Varaha Purana - Adhyaya 165
Varaha PuranaAdhyaya 16568 Shlokas

Adhyaya 165: The Glory of Mathurā: The Account of Piṇḍa-Offering at the Catuḥsāmudrika Well

Mathurā-māhātmya: Catuḥsāmudrika-kūpa-piṇḍadāna-kathā

Tīrtha-Māhātmya and Ethical-Discourse (dāna, śrāddha, post-mortem consequence)

Isinalaysay ni Varāha kay Pṛthivī ang isang halimbawa sa Pratiṣṭhāna sa Dakṣiṇāpatha. Ang mayamang vaiśya na si Suśīla ay nalubog sa pag-aasikaso ng tahanan at kalakalan at pinabayaan ang snāna, dāna, japa, homa, at deva-arcā, at walang debosyon sa mga deva at brāhmaṇa. Pagkamatay, naging preta siya at gumala sa tigang at walang-tubig na mga lugar. Nakaharap siya ng manlalakbay na mangangalakal na si Vibhu; sa una’y nagbanta siyang lalamunin ito, ngunit nag-alok ng kundisyong paglaya: pumunta si Vibhu sa Mathurā at magsagawa ng ritwal na paliligo at piṇḍadāna sa Catuḥsāmudrika kūpa sa pangalan ng preta. Ipinaliwanag ng preta na kahit munting handog na minsang ibinigay sa templo ni Viṣṇu (isang suvarṇa-māṣaka) ang nagpanatili sa kanya, kaya’t itinatampok ang aral na ang dāna at mga ritong kaugnay ng tīrtha ay nagbabalik ng dharma at nagpapawi ng pagdurusa.

Speakers

VarāhaPṛthivī

Key Concepts

dāna (gift-giving) and its delayed karmic efficacypreta-bhāva (post-mortem liminality) and release through piṇḍadānatīrtha-māhātmya (sacred geography as moral pedagogy)Mathurā as a purifying landscape where pāpa is said to be neutralizedminimal donation (suvarṇa-māṣaka) as ethically consequentialViṣṇu-āyatana and public purāṇic recitation (paurāṇikī kathā) as civic-religious institutions
Recitation with translationVaraha Purana Adhyaya 165

Shlokas in Adhyaya 165

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ अतः परं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ यथावृत्तं प्रतिष्ठाने दक्षिणापथमण्डले ॥

Sinabi ni Śrī Varāha: Mula rito’y ipaliliwanag ko pa; makinig ka, O Vasundharā. Ito ang salaysay ng naganap sa Pratiṣṭhāna, sa lupain ng Dakṣiṇāpatha (timog na ruta).

Verse 2

सुशीलो नाम वैश्यस्तु तस्मिन्वसति पत्तने ॥ धनधान्यसमृद्धस्तु बहुपुत्रः कुटुम्बवान् ॥

Sa lungsod na iyon ay nanirahan ang isang vaiśya (mangangalakal) na nagngangalang Suśīla—sagana sa yaman at ani, maraming anak na lalaki, at may buong sambahayan.

Verse 3

कुटुम्बभरणासक्तो नित्यकालं हि तिष्ठति ॥ स्नानं दानं जपं होमं देवार्चां न करोति सः ॥

Dahil abala sa pagtaguyod ng sambahayan, lagi siyang nakatuon doon. Hindi niya ginagawa ang banal na paliligo, pag-aalay ng dāna, pagbigkas ng japa, paghahandog sa apoy (homa), ni pagsamba sa mga diyos.

Verse 4

क्रयविक्रयसक्तस्य कालो दीर्घो गतस्तदा ॥ कदाचिदपि पापोऽसौ न साधु गमनं गतः ॥

Dahil nakatuon sa pagbili at pagbenta, lumipas noon ang mahabang panahon. Kailanman ay hindi naglakbay ang makasalanang iyon patungo sa kabutihan—ni sa matuwid na pakikisama o asal.

Verse 5

न तेन धर्मश्रवणं कदाचिदपि संश्रुतम् ॥ देवानां ब्राह्मणानां च भक्तिस्तस्य न विद्यते ॥

Kailanma’y hindi siya nakinig sa mga aral ng dharma; at wala rin sa kanya ang debosyon at paggalang sa mga diyos at sa mga brāhmaṇa.

