Adhyaya 176: The Māhātmya of Kṛṣṇagaṅgodbhava, Kāliñjara, and the Five Sacred Baths: The Tale of Pāñcāla and Tilottamā

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ पञ्चानां तु कनिष्ठो यः पञ्चालो ब्राह्मणात्मजः ॥ वाणिज्यभाण्डमादाय समूहस्य प्रसङ्गतः

Sinabi ni Śrī Varāha: Sa limang magkakapatid, ang bunso—si Pañcāla, anak ng isang Brahmana—ay kumuha ng mga kalakal at, dahil sa pagkakataon, napabilang sa isang pangkat ng mga mangangalakal.

Verse 2

सार्थेन निष्ठितः सोऽथ धनवान् रूपवांस्ततः ॥ क्रमेण ते सर्वदेशान् विषयान् पर्वतान् नदीः

Pagkaraan, nang siya’y matatag na kasama ng karaban, siya’y naging mayaman at kagwapuhan; at sa paglipas ng panahon, nilibot nila ang lahat ng lupain—mga nasasakupan, kabundukan, at mga ilog.

Verse 3

आक्रम्य तत्र सम्प्राप्ता यत्र सा मथुरा पुरी ॥ आवासं कारयामासुः प्रभूतयवसेन्धने

Nagpatuloy sila at dumating sa lugar na yaon—sa lungsod ng Mathurā—at nagpagawa ng matutuluyan, na may saganang damo para sa hayop at panggatong.

Verse 4

तस्मिन्स्थाने स पाञ्चालः प्रातस्तु पुरुषैः सह ॥ तस्मिंस्तीर्थवरे स्नाप्य वस्त्रालङ्कारभूषितः ॥ ऐश्वर्यमदभावेन यानेन महता तदा

Sa pook na iyon, si Pañcāla ay maagang umaga kasama ang kaniyang mga tao; naligo siya sa dakilang tīrtha, at nagayakan ng kasuotan at mga palamuti. At dahil wala sa kaniya ang pagmamataas na dulot ng kayamanan, siya’y sumakay noon sa isang maringal na sasakyan.

Verse 5

कौतुकार्थं ततो गत्वा देवं गर्त्तेश्वरं तदा ॥ तिलोत्तमायास्तद्रूपं दृष्ट्वा मोहवशं गतः

Pagkatapos, dahil sa pag-uusisa, siya’y lumapit sa diyos na Gartteśvara; nang makita niya ang anyo ni Tilottamā, siya’y napasailalim sa kapangyarihan ng pagkalito.

Verse 6

धात्रेयिकायास्तस्याश्च बहुमानपुरःसरम् ॥ वस्त्राणि बद्धरूपाणि कटकानां शतानि च

Na may paggalang na inuuna, inialay niya sa Dhātreyikā ang mga kasuotang maayos ang pagkakagawa, at daan-daang pulseras din.

Verse 7

हारा रत्नमयास्तद्वद्ददौ लोभविमोहितः ॥ ददावगुरुसारं च सकर्पूरं सचन्दनम्

Gayundin, nagbigay siya ng mga kuwintas na yari sa hiyas; nalinlang ng kasakiman, naghandog din siya ng pinong katas ng agaru, kasama ang kampor at sandalwood.

Verse 8

देवतादर्शनं कृत्वा दत्त्वा दानान्यनेकशः

Matapos masilayan ang diyos, at makapagbigay ng maraming handog sa iba’t ibang paraan,

Verse 9

तस्या गृहवरे तत्र वसति स्म दिनेदिने ॥ प्रहरार्धे दिने जाते ततः स्वशिबिरं ययौ

Doon, sa mainam niyang tahanan, siya’y nanatili araw-araw; nang lumipas ang kalahating prahara ng araw, saka siya nagtungo sa sarili niyang kampo.

Verse 10

एवं तु कुर्वतस्तस्य मासषट्कं ततो गतम् ॥ अथैकदा समायातः स्नातुं तत्र सुमन्तुना ॥

Habang patuloy siyang kumikilos nang gayon, lumipas ang anim na buwan. Pagkaraan, minsang dumating doon si Sumantu upang maligo.

Verse 11

स्वाश्रमस्थेन दृष्टः स कृमियुक्तः समागतः ॥ कृमयो रोमकूपेभ्यः पतमानाऽनेकशः ॥

Nakita siya ng naninirahan sa sariling ashram: dumating ang lalaking iyon na puno ng mga uod; ang mga uod ay nagsisilaglag nang marami mula sa mga butas ng balahibo sa balat.

Verse 12

यावत्स्नानं स कुरुते पतते राशिमात्रकः ॥ स्नाने कृते नश्यति च सुरूपश्चाभिजायते ॥

Habang siya’y naliligo, ang mga ito’y nalalaglag na parang bunton. Pagkatapos ng paliligo, naglalaho ang mga ito at siya’y nagiging kaaya-ayang tingnan.

