
Navanīta-dhenu-dāna-māhātmya
Ritual-Manual (Dāna-vidhi) with Soteriological Phalaśruti
Sa paraang-pagtuturo ng Purāṇa na iniuugnay sa aral ni Varāha kay Pṛthivī, inilalahad ng adhyāyang ito ang tiyak na vidhi ng paglikha at pag-aalay ng sagisag na “baka” na pangunahing yari sa navanīta (sariwang mantikilya). Inilalarawan ang paghahanda ng pook-ritwal na pinapahiran ng gomaya, ang paglalagay ng balat at mga sisidlan, at ang paghubog ng mga bahagi ng baka gamit ang mga metal, hiyas, asukal, bulaklak, prutas, tela, at darbha. Sinisindihan ang mga ilawan sa mga direksiyon at pormal na inihahandog ang kaloob sa isang brāhmaṇa na maybahay, kasabay ng pagbigkas ng mga “cow-mantra” at ng isang mantra na kumikilala sa navanīta bilang banal na amṛta mula sa pag-uga ng karagatan. Sa phalaśruti, ipinapangako ang pagdalisay sa pāpa para sa nagkakaloob, nakasaksi, at bumibigkas, at ang bunga ay Viṣṇuloka at Śiva-sāyujya.
Verse 1
अथ नवनीतधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतोवाच ॥ नवनीतमयीं धेनुं शृणु राजन् प्रयत्नतः ॥ यां श्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः
Ngayon ay ang pagsasalaysay ng kadakilaan ng pag-aalay ng ‘kakaing-baka’ (bakang yari sa sariwang mantikilya). Wika ng Hotṛ: “Makinig kang mabuti, O hari, tungkol sa bakang gawa sa sariwang mantikilya; sa pagkarinig nito, napapalaya ang tao sa lahat ng kasalanan—walang pag-aalinlangan.”
Verse 2
गोमयेनानुलिप्तायां भूमौ गोचर्ममाणतः ॥ चर्म कृष्णमृगस्येव तस्योपरि च धारयेत्
Sa lupang pinahiran ng dumi ng baka, ilatag ang balat ng baka bilang sukat; at sa ibabaw nito ay ilagay rin ang isang balat na tulad ng sa itim na usa (kṛṣṇamṛga).
Verse 3
कुम्भं तु नवनीतस्य प्रस्थमात्रस्य धारयेत् ॥ वत्सं चतुर्थभागस्य तस्यामुत्तरतो न्यसेत्
Maglagay ng palayok na may sariwang mantikilya na kasukat ng isang prastha; at sa hilaga nito ay ilagay ang isang guya na kasukat ng ikaapat na bahagi.
Verse 4
कृत्वा विधाननेन च राजसिंह सुवर्णशृङ्गी सुमुखा च कार्या ॥ नेत्रे च तस्या मणिमौक्तिकैस्तु कृत्वा तथान्यच्च गुडेन जिह्वाम्
At matapos itong hubugin ayon sa itinakdang paraan, O leon sa mga hari, gawin itong may mga sungay na ginto at may kaaya-ayang mukha; ang mga mata nito’y gawin sa mga hiyas at perlas, at gayundin ang dila nito’y gawin sa jaggery (gud).
Verse 5
ओष्ठौ च पुष्पैश्च फलैश्च दन्ताः प्रकल्प्य सास्नां च सितैश्च सूत्रैः ।। जिह्वां तथा शर्करया प्रकल्प्य फलानि दन्ताः कम्बलं पट्टसूत्रम् ॥
Hugisin ang mga labi ng mga bulaklak, at ang mga ngipin ng mga bunga; at ayusin ang lalaugan (dewlap) sa mapuputing sinulid. Gayundin, hugisin ang dila sa asukal; maghandog ng mga bunga bilang mga ngipin, kalakip ang kumot at hinabing telang-sinulid.
Verse 6
नवनीतस्तनीं राजन् इक्षुपादां प्रकल्पयेत् ।। ताम्रपृष्ठां रौप्यखुरां दर्भरोमकृतच्छविम् ॥
O hari, dapat hugisin (ang baka) na ang mga suso ay mula sa sariwang mantikilya at ang mga paa ay mula sa tubo; ang likod ay tanso, ang mga kuko ay pilak, at ang kintab ay yari sa ‘buhok’ na damong kuśa.
Verse 7
स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरां पञ्चरत्नसमन्विताम् ।। चतुर्भिस्तिलपात्रैश्च संवृतां सर्वतो दिशि ॥
Na may mga sungay na ginto at mga kuko na pilak, na pinagkalooban ng limang hiyas; at napaliligiran sa lahat ng panig ng apat na sisidlang may linga (sesame).
