Adhyaya 225

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततोगच्छेन्महादेवि देवं चाऽनरकेश्वरम् । तस्मादुत्तरदिग्भागे सर्वपातकनाशनम् । तन्माहात्म्यं प्रवक्ष्यामि शृणु ह्येकमनाः प्रिये

Wika ni Īśvara: “Pagkatapos, O Dakilang Diyosa, marapat na lumapit sa diyos na Anarakeśvara. Sa hilaga ng pook na iyon ay may banal na lugar na pumupuksa sa lahat ng kasalanan. Ngayon ay ipahahayag Ko ang kadakilaan nito—makinig ka nang may iisang pag-iisip, minamahal.”

Verse 2

मथुरानाम विख्याता नगरी धरणीतले । तत्र विप्रोऽभवत्पूर्वं देवशर्मेति विश्रुतः । अगस्त्यगोत्रो विद्वान्वै स तु दारिद्र्यपीडितः

Sa ibabaw ng daigdig ay may isang bantog na lungsod na tinatawag na Mathurā. Doon noon ay may isang Brāhmaṇa na kilala bilang Devaśarman—isang marunong mula sa angkan ni Agastya, subalit pinahihirapan ng karalitaan.

Verse 3

अथापरोऽभवत्तत्र तादृग्रूपवयोऽन्वितः । तन्नाम गोत्रो देवेशि ब्राह्मणो वेदपारगः

Pagkaraan, naroon din ang isa pang Brāhmaṇa, na may kahawig na anyo at kapantay na gulang. O Ginang ng mga diyos, kapareho rin niya ang pangalan at angkan, at siya’y dalubhasa sa mga Veda.

Verse 4

अथ प्राह यमो दूतं रौद्रमूर्धशिरोरुहम् । गच्छ भो मथुरां शीघ्रं देवशर्माणमानय

Pagkatapos ay nagsalita si Yama sa kanyang sugo, na ang ulo at buhok ay nakapanghihilakbot: “Humayo ka, ginoo, sa Mathurā nang madali at dalhin dito si Devaśarman.”

Verse 5

अथागत्य ततो दूतो गृहीत्वा तत्र वै गतः । तं दृष्ट्वाथ यमो नत्वा प्राह दूतं क्रुधान्वितः

Pagkaraan ay dumating doon ang sugo, sinunggaban (ang tao), at nagbalik. Nang makita siya, yumukod si Yama bilang paggalang, at saka—punô ng poot—nagsalita sa sugo.

Verse 6

नायमानेतुमादिष्टो देवशर्मां मया तव । अन्योस्ति देवशर्मा यस्त मानय गतायुषम् । एनं विप्रं च दीर्घायुं नय तत्राविलंबितम्

“Hindi ito ang Devaśarman na iniutos kong dalhin mo. May isa pang Devaśarman—dalhin mo ang yaon, na ang buhay ay umabot na sa wakas. Ngunit ang Brahmanang ito, bagaman mahaba ang buhay, ibalik mo roon nang walang pagkaantala.”

Verse 7

ईश्वर उवाच । अथाब्रवीद्ब्राह्मणो वै नाहं यास्ये गृहं विभो । दारिद्र्येणातिनिर्विण्णो यावज्जीवं सुरेश्वर । इहैव क्षपयिष्यामि शेषमायुस्तवांतिके

Wika ni Īśvara: Pagkaraan, sinabi ng Brahmana, “O Panginoon, hindi ako uuwi. Sa buong buhay ko’y pinahirapan ako ng karalitaan, O Hari ng mga diyos; dito ko gugugulin ang nalalabi kong buhay, sa iyong piling.”

Verse 8

यम उवाच । अकाले नात्र चायाति कश्चिद्ब्राह्मणसत्तम । मुहूर्तमपि नो जीवेत्पूर्णकालेन वै भुवि

Sabi ni Yama: “O pinakamainam sa mga Brahmana, walang sinumang dumarating dito nang wala sa takdang oras. Tunay, sa daigdig, walang nilalang na nabubuhay kahit isang muhūrta man lampas sa sandaling ganap na natapos ang itinakdang panahon.”

Verse 9

अत एव हि मे नाम धर्मराजेति विश्रुतम्

“Dahil dito, ang aking pangalan ay tanyag bilang Dharmarāja, ang Hari ng Dharma.”