Verse 13

एवं सुमन्तुना दृष्टमाश्चर्यं बहुवासरम् ॥ सुमन्तुस्तर्कयामास कोऽयं कस्यात्मजो युवा ॥

Sa ganitong paraan, sa loob ng maraming araw, nasaksihan ni Sumantu ang kababalaghang ito. Pagkaraan ay nag-isip siya: “Sino ang kabataang ito, at kaninong anak siya?”

Verse 14

इति चिन्तासमायुक्तस्तमपृच्छद्विशङ्कितः ॥ कस्त्वं कस्यासि सुभग का जातिः कश्च ते पिता ॥

Dahil sa pag-aalala at pagdududa, tinanong niya siya: “Sino ka, mapalad na binata? Kanino ka nabibilang? Ano ang iyong pinagmulan, at sino ang iyong ama?”

Verse 15

किं करोṣi दिवरात्रौ ब्रूहि त्वं पृच्छतो मम ॥ पाञ्चाल उवाच ॥ पाञ्चालो ब्राह्मणसुतो वाणिज्यं च समाश्रितः ॥

“Ano ang ginagawa mo sa araw at sa gabi? Ipagbigay-alam mo sa akin na nagtatanong.” Sinabi ni Pāñcāla: “Ako si Pāñcāla, anak ng isang brāhmaṇa, at yumakap ako sa hanapbuhay na pangangalakal.”

Verse 16

दक्षिणापथदेशाच्च मथुरायां समागतः ॥ निशामुषित्वा शिबिरे प्रातस्तीर्थं समाश्रितः ॥

Mula sa lupain na tinatawag na Dakṣiṇāpatha ay dumating ako sa Mathurā. Pagkaraang magpalipas ng gabi sa isang kampo, kinaumagahan ay lumapit ako sa banal na tawiran (tīrtha).

Verse 17

स्नात्वा महेश्वरं दृष्ट्वा त्रिगर्तेश्वरसंज्ञितम् ॥ कालिञ्जरं भवत्पादौ गच्छामि शिबिरं ततः ॥

Pagkaligo at matapos makita si Maheśvara na tinatawag na Trigarteśvara, ako’y tutungo sa Kāliñjara, sa iyong mga banal na paa; pagkaraan niyon ay babalik ako sa kampo.

Verse 18

सुमन्तुरुवाच ॥ आश्चर्यं तव देहेऽस्मिन्नित्यं पश्यामि निःसृतम् ॥ अस्नाते कृमिसंपूर्णं स्नाते निर्मलवर्चसम् ॥

Sinabi ni Sumantu: “Lagi kong nakikita ang isang kababalaghan na lumalabas mula sa iyong katawan: kapag hindi ka naliligo, ito’y punô ng mga uod; kapag naligo ka, ito’y may dalisay na ningning.”

Verse 19

कालिञ्जरस्य संस्पर्शाच्छुद्धं देहं च दृश्यते ॥

Sa pagdampi sa Kāliñjara, nakikitang ang katawan ay nagiging dalisay din.

Verse 20

निरूप्य कथयास्माकं यत्ते प्रच्छन्नकिल्बिषम्

Matapos siyasatin, ipaliwanag mo sa amin kung anong kasalanan o pagkukulang mo ang lihim na itinatago.

Verse 21

तीर्थमाहात्म्याभवं च दृष्ट्वा पृच्छामि ते हितम् ॥ इति तस्य मुनेः श्रुत्वा त्रिकालज्ञस्य भाषितम्

At nang makita ko ang pagkawala ng kadakilaan ng banal na pook, itinatanong ko sa iyo ang makabubuti para sa iyo. Sa gayon, nang marinig ang sinabi ng pantas na yaon, na nakaaalam ng tatlong panahon (nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap)…

Verse 22

किञ्चिन्नोवाच पृष्टोऽपि एवमेव गतः पुनः ॥ तस्यामासीत्तस एकान्ते तां तु पप्रच्छ सादरम्

Kahit tanungin, wala siyang sinabi; muli siyang umalis sa gayon ding paraan. Pagkaraan, nang sila’y nag-iisa, nanatili siya roon at magalang siyang tinanong.

Verse 23

का त्वं कस्यासि सुभगे कश्च देशः प्रियंवदे ॥ किं तत्कारणमुद्दिश्य वसस्यत्र सुखं सदा

Sino ka, mapalad na ginang—kanino ka nabibilang (sa anong angkan), at saan ang iyong lupain, ikaw na may matamis na pananalita? Sa anong dahilan ka naninirahan dito, laging nasa ginhawa?

Verse 24

इति निर्बन्धतः पृष्टा किञ्चिन्नोवाच तं प्रति ॥ पुनःपुनश्च पप्रच्छ सा प्रोवाच न किञ्चन

Sa gayon, nang siya’y mariing pinilit at tinanong, wala siyang isinagot sa kanya. Paulit-ulit siyang tinanong; wala siyang sinabi ni anuman.

