Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48

Devanagari script

दिव्यांतरिक्षभूमिस्थपितरो बांधवादयः । मृताश्चासंस्कृता ये च तेषां पिंडोस्तु मुक्तये

Transliteration

divyāṃtarikṣabhūmisthapitaro bāṃdhavādayaḥ | mṛtāścāsaṃskṛtā ye ca teṣāṃ piṃḍostu muktaye

Translation

Nawa’y ang banal na piṇḍa na ito ay maging para sa kaligtasan ng mga ninuno at kamag-anak na nananahan sa kalangitan, sa gitnang himpapawid, o sa lupa—at pati ng mga namatay na walang ganap na ritwal.

Word by Word

• दिव्य: divine
• दिव्य: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (समासपदस्य विशेषण)

• अन्तरिक्ष: sky/atmosphere
• अन्तरिक्ष: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)

• भूमि: earth
• भूमि: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)

• स्थ: situated/dwelling
• स्थ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त/निष्ठा-प्रत्ययसम्भव विशेषणार्थक; समासान्त (dwelling/located)

• पितरः: ancestors dwelling in divine sky/earth realms
• पितरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः: (दिव्य + अन्तरिक्ष + भूमि + स्थ) + पितरः = दिव्यान्तरिक्षभूमिस्थपितरः

• बान्धव: kinsmen/relatives
• बान्धव: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बान्धव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासाङ्ग (compound member)

• आदयः: and others (etc.)
• आदयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Indeclinable
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: आदि-शब्दः ‘etc.’ अर्थे; अत्र प्रथमा-बहुवचनान्त-रूपेण समूहार्थे (bāṃdhavādayaḥ = relatives and others)

• मृताः: dead
• मृताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मृ (धातु) → मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ये)

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• असंस्कृताः: unperformed (without funerary rites)
• असंस्कृताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ (नञ्) + संस्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नञ्-पूर्वक विशेषण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘संस्काररहिताः’ (without rites)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• पिण्डः: the piṇḍa offering
• पिण्डः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृ/विषय (subject: the offering)

• तु: indeed/but
• तु: Nipāta (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अवधारण/विरोधबोधक-अव्यय (emphatic/contrastive particle)

• मुक्तये: for liberation
• मुक्तये: Sampradāna (Recipient/Purpose/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: मुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; प्रयोजन (for the sake of)

Speaker

Ritual officiant/pilgrim reciting the piṇḍa-dāna saṅkalpa within the Prabhāsa-kṣetra-māhātmya narration (speaker not explicit in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Three-tier cosmic tableau: celestial ancestors above, mid-air gandharva-like space, and earthly spirits below; the piṇḍa offering at Prabhāsa sends a vertical stream of light connecting all tiers, especially reaching those depicted as ‘unrited’ dead—wandering, unadorned, and then becoming peaceful.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred offerings at a tīrtha are believed to reach the departed across realms and compensate for missing funerary rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, as a place where pitṛ rites gain expansive reach and potency.

What ritualistic prescription is mentioned?

Piṇḍa-dāna aimed especially at those who died asaṃskṛta (without proper rites), seeking their mukti.