Verse 6

आत्मोदरनिमित्तं हि पापं च कुरुते सदा ॥ गच्छन्तं बहुकालं च न तं बुध्यति पापकृत् ॥

Tunay nga, alang-alang sa sariling tiyan ay palagi siyang gumagawa ng kasalanan; at kahit lumilipas ang mahabang panahon, ang makasalanang iyon ay hindi man lamang namamalayan.

Verse 7

न तस्य जायते बुद्धिर्दानं दातुं कदाचन ॥ तस्यैवं वसतस्तत्र प्रतिष्ठाने पुरोत्तमे ॥

Kailanman ay hindi sumibol sa kanya ang pag-iisip na magbigay ng dāna (kawanggawa). Habang siya’y namumuhay roon nang gayon, sa Pratiṣṭhāna—ang dakilang lungsod—

Verse 8

धनयुक्तोऽपि पापोऽसौ न ददाति कदाचन ॥ नैवान्यमतिदातारं शक्नोति च निरीक्षितुम् ॥

Bagaman may yaman, ang makasalanang iyon ay hindi kailanman nagbibigay; ni hindi niya kayang tumingin man lamang sa iba na lubhang mapagbigay.

Verse 9

स तु कालेन महता कुटुम्बासक्तमानसः ॥ कदाचिद्दैवयोगेन साध्वीं भार्यां प्रियान्सुतान् ॥

Ngunit paglipas ng mahabang panahon, na ang isip ay nakabigkis sa pamilya, minsan—sa bisa ng tadhana—(naranasan niya) ang isang mabuting asawa at minamahal na mga anak…

Verse 10

परिभ्रमन्क्षुधाविष्टो मरुदेशं गतोऽपि सः ॥ तत्रैव च कृतावासो बहुकालं स वै वणिक् ॥

Pagala-gala, pinahihirapan ng gutom, narating niya ang lupain ng disyerto. Doon nanirahan ang mangangalakal at nanatili nang mahabang panahon.

Verse 11

कदाचिद्दैवयोगेन तत्र सार्थ उपागतः ॥ तस्य मध्ये तु वणिजो मथुरायां विनिःसृताः ॥

Minsan, sa bisa ng tadhana, may dumating na karaban doon. Kabilang sa kanila ang mga mangangalakal na naglakbay mula sa Mathurā.

Verse 12

गते सार्थे तु स वणिक् तं वृक्षं समुपाश्रितः ॥ तत्रैव वसति प्रेतो रौद्ररूपो भयानकः ॥

Nang makaalis na ang karaban, ang mangangalakal ay sumilong sa punong iyon. Sa mismong lugar na iyon ay nananahan ang isang preta, nakatatakot at mabagsik ang anyo.

Verse 13

दीर्घदंष्ट्रः सुविकटो ह्रस्वबाहुर्विभीषणः ॥ महाहनुर्विशालाक्षो बिडालसदृशाननः ॥

May mahahabang pangil, lubhang kakila-kilabot, maiiksi ang mga bisig at nakapanghihilakbot; may dambuhalang panga at malalapad na mata, at mukhang tulad ng pusa.

Verse 14

अथ कालेन बहुना दैवयोगेन भामिनि ॥ तत्राजगाम कश्चित्तु क्रयविक्रयकारकः ॥

Pagkaraan ng mahabang panahon, sa bisa ng tadhana, O ginang, may dumating doon na isang mangangalakal na ang hanapbuhay ay pagbili at pagbenta.

Verse 15

तं दृष्ट्वा दूरतः प्रेतश्चातिहर्षेण संयुतः ॥ तत्राजगाम नृत्यन् स इदं वचनमब्रवीत् ॥

Nakita siya mula sa malayo, at ang preta, na puno ng labis na kagalakan, ay dumating doon habang sumasayaw, at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 16

भक्ष्यभूतो ममाद्यत्वं क्व भवान्यातुमिच्छति ॥ प्रेतस्य वचनं श्रुत्वा सोऽतिभीतो द्रुतं गतः ॥

"Yamang naging pagkain ko sa araw na ito, saan mo balak pumunta?" Narinig ang mga salita ng preta, at siya, na labis na natakot, ay mabilis na tumakas.