Verse 25

किञ्चित्कालं समास्थाय तेनोक्तं हि प्रियां प्रति ॥ त्यक्ष्यामि हि प्रियान्प्राणान्यदि सत्यं न वक्ष्यति

Pagkaraan ng kaunting panahon ng paghihintay, sinabi niya sa kaniyang minamahal: “Tunay, isusuko ko ang aking mahal na hininga ng buhay kung hindi mo sasabihin ang katotohanan.”

Verse 26

निर्बन्धं तस्य तज्ज्ञात्वा दुःखेनोवाच तं प्रति ॥ पितरौ भ्रातरश्चेति देशं ज्ञातिं ततः कुलम्

Nang maunawaan ang kaniyang mariing pagpupumilit, nagsalita siya sa kaniya nang may dalamhati: (isinalaysay niya) ang kaniyang mga magulang at mga kapatid na lalaki, at saka ang kaniyang lupain, angkan, at lahi.

Verse 27

पाञ्चालनगरी रम्या गङ्गायाश्चोत्तरे तटे ॥ तस्यां तौ पितरौ मह्यं वसतश्च यदृच्छया

May isang kaaya-ayang lungsod na tinatawag na Pāñcāla sa hilagang pampang ng Gaṅgā. Doon naninirahan ang aking dalawang magulang, ayon sa pagkakataon ng tadhana.

Verse 28

तस्मिन् स्थाने पितुर्मह्यं पञ्च पुत्रा मया सह ॥ जातास्तेषामहं षष्ठी कनिष्ठा विधवाऽभवम्

Sa pook na iyon, sa aking ama, limang anak na lalaki ang isinilang, kasama ako. Sa kanila, ako ang ika-anim—ang bunso—at ako’y naging isang balo.

Verse 29

योऽसौ कनिष्ठको भ्राता मम ज्येष्ठश्च पञ्चमः ॥ बाल एव गतो देशं धनतृष्णाप्रलोभितः

Ang bunso kong kapatid na lalaki—na siyang ikalima sa mga nakatatanda—ay umalis patungo sa ibang lupain noong siya’y bata pa, na naakit ng uhaw sa kayamanan.

Verse 30

तस्मिङ्गतेऽथ पितरौ कालधर्ममुपेयतुः ॥ तीर्थेऽस्मिन्नस्थिपातार्थमहं सार्थैः सहागता ॥

Pagkaalis niya, ang aking mga magulang ay sumapit sa batas ng panahon—sila’y pumanaw. Ako’y dumating sa banal na tawiran na ito kasama ng mga karaban, upang ilagak ang kanilang mga buto (mga labi sa libing).

Verse 31

अत्र स्नानपरा नित्यं देवब्राह्मणवन्दनम् ॥ कुर्वन्ती वशमापन्ना आसां यस्या ममेदृशम् ॥

Dito, palagi akong nakatuon sa paliligo at sa pagyukod sa mga diyos at sa mga Brahmin; gayunman, napasailalim ako sa kapangyarihan ng iba—isa sa mga babaeng napariwara na gaya ko.

Verse 32

नीता नरकमत्युग्रं मया पापिष्ठया भृशम् ॥ एवं सा तस्य तत्सर्वं कथयित्वा तिलोत्तमा ॥

Dahil sa akin—na lubhang makasalanan—siya’y naihatid sa napakakilabot na impiyerno, nang matindi. Sa gayon, si Tilottamā, matapos isalaysay sa kanya ang lahat ng iyon, ay nagpatuloy pa.

Verse 33

रुरोद सुस्वरं दीना स्मृत्वा पूर्वं कुलं वरम् ॥ विलप्य बहुधा रात्रौ संस्मृत्य स्वं विचेष्टितम् ॥

Kaawa-awa, siya’y umiyak nang malinaw ang tinig, na inaalala ang dati niyang marangal na angkan. Sa magdamag, paulit-ulit siyang nanaghoy, na ginugunita ang sarili niyang masasamang gawa at asal.

Verse 34

तस्याः विलपितं श्रुत्वा स्त्रीजनः स तदागतः ॥ सान्त्वयामास तां बालां कि भद्रे रुदितं तव ॥

Nang marinig ang kanyang panaghoy, dumating doon ang pangkat ng mga babae. Inaliw nila ang dalaga: “O mabuti, bakit ka umiiyak?”

Verse 35

आश्रिता कुलटाधर्मं कुलनाशो मया कृतः ॥ कुलद्वये च पुरुषा एकविंशतिसंख्यया ॥

Dahil sa pagkapit ko sa asal ng isang bayarang babae, ako ang nagdulot ng pagkapahamak ng angkan. At sa dalawang lahi, ang mga lalaki—dalawampu’t isa ang bilang—ay nadamay.

