Adhyaya 41: Harihara Non-Duality and the Revelation of Sadasiva to the Ganas

Verse 11

तथा पाशुपताश्चान्ये भस्मप्रहारणा विभो एते गणास्त्वसंख्याताः सहायार्थं समागताः

Gayundin, may iba pang mga Pāśupata, O Panginoon, na ang paraan ng pag-atake ay sa pamamagitan ng abo (bhasma). Ang mga gaṇa na ito’y di-mabilang at nagtipon upang tumulong (sa Iyo).

Verse 12

पिनाकधारिणो रौद्रा गणाः कालमुखापरे तव भक्ताः समायाता जटामण्डलिनोद्भुताः

Dumating ang mababangis na gaṇa na may tangan sa Pināka (busog); ang iba naman ay mga Kālamukha. Dumating ang iyong mga deboto—kahanga-hanga, na ang kanilang jaṭā (buhok na buhol-buhol) ay nakaayos na paikot na mga pilipit.

Verse 13

खट्वाङ्गयोधिनो वीरा रक्तचर्मसमावृताः इमे प्राप्ता गणा योद्धुं महाव्रतिन उत्तमाः

Ang mga gaṇa na bayani, nakikipaglaban gamit ang khaṭvāṅga (pamalo), at nababalutan ng pulang balat—ang mga dakilang tagapag-ingat ng mahāvrata na ito ay dumating upang makidigma.

Verse 14

दिग्वाससो मौनिनश्च घण्टाप्रहरणास्तथा निराश्रया नाम गणाः समायाता जगद्गुरो

Dumating ang mga gaṇa na tinatawag na “Nirāśraya”—hubad na wari’y nakadamit ng langit (digvāsa), nagsasagawa ng mauna (banal na katahimikan), at may mga kampana bilang sandata—patungo sa Guro ng Sanlibutan (Jagadguru).

Verse 15

सार्धद्विनेत्राः पद्माक्षाः श्रीवत्साङ्कितवक्षसः समायाताः खगारूढा वृषभध्वजिनो ऽव्ययाः

Doon ay dumating din ang iba: ang ilan ay may tanda ng Tatlong-Mata, ang ilan ay may matang gaya ng lotus; ang ilan ay may sagisag na Śrīvatsa sa dibdib; sila’y dumating na nakasakay sa mga ibon, at ang iba nama’y may bandilang toro—mga nilalang na banal at di-nasisira.

Verse 16

महापाशुपता नाम चक्रशूलधरास्तथा भैरवो विष्णुना सार्द्धमभेदेनार्चितो हि यै

At (dumating) yaong tinatawag na “Mahāpāśupata,” na may hawak na cakra at trisula. Si Bhairava, kasama ni Viṣṇu, ay tunay na sinamba nila bilang hindi magkaiba (iisang diwa).

Verse 17

इमे मृगोन्द्रवदनाः शूलबाणधनुर्धराः गणास्त्वद्रोमसंभूता वीरभद्रपुरोगमाः

Ang mga ito’y may mukhang gaya ng leon, may dalang trisula, mga palaso, at mga busog. Ang mga gaṇa na ito, na isinilang mula sa mga balahibo ng iyong katawan, ay dumating na si Vīrabhadra ang nangunguna.

Verse 18

एते चान्ये च बहवः शतशो ऽथ सहस्रशः सहायार्थं तवायाता यथाप्रीत्यादिशस्व तान्

Ang mga ito at marami pang iba—daan-daan at libu-libo—ay dumating upang tumulong sa iyo. Ipag-utos mo sila ayon sa iyong kalooban at ikinalulugod.

Verse 19

ततो ऽभ्येत्य गणाः सर्वे प्रणेमुर्वृषभध्वजम् तान् करेणैव भगवान् समाश्वास्योपवेशयत्

Pagkaraan, lumapit ang lahat ng gaṇa at yumukod sa Panginoong may bandilang toro. Ang Bhagavān, sa pamamagitan lamang ng kanyang kamay, ay nagbigay-ginhawa sa kanila at inutusan silang maupo.