Verse 17

गच्छन्तं तं गृहीत्वा स प्रेतो वचनमब्रवीत् ॥ मम त्वं विहितो भक्ष्यः स्वयं प्राप्तोऽसि मानव ॥

Hinuli siya habang siya ay papalayo, at ang preta ay nagsalita: "Ikaw ay itinalaga bilang aking biktima; ikaw ay dumating ng sarili mong kusa, O tao."

Verse 18

मांसं ते भक्षयिष्यामि पिबामि तव शोणितम् ॥ इत्याकर्ण्य वचस्तस्य स वणिग्वाक्यमब्रवीत् ॥

"Kakainin ko ang iyong laman at iinom ako ng iyong dugo." Narinig ang kanyang mga salita, at ang mangangalakal ay sumagot.

Verse 19

मयि संभक्षिते रक्षः कुटुम्बं हि मरिष्यति ॥ ततो वचनमाकर्ण्य प्रेतो वचनमब्रवीत् ॥

"Kung ako ay kakanin, O demonyo, ang aking pamilya ay tiyak na mamamatay." Pagkatapos, narinig ang kanyang pahayag, ang preta ay nagsalita bilang tugon.

Verse 20

कस्मात्स्थानात्समायातः सत्यं ब्रूहि महामते ।

Mula saang pook ka nagmula? Ipagpahayag mo ang katotohanan, O dakilang may isip.

Verse 21

विभुरुवाच ॥ गोवर्ध्धनो गिरिवरो यमुना च महानदी ॥ तयोर्मध्ये पुरी रम्या मथुरा लोकविश्रुता ।

Sinabi ni Vibhu: “Ang Govardhana ay dakilang bundok, at ang Yamunā ay malaking ilog. Sa pagitan nila naroon ang kaaya-ayang lungsod na Mathurā, tanyag sa daigdig.”

Verse 22

तस्यां वसाम्यहं प्रेत पितृपैतामहे गृहे ॥ तत्र मे वसतो नित्यं यद्द्रव्यं पूर्वसञ्चितम् ।

Doon ako nananahan bilang isang preta, sa bahay ng aking ama at lolo sa ama. Habang ako’y laging naninirahan roon, ang anumang yaman na dati kong naipon—

Verse 23

तत्सर्वं तस्करैर्नीतं क्षीणवित्तोऽभवं तदा ॥ स्वल्पं वित्तं गृहीत्वाहं समायातो मरुस्थलम् ।

Ang lahat ng iyon ay tinangay ng mga magnanakaw; kaya noon ay naubusan ako ng yaman. Kumuha ako ng kaunting salaping natira at naparito sa lupang disyerto.

Verse 24

तव दृष्टिपथं यातो यत्कार्यं तत्कुरुष्व मे ।

Ako’y napasok sa abot ng iyong paningin; anumang gawain ang nararapat, gawin mo iyon para sa akin.

Verse 25

प्रेत उवाच ॥ न त्वां खादितुमिच्छामि कृपा मे जायते त्वयि ॥ समयेन हि मोक्ष्यामि कुरुष्व वचनं मम ।

Sinabi ng preta: “Hindi ko nais kang lamunin; naaawa ako sa iyo. Sa takdang panahon ay palalayain kita—tuparin mo ang aking utos.”

Verse 26

निर्वृत्य गच्छ मथुरां मम कार्यार्थसाधकः ॥ तत्र गत्वा त्वया कार्यं यत्कर्तव्यं वदामि तत् ।

“Pumaroon ka sa Mathurā at isakatuparan ang aking layunin. Pagdating mo roon, sasabihin ko sa iyo ang dapat mong gawin.”

Verse 27

स्नानं कृत्वा तु विधिवत्कूपे चातुःसामुद्रिके ॥ पिण्डदानं कुरुष्व त्वं मम नाम्ना प्रयत्नतः ।

“Pagkatapos maligo nang ayon sa ritwal sa balong tinatawag na Cātuḥsāmudrika, maingat mong isagawa ang pag-aalay ng mga piṇḍa sa aking pangalan.”

Verse 28

नाहं यास्यामि मथुरां द्रव्याभावे कथंचन ॥ भक्षयस्व शरीरं मे ततस्तृप्तिमवाप्स्यसि ।

“Hindi ako makapupunta sa Mathurā sa anumang paraan kung walang salapi. Lamunin mo ang aking katawan; saka ka masisiyahan.”

