Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 29

Devanagari script

कथितं कोटि सूर्यस्य प्रलयानलसंनिभम् । तेनकालाग्निरुद्रेति प्रोक्तं सोमेश्वरः पुरा

Transliteration

kathitaṃ koṭi sūryasya pralayānalasaṃnibham | tenakālāgnirudreti proktaṃ someśvaraḥ purā

Translation

Inilarawan ito na wari’y alab ng pagkalusaw sa wakas ng panahon, na parang isang krodeng araw. Kaya noong sinaunang panahon, si Somēśvara ay tinawag na “Kālāgnirudra.”

Word by Word

• कथितम्: described/said
• कथितम्: Pratipādya (Predicative/प्रतीपाद्य)
• Type: Adjective
• Root: कथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कोटि: a crore
• कोटि: Visheshana (Quantifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (संख्यावाचक)

• सूर्यस्य: of the sun
• सूर्यस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• प्रलयानलसंनिभम्: like the fire of dissolution
• प्रलयानलसंनिभम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रलय (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक) + संनिभ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (प्रलयस्य अनल इव संनिभं); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तेन: by that/therefore
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; सर्वनाम

• कालाग्निरुद्र: Kālāgnirudra
• कालाग्निरुद्र: Karma/Pratipādya (Object of naming/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (कालस्य अग्निरिव रुद्रः); पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (नाम)

• इति: thus
• इति: Vacana-paryavasana (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/इत्यर्थक (quotative particle)

• प्रोक्तम्: was called/declared
• प्रोक्तम्: Pratipādya (Predicative/प्रतीपाद्य)
• Type: Adjective
• Root: प्रवच्/वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सोमेश्वरः: Someśvara
• सोमेश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सोमस्य ईश्वरः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• पुरा: formerly
• पुरा: Kāla-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb of time)

Speaker

Īśvara (Śiva) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Somēśvara (Kālāgnirudra aspect) at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Somēśvara appears as a blazing liṅga, radiance like countless suns; behind it, a symbolic pralaya horizon of fire-waves, yet devotees stand protected within a sanctum of grace.

Characters & Entities

• Somēśvara
• Kālāgnirudra
• Pralaya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Somēśvara embodies the awe-inspiring power of Rudra—capable of cosmic dissolution—yet present for devotees at the tīrtha.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra through the praise of Somēśvara as Kālāgnirudra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse provides a name-etymology and potency-description supporting pilgrimage faith.