
Kūrma-dvādaśī-vrata-vidhiḥ
Ritual-Manual
Inilalahad ng adhyāya na ito ang itinakdang balangkas ng vrata na iniuugnay kay Durvāsā, ukol sa anyong Kūrma ni Janārdana/Nārāyaṇa at sa takdang panahon nito sa Puṣya māsa. Itinatampok ang dalisay na dvādaśī ng śukla-pakṣa bilang pangunahing tithi, at inililista ang sunod-sunod na paghahanda at pagsamba sa gabi na nagsisimula sa ekādaśī: saṅkalpa, pagligo at mga paunang gawain, saka ang pagsambang may tiyak na mantra sa mga bahagi ng katawan (pāda, kaṭi, udara, uraḥ, kaṇṭha, bhuja, śiras). Itinuturo rin ang pag-aalay ng bulaklak at pagkain, paglalagay ng kalaśa, at ang paggawa at pagdodonasyon ng ritwal na bagay (Kūrma na may anyong Mandara) na inilalagay sa ibabaw ng punô at buong palayok. Nagtatapos ito sa mga bunga: pagkapawi ng naipong pāpa, pagkalaya sa saṃsāra, pag-abot sa sinaunang loka ni Hari, at pagpapatibay ng satya-dharma bilang paglilinis na moral at ritwal para sa kaayusan ng daigdig (katatagan ni Pṛthivī sa pamamagitan ng dharmic na asal).
Verse 1
दुर्वासा उवाच । तथैव पौषमासे तु अमृतं मथितं सुरैः । तत्र कूर्मो भवेद्देवः स्वयमेव जनार्दनः ॥ ४०.१ ॥
Wika ni Durvāsā: “Gayundin, sa buwan ng Pauṣa, kinayod ng mga diyos ang karagatan at lumitaw ang amṛta. Doon, si Janārdana mismo ay naging Kūrma, ang banal na Pagong.”
Verse 2
तस्येयं तिथिरुद्दिष्टा हरेर्वै कूर्मरूपिणः । पुष्यमासस्य या शुद्धा द्वादशी शुक्लपक्षतः ॥ ४०.२ ॥
Ito ang itinakdang tithi para kay Hari sa anyong Kūrma: ang dalisay na Dvādaśī, ang ikalabindalawang araw ng buwan sa maliwanag na kalahati (śukla-pakṣa) ng buwan ng Puṣya.
Verse 3
तस्यां प्रागेव संकल्प्य प्राग्वत् स्नान्नादिकाः क्रियाः । निर्वर्त्याराधयेद् रात्र्यामेकादश्यां जनार्दनम् । पृथङ्मन्त्रैर्मुनिश्रेष्ठ देवदेवं जनार्दनम् ॥ ४०.३ ॥
Sa araw na iyon, magtakda muna ng saṅkalpa, at gaya ng dati ay isagawa ang mga ritwal tulad ng paliligo at kaugnay na pagtalima. Pagkaraan, sa gabi ng Ekādaśī, O pinakadakilang pantas, sambahin si Janārdana—ang Diyos ng mga diyos—sa pamamagitan ng magkakahiwalay na mga mantra.
Verse 4
ॐकूर्माय पादौ प्रथमं प्रपूज्य नारायणेत्य् हरेः कटिं च । संकर्षणायेत्युदरं विशोकेत्युरोभवायेत्य् तथैव कण्ठम् । सुबाहवेतेव भुजौ शिरश्च नमो विशालाय रथाङ्गसारम् ॥ ४०.४ ॥
Una, igalang ang mga paa sa pormulang “Oṃ, kay Kūrma,” at saka ang baywang ni Hari sa “(kay) Nārāyaṇa.” Gayundin, iukol ang “(kay) Saṅkarṣaṇa” sa tiyan, ang “(kay) Viśoka” sa dibdib, at ang “(kay) Urobhava” sa lalamunan; at ang “(kay) Subāhu” sa dalawang bisig at sa ulo. Pagpupugay sa Malawak, na ang diwa ay ang diskos (rathāṅga).
Verse 5
स्वनाममन्त्रेण सुगन्धपुष्पैर् नानानिवेद्यैर्विविधैः फलैश्च | अभ्यर्च्य देवं कलशं तदग्रे संस्थाप्य माल्यैः सितकण्ठदाम || ४०.५ ||
Matapos sambahin ang diyos sa pamamagitan ng mantra na binubuo ng sariling pangalan ng diyos—gamit ang mababangong bulaklak, iba’t ibang handog na pagkain, at sari-saring prutas—ilagay ang kalaśa (banga ng tubig) sa harap Niya, at palamutian ito ng mga garland at palamuting tila kuwintas na may “puting lalamunan.”
