
Isinalaysay ni Īśvara kay Devī ang alamat ng pook na nagpapaliwanag kung bakit sa Prabhāsa ay magkatabing nakatalaga si Cakradhara (si Viṣṇu na may hawak na cakra) at si Daṇḍapāṇi (isang tagapagbantay na kaugnay ng Śaiva). Nagsimula ito kay Haring Pauṇḍraka Vāsudeva na nalinlang, ginaya ang mga sagisag ni Viṣṇu at hinamon si Kṛṣṇa na talikuran ang cakra at iba pang tanda. Tumugon si Viṣṇu sa matalim na pagbabaligtad: “itataapon” niya ang cakra sa Kāśī—sa pamamagitan ng paggamit nito upang gapiin ang huwad—at ilantad ang maling pag-aangkin. Pinatay ni Viṣṇu si Pauṇḍraka at si Kāśirāja. Ang anak ni Kāśirāja ay sumamba kay Śaṅkara at tumanggap ng mapanirang kṛtyā na sumugod patungong Dvārakā. Pinalaya ni Viṣṇu ang Sudarśana upang pawiin ito; tumakas ang kṛtyā sa Kāśī at humingi ng kanlungan kay Śaṅkara. Dahil sa pakikialam ni Śaṅkara, lumala ang panganib ng sagupaan ng mga sandatang banal, hanggang dumating si Viṣṇu sa Prabhāsa malapit sa Somēśa/Kālabhairava; pinayuhan siya ni Daṇḍapāṇi na magpigil sapagkat ang muling pagpapakawala ng cakra ay maaaring magdulot ng malawak na kapinsalaan. Tinanggap ni Viṣṇu ang tagubilin at nanatili roon bilang Cakradhara sa tabi ni Daṇḍapāṇi. Nagtatapos ang kabanata sa mga tuntunin ng pagsamba at phalaśruti: ang debotong unang gumagalang kay Daṇḍapāṇi at saka kay Hari ay napapalaya mula sa “baluting kasalanan” at nakaaabot sa mapalad na hantungan. Itinatampok din ang ilang araw ng buwan at pag-aayuno para sa pag-alis ng hadlang at pagkamal ng biyayang patungo sa kalayaan.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि यत्र चक्रधरः स्थितः । दंडपाणिश्च देवेशि यत्रैकस्थानसंस्थितः
Wika ni Īśvara: Pagkaraan nito, O Mahādevī, marapat na magtungo sa kinaroroonan ni Cakradhara—sapagkat sa gayon ding pook, si Daṇḍapāṇi, O Diyosa ng mga diyos, ay nakatatag sa iisang lugar.
Verse 2
चंद्रेशात्पूर्वदिग्भागे ।सोमेशादुत्तरेस्थितः । धनुषां पंचसंस्थाने गंधर्वेशात्समीपतः
Naroon iyon sa silangang panig mula kay Candra-eśa, at sa hilaga naman mula kay Someśa—may layong limang sukat ng busog—malapit kay Gandharveśa.
Verse 3
उमाया नैरृते भागे ब्रह्मदेवर्षिसंस्थितः । तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि सर्वपातकनाशिनीम्
Sa timog-kanlurang panig ng dambana ni Umā ay naroroon si Brahmadevarṣi. Ngayon ay isasalaysay ko ang kanyang pinagmulan—isang salaysay na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.
Verse 4
पौंड्रको वासुदेवस्तु वाराणस्यां पुराऽभवत् । तेन श्रुतं पुराणं तु पठ्यमानं द्विजातिभिः
Noong unang panahon, si Pauṇḍraka Vāsudeva ay nanirahan sa Vārāṇasī. Doon niya narinig ang isang Purāṇa na binibigkas at binabasa ng mga dvija, ang mga ‘dalawang ulit na isinilang’.
Verse 5
कल्पादौ द्वापरांते तु क्षत्रियाणां निवेशने । अवतारं महाबाहुवासुदेवः करिष्यति
Sa pasimula ng kalpa, at muli sa pagtatapos ng yugto ng Dvāpara, ang makapangyarihang si Vāsudeva na may malalakas na bisig ay bababa bilang avatāra sa mga tahanan ng mga kṣatriya.