Verse 29

प्रेत उवाच ॥ गृहे बहुधनं तेऽस्ति त्वं गच्छ मम सत्कुरु ॥ आस्ते धनमपर्याप्तं गच्छ त्वं मा विलम्बय ।

Sinabi ng preta: “Sa iyong bahay ay may saganang yaman. Humayo ka at gawin ang nararapat para sa akin. May sapat na salapi; umalis ka—huwag mag-antala.”

Verse 30

विभुरुवाच ॥ गृहे मम धनं नास्ति यत्त्वया समुदीरितम् ॥ गृहे शेषं मम धनं न चान्यत्तत्र विद्यते ॥

Sinabi ni Vibhu: “Sa aking bahay ay walang yaman na gaya ng iyong binanggit. Ang anumang natitira sa bahay ang tanging ari-arian ko; wala nang iba roon.”

Verse 31

पितृपैतामही कीर्तिरविक्रेया हि सा मया ॥ प्रेतः प्रहस्य सानन्दमिदं वचनमब्रवीत् ॥

“Ang mabuting pangalan ng mga ninuno at mga naunang ama—tunay na iyon ay hindi ko maipagbibili.” Pagkatawa, ang preta (yumao na espiritu) ay masayang nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 32

अस्ति चैव धनं प्रोक्तं यन्मया त्वद्गृहे विभो ॥ सुवर्णभारो गर्तस्थो गृहे तिष्ठति सञ्चितः ॥

“At tunay ngang may yaman, gaya ng sinabi ko, O Vibhu, sa iyong bahay: isang bigat ng ginto, inilagay sa isang hukay, ay nananatiling naipon sa loob ng bahay.”

Verse 33

निवर्त गच्छ सन्तुष्टः सुहृदां प्रीतिवर्धनः ॥ एवं द्रक्ष्यामि ते मार्गं मथुरा येन गम्यते ॥

“Bumalik ka; umalis kang may kasiyahan. Maging tagapagpalago ng pag-ibig ng mga kaibigan. Sa ganitong paraan ay ipapakita ko sa iyo ang daang patungo sa Mathurā.”

Verse 34

सूता उवाच ॥ वणिग्घृष्टमना भूत्वा पुनर्वचनमब्रवीत् ॥ इमामवस्थां सम्प्राप्य कथं ज्ञानसमुद्भवः ॥

Sinabi ni Sūtā: Ang mangangalakal, nabagabag ang isip, ay muling nagsalita: “Sa pagdating sa ganitong kalagayan, paano sumisibol ang kaalaman?”

Verse 35

ततः स कथयामास यद्वृत्तं हि पुरातनम् ॥ प्रतिष्ठाने पुरवरे विष्णोरायतनं महत् ॥

Pagkaraan, isinalaysay niya ang sinaunang pangyayari: sa Pratiṣṭhāna, ang marangal na lungsod, naroon ang dakilang dambana ni Viṣṇu.

Verse 36

प्रभातसमये तत्र विष्णोरायतने शुभे ॥ ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रास्तत्र समागताः ॥

Sa bukang-liwayway doon, sa mapalad na santuwaryo ni Viṣṇu, nagtipon ang mga brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, at śūdra.

Verse 37

तस्मिन्काले तु मित्रेण नीतोऽहं विष्णुमन्दिरम् । अत्यादरेण महता सन्तोष्य च पुनः पुनः ॥

Noong panahong iyon, inihatid ako ng isang kaibigan sa templo ni Viṣṇu; at sa dakilang paggalang, muli’t muli niya akong pinarangalan.

Verse 38

मित्रेण सह तत्रैव तस्य पार्श्वे व्यवस्थितः ॥ श्रुतो मया ततः कूपः पुण्योऽयं पापनाशनः ॥

Doon din, kasama ang aking kaibigan, tumayo ako sa tabi niya; at saka ko narinig: “Ang balong ito’y banal; winawasak nito ang kasalanan.”

Verse 39

समुद्राः किल तिष्ठन्ति चत्वारोऽत्र समागताः ॥ तस्य कूपस्य माहात्म्यं श्रुतं तत्र महत्फलम् ॥

“Tunay ngang sinasabing naririto ang apat na karagatan na nagkatipon. Doon ko narinig ang kadakilaan ng balong iyon, na may napakalaking bunga.”