Verse 36

एतच्छ्रुत्वा स पाञ्चाल्यो मूर्च्छितो धरणीं गतः ॥ ताः स्त्रियस्तां समाश्वास्य पाञ्चाल्यं परिवार्य च ॥

Pagkarinig nito, ang lalaking taga-Pāñcāla ay nahimatay at bumagsak sa lupa. Ang mga babaeng iyon, matapos aliwin siya, ay pumaligid din sa lalaking Pāñcāla.

Verse 37

ततस्तेन सवृत्तान्तं कथितं च कुलं महत् ॥ तिलोत्तमासहायानां स्त्रीणामग्रे सविस्तरम् ॥

Pagkatapos, sa harap ng mga babaeng kasamahan ni Tilottamā, isinalaysay niya nang detalyado ang buong pangyayari at ang dakilang angkang sangkot.

Verse 38

ततः स विमना जातो अगम्यागमनेन च ॥ प्रायश्चित्ते मतिरभून्निर्विण्णस्य दुरात्मनः ॥

Pagkaraan, siya’y naging lugmok dahil sa paglapit sa hindi dapat lapitan. Ang isip ng nalulumbay at masamang-loob na tao ay tumungo sa pag-aayuno at pagtubos (prāyaścitta).

Verse 39

ब्रह्महा च सुरापश्च ब्राह्मणो यदि जायते ॥ प्रायश्चित्तं विनिर्दिष्टं मुनिभिर्देहनाशनम् ॥

Kung ang isang Brāhmaṇa ay maging mamamatay ng Brāhmaṇa at umiinom ng alak, ang pagtubos na itinakda ng mga muni ay ang pagwawakas ng katawan—isang penitensiyang humahantong sa kamatayan.

Verse 40

मातरं गुरुपत्नीं च स्वसारं पुत्रिकां वधूम् ॥ गत्वा तु प्रविशेदग्निं नान्या शुद्धिर्विधीयते ॥

Having violated one’s mother, the preceptor’s wife, one’s sister, one’s daughter, or one’s daughter-in-law, one should go and enter fire; no other means of purification is prescribed.

Verse 41

ब्रह्मघ्नश्च सुरापश्च स्त्रीघ्नश्च गुरुतल्पगः ॥ अगम्यागमनं कृत्वा एषां स समतामियात् ॥

One who has intercourse with a forbidden woman becomes equal in status (of culpability) to a slayer of a brāhmaṇa, a drinker of intoxicants, a slayer of a woman, and one who violates the teacher’s bed.

Verse 42

इति श्रुत्वा तु पाञ्चाली ज्येष्ठभ्रातरमेव तम् ॥ द्विजेभ्यः प्रददौ सर्वमङ्गलग्नं विभूषणम् ॥

Having heard this, Pāñcālī (Draupadī) gave to the twice-born (brāhmaṇas) all the auspicious ornaments that were then upon her (worn at that auspicious time).

Verse 43

रत्नं वस्त्रं धनं धान्यं यत्किञ्चित्तत्र संस्थितम् ॥ तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यश्च दत्त्वाशेषं ददौ धनम् ॥

Whatever was present there—jewels, garments, wealth, grain, anything at all—having given all of that to the brāhmaṇas, she gave away the remaining wealth as well.

Verse 44

कालिञ्जरस्य भूषार्थमारामार्थं विशेषतः ॥ कृष्णगङ्गोद्भवे तीर्थे चितां कृत्वा विधानतः ॥

For the adornment of Kāliñjara, and especially for the establishment of a pleasure-grove (ārāma), at the sacred ford that arises from the Kṛṣṇagaṅgā, a funeral pyre was constructed according to prescribed procedure.

Verse 45

आत्मनश्च विशुद्ध्यर्थं प्रजज्वाल हुताशनम् ॥ इति निश्चित्य तत्रैव स्नात्वा देवं प्रणम्य च ॥

At alang-alang sa sariling pagpapadalisay, sinindihan niya ang banal na apoy; matapos magpasya nang gayon, doon din siya naligo at yumukod sa Diyos.

Verse 46

मरणायोपयोग्यानि कृत्वा कर्माणि तत्र च ॥ माथुरान्स समाहूय दत्त्वा दानानि सर्वशः ॥

At doon ay isinagawa niya ang mga ritwal na angkop sa kamatayan; saka tinipon ang mga Māthura at namahagi ng mga handog at kaloob sa lahat ng paraan.

Verse 47

क्रीत्वा ग्रामांश्च तत्रैव ब्राह्मणेभ्यो ददौ तदा ॥ ईशावास्यं जपं दिव्यं जापकेभ्यः शृणोति च ॥

Pagkabili ng mga nayon, doon din niya iyon ibinigay sa mga brāhmaṇa; at nakikinig din siya sa banal na japa ng Īśāvāsya habang binibigkas ng mga dalubhasang tagapagbigkas.