Verse 6
स तु मूढमतिर्मेने अहं विष्णुरिति प्रिये । चिह्नानि धारयामास चक्रादीनि वरानने
Ngunit siya, na nalinlang ang isip, ay naniwalang, “Ako si Viṣṇu,” o minamahal. At ikaw na may magandang mukha, nagsimula siyang magsuot ng mga sagisag—gaya ng cakra at iba pa.
Verse 7
स दूतं प्रेषयामास द्वारकायां महोदरम् । स गत्वा प्राह विष्णुं वै चक्रादीनि परित्यज
Nagpadala siya ng sugo—si Mahodara—sa Dvārakā. Pagdating doon, sinabi ng sugo kay Viṣṇu: “Iwan mo ang cakra at ang iba pang sagisag.”
Verse 8
इत्याह पौंड्रको राजा नचेद्वधमवा प्स्यसि । ततश्च भगवान्विष्णुः प्राहास्य रुचिरं वचः
Ganito nagsalita si Haring Pauṇḍraka: “Kung hindi, tiyak na kamatayan ang sasapitin mo.” Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoong Viṣṇu ay ngumiti at sumagot sa marikit na pananalita.
Verse 9
वाच्यः स पौंड्रको राजा त्वया हंत वचो मम । गृहीतचक्र एवाहं काशीमागम्य ते पुरीम्
“Sabihin mo kay Haring Pauṇḍraka ang salitang ito mula sa Akin: ‘Ako’y darating sa Kāśī, sa iyong lungsod, na tangan ang cakra sa Aking kamay.’”
Verse 10
संत्यक्ष्यामि ततश्चक्रं गदां चेमामसंशयम् । तद्ग्राह्यं भवता चक्रमन्यद्वा यत्तवेप्सितम्
“Pagkatapos, walang pag-aalinlangan, itatapon Ko ang cakra na iyon at ang pamalong ito. Iyo ngang kunin ang cakra—o alinmang sandatang ninanais mo.”
Verse 11
इत्युक्तेऽथ गते दूते संस्मृत्याऽभ्या गतं हरिः । गरुत्मन्तं समारुह्य त्वरितस्तत्पुरं ययौ
Nang masabi na iyon at nakaalis na ang sugo, si Hari (Panginoong Viṣṇu), na muling inalala ang Kanyang layon at naghanda, ay sumakay kay Garuḍa at mabilis na nagtungo sa lungsod na iyon.
Verse 12
मित्रस्नेहात्ततस्तस्य काशिराजः सहानुगः । सर्वसैन्यपरीवारस्ततः पौंड्रमुपाययौ
Pagkaraan, dahil sa pagkakaibigang tapat sa kanya, ang Hari ng Kāśī, kasama ang mga tagasunod at napalilibutan ng buong hukbo, ay naglakbay upang tumulong kay Pauṇḍra.
Verse 13
ततो बलेन महता काशिराजबलेन च । पौंड्रको वासुदेवोऽसौ केशवाभिमुखो ययौ
Pagkatapos, si Pauṇḍraka na nag-aangking “Vāsudeva,” kasama ang kanyang malaking lakas at ang hukbo ng Hari ng Kāśī, ay sumulong upang harapin si Keśava.
Verse 14
तं ददर्श हरिर्दूराद्दुर्वारे स्यंदने स्थितम् । चक्रहस्तं गदाशार्ङ्गसंयुतं गरुडध्वजम्
Mula sa malayo, nakita siya ni Hari na nakatindig sa karwaheng pandigmang halos di mapasok, may hawak na cakra, taglay ang gada at ang busog na Śārṅga, at may bandilang Garuḍa.
Verse 15
तं दृष्ट्वा भावगंभीरं जहास गरुडध्वजः । उवाच पौंड्रकं मूढमात्मचिह्नोपलक्षितम्
Nang makita siyang may mabigat at taimtim na anyo, tumawa ang Panginoong may bandilang Garuḍa at nagsalita kay Pauṇḍraka na nalilinlang, na nagmarka sa sarili ng mga sagisag ng Panginoon mismo.