Verse 20

महापाशुपतान् दृष्ट्वा समुत्थाय महेश्वरः संपरिष्वजताध्यक्षांस्ते प्रणेमुर्महेश्वरम्

Nang makita ang dakilang mga Pāśupata, tumindig si Maheśvara at niyakap ang kanilang pinuno; at sila nama’y yumukod at nagpatirapa kay Maheśvara.

Verse 21

ततस्तदद्भुततमं दृष्ट्वा सर्वे गणेश्वराः सुचिरं विस्मिताक्षाश्च वैलक्ष्यमगमत् परम्

though powerful

Verse 24

तदेतेषां महादेव स्फुटं त्रैलोक्यविन्दकम् रूपं ज्ञानं विवेकं च वदस्व स्वेच्छया विभो

“Kaya nga, O Mahādeva—ipaliwanag mo nang malinaw sa kanila ang anyo, ang kaalaman, at ang viveka (pagkilatis) na ‘nakalulugod sa tatlong daigdig’; O Makapangyarihan sa lahat, ayon sa iyong kalooban.”

Verse 25

प्रमथाधिपतेर्वाक्यं विदित्वा भूतभावनः बभाषे तान् गणान् सर्वान् भावाभावविचारिणः

“Having understood the words of the lord of the Pramathas, Bhūtabhāvana (Śiva) spoke to all those Gaṇas—(he who is) the examiner of being and non-being.”

Verse 26

रुद्र उवाच/ भव्द्भिर्भक्तिसंयुक्तैर्हरो भावेन पूजितः अहङ्कारविमूढैश्च निन्दद्भिर्वैष्णवं पदम्

{"has_teaching": true, "teaching_type": "dharma", "core_concept": "pāpa’s social-spiritual fallout; compassion and protection as dharma", "teaching_summary": "The verse highlights the victim’s suffering and the dharmic imperative for society and sages to protect, console, and restore dignity; it implicitly condemns victim-blame and neglect.", "vedantic_theme": "duḥkha as consequence of adharma; necessity of sattvic compassion (dayā)", "practical_application": "Offer immediate protection and support to the harmed; uphold justice; create safe sacred spaces with clear ethical boundaries."}

Verse 28

नावयोर्वै विशेषो ऽस्ति एका मूर्तिर्द्विधा स्थिता तदमीभिर्नरव्याघ्रैर्भक्तिभावयुतैर्गणैः

Tunay na walang pagkakaiba sa pagitan natin. Iisang anyo (iisang banal na katawan) ang nananatili sa dalawang paraan. Ito’y dapat maunawaan ng mga lalaking tila tigre—ng mga Gaṇa na may diwang debosyon.

Verse 29

यथाहं वै परिज्ञातो न भवद्भिस्तथा ध्रुवम् येनाहं निन्दितो नित्यं भवद्भिर्मूढबुद्धिभिः

Tunay na hindi ninyo ako nauunawaan ayon sa kung ano ako sa katotohanan; kaya’t ako’y palaging nilalait ninyo, kayong may naliligaw na pag-unawa.

Verse 30

तेन ज्ञानं हि वै नष्टं नातस्त्वालिङ्गिता मया इत्येवमुक्ते वचने गणाः प्रोचुर्महेश्वरम्

["Śiva", "Skanda/Kārttikeya"]

Verse 31

कथं भवान् यथैक्येन संस्थितो ऽस्ति जनार्दनः भवान् हि निर्मलः सुद्धः शान्तः सुक्लो निरञ्जनः

“Paano nangyayari na ikaw, na nananatili sa kaisahan, ay (si) Janārdana rin? Sapagkat ikaw ay tunay na walang dungis, dalisay, mapayapa, maliwanag, at di-nadudungisan.”

Verse 32

स चाप्यञ्जनसंकाशः कथं तेनेह युज्यते तेषां वचनमर्थाढ्यं श्रुत्वा जीमूतवाहनः

“At paano siya—na maitim na gaya ng añjana (koliryo)—maiuugnay sa kanya rito?” Nang marinig ang pahayag nilang hitik sa diwa, si Jīmūtavāhana (Sasakyang-Ulap) ay [naghanda na sumagot].