Verse 40

वाचकाय ततो दानं दत्तं सर्वैर्महाजनैः ॥ मित्रेण प्रेरितो दाने मया मौनं समाश्रितम्

Pagkaraan, nagkaloob ang lahat ng mga kagalang-galang na tao ng handog sa tagapagbigkas. Hinimok ako ng isang kaibigan na magbigay, subalit ako’y nanatiling tahimik at nagtimpi.

Verse 41

मित्रेण च पुनः प्रोक्तं यथाशक्त्या प्रदीयताम् ॥ तदा मित्रमसङ्गेन दत्तो वै स्वर्णमाषकः

Muli pang nagsalita ang kaibigan: “Magbigay ayon sa iyong makakaya.” Pagkaraan, walang pagkapit o pagnanasa, ang kaibigan ay tunay na nagbigay ng isang munting gintong barya, isang māṣaka.

Verse 42

ततः कालेन महता गतो वैवस्वतक्षयम् ॥ वैवस्वतनियोगेन ततोऽहं पूर्वकर्मभिः

Pagkaraan ng mahabang panahon, ako’y naparoon sa tahanan ni Vaivasvata (Yama). Sa kautusan ni Vaivasvata, at dahil sa aking mga dating gawa, ako’y sumapit sa itinakdang kalagayan.

Verse 43

प्रेतत्वं समनुप्राप्तो दुस्तरं दुर्गमं महत् ॥ न दत्तं न हुतं चापि तीर्थं नैवावगाहितम्

Ako’y napasailalim sa kalagayan ng preta—mahirap tawirin, mahirap takasan, at mabigat na pagdurusa. Wala akong naibigay, wala ring naihandog na oblation, ni nakaligo man sa banal na tawiran (tīrtha).

Verse 44

न तर्पितास्तु पितरः प्राप्तोऽहं प्रेततां ततः ॥ इत्येत्कथितं सर्वं यन्मां त्वं परिपृच्छसि

Hindi rin napasaya ng mga handog ang mga ninuno; kaya ako’y napasapit sa pagiging preta. Ganito ko naisalaysay ang lahat ng iyong itinatanong sa akin.

Verse 45

गच्छ त्वं सम्मुखस्तत्र यत्र सा मथुरा पुरी ॥ प्रेतस्य वचनं श्रुत्वा विभुर्वचनमब्रवीत्

“Humayo ka—dumiretso ka roon, sa kinaroroonan ng lungsod ng Mathurā.” Nang marinig ang mga salita ng preta, nagsalita bilang tugon ang Makapangyarihan.

Verse 46

प्रेत उवाच ॥ कथितं हि मया पूर्वं यद्वृत्तं हि पुरातनम् ॥ वाचकाय तु यद्दत्तं सुवर्णस्य च माषकम्

Sinabi ng preta: “Naipahayag ko na noon ang sinaunang salaysay ng naganap—na isang māṣaka na ginto ang ibinigay sa tagapagbigkas.”

Verse 47

तद्दानस्य प्रभावेण नित्यं तृप्तोऽस्मि वै विभो ॥ अकामेन मया दत्तं तस्येदं कर्मणः फलम्

“Sa bisa ng handog na iyon, ako’y laging natutustusan, O makapangyarihan. Ibinigay ko iyon nang walang pagnanasa; ito ang bunga ng gawaing iyon.”

Verse 48

प्रेतभावं गतस्यापि न मे ज्ञानस्य विभ्रमः ॥ ततश्च स वणिक्श्रेष्ठ आगत्य मथुरां पुरीम्

“Kahit napasok ko ang kalagayan ng preta, hindi nalilito ang aking kaalaman.” At pagkatapos, ang pinakadakilang mangangalakal ay dumating sa lungsod ng Mathurā at nagpatuloy pa.

Verse 49

कृतं तेन च तत्सर्वं यथा प्रेतेन भाषितम् ॥ प्रेतोऽसौ तेन कृत्येन मुक्तिं प्राप्य दिवं गतः

Ginawa niya ang lahat nang ayon sa sinabi ng preta. Sa gawaing iyon, ang preta ay nagkamit ng kalayaan at nagtungo sa makalangit na daigdig.

