Adhyaya 45: Ritual Procedure for Worship of Rāma and Lakṣmaṇa in the Month of Jyeṣṭha
Jyeṣṭha-māsa Rāma-Lakṣmaṇa-arcana-vidhiḥ
Ritual-Manual
Sa tagpong pagtuturo nina Varāha at Pṛthivī, inilahad ni Durvāsas ang manwal ng ritwal para sa buwan ng Jyeṣṭha: ang sādhaka ay gumagawa ng maingat na saṅkalpa at sumasamba sa Kataas-taasang Diyos gamit ang iba’t ibang mababangong bulaklak. Itinuturo ang aṅga-pūjā na sunod-sunod na pag-aalay ng pagpupuri mula sa mga paa (“namo rāmābhirāmāya”), patungo sa baywang, tiyan, dibdib, lalamunan, mga bisig, at ulo, at nagtatapos sa wastong paglalagay ng naunang inilarawang kumbha ayon sa tuntunin. Kasama ang paggalang sa gintong anyo nina Rāma at Lakṣmaṇa at ang pag-aalay ng mga ito sa isang brāhmaṇa sa bukang-liwayway. Bilang patunay, si Daśaratha, sa payo ni Vasiṣṭha, ay nagsagawa nito at nagkamit si Rāma bilang anak. Nagtatapos ang kabanata sa mga bunga: mahabang kaligayahan sa langit, muling pagsilang bilang haring nagsasagawa ng yajña, paglipol ng kasalanan, at pag-abot sa di-nagmamaliw na nirvāṇa.
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 45
Verse 1
दुर्वासा उवाच । ज्येष्ठमासेऽप्येवमेवं संकल्प्य विधिना नरः । अर्चयेत् परमं देवं पुष्पैर्नानाविधैः शुभैः ॥ ४५.१ ॥
Sinabi ni Durvāsā: “Kahit sa buwan ng Jyeṣṭha, matapos buuin ang saṅkalpa nang ayon sa itinakdang paraan, dapat sambahin ng tao ang Kataas-taasang Diyos sa pamamagitan ng iba’t ibang uri ng mapalad na mga bulaklak.”
Verse 2
नमो रामाभिरामाय पादौ पूर्वं समर्चयेत् । त्रिविक्रमायेति कटिं धृतविश्वाय चोदरम् ॥ ४५.२ ॥
Dapat munang sambahin ang mga paa sa pagpupugay: “Pagpupugay kay Rāma, ang lubhang kaibig-ibig.” Pagkaraan, sambahin ang baywang sa pormulang “kay Trivikrama,” at ang tiyan sa pormulang “sa Tagapagdala ng sansinukob.”
Verse 3
उरः संवत्सरायेति कण्ठं संवर्त्तकाय च । सर्वास्त्रधारिणे बाहू स्वनाम्ना अब्जरथाङ्गकौ ॥ ४५.३ ॥
“(Itinatakda Niya) ang dibdib kay Saṃvatsara at ang lalamunan kay Saṃvarttaka; at ang dalawang bisig—tagapagdala ng lahat ng sandata—ay tinatawag sa sariling mga pangalan na ‘Abjaratha’ at ‘Aṅgaka.’”
Verse 4
सहस्रशीर्षेऽभ्यर्च्य शिरस्तस्य महात्मनः । एवमभ्यर्च्य विधिवत् प्रागुक्तं कुम्भं विन्यसेत् ॥ ४५.४ ॥
Matapos sambahin (ang diyos) bilang “Sahasraśīrṣa,” at gayundin sambahin ang ulo ng dakilang kaluluwang iyon, at matapos magsagawa ng pagsamba ayon sa itinakdang ritwal, dapat ilagay sa wastong kinalalagyan ang naunang binanggit na pitsel na pang-ritwal (kumbha).
Verse 5
प्राग्वद् वस्त्रयुगच्छन्नौ सौवर्णौ रामलक्ष्मणौ । अर्चयित्वा विधानॆन प्रभाते ब्राह्मणाय तौ । दातव्यौ मनसा काममीहता पुरुषेण तु ॥ ४५.५ ॥
Gaya ng naunang paglalarawan, ang ginintuang (larawan nina) Rāma at Lakṣmaṇa na natatakpan ng isang pares ng kasuotan, matapos sambahin ayon sa itinakdang paraan, ay dapat ibigay sa bukang-liwayway sa isang brāhmaṇa ng taong naghahangad na matupad ang ninanais ng kanyang puso.
