Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । अथ वच्मि तृतीयां ते ज्ञानशक्तिं शिवात्मिकाम् । प्रभासक्षेत्रमध्यस्थां दारिद्र्यौघविनाशिनीम्

Transliteration

īśvara uvāca | atha vacmi tṛtīyāṃ te jñānaśaktiṃ śivātmikām | prabhāsakṣetramadhyasthāṃ dāridryaughavināśinīm

Translation

Wika ni Īśvara: Ngayon ay sasabihin Ko sa iyo ang ikatlong kapangyarihan—ang Jñānaśakti, na may likas na diwa ni Śiva—na nananahan sa gitna ng Prabhāsa Kṣetra at pumupuksa sa mga baha ng karalitaan.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• वच्मि: I speak/tell
• वच्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्

• तृतीयाम्: the third
• तृतीयाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन

• ज्ञानशक्तिम्: the power of knowledge
• ज्ञानशक्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान + शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—ज्ञानस्य शक्तिः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• शिवात्मिकाम्: of Śiva-natured
• शिवात्मिकाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिव + आत्मिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—शिवः आत्मा यस्याः/शिवात्मिका (तत्पुरुषः)

• प्रभासक्षेत्रमध्यस्थाम्: situated in the middle of Prabhāsa-kṣetra
• प्रभासक्षेत्रमध्यस्थाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रभास + क्षेत्र + मध्य + स्था (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—प्रभासक्षेत्रस्य मध्ये स्थिता (सप्तमी-तत्पुरुषः/उपपद-तत्पुरुषः)

• दारिद्र्यौघविनाशिनीम्: destroyer of the flood of poverty
• दारिद्र्यौघविनाशिनीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दारिद्र्य + ओघ + विनाशिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—दारिद्र्यौघस्य विनाशिनी (षष्ठी-तत्पुरुषः)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jñānaśakti (Śivātmikā) at Prabhāsa-kṣetra-madhya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Unspecified (frame listener within Prabhāsa-māhātmya)

Visual Art Cues

Scene: Īśvara speaks, revealing a radiant feminine Jñānaśakti seated or standing at the mandala-center of Prabhāsa; light emanates like a lamp-flame, dispelling darkness symbolizing poverty and ignorance.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Jñānaśakti
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Knowledge aligned with Śiva (jñānaśakti) is portrayed as a sacred power that transforms life—removing poverty and inner limitation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, described as the seat of a Śiva-formed jñānaśakti.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual appears in this verse; it introduces a māhātmya of a śakti residing in the kṣetra.