Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

Devanagari script

लब्ध्वा तु च्यवनो भार्यां वयोरूपमवस्थितः । हृष्टोऽब्रवीन्महातेजास्तौ नासत्याविदं वचः

Transliteration

labdhvā tu cyavano bhāryāṃ vayorūpamavasthitaḥ | hṛṣṭo'bravīnmahātejāstau nāsatyāvidaṃ vacaḥ

Translation

Nang makamit ang asawa, si Cyavana—na ngayo’y nanatili sa anyong kabataan—ay nagalak. Ang dakilang rishi na nagliliwanag ay nagsalita ng mga salitang ito sa dalawang Nāsatya (Aśvin).

Word by Word

• लब्ध्वा: having obtained
• लब्ध्वा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier of action/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपदी; ‘having obtained’

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/अन्वयार्थे ‘but/indeed’

• च्यवनः: Cyavana
• च्यवनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: च्यवन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• भार्याम्: wife
• भार्याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• वयोरूपम्: form/appearance of youth
• वयोरूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (वयसः रूपम्)

• अवस्थितः: having become/being (so)
• अवस्थितः: Karta (Predicative to subject/कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
• Type: Verb
• Root: अव + स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having become/being established’

• हृष्टः: delighted
• हृष्टः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अब्रवीत्: said/spoke
• अब्रवीत्: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• महातेजाः: of great splendor
• महातेजाः: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः ‘महत्तेजो यस्य सः’

• तौ: to those two (them)
• तौ: Sampradana (Addressee/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), द्विवचन

• नासत्यौ: O Nāsatyas (Aśvins)
• नासत्यौ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नासत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन/प्रथमा (Vocative/Nominative), द्विवचन; (Aśvins)

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• वचः: speech/words
• वचः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Speaker

Narrator (introducing Cyavana’s speech)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Cyavana, now youthful and radiant, stands beside his newly obtained wife; he turns to the twin Aśvins with reverence and joy, beginning a formal address.

Characters & Entities

• Cyavana
• Nāsatya
• Aśvins

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine assistance bears fruit when aligned with dharma, leading to gratitude and rightful reciprocation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, through the Cyavaneśvara-centered legend.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it sets up a request and a dharmic exchange.