Verse 16
पौंड्रकोक्तं त्वया यत्तु दूतवक्त्रेण मां प्रति । समुत्सृजेति चिह्नानि तच्च सर्वं त्यजाम्यहम्
Tungkol sa sinabi sa Akin ni Pauṇḍraka sa pamamagitan ng iyong bibig bilang kanyang sugo—'Itapon ang mga sagisag'—lahat ng iyon ay Aking iniiwan ngayon.
Verse 17
चक्रमेतत्समुत्सृष्टं गदेयं च विस र्जिता । गरुत्मानेष ते गत्वा समारोहतु वै ध्वजम्
Ang diskong ito ay itinapon, at ang maso na ito ay pinakawalan din. Hayaan ang Garuḍa mong ito ay pumunta at sumakay sa iyong bandila!
Verse 18
इत्युच्चार्य विमुक्तेन चक्रेणासौ निपातितः । रथश्च गदया भग्नो गजाश्चा श्वाश्च चूर्णिताः
Sa pagsasabi nito, siya ay pinabagsak ng diskong inihagis. Ang kanyang karwahe ay dinurog ng maso, at ang mga elepante at kabayo ay nadurog nang pino.
Verse 19
ततो हाहाकृते लोके काशिनाथो महाबली । युयुधे वासुदेवेन मित्रदुःखेन दुःखितः
Pagkatapos, habang ang mundo ay sumisigaw sa takot, ang makapangyarihang panginoon ng Kāśī ay nakipaglaban kay Vāsudeva, na nagdadalamhati sa lungkot ng kanyang kakampi.
Verse 20
ततः शार्ङ्गविनिर्मुक्तैश्छित्त्वा तस्य शरैः शिरः । काशीपुर्यां स चिक्षेप कुर्वंल्लोकस्य विस्मयम्
Pagkatapos, gamit ang mga palaso na binaril mula sa Śārṅga, pinutol niya ang kanyang ulo at inihagis ito sa lungsod ng Kāśī—na ikinamangha ng mga tao sa mundo.
Verse 21
हत्वा तु पौंड्रकं शौरिः काशिराजं च सानु गम् । पुनर्द्वारवतीं प्राप्तो मृगयाया गतो यथा
Matapos patayin ni Śauri si Pauṇḍraka at ang hari ng Kāśī kasama ang kanyang mga tagasunod, muling nagbalik siya sa Dvāravatī, na wari’y pagbabalik mula sa pangangaso.
Verse 22
ततः काशिपतेः पुत्रः पितुर्दुःखेन दुःखितः । शंकरं तोषयामास स च तस्मै वरं ददौ
Pagkaraan, ang anak ng panginoon ng Kāśī, nagdadalamhati dahil sa dalamhati ng kanyang ama, ay naghandog-pagsamba upang palugdan si Śaṅkara; at si Śaṅkara ay nagkaloob sa kanya ng isang biyaya.
Verse 23
स वव्रे भगवन्कृत्या पितुर्हंतुर्वधाय मे । समुत्तिष्ठतु कृष्णस्य त्वत्प्रसादात्सुरेश्वर
Pinili niya ang biyaya: “O Mapalad na Panginoon, sa iyong pagpapala, O Panginoon ng mga diyos, nawa’y bumangon ang isang Kṛtyā upang patayin si Kṛṣṇa, ang pumatay sa aking ama.”
Verse 24
एवं भविष्यतीत्युक्ते दक्षिणाग्नेस्तु मध्यतः । महाकृत्या समुत्तस्थौ प्रस्थिता द्वारकां प्रति
Nang sabihin (ni Śiva), “Gayon nga ang mangyayari,” mula sa gitna ng banal na apoy sa timog ay bumangon ang dakilang Kṛtyā at tumulak patungong Dvārakā.
Verse 25
ज्वालामालाकरालां तां यादवा भयविह्वलाः । दृष्ट्वा जनार्द्दनं सर्वे शरणार्थमुपागताः
Nang makita ang nakapanghihilakbot na nilalang na napalilibutan ng mga kuwintas ng apoy, ang mga Yādava ay nanginig sa takot at lahat ay lumapit kay Janārdana upang humingi ng kanlungan.