Verse 48

तेभ्योऽपि प्रददौ द्रव्यं सत्रार्थं च विभागशः ॥ और्ध्वदैहिकभागार्थं कल्पयित्वा यथाविधि ॥

Sa kanila rin ay nagkaloob siya ng mga yaman, hinati-hati para sa layunin ng satra (pangkalahatang ritwal at pagpapakain); at ayon sa tuntunin, inayos niya ang bahagi para sa mga ritwal matapos ang libing.

Verse 49

स्नात्वा तीर्थे च कृष्णस्य देवं दृष्ट्वा प्रणम्य च ॥ कालिञ्जरस्य पूजार्थं सत्रार्थं परिकल्प्य च ॥

Pagkaligo sa tīrtha ni Kṛṣṇa, at pagkakita sa Diyos at pagyukod, inayos din niya ang mga handog para sa pagsamba kay Kāliñjara at para sa layunin ng satra.

Verse 50

देवालयं च तत्रैव कृत्वा सन्दिश्य सार्थकान् ॥ सुमन्तोः प्रवरस्याथ पादौ जग्राह धर्मवित् ॥

Nagtayo siya roon din ng isang templo at, matapos magbilin sa mga pinuno ng karaban, ang matuwid na lalaki ay yumakap sa mga paa ng dakilang Sumantu.

Verse 51

देव ज्ञानं च ते दिव्यमद्भुतं लोमहर्षणम् ॥ अगम्यागमनादेव पापं जातं मम प्रभो ॥

O Panginoon, ang iyong banal na kaalaman ay kamangha-mangha at nakapangingilabot sa pagkamangha. Gayunman, sa pagpunta ko lamang sa lugar na di dapat lapitan, nagbangon ang kasalanan sa akin, O Guro.

Verse 52

आगतोऽहं यदारभ्य मथुरायां ततो गुरो ॥ भगिन्या सह संयोगे जातोऽयं कुलनाशकः ॥

Mula nang dumating ako sa Mathurā, O guro, sa pakikipag-ugnay ko sa aking kapatid na babae ay sumilang ang tagapuksa ng aming angkan.

Verse 53

त्वया निर्मलदृष्ट्या च वीक्षितोऽहं पुरा मुने ॥ कृमयो मम गात्रात्तु निर्गच्छन्तो हि नित्यदा ॥

Noon, O pantas, nang ako’y iyong tiningnan sa dalisay na paningin, ang mga uod ay walang tigil na lumalabas mula sa aking katawan araw-araw.

Verse 54

कृष्णगङ्गाप्रभावेण पुनर्निर्मलतां गतम् ॥ तत्सर्वं हि त्वया दृष्टं पृष्टश्चाहं पुनः पुनः ॥

Sa bisa ng Kṛṣṇa-Gaṅgā, muli akong nagbalik sa kadalisayan. Lahat ng iyon ay tunay na nakita mo, at ako’y tinanong mo nang paulit-ulit.

Verse 55

अनुज्ञां देहि भो स्वामिंस्तव पादौ नमाम्यहम् ॥ विश्राव्य तस्य तत्पापं चितां दीप्य घृतोक्षिताम् ॥

Ipinagkaloob mo ang pahintulot, O panginoon; yumuyuko ako sa iyong mga paa. Matapos ipahayag ang kanyang kasalanan, sinindihan niya ang puneraryong siga na winisikan ng ghee.

Verse 56

प्रवेष्टुकामं तत्राग्नौ खे प्रोवाचाशरीरिणी ॥ मैवं कार्षीः साहसं च विपाप्मानौ यतश्च वाम् ॥

Nang ibig niyang pumasok sa apoy doon, nagsalita sa langit ang isang tinig na walang katawan: “Huwag kang gagawa nang padalus-dalos; sapagkat kayong dalawa ay walang kasalanan.”

Verse 57

कस्माद्वा कस्य सन्त्रासान्मरणे कृतनिश्चयौ ॥ यत्र कृष्णस्य सञ्चारः क्रीडितं च यथासुखम् ॥

Bakit, at kanino kayo natakot, kaya nagpasya kayong mamatay—sa lugar na dinaraanan ni Kṛṣṇa at kung saan Siya’y naglalaro nang maluwag at masaya?

Verse 58

चक्राङ्कितपदा तेन स्थानं ब्रह्मसमं शुभम् ॥ अन्यत्र हि कृतं पापं तीर्थमासाद्य गच्छति ॥

Dahil sa mga yapak na may tatak ng kanyang cakra, ang pook na iyon ay mapalad—kapantay ng kaharian ni Brahman. Ang kasalanang nagawa sa ibang dako ay lumilisan pagdating sa isang tīrtha, ang banal na tawiran ng paglalakbay-diyos.

Verse 59

तीर्थे च यत्कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति ॥ द्वावेतौ च यथावश्यं गङ्गासागरसम्गमे ॥

Ngunit ang kasalanang nagawa sa isang tīrtha ay magiging tila ‘balot na diyamante,’ na mahirap maalis. At ang dalawang bagay na ito ay tiyak na totoo sa pagtatagpo ng Gaṅgā at ng karagatan.

