Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

अंगुष्ठाग्रेण तिष्ठन्त्या यावद्युगचतुष्टयम् । आराधितो महादेवः शांतेन मनसा प्रिये

Transliteration

aṃguṣṭhāgreṇa tiṣṭhantyā yāvadyugacatuṣṭayam | ārādhito mahādevaḥ śāṃtena manasā priye

Translation

O minamahal, nakatindig siya sa dulo ng kanyang hinlalaki sa loob ng apat na yuga; sa payapang isipan, sinamba niya si Mahādeva.

Word by Word

• अङ्गुष्ठाग्रेण: with the tip of the thumb
• अङ्गुष्ठाग्रेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अङ्गुष्ठ + अग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (अङ्गुष्ठस्य अग्रेण)

• तिष्ठन्त्या: by (her) standing
• तिष्ठन्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → तिष्ठन्ती (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• यावत्: for as long as
• यावत्: Avyaya (Modifier/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; परिमाण/अवधि-वाचक (as long as)

• युगचतुष्टयम्: a set of four yugas
• युगचतुष्टयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युग + चतुष्टय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (युगानां चतुष्टयम्)

• आराधितः: was worshipped
• आराधितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + राध् (धातु) → आराधित (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महादेवः: Mahādeva (Śiva)
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; समासः कर्मधारयः (महान् देवः)

• शान्तेन: calm
• शान्तेन: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (मनसा इत्यस्य)

• मनसा: with (her) mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• प्रिये: O dear one
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (आह्वान), एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ratīśvara (tapas-sthala within Prabhāsa)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Rati balances on the tip of her thumb in an extreme ascetic pose, unwavering across cosmic ages, worshipping Mahādeva with a serene mind; the environment is still, charged with tapas-heat yet calm in mood.

Characters & Entities

• Rati
• Mahādeva (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True worship unites discipline (tapas) with inner calm (śānta manas), presenting devotion as both endurance and serenity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, the locale of Rati’s long austerity that undergirds the Ratīśvara māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No public rite is prescribed; the verse describes ascetic tapas and sustained ārādhana (propitiatory worship).