Verse 33

विहस्य मेघगम्भीरं गणानिदमुवाच ह श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये स्वयशोवर्द्धनं वचः

శంకరుని ముగ్గురు కుమారుల చేత తీవ్రంగా నలిగిపోతూ అతడు తన కుతంత్రాన్ని విడిచిపెట్టాడు; గణేశ్వరులు అతనిని గమనిస్తూ వేగంగా శంబరుని చేరారు।

Verse 34

न त्वेव योग्या यूयं हि महाज्ञानस्य कर्हिचित् अपवादभयाद् गुह्यं भवतां हि प्रकाशये

“Ngunit kayo ay tunay na hindi kailanman karapat-dapat sa dakilang kaalamang ito. Gayunman, dahil sa takot sa paninirang-puri (apavāda), ibinubunyag ko sa inyo ang lihim.”

Verse 35

प्रियध्वमपि चैतेन यन्मच्चित्तास्तु नित्यशः एकरूपात्मकं देहं कुरुध्यं यत्नमास्थिताः

Sa pamamagitan nito lamang ay maaari na ninyong kalugdan Ako: na ang inyong isipan ay laging nakatuon sa Akin. Sa matatag na pagsisikap, gawin ang inyong kalagayang may katawan na maging iisang-tutok at iisang anyo—ibig sabihin, nagkakaisa sa debosyon.

Verse pṛtanā: army, host; vadhyamānā: being slain, being killed; dānavī: belonging to the Dānavas (demonic clan); rudrasutaiḥ gaṇaiḥ: by Rudra’s gaṇas (Śiva’s attendant hosts; lit

पयसा हविषाद्यैश्च स्नापनेन प्रयत्नतः चन्दनादिभिरेकाग्रैर्न मे प्रीतिः प्रजायते

اے مہارشی، رُدر کے بیٹوں یعنی گنوں کے ہاتھوں قتل ہوتی ہوئی دانوی فوج پژمردہ صورت اور خوف سے لرزتے اعضا والی ہو گئی؛ دہشت زدہ ہو کر وہ شُکر کی پناہ میں چلی گئی۔

Verse 39

व्रजन्ति नरकं घोरं इत्येवं परिवादिनः अतोर्ऽथं न क्षिपाम्यद्य भवतो नरके ऽद्भुते

“Ganyan napupunta sa kakila-kilabot na impiyerno ang mga mapanirang-puri,” sasabihin ng mga tao. Kaya ngayon, hindi ko kayo ihahagis sa yaong pambihirang impiyerno.

Verse 40

यन्निन्दध्वं जगन्नाथं पुष्कराक्षं च मन्मयम् स चैव सदृशो लोके विद्यते सचराचरे श्वेतमूर्तिः स गवान् पीतो रक्तो ऽञ्जनप्रभः

“Ang Panginoon ng sansinukob—may matang gaya ng lotus, lumalaganap sa akin (at sa lahat)—na inyong nilalait: Siya nga’y umiiral sa daigdig sa mga anyong tumutugma (sa mga nilalang), sa lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw. Siya’y may puting anyo na gaya ng baka; dilaw; pula; at maitim na kumikislap na tila ningning ng añjana (kohl).”

Verse 41

न तस्य सदृशो लोके विद्यते सचराचरे श्वेतमूर्तिः स भगवान् पीतो रक्तो ऽञ्जनप्रभः

Sa daigdig na ito—maging sa gumagalaw o di-gumagalaw—walang kapantay Siya. Ang Mapalad na Panginoon ay nagpapakita sa puting anyo; gayundin sa dilaw, pula; at sa maitim na may ningning na gaya ng añjana (kohl).

Verse 42

तस्मात् परतरं लोके नान्यद् धर्म हि विद्यते सात्त्विकं राजसं चैव तामसं मिश्रकं तथा स एव धत्ते भगवान् सर्वपूज्यः सदाशिवः

Kaya nga, sa daigdig na ito ay walang dharma na higit sa Kanya. Ang sāttvika, rājasa, tāmasa, at gayundin ang halong anyo ng dharma—lahat ng ito’y Siya mismo, ang Mapalad, ang nagtataglay at nagtatakda: si Sadāśiva, na laging karapat-dapat sa lahat ng pagsamba.