Verse 10

न मे सुहृन्न मे द्वेष्यः कश्चिदस्ति धरातले । विद्धः शरशतेनापि नाऽकाले म्रियते यतः

“Sa lupa, wala akong kaibigan at wala rin akong kaaway. Sapagkat kahit ang tao’y matusok ng sandaang palaso, hindi siya mamamatay bago dumating ang itinakdang oras.”

Verse 11

कुशाग्रेणापि विद्धः सन्काले पूर्णे न जीवति । तस्माद्गच्छ द्विजश्रेष्ठ यावद्गात्रं न दह्यते

Kahit na ang isa ay matusok lamang ng dulo ng damong Kuśa, kapag ang itinakdang oras ay tapos na, siya ay hindi na mabubuhay. Kaya humayo ka, O pinakamahusay sa mga ipinanganak nang dalawang beses, habang ang iyong katawan ay hindi pa nasusunog.

Verse 12

अथाब्रवीद्ब्राह्मणोऽसौ यदि प्रेषयसे प्रभो । प्रश्नमेकं मया पृष्टो यथावद्वक्तुमर्हसि

Pagkatapos ay sinabi ng Brāhmaṇa na iyon: 'O Panginoon, kung ako ay iyong pinapaalis, dapat mong sagutin nang maayos ang isang tanong na aking itatanong.'

Verse 13

न वृथा जायते देव साधूनां दर्शनं क्वचित् । युष्माकं च विशेषेण तस्मादेतद्ब्रवीम्यहम्

O Deva, ang pagkakita sa mga banal na nilalang ay hindi kailanman walang saysay. At lalo na sa iyong kaso; kaya sinasabi ko ito sa iyo.

Verse 14

एते ये नरका रौद्रा दृश्यन्ते च सुदारुणाः । कर्मणा केन कं गच्छेन्मानवो नरकं यम

Yama, ang mga impiyernong ito na nakikita—nakakatakot at lubhang kakila-kilabot—sa pamamagitan ng anong mga gawa napupunta ang isang tao sa aling partikular na impiyerno?

Verse 15

कति संख्याः स्युरेते च नरकाः किंप्रमाणतः । एतत्सर्वं सुरश्रेष्ठ यथावद्वक्तुमर्हसि

Ilan ang mga impiyernong ito, at ano ang kanilang sukat o lawak? O pinakamahusay sa mga diyos, dapat mong ipaliwanag ang lahat ng ito nang tama.

Verse 16

यम उवाच । शृणु देव प्रवक्ष्यामि यावन्तो नरकाः स्थिताः । कर्मणा येन गच्छेत मानवो द्विजसत्तम । एकविंशत्समाख्याता नरका मम मन्दिरे

Wika ni Yama: “Makinig ka, O marangal; sasabihin ko kung ilan ang mga impiyerno at sa anong mga gawa napapapunta roon ang tao, O pinakamainam sa mga Brāhmaṇa. Sa aking tahanan, ang mga impiyerno ay ipinahahayag na dalawampu’t isa.”

Verse 17

यानेतान्प्रेक्षसे विप्र यंत्र मध्ये व्यवस्थितान् । पीड्यमानान्किंकरैर्मे कृतघ्नान्पा पसंयुतान्

“O Brāhmaṇa, yaong nakikita mong inilalagay sa loob ng mga kasangkapang pahirap—pinahihirapan ng aking mga tagapaglingkod—sila ang mga walang utang-na-loob, nakagapos sa kasalanan.”

Verse 18

लोहास्यवायसा येषां नेत्रोद्धारं प्रकुर्वते । एतैर्निरीक्षितान्येव कलत्राणि दुरात्मभिः

Yaong masasama na tumingin sa mga asawa ng iba nang may makasalanang pagnanasa—ang mga uwak na may tuka na bakal ang pupunit at bubunot sa kanilang mga mata bilang ganti.

Verse 19

परेषां द्विजशार्दूल सरागैः पापि भिः सदा । कुम्भीपाकगतानेतानथ पश्यसि पापिनः

O tigre sa mga Brāhmaṇa, ngayo’y nasasaksihan mo ang mga makasalanang ito—laging nakakapit sa pagnanasa at kasamaan—na nahulog sa impiyernong tinatawag na Kumbhīpāka.

