Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

ऋषितोयेति तन्नाम कथं ख्यातं धरातले । कथं सा पुनरायाता देवदारुवने शुभे

ṛṣitoyeti tannāma kathaṃ khyātaṃ dharātale | kathaṃ sā punarāyātā devadāruvane śubhe

Paano nakilala sa daigdig ang pangalang “Ṛṣitoyā”? At paano siya muling nakarating sa mapalad na gubat ng Devadāru?

ऋषितोयाṚṣitoyā (river)
ऋषितोया:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषितोया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (नामरूपेण)
इतिthus (called)
इति:
Sambandha (Quotative/निपात)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण/नामनिर्देशसूचक निपात
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (नाम)
नामname
नाम:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
ख्यातम्became known
ख्यातम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootख्या (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘(कथं) ख्यातम्’ = ‘how became known’
धरातलेon the earth
धरातले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरा-तल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण
साshe (that river)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; काल/क्रमवाचक क्रियाविशेषण (again)
आयाताcame / arrived
आयाता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-या (धातु) + क्त (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त) ‘आयात’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (she came)
देवदारुवनेin the deodar forest
देवदारुवने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदेवदारु-वन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
शुभेauspicious
शुभे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (देवदारुवने)

Devī

Tirtha: Ṛṣitoyā

Type: kund

Listener: Īśvara (Śiva)

Scene: Devī asks two pointed questions: the etymology/fame of ‘Ṛṣitoyā’ and her ‘return’ to the auspicious Devadāru forest; visual emphasis on a sacred grove and a luminous watercourse reappearing.

Ṛṣitoyā
D
Devadāruvana

FAQs

Purāṇas treat names and journeys of rivers/places as sacred history (etiology) that encodes dharma and tīrtha-power.

Ṛṣitoyā and the Devadāruvana locale connected to the Prabhāsa-kṣetra māhātmya.

None explicitly; the verse asks for the origin-story that typically grounds later prescriptions like snāna, dāna, and vrata.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App