Verse 60

सकृदेव नरः स्नात्वा मुच्यते ब्रह्महत्यया ॥ पृथिव्यां यानि तीर्थानि सर्वाण्येवाभिषेचनात् ॥

Ang tao, kapag minsan lamang naligo, ay napapalaya sa kasalanang pagpatay sa brahmana; at sa gayong banal na pagligo, waring natatamo niya ang lahat ng mga tīrtha sa buong daigdig.

Verse 61

तत्पञ्चतीर्थस्नानेन समं नास्त्यत्र संशयः ॥ एकादश्यां च विश्रान्तौ द्वादश्यां सौकरे तथा ॥

Walang kapantay dito ang pagligo sa Pañcatīrtha—walang alinlangan. Ipinapayo ito sa ikalabing-isang araw (tithi) sa Viśrānta, at gayundin sa ikalabindalawa sa Saukara.

Verse 62

त्रयोदश्यां नैमिषे च प्रयागे च चतुर्दशीम् ॥ कार्त्तिक्यां पुष्करे चैव कार्त्तिकस्य सितासिते ॥

Sa ikalabintatlong araw (tithi) sa Naimiṣa, at sa ikalabing-apat sa Prayāga; at sa buwan ng Kārttika sa Puṣkara rin—sa maliwanag at madilim na kalahating-buwan ng Kārttika.

Verse 63

कालेष्वेषु नरः स्नात्वा सर्वपापं व्यपोहति ॥ मथुरायां च तीर्थेभ्यो विश्रान्तः पञ्चतीर्थके ॥

Sa mga panahong ito, ang taong naliligo ay inaalis ang lahat ng kasalanan. At sa Mathurā, sa mga tīrtha, (dapat maligo) sa Viśrānta, sa loob ng Pañcatīrtha.

Verse 64

कृष्णगङ्गा दशगुणं लभते च दिनेदिने ॥ ज्ञातोऽज्ञातो वा अपि यत्पापं समुपार्जितम् ॥

Sa Kṛṣṇagaṅgā, ang bunga (ng kabutihan) ay natatamo nang sampung ulit, araw-araw. Maging sinadya man o hindi, anumang kasalanang naipon—

Verse 65

सुकृतं दुष्कृतं चापि मथुरायां प्रणश्यति ॥ वराहेण पुरा चेदं पृथिव्यै कथितं शुभम् ॥

Sa Mathurā, ang kabutihang nagawa at maging ang kasamaan ay sinasabing nalulusaw. Noong unang panahon, isinalaysay ni Varāha sa Pṛthivī ang mapalad na salaysay na ito.

Verse 66

तीर्थानां गुणमाहात्म्यं महापातकनाशनम् ॥ सर्वदेवमयो योऽसौ सर्ववेदमयस्तथा ॥

Ito ang kagalingan at dakilang kapurihan ng mga tīrtha, na pumupuksa sa mabibigat na kasalanan. Yaon ay binubuo ng lahat ng mga diyos, at gayundin ay binubuo ng lahat ng mga Veda.

Verse 67

अनन्तश्चाप्रमेयश्च यस्य चान्तो न विद्यते ॥ यस्य श्रोत्रैकदेशे तु आकाशो लेशमात्रकः ॥

Walang hanggan at di-masusukat Siya, na ang wakas ay hindi nalalaman. Sa isang munting bahagi ng Kaniyang tainga, ang kalawakan mismo ay tila isang napakaliit na piraso lamang.

Verse 68

विलीनो ज्ञायते नैव तस्य देवस्य का कथा ॥ तथा नयनयोः प्रान्ते तेजो लीनं न दृश्यते ॥

Kapag ito’y nalusaw, hindi na ito nalalaman—ano pa ang masasabi tungkol sa gayong Diyos? Gayundin, sa gilid ng mga mata, ang liwanag na nalusaw ay hindi na nakikita.

Verse 69

निःश्वासे च विलीनोऽसौ वायुर्नष्टो न दृश्यते ॥ खुराग्रेषु तथा लीनाः समुद्राः सप्त च प्रभोः ॥

At sa pagbuga ng hininga, ang hanging yaon, kapag nalusaw, ay hindi na nakikita, sapagkat naglaho na. Gayundin, sa dulo ng mga kuko ng mga paa ng Panginoon, ang pitong karagatan ay nalulusaw at nagsasanib.

Verse 70

दृश्यन्ते स्वेदसङ्काशा नाममात्रा यथा पुरा ॥ रोमकूपान्तरे लग्ना सशैलवनकानना

Nakikita lamang sila na tila bakas ng pawis—umiiral na parang mga pangalan lamang, gaya ng dati—nakadikit sa loob ng mga butas ng balahibo (ng banal na katawan), kasama ang kanilang mga bundok, kagubatan, at mga punlaan.

