Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

Devanagari script

कृत्वैवं च दिने रात्रौ पश्यंश्चैवं स्वपेन्नरः । दर्भशय्या समारूढो ध्यायन्सोमेश्वरं हरम्

Transliteration

kṛtvaivaṃ ca dine rātrau paśyaṃścaivaṃ svapennaraḥ | darbhaśayyā samārūḍho dhyāyansomeśvaraṃ haram

Translation

Pagkagawa nito, sa araw at sa gabi ay panatilihin ng tao ang ganitong pagtalima—gaya ng pagtanaw at gaya ng pagtulog—nakahiga sa higaan ng damong darbha, na nagmumuni kay Someśvara, si Hari (Śiva).

Word by Word

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya (पूर्वकर्म/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; धातु: कृ; अर्थे: कृत्वा = having done

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• च: and
• च: Sambandha (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• दिने: in the day
• दिने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (locative)

• पश्यन्: seeing
• पश्यन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: पश् (to see)

• च: and
• च: Sambandha (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक निपात (conjunction)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• स्वपेत्: should sleep
• स्वपेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्वप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; धातु: स्वप् (to sleep)

• नरः: a man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता

• दर्भशय्याम्: a bed of darbha grass
• दर्भशय्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दर्भ-शय्या (प्रातिपदिक; दर्भ + शय्या)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (दर्भस्य शय्या)

• समारूढः: having mounted
• समारूढः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-रुह् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: समारुह् (to mount/ascend)

• ध्यायन्: meditating
• ध्यायन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: ध्यै (to meditate)

• सोमेश्वरम्: Someshvara (Lord of Soma)
• सोमेश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम-ईश्वर (प्रातिपदिक; सोम + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (सोमस्य ईश्वरः)

• हरम्: Hara (Shiva)
• हरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेष्य (सोमेश्वरम्)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Someśvara)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim-vratī in simple cloth lies on a darbha-grass bed near the temple precinct, hands in meditation; night lamps flicker, and the Somnātha shrine stands quiet under the moon while the sea wind moves softly.

Characters & Entities

• Someśvara/Somnātha
• Hara (Śiva)
• darbha grass

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A vrata is sustained devotion—ritual, restraint, and continuous remembrance of Someśvara.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Somnātha/Someśvara at Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Maintain the observance day and night, sleep on darbha grass, and meditate on Someśvara (Śiva).