Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

स तथा संवृतो धीमान्मृत्पिंड इव सर्वतः । तप्यते स्म तपो घोरं वल्मीकेन समावृतः

Transliteration

sa tathā saṃvṛto dhīmānmṛtpiṃḍa iva sarvataḥ | tapyate sma tapo ghoraṃ valmīkena samāvṛtaḥ

Translation

Kaya nga, nababalutan siya sa lahat ng panig na parang tipak ng lupa; at ang marunong na iyon ay nagpatuloy sa mabagsik na pag-austeridad, natatakpan ng bunton ng anay.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तथा: thus / in that way
• तथा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb of manner)

• संवृतः: covered
• संवृतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• धीमान्: the wise one
• धीमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मृत्पिण्डः: a lump of clay
• मृत्पिण्डः: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: मृत् (प्रातिपदिक) + पिण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपमान (simile base)

• इव: like
• इव: Upama-dyotaka (Simile marker/उपमाद्योतक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-वाचक-अव्यय (particle of comparison)

• सर्वतः: on all sides
• सर्वतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वतः (अव्यय)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (adverb: 'from all sides/entirely')

• तप्यते: was tormented / underwent heat
• तप्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्; कर्मणि प्रयोग (passive: 'is heated/tormented')

• स्म: indeed / (past marker)
• स्म: Kriya-nipata (Verbal particle/क्रियानिपात)
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (अव्यय)
• Form: स्म-निपात (particle indicating past narration/continuity)

• तपः: austerity
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• घोरम्: terrible
• घोरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तपः इति विशेषणम्

• वल्मीकेन: by an anthill
• वल्मीकेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वल्मीक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• समावृतः: enveloped
• समावृतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vīrasthāna (Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: Inside an anthill-like casing, the sage’s face is barely visible, eyes closed in fierce meditation; heat of tapas is suggested as a subtle aura, while earth layers surround him like a cocoon.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Cyavana
• Prabhāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Inner fire (tapas) is independent of outer conditions; spiritual effort persists despite physical confinement.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, where such tapas is remembered as part of the site’s sacred greatness.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the verse highlights tapas as a purifying discipline.