Verse 6
तं रत्नगर्भं तु पुरेव कृत्वा स्वशक्तितो हेममयं तु देवम् । समन्दरं कूर्मरूपेण कृत्वा संस्थाप्य ताम्रे घृतपूर्णपात्रे । पूर्णघटस्योपरि संनिवेश्य श्वो ब्राह्मणायैवमेवं तु दद्यात् ॥ ४०.६ ॥
Pagkatapos ihanda muna ang ‘Ratnagarbha’ (handog na puno ng hiyas) at, ayon sa kakayahan, isang anyo ng diyos na yari sa ginto, at matapos likhain ang sagisag ng karagatan kasama nito sa anyong Kūrma (Pagong), ilagay ito sa sisidlang tanso na puno ng ghee. Itong inilagay sa ibabaw ng punô na kalaśa ay ipagkaloob kinabukasan sa isang brāhmaṇa sa ganitong paraan.
Verse 7
श्वो ब्राह्मणान् भोज्य सदक्षिणांश्च यथाशक्त्या प्रीणयेद् देवदेवम् । नारायणं कूर्मरूपेण पश्चाद् तथा स्वयं भुञ्जीत सभृत्यवर्गः ॥ ४०.७ ॥
Kinabukasan, matapos pakainin ang mga brāhmaṇa at magbigay rin ng angkop na dakṣiṇā ayon sa kakayahan, sa gayon ay mapalulugod ang Diyos ng mga diyos. Pagkaraan, sa pagninilay kay Nārāyaṇa sa anyong Kūrma (Pagong), saka kumain ang sarili kasama ang mga tagapaglingkod at sambahayan.
Verse 8
एवं कृते विप्र समस्तपापं विनश्यते नात्र कुर्याद्विचारम् । संसारचक्रं तु विहाय शुद्धं प्राप्नोति लोकं च हरेः पुराणम् । प्रयान्ति पापानि विनाशमाशु श्रीमांस्तथा जायते सत्यधर्मः ॥ ४०.८ ॥
Kapag naisagawa ito, O brāhmaṇa, napapawi ang lahat ng kasalanan—huwag mag-alinlangan dito. Sa pagtalikod sa gulong ng saṃsāra, ang nalinis ay makakamit ang sinaunang daigdig ni Hari. Mabilis na nalilipol ang mga kasalanan, at ang tao’y nagkakamit ng kasaganaan; gayundin, sumisibol ang dharma na nakaugat sa katotohanan.
Verse 9
अनेकजन्मान्तरसंचितानि नश्यन्ति पापानि नरस्य भक्त्या । प्रागुक्तरूपं तु फलं भवेत नारायणस्तुष्टिमायाति सद्यः ॥ ४०.९ ॥
Sa pamamagitan ng bhakti (taimtim na debosyon) ng tao, napapawi ang mga kasalanang naipon sa maraming kapanganakan. Ang bungang naunang sinabi ay tunay na magaganap; at si Nārāyaṇa ay agad na nalulugod.
The text frames disciplined observance (vrata), regulated giving (dāna), and truthful conduct (satya-dharma) as mechanisms for moral purification (pāpa-kṣaya) and release from cyclic existence (saṃsāra-cakra). In an ecological-ethical reading consistent with Varāha–Pṛthivī themes, the chapter links personal restraint and reciprocity (feeding brāhmaṇas, ritual order) to sustaining dharmic balance that stabilizes terrestrial life.
The observance is assigned to Puṣya māsa on the śukla-pakṣa dvādaśī (identified as the tithi of Hari in Kūrma form). Worship is initiated with saṅkalpa and preliminaries and performed at night on ekādaśī (ekādaśyāṃ rātryām), followed by gifting on the next day.
Environmental balance is not described through explicit landscape management; instead, the chapter advances a dharma-centered model in which ritual discipline, purification, and generosity reduce harmful moral residues (pāpa) and promote satya-dharma. Within the Varāha Purāṇa’s Earth-centered interpretive horizon, such conduct can be mapped as an early ethical ecology: human self-regulation and social redistribution are presented as prerequisites for stable worldly order affecting Pṛthivī.
Durvāsā is the named sage-speaker in the provided passage. No royal genealogies, administrative lineages, or dynastic references appear in these verses; the other named figures are divine epithets (Janārdana, Nārāyaṇa, Saṃkarṣaṇa) and the mythic Mandara motif.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.