Verse 26
ततः सुदर्शनं तस्या मुमोच गरुडध्वजः । वधाय सा ततो भग्ना चक्रतेजोऽभिपीडिता
Pagkaraan, ang Panginoong may watawat ni Garuḍa (Kṛṣṇa) ay pinakawalan ang Sudarśana upang lipulin siya. Noon din ay nagkadurug-durog siya, dinurog ng nagliliyab na kapangyarihan ng diskong banal.
Verse 27
कृत्यामनुजगामाशु विष्णोश्चक्रं सुदर्शनम् । कृत्या वाराणसीं प्राप्ता तस्याश्चक्रं तु पृष्ठतः
Mabilis na hinabol ng Sudarśana, ang diskong kay Viṣṇu, ang Kṛtyā. Narating ng Kṛtyā ang Vārāṇasī, at ang diskong banal ay sumunod na dikit na dikit sa kanyang likuran.
Verse 28
ततः सा भयसंत्रस्ता शंकरं शरणं गता । सोमनाथं जगन्नाथं नान्यः शक्तो हि रक्षितुम्
Pagkaraan, nanginginig sa takot, siya’y tumungo upang sumilong kay Śaṅkara—kay Somnātha, ang Panginoon ng sansinukob—sapagkat wala nang iba pang may kapangyarihang magtanggol sa kanya.
Verse 29
ततश्चक्रं वरैर्बाणैस्ताडयामास शंकरः । तच्च द्वारवतीं प्राप्तं शिवसायकमिश्रितम्
Pagkaraan, tinamaan ni Śaṅkara ang diskong iyon ng mga piling palaso. At ang diskong yaon, na nahalo sa mga sandata ni Śiva, ay nakarating sa Dvāravatī.
Verse 30
तद्दृष्ट्वा शिवनामांकैस्ताडितं भगवान्हरिः । चक्रं शरैस्ततः कुद्धो गृहीत्वा च करेण तत् । जगाम तत्र यत्रास्ते सोमेशः कालभैरवः
Nang makita ng Bhagavān Hari na ang kanyang diskong Sudarśana ay tinamaan ng mga palasong may tatak ng pangalan ni Śiva, siya’y nag-alab sa galit; kinuha niya ang diskong iyon sa kanyang kamay at nagtungo sa kinaroroonan ni Someśa—Kālabhairava.
Verse 31
स गत्वा रोष ताम्राक्षश्चक्रोद्यतकरः स्थितः । कृत्यां हंतुं मतिं चक्रे कालभैरवनिर्मिताम्
Pagdating niya roon, namumula ang mga mata sa poot, tumindig siyang nakataas ang kamay upang ihagis ang cakra, at nagpasiyang lipulin ang kṛtyā na nilikha ni Kālabhairava.
Verse 32
दृष्टो देवैस्ततः सर्वैदंडपाणिगणेन च । देवानां प्रेक्षतां तत्र दण्डपाणिर्महागणः । चक्रोद्यतकरं दृष्ट्वा विष्णुं प्राहाब्जलोचनम्
Pagkaraan, nakita siya ng lahat ng mga deva at ng mga pangkat ni Daṇḍapāṇi. Habang nakatingin ang mga deva roon, si Daṇḍapāṇi, ang dakilang gaṇa, nang makita si Viṣṇu na nakataas ang kamay upang ihagis ang cakra, ay nagsalita sa may matang-lotus.
Verse 33
दंडपाणिरुवाच । मा क्रोधं कुरु देवेश कृत्यां प्रति जगत्प्रभो
Wika ni Daṇḍapāṇi: “Huwag kang magpadala sa poot, O Panginoon ng mga deva, O Panginoon ng sanlibutan, tungkol sa kṛtyā na iyan.”
Verse 34
अमोघं युधि ते चक्रं कृत्या चापि च शांकरी । एवं चक्र विनिर्मुक्ते भवेत्कोधो हरे यदि । भविष्यति महद्दुःखं लोकानां संक्षयो हि वा
Ang iyong cakra ay di nagkakamali sa digmaan, at ang kṛtyā na ito na isinilang mula kay Śaṅkara ay mabagsik din. Kung, O Hari, mananatili ang poot kapag nailaglag na ang cakra, malaking pagdurusa ang darating sa mga daigdig—o maging ang kanilang pagkalipol.