Verse 50

तीर्थे चैव गृहे वापि देवस्थानेऽपि चत्वरे ॥ यत्र तत्र मृता देवि मुक्तिं यान्ति न चान्यथा ॥

Maging sa banal na tawiran, o sa sariling tahanan, o sa loob ng templo, o sa liwasan—saan man sila mamatay, O Diyosa, tinatamo nila ang kalayaan; hindi ito nag-iiba.

Verse 51

अन्यत्र हि कृतं पापं तीर्थमासाद्य गच्छति ॥ तीर्थे तु यत्कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति ॥

Ang kasalanang nagawa sa ibang dako ay nawawala pagdating sa banal na tawiran; ngunit ang kasalanang nagawa sa banal na tawiran ay nagiging parang baluting kasingtigas ng diyamante, mahigpit na dumikit.

Verse 52

मथुरायां कृतं पापं तत्रैव च विनश्यति ॥ एषा पुरी महापुण्या यस्यां पापं न विद्यते ॥

Ang kasalanang nagawa sa Mathurā ay doon din nawawasak. Ang lungsod na ito’y dakilang mapagpala, na doo’y sinasabing hindi nananatili ang kasalanan.

Verse 53

कृतघ्नश्च सुरापश्च चौरॊ भग्नव्रतस्तथा ॥ मथुरां प्राप्य मनुजो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥

Kahit ang walang utang-na-loob, ang umiinom ng nakalalasing, ang magnanakaw, o ang sumira ng panata—pagdating sa Mathurā, ang tao’y napapalaya sa lahat ng dungis at kasalanan.

Verse 54

परदाररता ये च ये नरा अजितेन्द्रियाः ॥ मथुरावासिनः सर्वे ते देवा नरविग्रहाः ॥

Kahit yaong mga lalaking nahuhumaling sa asawa ng iba at yaong hindi napipigil ang mga pandama—lahat ng naninirahan sa Mathurā ay sinasabing mga diyos na may anyong-tao.

Verse 55

बलिभिक्षाप्रदातारस्ते मृताः क्रोधवर्जिताः ॥ तीर्थस्नानरता ये च देवास्ते नरमूर्तयः ॥

Yaong nagbibigay ng handog at limos, na namamatay na walang poot, at yaong masigasig sa paliligo sa mga banal na tawiran (tīrtha)—sila’y itinuturing na mga diyos na nagkatawang-tao.

Verse 56

यदन्येषां सहस्रेण ब्राह्मणानां महात्मनाम् ॥ एकेन पूजितेन स्यान्माथुरेणाखिलं हि तत् ॥

Anumang bunga na makakamtan sa paggalang sa isang libong dakilang-budhing brāhmaṇa sa ibang dako—ang lahat ng iyon ay sinasabing natatamo sa paggalang sa iisang taga-Mathurā.

Verse 57

अनृग्वै माथुरो यत्र चतुर्वेदस्तथापरः ॥ न च वेदैश्चतुर्भिः स्यान्माथुरेण समः क्वचित् ॥

Dito, ang taga-Mathurā ay hindi lamang yaong ‘hindi Ṛg-vediko’; ang iba nama’y nakaaalam pa ng apat na Veda. Gayunman, saanman ay walang makapapantay sa isang Māthura—kahit taglay pa ang apat na Veda.

Verse 58

भवन्ति सर्वतीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च ॥ मङ्गलानि च सर्वाणि यत्र तिष्ठन्ति माथुराः ॥

Ang lahat ng mga banal na tawiran (tīrtha), lahat ng mapagpalang dambana, at lahat ng mabubuting pagpapala ay sinasabing naroroon sa pook na tinitirhan ng mga taga-Mathurā.

Verse 59

चतुर्वेदं परित्यज्य माथुरं पूजयेत्सदा ॥ सिद्धा भूतगणाः सर्वे ये च देवगणा भुवि ॥

Kahit isantabi pa ang apat na Veda, dapat laging parangalan ang isang taga-Mathurā; sapagkat ang lahat ng Siddha, mga pangkat ng nilalang, at mga pangkat ng mga deva sa lupa ay kaugnay nila.

