhay.”

Verse 41

विष्णुरुवाच । सर्वज्ञस्त्वं न सन्देहो ज्ञानराशिः सनातनः । देवानां च परं पूज्यः सर्वदा त्वं भविष्यसि ॥ ७३.४१ ॥

Wika ni Viṣṇu: “Ikaw ay ganap na nakaaalam, walang alinlangan; ikaw ay walang-hanggang kayamanan ng karunungan. At maging sa mga deva, ikaw ay laging magiging lubhang karapat-dapat sa pagpupugay.”

Verse 42

एवमुक्तः पुनर्वाक्यमुवाचोमापतिर्मुदा । अन्यं देहि वरं देव प्रसिद्धं सर्वजन्तुषु ॥ ७३.४२ ॥

Nang masabihan nang gayon, muling nagsalita si Omāpati (Śiva) nang may galak: “O Deva, ipagkaloob mo sa akin ang isa pang biyaya—yaong bantog sa lahat ng nilalang na may-buhay.”

Verse 43

मूर्तो भूत्वा भवानेव मामाराधय केशव । मां वहस्व च देवेश वरं मत्तो गृहीण च । येनाहं सर्वदेवानां पूज्यात् पूज्यतरो भवे ॥ ७३.४३ ॥

“Mag-anyong hayag Ka, at Ikaw mismo, O Keśava, ay sumamba sa akin. Buhatin Mo rin ako, O Panginoon ng mga deva, at tanggapin ang isang biyaya mula sa akin—upang ako’y maging higit pang karapat-dapat sa pagpupugay kaysa sa mga pinararangalan sa lahat ng mga diyos.”

Verse 44

विष्णुरुवाच । देवकार्यावतारेषु मानुषत्वमुपागतः । त्वामेवाराधयिष्यामि त्वं च मे वरदो भव ॥ ७३.४४ ॥

Wika ni Viṣṇu: “Sa mga pagkakatawang isinagawa para sa gawain ng mga diyos, matapos kong tanggapin ang kalagayang-tao, ikaw lamang ang aking sasambahin; at ikaw naman, maging tagapagkaloob ng mga biyaya sa akin.”

Verse 45

यत् त्वयोक्तं वहस्वेति देवदेव उमापते । सोऽहं वहामि त्वां देवं मेघो भूत्वा शतं समाः ॥ ७३.४५ ॥

“Sapagkat sinabi mo, ‘Buhatin mo Ako,’ O diyos ng mga diyos, O Panginoon ni Umā—kaya dadalhin kita, O banal na Diyos, sa pag-anyo ko bilang ulap sa loob ng sandaang taon.”

Verse 46

एवमुक्त्वा हरिर्मेघः स्वयं भूत्वा महेश्वरम् । उज्जहार जलात् तस्माद् वाक्यं छेदमुवाच ह ॥ ७३.४६ ॥

Pagkasabi nito, si Hari—na siya mismo’y naging ulap—ay iniahon si Maheśvara mula sa tubig na iyon, at saka nagwika ng isang pasyang pahayag.

Verse 47

ये एते दश चैकाश्च पुरुषाः प्राकृताः प्रभो । ते वैराजा महीं याता आदित्या इति संज्ञिताः ॥ ७३.४७ ॥

O Panginoon, ang sampu at ang isa na ito—ang mga sinaunang (prākṛta) na puruṣa—ay nagtungo sa Daigdig bilang mga nilalang na ‘Vairāja’ at tinatawag sa pangalang ‘Āditya’.

Verse 48

मदांशो द्वादशो यस्तु विष्णुनामा महीतले । अवतीर्णो भवन्तं तु आराधयति शंकर ॥ ७३.४८ ॥

O Śaṅkara, yaong ikalabindalawang bahagi ko—na may pangalang Viṣṇu—ay bumaba sa ibabaw ng lupa at sumasamba sa iyo.

Verse 49

एवमुक्त्वा स्वकादंशात् सृष्ट्वादित्यं घनं तथा । नारायणः शब्दवच्च न विद्मः क्व लयं गतः ॥ ७३.४९ ॥

Pagkasabi niya nang gayon, mula sa isang bahagi ng sarili niyang katawan ay nilikha niya ang Araw at gayundin ang makapal na ulap. Pagkaraan, si Nārāyaṇa ay naglaho na parang isang tunog lamang; hindi namin nalalaman kung saan siya napasa pagkalusaw (laya).

Verse 50

रुद्र उवाच । एवमेष हरिर्देवः सर्वगः सर्वभावनः । वरदोऽभूत् पुरा मह्यं तेनाहं दैवतैर्वरः ॥ ७३.५० ॥

Sinabi ni Rudra: “Ganyan nga si Hari, ang Diyos na nasa lahat ng dako at siyang nagpapahayag ng lahat ng kalagayan ng pag-iral. Noong una, siya ang nagkaloob ng biyaya sa akin; kaya ako’y itinuturing na pinakapanguna sa mga diyos.”

Verse 51

नारायणात् परो देवो न भूतो न भविष्यति । एतद् रहस्यं वेदानां पुराणानां च सत्तम । मया वः कीर्तितं सर्वं यथा विष्णुरिहेज्यते ॥ ७३.५१ ॥

Walang diyos na higit kay Nārāyaṇa—wala pang nagkaroon at wala ring magkakaroon. O pinakamainam sa mga tagapakinig, ito ang lihim na diwa ng mga Veda at ng mga Purāṇa. Isinalaysay ko sa inyo nang buo kung paano sambahin si Viṣṇu dito.