Verse 6
अपुत्रेण पुरा पृष्टो राज्ञा दशरथेन च । पुत्रकामपरः पश्चाद् वसिष्ठः परमार्चितः ॥ ४५.६ ॥
Noong una, ang Haring Daśaratha, na walang anak, ay nagtanong sa kanya; pagkaraan, dahil sa hangaring magkaanak, si Vasiṣṭha ay pinarangalan nang nararapat sa pinakamataas na paggalang.
Verse 7
इदमेव विधानं तु कथयामास स द्विजः । प्राग्राहस्यं विदित्वा तु स राजा कृतवानिदम् ॥ ४५.७ ॥
Ipinaliwanag ng dvija (brāhmaṇa) ang mismong itinakdang paraang ito; at ang hari, matapos maunawaan ang naunang turo/hiwaga (prāgrāhasya), ay isinagawa ito nang ayon doon.
Verse 8
तस्य पुत्रः स्वयं जज्ञे रामनामाऽसुतो बली । चतुर्द्धा सोऽव्ययो विष्णुः परितुष्टो महामुने । एतदैहिकमाख्यातं पारत्रिकमतः शृणु ॥ ४५.८ ॥
Mula sa kanya, isang anak ang isinilang mula sa kanyang sarili—isang masiglang anak na nagngangalang Rāma. Ang di-nasisirang Viṣṇu, na nagpakita sa apat na anyo, ay nalugod, O dakilang pantas. Ito ang ukol sa buhay sa daigdig na ito; ngayon pakinggan ang ukol sa kabilang-buhay.
Verse 9
तावद् भोगान् भुञ्जते स्वर्गसंस्थो यावदिन्द्राः दश च द्विद्विसंख्याः । अतीतकाले पुनरेत्य मर्त्यो भवेत राजा शतयज्ञयाजी । नश्यन्ति पापानि च तस्य पुंसः प्राप्नोति निर्वाणमलं च शाश्वतम् ॥ ४५.९ ॥
Ang taong nananahan sa langit ay nagtatamasa ng mga kaluguran—hangga’t tumatagal ang panahon ng sampung Indra at yaong binibilang na doble niyon. Paglipas ng panahong iyon, ang mortal ay muling bumabalik (sa kalagayang tao) at nagiging hari, tagaganap ng sandaang paghahandog. Nalilipol ang kanyang mga kasalanan, at natatamo niya ang walang-dungis at walang-hanggang nirvāṇa (kalayaan).
Frequently Asked Questions
The text prioritizes disciplined ritual conduct—saṅkalpa, ordered aṅga-pūjā, and dāna—as a model of regulated social-religious practice. It frames merit as arising from procedural correctness, generosity to a brāhmaṇa, and restraint of intention (manasā), linking ethical action (dāna and observance) with karmic outcomes (pāpa-kṣaya and long-term well-being).
The practice is explicitly set in Jyeṣṭha-māsa (the lunar month Jyeṣṭha). It also specifies a morning timing: the gifting of the golden Rāma–Lakṣmaṇa images is to be done at prabhāta (dawn). No tithi, nakṣatra, or pakṣa is stated in the provided verses.
Direct ecological instructions are not explicit in the provided passage; however, within the Varāha–Pṛthivī macro-frame, the chapter can be read as promoting terrestrial balance indirectly through regulated resource use and redistribution: the rite involves cultivated flowers and the ethical channeling of wealth (golden icons) into socially sanctioned gifting (dāna), a mechanism that can be interpreted as stabilizing human–Earth relations via restraint, order, and non-accumulative generosity.
The narrative references the royal figure Daśaratha (a king seeking a son), the sage Vasiṣṭha (as the authoritative ritual instructor), and the resulting birth of Rāma (named as Daśaratha’s son). Durvāsas is presented as the speaker of the procedural instruction within the chapter’s transmission.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.