Verse 60

मथुरावासिनो लोकान्पश्यन्ति च चतुर्भुजान् ॥ मथुरायां ये वसन्ति विष्णुरूपा हि ते नराः

Ang mga taong naninirahan sa Mathurā ay nakakikita ng mga banal na anyong may apat na bisig. Tunay, yaong mga lalaking tumatahan sa Mathurā ay itinuturing na may anyo ni Viṣṇu.

Verse 61

ज्ञानिनस्तान्हि पश्यन्ति अज्ञानाः पश्यन्ति तान्न च

Sapagkat ang mga may karunungan ang siyang nakakakita sa kanila; ang mga mangmang ay hindi sila nakikita kailanman.

Verse 62

एतत्ते कथितं भूमे माहात्म्यं मथुराभवम् ॥ चतुःसामुद्रिके कूपे पिण्डदाने परां गतिम्

Sa gayon, O Lupa, naipahayag sa iyo ang kadakilaan na nagmumula sa Mathurā—ang pinakamataas na hantungan na kaugnay ng pag-aalay ng mga piṇḍa sa balong tinatawag na Catuḥsāmudrika.

Verse 63

त्यक्त्वा जगाम निधनं प्रेतत्वं समुपागतः ॥ निरुदकेषु देशेषु विच्छायेषु वनेषु च

Pagkaalis at pagkatagpo sa kamatayan, nakamit niya ang kalagayan ng isang preta. (Siya’y gumala) sa mga lupang walang tubig at sa mga gubat na walang lilim din.

Verse 64

कुटुम्बभरणार्थाय सम्प्राप्तो दुर्गमाटवीम् ॥ वृद्धः पिता मम गृहे माता पत्नी पतिव्रता

Upang matustusan ang aking pamilya, ako’y naparoon sa isang gubat na mahirap tawirin. Sa aking tahanan ay may matandang ama, gayundin ang aking ina at ang aking asawang tapat sa panatang pang-asawa.

Verse 65

स्नानस्य च फलं देहि ततो गच्छ यथासुखम् ॥ प्रेतवाक्यं ततः श्रुत्वा विभुर्वचनमब्रवीत्

“Ibigay mo sa akin ang bunga ng iyong paliligo; saka humayo ka ayon sa iyong nais.” Nang marinig ang mga salita ng preta, nagsalita ang Makapangyarihan bilang tugon.

Verse 66

वाचकस्तत्र पठति कथां पौराणिकीं शुभाम् ॥ मम मित्रं च तत्रैव नित्यकालं च गच्छति

Doon, ang tagapagbigkas ay bumabasa ng isang mapalad na salaysay na Purāṇiko. At ang aking kaibigan man ay doon din nagpupunta nang palagian, sa lahat ng panahon.

Verse 67

कथं धारयसॆ प्राणान्वृक्षमूलं समाश्रितः

Paano mo pinananatili ang iyong mga hininga ng buhay, yamang sumilong ka sa paanan ng isang punò?

Verse 68

तिष्ठेद्युगसहस्रं तु पादेनैकेन यः पुमान् ॥ तस्याधिकं भवेत्पुण्यं मथुरायां निवासिनः

Kahit ang isang tao’y tumayo nang isang libong yuga sa iisang paa, higit pa roon ang kanyang magiging kabutihang-loob (puṇya) kaysa sa puṇya ng naninirahan sa Mathurā.

Inside Adhyaya 165

How it unfolds

  1. Where it opens

    Varāha addresses Pṛthivī and introduces a didactic exemplum to illustrate the karmic consequences of neglecting daily dharma (snāna, dāna, japa, homa, deva-arcā) and the remedial power of tīrtha-linked śrāddha in Mathurā.

  2. Central event

    In Pratiṣṭhāna (Dakṣiṇāpatha), the wealthy vaiśya Suśīla lives absorbed in trade and household management, showing no devotion to devas or brāhmaṇas; after death he becomes a preta and wanders through arid, waterless, fearful terrains until he confronts the traveler-merchant Vibhu and demands a specific expiatory act on his behalf.

  3. Climax resolution

    The preta, instead of devouring Vibhu, bargains for release: Vibhu must go to Mathurā and perform tīrtha-snāna and piṇḍadāna at the Catuḥsāmudrika well in the preta’s name; the preta underscores the doctrine of delayed karmic efficacy by noting that even a single minimal gift (a suvarṇa-māṣaka) once offered at Viṣṇu’s temple has sustained him, implying that properly directed dāna and śrāddha can reverse preta-bhāva.