Verse 43

शङ्करस्य वचः श्रुत्वा शैवाद्या प्रमथोत्तमाः प्रत्यूचुर्भगवन् ब्रूहि सदाशिवविशेणम्

Nang marinig ang mga salita ni Śaṅkara, ang mga pinakadakila sa mga Pramatha—na pinangungunahan ng mga Śaiva—ay sumagot: “O Panginoon, ipahayag mo sa amin ang natatanging kadakilaan at katangiang bukod-tangi ni Sadāśiva.”

Verse 44

तेषां तद् भाषितं श्रुत्वा प्रमथानामथेश्वरः दर्शयामास तद्रूपं सदाशैवं निरञ्जनम्

Nang marinig ang sinabi ng mga Pramatha, ang Panginoon ng mga Pramatha ay ipinakita sa kanila ang Kanyang sariling anyo—ang Sadāśiva na laging mapalad, nirañjana: walang dungis at di-nadudungisan.

Verse 45

ततः पश्यन्ति हि गणाः तमीसं वै शहस्रशः सहस्रवक्त्रचरणं सहस्त्रभुजमीश्वरम्

Pagkaraan, namasdan ng mga Gaṇa ang Panginoon sa sari-saring anyo: ang Kataas-taasang Maykapal na may sanlibong mukha at paa, at may sanlibong bisig.

Verse 46

दण्डपाणिं सुदुर्दृश्यं लोकैर्व्याप्तं समन्ततः दण्डसंस्थास्य दृश्यन्ते देवप्रहरणास्तथा

Namasdan nila ang Panginoon na may hawak na tungkod (daṇḍa) sa Kanyang kamay—isang pangitain na nakapanghihilakbot at mahirap masdan—na lumalaganap sa mga daigdig sa lahat ng panig; at sa paligid ng anyong tulad-tungkod na iyon, lumitaw rin ang mga sandatang banal.

Verse 47

तत एकमुखं भूयो ददृशुः शङ्करं गणाः रौद्रैश्च वैष्णवैश्चैव वृतं चिह्नैः सहस्रशः

Pagkaraan, muling namasdan ng mga Gaṇa si Śaṅkara bilang “Ekamukha” (iisang mukha/iisang aspekto), na napaliligiran ng di-mabilang na sagisag—kapwa Rudraiko (Śaiva) at Vaiṣṇava—na parang libu-libo.

Verse 48

अर्द्धेन वैष्णववपुर्द्धेन हरविग्रहः खगध्वजं वृषारूढं वृषध्वजम्

Sa kalahati ng Kanyang katawan ay anyong Vaiṣṇava at sa kalahati ay anyong Hara; taglay Niya ang bandilang may tanda ng ibon (Garuḍa) at nakasakay sa toro; Siya ang may bandilang toro.

Verse 49

यथा यथा त्रिनयनो रूपं धत्ते गुणाग्रणीः तथा तथा त्वजायन्त महापाशुपता गणाः

Anuman ang anyong taglayin ng Tatlong-Mata—ang pinakapanguna sa mga guṇa—gayundin mismong paraan lumitaw ang dakilang mga Gaṇa na Pāśupata.

Verse 50

ततो ऽभवच्चैकरूपी शङ्करो बहुरूपवान् द्विरूपश्चाभवद् योगी एकरूपो ऽप्यरूपवान् क्षणाच्छ्वेतः क्षणाद् रक्तः पीतो नीलः क्षणादपि

Pagkaraan nito, si Śaṅkara—bagaman iisa ang diwa—ay nagtaglay ng maraming anyo. Ang Yogin ay naging may dalawang anyo; bagaman may iisang anyo, naging walang-anyo rin siya. Sa isang kisapmata siya’y naging puti; sa isang kisapmata pula; sa isang kisapmata dilaw; at sa isa pang kisapmata bughaw.

Verse 51

मिश्रको वर्णहीनश्च महापाशुपतस्तथा क्षणाद् भवति रुद्रेन्द्रः क्षणाच्छंभुः प्रभाकरः

Naging may halong kulay siya, at naging walang kulay din; gayundin, siya’y naging dakilang Pāśupata. Sa isang kisapmata siya’y nagiging Rudrendra, panginoon ng mga Rudra; sa isang kisapmata (siya’y nagiging) Śambhu, tagapagpabukal ng liwanag.