Verse 71

नष्टा पृथ्वी न लभ्येत तस्माद्देवात्तु कोऽधिकः ॥ सोऽत्र तीर्थपरित्राणं कुर्वन्देवः स्वयं प्रभुः

Kung mawala ang Daigdig, hindi na ito muling masusumpungan; kaya sino pa ang hihigit sa gayong diyos? Dito, ang Panginoon—siya mismo ang Diyos—ay kumikilos upang ingatan ang mga banal na tawiran (tīrtha).

Verse 72

वराहः संस्थितः साक्षात्पुराणं येन सूचितम् ॥ पृथिव्याः सर्वसन्देहान् स्फोटयामास योऽव्ययः

Si Varāha ay tumindig na hayag at naroroon mismo—sa pamamagitan niya ipinahiwatig ang Purāṇa na ito—siya, ang di-nasisira, ang dumurog sa lahat ng pag-aalinlangan ng Daigdig.

Verse 73

नवम्यां ज्येष्ठ शुक्लस्य स्नात्वा गङ्गोदके नरः ॥ सूकरे तु त्रिरात्रं च मानवो दीपदः सकृत्

Sa ikasiyam na araw ng maliwanag na kalahati ng Jyeṣṭha, matapos maligo sa tubig ng Gaṅgā, ang tao—sa Sūkara—ay dapat magsagawa ng tatlong-gabing panata; at maghandog ng isang ilawan nang minsan.

Verse 74

दत्त्वा दानं यथाशक्ति सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ कालिञ्जरे च द्वादश्यां स्नात्वा सम्पूज्य देवताम्

Sa pagbibigay ng kawanggawa ayon sa sariling kakayahan, napapalaya ang tao mula sa lahat ng kasalanan. At sa Kāliñjara, sa ikalabindalawang araw, matapos maligo at ganap na sumamba sa diyos…

Verse 75

द्वादशादित्यसङ्काशो विमाने च समास्थितः ॥ विष्णुना समनुज्ञातो विष्णुलोके महीयते

Nagniningning na gaya ng labindalawang araw, nakaluklok sa makalangit na vimāna; at sa pahintulot ni Viṣṇu, siya’y pinararangalan sa daigdig ni Viṣṇu.

Verse 76

वराह उवाच ॥ एवं सुखदशब्देन देववाण्या प्रचोदितः ॥ पाञ्चालसंज्ञकस्तत्र सुमन्तुं पर्यपृच्छत

Sinabi ni Varāha: Sa gayon, naudyukan ng tinig na maka-Diyos sa matatamis na salita, ang tinatawag na Pāñcāla roon ay nagtanong kay Sumantu.

Verse 77

अस्मद्गुरुः पिता त्वं च ब्रूहि किं करवाणि वै ॥ पावकालम्भनं मे स्यादुताहो तीर्थसेवनम्

Ikaw ang aking guro at ikaw rin ang aking ama; sabihin mo kung ano ang dapat kong gawin. Isasagawa ko ba ang pagtalima sa apoy, o sa halip ay ang paglilingkod sa mga banal na tīrtha?

Verse 78

त्रिरात्रं कृच्छ्रपाराक चान्द्रायणमथापि वा ॥ तव पादाङ्किते वापि स्थित्वा मोक्षमवाप्नुयाम्

Ito ba’y tatlong-gabing pag-aayuno, o ang mabagsik na kṛcchra-pārāka, o maging ang cāndrāyaṇa? O kung mananatili ako sa pook na may bakas ng iyong mga yapak, makakamtan ko ba ang mokṣa?

Verse 79

आकाशभारती यत्तु तत्सत्यं नानृतं क्वचित् ॥ मया प्रत्यक्षतः पूर्वं तव गात्रेषु पातकम्

Ngunit anuman ang binibigkas ng tinig mula sa langit ay katotohanan—hindi kailanman kasinungalingan. Noon, ako mismo ang tuwirang nakakita ng kasalanan sa iyong mga sangkap.

Verse 80

दिनेदिने च स्नानात्प्राक् प्रतिगच्छति नित्यशः ॥ आश्रमे त्वं स्थितश्चात्र निर्मलश्च शशी यथा ॥

Araw-araw, palagi siyang umaalis bago ang oras ng paliligo. Ngunit dito, nananahan ka sa ashram at nananatiling dalisay—gaya ng buwan.

Verse 81

तिष्ठोपरमितः पापाद्यावৎकालं च जीवसि ॥ इयं तु भगिनी पापादुपावृत्ता सती परम् ॥

Manindigan ka, tumigil sa kasalanan, habang ikaw ay nabubuhay. Ngunit ang kapatid na ito—bagaman banal—ay halos may matinding hirap lamang na nakaurong mula sa kasalanan.