Verse 8
आच्छाद्य वस्त्रयुग्मेन गन्धपुष्पैरलङ्कृताम् ।। दीपांश्च दिक्षु प्रज्वाल्य ब्राह्मणाय निवेदयेत् ॥
Takpan ito ng isang pares ng kasuotan at palamutian ng mga pabango at bulaklak. Pagkatapos magsindi ng mga ilawan sa mga direksiyon, ialay ito sa isang brāhmaṇa.
Verse 9
मन्त्रास्त एव जप्तव्याः सर्वधेनुषु ये स्मृताः ।। पुरा देवासुरैः सर्वैः सागरस्य तु मन्थने ॥
Ang yaong mismong mga mantra na itinatala para sa lahat ng uri ng handog na baka ay dapat bigkasin—gaya ng ginawa noon ng lahat ng mga deva at asura sa pag-ikot (pagkakaskas) ng karagatan.
Verse 10
एवमुच्चार्य तां दद्याद्ब्राह्मणाय कुटुम्बिने ।। धेनुं च दत्त्वा सुदुघां सोपधानां नयेद्गृहम् ॥
Pagkasambit nang gayon, ibigay iyon sa isang brāhmaṇa na may sambahayan. At matapos ihandog ang masaganang-gatas na baka, kasama ang sapin o panangga, akayin ito patungo sa tahanan ng tatanggap.
Verse 11
हविर् एवं रसं चैव विप्रवर्यस्य भूपते ।। भुक्त्वा तिष्ठेद्दिनं राजन् धेनुदस्त्रीणि वै द्विजः ॥
Sa gayon, O panginoon ng lupa, maghandog ng havis (pagkaing handog) at gayundin ng inumin o katas para sa pinakadakilang brāhmaṇa. Pagkakain, O hari, ang dalawang-ulit-na-isinilang ay manatili sa loob ng isang araw, sa mga pagtalima kaugnay ng kaloob na baka.
Verse 12
यः प्रपश्यति तां धेनुं दीयमानां नरोत्तम ।। सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवसायुज्यतां व्रजेत् ॥
O pinakamainam sa mga tao, sinumang makakita sa bakang iyon habang ito’y inihahandog ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at nakakamit ang pakikipag-isa kay Śiva.
Verse 13
पितृभिः पूर्वजैः सार्द्धं भविष्यद्भिश्च मानवः ।। विष्णुलोकं व्रजत्याशु यावदाभूतसम्प्लवम् ॥
Kasama ang mga ninuno at mga naunang angkan, at pati yaong mga darating pa, ang tao ay mabilis na nagtutungo sa daigdig ni Viṣṇu—hanggang sa pagkalusaw ng sanlibutan ng mga nilalang.
Verse 14
य इदं शृणुयाद्भक्त्या श्रावयेद्वापि मानवः ।। सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोके महीयते ॥
Sinumang makarinig nito nang may debosyon, o maging magpahintulot na ito’y marinig, ay nagiging dalisay sa lahat ng kasalanan at pinararangalan sa daigdig ni Viṣṇu.
Verse 15
उत्पन्नं दिव्यममृतं नवनीतमिदं शुभम् ॥ आप्यायनं तु भूतानां नवनीत नमोऽस्तु ते ॥
Ang mapalad na mantikilyang ito, na isinilang bilang banal na amṛta, ay lumitaw; tunay itong pampalusog at pampalakas ng mga nilalang. O mantikilya, pagpupugay sa iyo.
The text foregrounds dāna (ritualized generosity) as a discipline of social reciprocity and moral purification: it prescribes a carefully constructed gift to a brāhmaṇa householder and frames the act of giving (and even witnessing or transmitting the instruction) as a means of pāpa-śuddhi and ordered social conduct.
No explicit tithi, nakṣatra, month, or seasonal timing is stated in the transmitted passage for Adhyāya 107; the instructions focus on materials, spatial arrangement, mantra-recitation, and the recipient protocol rather than calendrical scheduling.
Direct ecological regulation is not articulated, but the chapter’s earth-oriented ethic can be read through its terrestrial ritual grammar: preparation of the ground with gomaya and darbha, and the cow-as-abundance symbol, positions agricultural substrates and bovine-derived materials as mediators of purity, continuity, and responsible stewardship of household resources within a terrestrial (Pṛthivī-centered) worldview.
No royal genealogies or named historical lineages appear here; the passage references social roles (rājan as addressee, brāhmaṇa gṛhastha as recipient, hotṛ as ritual voice) and invokes a pan-mythic collective (deva–asura) in connection with sāgara-manthana and the emergence of amṛta/navanīta.