Verse 52

क्षणार्द्धाच्छङ्करो विष्णुः क्षणाच्छर्वः पितामहः ततस्तदद्भुततमं दृष्ट्वा शैवादयो गणाः

Sa kalahating kisapmata, si Śaṅkara ay naging Viṣṇu; sa isang kisapmata, si Śarva ay naging Pitāmaha (Brahmā). Pagkaraan, nang makita ang pinakakamangha-manghang pagpapakita, ang mga gaṇa ng mga Śaiva at iba pa…

Verse 53

अजानन्त तदैक्येन ब्रह्मविष्ण्वीशभास्करान् यदाभिन्नममन्यन्त देवेदेवं सदाशिवम्

Pagkaraan, sa pamamagitan ng pagkaunawa sa pagkakaisa, nalaman nila ang katotohanan: nang ituring nilang hindi naiiba si Brahmā, Viṣṇu, Īśa (Śiva), at Bhāskara (ang Araw), naunawaan nila si Sadāśiva—ang Diyos ng mga diyos—bilang iisang banal na realidad.

Verse 54

तदा निर्धूतपापास्ते समजायन्त पार्षदाः तेष्वेवं धूतपापेषु अभिन्नेषु हरीश्वरः

Noon, nang maalis ang kanilang mga kasalanan, sila’y naging karapat-dapat na maging mga pārṣada (malalapit na tagapaglingkod). At nang sila’y malinis na gayon at matatag sa di-pagkakaiba, si Hari-Īśvara (ang Panginoong nagkakaisa bilang Hari at Śiva) ay nahayag sa gitna nila.

Verse 55

प्रीतात्मा विबभो शंशुः प्रीतीयुक्तो ऽब्रवीद् वचः परितुष्टो ऽस्मि वः सर्वे ज्ञानेनानेन सुव्रताः

Pagkaraan, si Śaṃśu (Śiva), na may pusong nagagalak, ay nagningning; puspos ng pag-ibig ay nagsalita siya: “Lubos akong nalulugod sa inyong lahat, O mga may mabubuting panata, dahil sa kaalamang ito.”

Verse 56

वृणुध्वं वरमानन्त्यं दास्ये वो मनसेप्सितम् ऊचुस्ते देहि भगवन् वरमस्माकमीश्वर भिन्नदृष्ट्युद्भवं पापं यत्तद् भ्रंशं प्रयातु नः

Sinabi niya: “Pumili kayo ng biyayang walang hanggan; ipagkakaloob ko ang ninanais ng inyong mga puso.” Sila’y nagsabi: “Ipagkaloob mo sa amin ang isang biyaya, O Mapalad na Panginoon, O Īśvara: nawa’y lumisan sa amin ang kasalanang nagmumula sa magkakahiwalay na pananaw—at anumang pagbagsak na idinudulot nito.”

Verse 57

पुलस्त्य उवाच बाढमित्यब्रवीच्छर्वश्चक्रे निर्धूतकल्पषान् संपरिष्वजताव्यक्तस्तान् सर्वान् गणयूथपान्

Sinabi ni Pulastya: Sumagot si Śarva, “Gayon nga,” at ginawa silang malinis sa kasalanan. Ang Di-nahahayag (Avyakta) ay niyakap ang lahat ng pinunong iyon ng mga Gaṇa.

Verse 58

इति विभुना प्रणतार्तिहरेण गणपतयो वृषमेघरथेन श्रुतिगदितानुगमेनेव मन्दरं गिरिमवतत्य समध्यवसन्तम्

Kaya nito, sa pamamagitan ng Makapangyarihang Panginoon—tagapag-alis ng dalamhati ng mga yumuyuko—niya na ang karwahe ay tulad ng toro at ulap, ang mga pinuno ng mga Gaṇa, na wari’y sumusunod sa ipinahahayag ng Veda, ay bumaba sa Bundok Mandara at doon nanirahan.