Verse 20

कूटसाक्ष्यरता ह्येते कटुवाङ्निरतास्तथा । एते लोहमयास्तम्भान्संतप्तान्पावकप्र भान्

Sila ang mga nalulugod sa huwad na patotoo at patuloy sa mapapait na salitang marahas; pinayayakap sila sa mga haliging bakal na pinainit, nagliliyab na parang apoy.

Verse 21

आलिंगंति दुरात्मानः परदाररतास्तु ये । एते वैतरणीमध्ये पूयशोणितसंकुले

Ang mga lalaking masama ang loob na nalulugod sa asawa ng iba ay pinipilit na yumakap sa pahirap; nananahan sila sa gitna ng Ilog Vaitaraṇī na siksik sa nana at dugo.

Verse 22

ये तिष्ठंति द्विजश्रेष्ठ सर्वे विश्वासघातकाः । असिपत्रवने घोरे भिद्यन्ते ये तु खण्डशः । ते नष्टाः स्वामिनं त्यक्त्वा संग्रामे समुपस्थिते

O pinakamainam na brāhmaṇa, ang lahat ng sumisira sa tiwala ay hinihiwa-hiwa sa kakila-kilabot na gubat ng Asipatra. Gayundin ang napapahamak ang mga tumatalikod sa kanilang panginoon/pinuno kapag nagsimula na ang labanan.

Verse 23

अंगारराशीन्वै दीप्तान्ये गाहन्ते नराधमाः । स्वामिद्रोहरता ह्येते तथा हेतुप्रवादकाः

Ang pinakamasahol na tao na sumisisid sa nagliliyab na bunton ng baga ay yaong mga nakatuon sa pagtataksil sa kanilang panginoon, at yaong mga gumagawa-gawa ng dahilan at mapanirang ‘katwiran’.

Verse 24

लोहशंकुभिराकीर्णमाक्रमन्ति नराधमाः । क्रन्दमाना द्विजश्रेष्ठ उपानद्दानवर्जिताः

O pinakamainam na brāhmaṇa, ang mga pinakahamak na tao, humahagulhol, ay pinapagtapak sa lupang punô ng mga tulis na bakal—sapagkat ipinagkait nila ang kawanggawang handog ng panyapak.

Verse 25

अधोमुखा निबद्धा ये वृक्षाग्रे पावकोपरि । ब्रह्महत्यान्विताः सर्व एते चैव नराधमाः

Yaong mga iginagapos na nakataob, sa tuktok ng mga puno sa ibabaw ng apoy—ang lahat ng pinakahamak na ito ay nababahiran ng kasalanang pagpatay sa brāhmaṇa (brahmahatyā).

Verse 26

मशकैर्मत्कुणैः काकैर्ये भक्ष्यंते विहंगमैः । व्रतभंगरता ह्येते व्रतिना चैव हिंसकाः

Yaong kinakain ng lamok, surot, uwak at iba pang ibon—sila yaong nalulugod sa paglabag sa mga panata (vrata) at nananakit sa mga tumutupad ng panata.

Verse 27

कुठारकण्ठिता ह्येते भूयः संति तथाविधाः । गोहन्तारो दुरात्मानो देवब्राह्मणानिंदका

Ang mga ito’y tila may palakol na nakapatong sa leeg; marami pa ang ganyang uri—masasamang-loob na pumapatay ng baka at lumalait sa mga diyos at mga brāhmaṇa.

Verse 28

ये भक्ष्यंते शृगालैश्च वृकैर्लोहमयैर्मुखैः । परस्वानां च हर्तारः परस्त्रीणां च हर्तृकाः । आत्ममांसानि ये पापा भक्षयंति बुभुक्षिताः

Ang mga makasalanang nagnanakaw ng yaman ng iba at dumudukot sa asawa ng iba ay nilalapa ng mga asong-gubat at lobo na may bibig na tila bakal; sa gutom, pinakakain sila ng sarili nilang laman.

Verse 29

न दत्तमन्नमेतैस्तु कदाचिद्वै द्विजोत्तम । रुधिरं ये पिबंत्येते वसापूयपरिप्लुतम् । ब्राह्मणानां विनाशाय गवामेते सदा स्थिताः

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, kailanma’y hindi sila nagkaloob ng pagkain bilang limos; pinaiinom sila ng dugo na binabaha ng taba at nana—yaong laging nakatuon sa pagwasak sa mga brāhmaṇa at sa mga baka.