Geographical context

Dakṣiṇāpatha-maṇḍala; Pratiṣṭhāna (city); Mathurā (city); Govardhana (mountain); Yamunā (river); maru-sthala / maru-deśa (desert region); durgāṭavī (difficult forest); Viṣṇor āyatana / Viṣṇu-mandira (Viṣṇu temple precinct); Catuḥsāmudrika-kūpa (well associated with ‘four oceans’).

Tirtha focus

  • Primary TirthaCatuḥsāmudrika-kūpa (Mathurā)
  • Associated RegionMathurā (Brajamaṇḍala; Yamunā–Govardhana sacred landscape)
  • Pilgrimage MeritMathurā is presented as a purifying moral geography where pāpa is neutralized; bathing and piṇḍ-offering at the Catuḥsāmudrika well, when performed with correct intention and naming, is portrayed as capable of relieving preta-suffering and restoring post-mortem order for the departed.

Ritual instructions

  • Primary RitualTīrtha-snāna and piṇḍadāna (śrāddha-style offering) at the Catuḥsāmudrika-kūpa in Mathurā for a named preta/deceased person
  • BenefitRelease/relief of the departed from preta-bhāva; mitigation of post-mortem distress; rebalancing of neglected dharma through tīrtha-mediated merit, demonstrating that even small, properly placed dāna can sustain and transform karmic outcomes.

The narrative frame

  • VarāhaPṛthivī · Didactic and admonitory, using fear-to-remedy contrast (preta-terror vs. tīrtha-grace) to teach household ethics and śrāddha efficacy.

The emotional journey

  • Dominant RasaBhayānaka moving toward Śānta (fear resolving into pacification through rite)
  • Emotional ProgressionMoral complacency and neglect → post-mortem horror and deprivation (arid landscapes, terror of the preta) → negotiation and ethical awakening → hope of release through Mathurā’s tīrtha and piṇḍadāna → quiet reassurance that even small dāna has lasting salvific force.

Planning a pilgrimage

  • Visit FeasibilityFeasible: the chapter’s focal geography aligns with present-day Mathura (Uttar Pradesh). The specific ‘Catuḥsāmudrika-kūpa’ may be identified through local tīrtha traditions; pilgrims typically coordinate with local paṇḍās/temple networks for śrāddha and piṇḍadāna logistics.
  • Best SeasonOctober–March (cooler months in Braj region)
  • Modern Location NameMathura, Uttar Pradesh, India (Braj region; Yamuna riverfront tīrthas)
  • Related FestivalKārttika month observances in Braj; also major Mathurā–Vṛndāvana cycles such as Janmāṣṭamī (contextual, though not specified in the chapter)

Frequently Asked Questions

The text frames ethical instruction through consequence: sustained neglect of snāna, dāna, and devotion (including respect for brāhmaṇas and devas) leads to preta-bhāva, while even small acts of giving and properly directed rites (notably piṇḍadāna at a recognized tīrtha) are presented as capable of restoring moral order and relieving post-mortem distress.

No explicit tithi, pakṣa, māsa, or seasonal marker is specified in the provided passage. The narrative uses general temporal cues such as prabhāta-samaya (morning time) for temple gathering and recitation, and “kālena mahatā” (after a long time) to indicate moral causality unfolding over extended duration.

Within the Varāha–Pṛthivī pedagogical frame, the chapter links moral conduct to landscape: the preta’s suffering is described through ecologies of deprivation (nirudaka-deśa, maru-deśa, vichchhāya-vana), while Mathurā is depicted as a regulated sacred environment where harmful residues (pāpa) are said to be neutralized. This contrast can be read as an early ethical geography in which human practice (dāna, tīrtha-snāna, piṇḍadāna) is mapped onto sustainable social-ritual order and the health of inhabited places.

No royal dynasties or named sage lineages are cited in the excerpt. The narrative references social and institutional actors—vaiśya householders, merchants (vaṇij), brāhmaṇas and other varṇas assembled at a Viṣṇu-āyatana, and a vācaka (public reciter) of paurāṇikī kathā—indicating an urban civic-religious setting rather than a genealogical history.

Ask anything about Adhyaya 165 of the Varaha Purana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Varaha Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play