Verse 35
न मोक्तव्यमतश्चक्र शृणु भूयो वचश्च नः । अत्र स्थाने नियुक्तोऽहं शंकरेण पुरा हरे
Kaya’t huwag pakawalan ang cakra—pakinggan mong muli ang aking mga salita. Sa mismong pook na ito, O Hari, ako’y minsang itinalaga ni Śaṅkara (sa isang layunin).
Verse 36
पापिनां रक्षणार्थं वै विघ्नार्थं दुष्टचेतसाम् । तस्मात्त्वं मम सांनिध्ये तिष्ठ चक्रधरो हरे
Tunay nga, ako’y itinalaga upang ingatan maging ang mga makasalanan at hadlangan ang may masasamang isip. Kaya, O Hari na may tangan ng Sudarśana Cakra, manatili rito sa aking piling at harapan.
Verse 37
अत्र चक्रधरं देवं पूजयिष्यंति मानवाः । धूपमाल्योपहारैश्च नैवेद्यैर्विवि धैरपि
Dito, sasambahin ng mga tao ang Diyos na Cakradhara sa pamamagitan ng insenso, mga kuwintas ng bulaklak, mga handog, at iba’t ibang uri ng naivedya (pagkaing alay).
Verse 38
विष्णुरुवाच । एष एव निवृत्तोहं तव वाक्यांकुशेन वै । अत्र चक्रोद्यतकरः स्थास्ये तव समीपतः
Wika ni Viṣṇu: “Sa panggabay ng iyong mga salita lamang, tunay na ako’y umurong. Dito, na nakataas sa aking kamay ang Cakra, mananatili akong malapit sa iyong tabi.”
Verse 39
एवं हि स्थितोदेवस्तत्र चक्रधरः प्रिये । दंडपाणिश्च भगवान्मम रूपी गणेश्वरः
“Kaya nga, O minamahal, nananatili roon ang Panginoon bilang Cakradhara, ang Tagapagdala ng Cakra; at naroon din si Daṇḍapāṇi—ang mapalad na Gaṇeśvara—na siyang aking sariling anyo.”
Verse 40
यस्तौ पूजयते भक्त्या दंडपाणिहरी क्रमात् । स पाप कंचुकैर्मुक्तो गच्छेच्छिवपुरं नरः
Sinumang sumamba sa dalawang iyon nang may debosyon—kay Daṇḍapāṇi at kay Hari—ayon sa wastong pagkakasunod, siya’y mapapalaya sa “damit” ng kasalanan at makararating sa lungsod ni Śiva (Śivapura).
Verse 41
माघे मासि चतुर्द्दश्यां कृष्णाष्टम्यां विशेषतः । गंधधूपोपहारैर्यः पूजयेद्दण्डनायकम् । तस्य क्षेत्रे निवसतो न विघ्नं जायते क्वचित्
Lalo na sa buwan ng Māgha—sa ika-14 na araw ng buwan at higit sa lahat sa Kṛṣṇāṣṭamī—sinumang sumamba sa Panginoong Daṇḍanāyaka sa pamamagitan ng pabango, insenso, at mga handog: para sa nananahan sa banal na kṣetra na ito, hindi kailanman lilitaw ang mga hadlang saanman.
Verse 42
एकादश्यां जिताहारो योऽर्चयेच्चक्रपाणिनम् । स मुक्तः पातकैः सर्वैर्याति विष्णोः सलोकताम्
Sa Ekādaśī, ang sinumang nagpipigil sa pagkain at sumasamba kay Cakrapāṇi (ang may hawak na cakra) ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at nakakamit ang salokatā—ang paninirahan sa daigdig ni Viṣṇu.
Verse 43
इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं चक्रपाणिनः । दण्डपाणिगणस्यापि श्रुतं पापौघनाशनम्
Sa gayon, sa maikling sabi, naipahayag ang kadakilaan ni Cakrapāṇi; at narinig din ang salaysay tungkol sa pangkat ni Daṇḍapāṇi—isang pagbigkas na pumupuksa sa rumaragasang kasalanan.