Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

Devanagari script

ईश्वर उवाच । स दृष्ट्वा ब्रह्मणः पार्श्वे स्थितं सोममहाप्रभम् । प्रणम्य दण्डवद्भूमौ सोमं ब्रह्माणमेव च

Transliteration

īśvara uvāca | sa dṛṣṭvā brahmaṇaḥ pārśve sthitaṃ somamahāprabham | praṇamya daṇḍavadbhūmau somaṃ brahmāṇameva ca

Translation

Wika ni Īśvara: Nang makita niya si Soma na lubhang maningning na nakatayo sa tabi ni Brahmā, siya’y yumukod at nagpatirapa sa lupa na parang tungkod, sumamba kay Soma at gayundin kay Brahmā.

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara
• ईश्वरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having seen’

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• पार्श्वे: at the side
• पार्श्वे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पार्श्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• स्थितम्: standing
• स्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थित (कृदन्त; √स्था धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) विशेषण (सोममहाप्रभम्)

• सोममहाप्रभम्: Soma of great splendor
• सोममहाप्रभम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक) + महा (उपसर्गवत्/प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; कर्मधारय: महाप्रभः सोमः

• प्रणम्य: having bowed
• प्रणम्य: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + √नम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having bowed’

• दण्डवत्: prostrate (like a staff)
• दण्डवत्: Kriya-vishesana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दण्डवत् (अव्यय/तद्धितान्त)
• Form: उपमानवाचक-अव्यय (adverb: ‘like a staff’, i.e., prostrate)

• भूमौ: on the ground
• भूमौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• सोमम्: Soma
• सोमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• ब्रह्माणम्: Brahmā
• ब्रह्माणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (particle)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

Speaker

Īśvara (as explicitly marked in the verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A radiant Soma stands beside Brahmā; a devotee/attendant prostrates fully (daṇḍavat) on the earth, hands extended, head to ground, in a sacred assembly atmosphere.

Characters & Entities

• Īśvara
• Soma
• Brahmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even when performing great works, humility and reverence toward divine authorities (Soma and Brahmā) is upheld as the mark of dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra indirectly, since the Brahmaloka visit is undertaken to invite Soma for the Prabhāsa yajña.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāṇḍavat praṇāma (full prostration) as a gesture of reverence before making a formal invitation.