Verse 82

कृष्णगङ्गोद्भवस्यापि तथा कालिञ्जरस्य च ॥ सूकरस्य च माहात्म्यं यथा ते वर्णितं पुरा ॥

Ang kadakilaan ng Kṛṣṇagaṅgā-udbhava, gayundin ng Kāliñjara, at pati ng Śūkara—gaya ng naipaliwanag sa iyo noon.

Verse 83

यः शृणोति वरारोहे श्रद्धया परया युतः ॥ पठति प्रातरेवापि न स पापेन लिप्यते ॥

O marikit ang balakang, sinumang nakikinig nang may pinakamataas na pananampalataya—o bumibigkas nito sa umaga—ay hindi nadudungisan ng kasalanan.

Verse 84

सप्तजन्मकृतं पापं तस्य सर्वं व्यपोहति ॥ फलं च गोशतस्यापि दत्तस्य समवाप्नुयात् ॥ अमृतत्वं च लभते स्वर्गलोकं च गच्छति ॥

Inaalis nito ang lahat ng kasalanang naipon sa pitong kapanganakan. Nakakamit niya ang bunga na para bang nagkaloob ng sandaang baka; at nakakamtan niya ang walang-kamatayan at napaparoon sa daigdig ng langit.

Verse 85

स्नात्वा तीर्थे समीपे च कृष्णगङ्गोद्भवे सदा ॥ एवं नित्यं प्रसक्तो हि करोति द्रव्यगर्वितः ॥

Pagkaligo sa banal na tawiran, at malapit sa pook na tinatawag na Kṛṣṇagaṅgā-udbhava, palagi—sa gayong gawain siya’y laging nakabigkis; at dahil sa pagmamataas sa yaman, siya’y kumikilos.

Verse 86

अस्ति किञ्चिन्महत्पापं तव प्रच्छन्नसम्भवम् ॥ अस्यां तीर्थप्रभावेण स्नानाद्गच्छति दूरतः ॥

May isang napakalaking kasalanan sa iyo, na nagmula sa lihim na sanhi. Sa bisa ng banal na tawirang ito, sa pagligo ay napapalayong lubos at nawawala.

Verse 87

दुर्भिक्षपीडिते राष्ट्रे गतौ तौ दक्षिणापथम् ॥ नर्मदादक्षिणे कूले ब्राह्मणानां पुरोत्तमे ॥

Nang ang kaharian ay pinahirapan ng taggutom, silang dalawa’y nagtungo sa Dakṣiṇāpatha, sa timog na pampang ng Narmadā, sa isang pinakadakilang pamayanan ng mga Brāhmaṇa.

Verse 88

तैस्तै रुपायैर्विविधैर्जीवयित्वा च तं नरम् ॥ लब्धप्राणं तु तं दृष्ट्वा पप्रच्छुर्मोहकारणम् ॥

Sa iba’t ibang paraan, muli nilang binigyan ng buhay ang taong iyon. Nang makita nilang nagbalik ang kanyang hininga, tinanong nila ang sanhi ng kanyang pagkalito.

Verse 89

पाञ्चालोऽपि विधानॆन नमस्कृत्य मुनिं गुरुम् ॥ सुमन्तुं च महाभागमुपविश्याग्रतश्च सः ॥

Si Pāñcāla rin, ayon sa wastong paraan, ay yumukod sa muni—na kanyang guro—at sa mapalad na si Sumantu; saka siya umupo sa harapan niya.

Verse 90

तत्सत्यं मम सञ्जातमगम्यागमपातकम् ॥ तत्पापस्य विशुद्ध्यर्थं देहत्यागं करोमि वै ॥

Tunay ngang nagkatotoo sa akin: ang kasalanang bunga ng bawal na pakikipaglapit. Upang luminis mula sa pagkakasalang iyon, tunay na iiwan ko ang aking katawan.

Verse 91

असिकुण्डे सरस्वत्यां तथा कालिञ्जरस्य च ॥ पञ्चतीर्थाभिषेकाच्च यत्फलं लभते नरः ॥

Anumang bunga na nakakamit ng tao sa pagligo sa Asikuṇḍa, sa ilog Sarasvatī, at gayundin sa Kāliñjara—at sa banal na pagbubuhos sa ‘Limang Tīrtha’—

Verse 92

तस्य सन्दर्शनादेव सर्वपापविवर्जितः ॥ तत्क्षणादेव जायेत नात्र कार्याविचारणा ॥

Sa pagtanaw lamang dito, agad sa sandaling iyon ay napapalaya siya sa lahat ng kasalanan; dito’y hindi na kailangan ang pag-aalinlangan o pagninilay.

Verse 93

सगतिश्च विपापा च भविष्यति न संशयः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं प्रभावस्तीर्थस्य मथुरायां वसुन्धरे ॥

Magkakaroon ng mabuting hantungan at magiging walang kasalanan din—walang pag-aalinlangan. Si Śrī Varāha ay nagsabi: Ganyan ang kapangyarihan ng tīrtha sa Mathurā, O Vasundharā (Inang Lupa).