Verse 30

कूटशाल्मलिबद्धाश्च तीक्ष्णकण्टकपीडिताः । छिद्रान्वेषणसंयुक्ताः परेषां नित्यसंस्थिताः

Nakatali sa matinik na punong śālmalī at pinahihirapan ng matutulis na tinik, sila’y laging abala sa paghahanap ng kapintasan, palaging nakatuon sa kahinaan ng kapwa.

Verse 31

क्रकचेन तु छिद्यन्ते य इमे द्विजसत्तम । अभक्ष्यनिरता ह्येते स्वधर्मस्य विदूषकाः

O pinakamahusay sa mga isinilang nang dalawang beses, ang mga ito ay pinuputol ng mga lagari—silang nalulugod sa pagkain ng ipinagbabawal at dumudungis sa kanilang sariling dharma.

Verse 32

कन्याविक्रयकर्त्तारः कन्यानां जीवभंजकाः । पुरीषमध्यगा ह्येते पच्यंते मम किंकरैः

Ang mga nagbebenta ng mga dalaga, at ang mga sumisira sa buhay ng mga dalaga, ay niluluto sa gitna ng dumi—pinahihirapan ng aking mga tagapaglingkod.

Verse 33

संदेशैर्दारुणैर्जिह्वा येषामुत्पाट्यते मुहुः । वाग्लोपनिरता ह्येते मृषावादपरायणाः

Sa pamamagitan ng mga kakila-kilabot na utos, ang kanilang mga dila ay paulit-ulit na binubunot; ito ang mga nakatuon sa pagkasira ng pananalita—silang mga nalulong sa kasinungalingan.

Verse 34

ये शीतेन प्रबाध्यंते वेप माना मुहुर्मुहुः । देवस्वानां च हर्तारो ब्राह्मणानां विशेषतः

Ang mga inaapi ng matinding lamig, nanginginig nang paulit-ulit—ito ang mga magnanakaw ng ari-arian ng templo, at lalo na ang mga magnanakaw ng kayamanan ng mga brahmana.

Verse 35

तेषां शिरसि निक्षिप्तो भूरिभारो द्विजोत्तम । अतोऽमी ब्राह्मणश्रेष्ठ पूत्का रयन्ति भैरवम्

O pinakamahusay sa mga isinilang nang dalawang beses, isang napakabigat na pasanin ang ipinatong sa kanilang mga ulo; kaya naman, O pangunahing brahmana, sila ay sumisigaw sa nakakatakot na paghihirap.

Verse 36

यम उवाच । एवमेतत्समाख्यातं तव सर्वं द्विजोत्तम । नरकाणां स्वरूपं तु कर्मणां वै यथाक्रमम्

Wika ni Yama: “Ganyan nga ang lahat ay naipaliwanag ko na sa iyo, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak—ang anyo ng mga impiyerno at ang mga gawa (karma) na umaakay doon, ayon sa pagkakasunod.”

Verse 37

गच्छ शीघ्रं महाभाग यावत्कायो न दह्यते

Humayo ka agad, O mapalad, bago lamunin ng apoy ng pagsusunog sa bangkay ang katawan.

Verse 38

ब्राह्मण उवाच । कथय त्वं सुरश्रेष्ठ मम सर्वं समाहितः । न गच्छेत्कर्मणा येन नरकं मानवः क्वचित्

Wika ng Brahmana: “O pinakamainam sa mga diyos, isalaysay mo sa akin ang lahat habang buong pagtuon kong pinakikinggan ang iyong mga salita—sa anong asal at gawa (karma) hindi kailanman mahuhulog ang tao sa impiyerno?”

Verse 39

सतां सप्तपदं मैत्रमित्याहुर्बुद्धिकोविदाः । मित्रतां च पुरस्कृत्य समासाद्वक्तुमर्हसि

Sinasabi ng mga pantas na sa mga mabubuti, ang pagkakaibigan ay pinagtitibay sa “pitong hakbang” na magkasama. Kaya, bilang paggalang sa bigkis ng pagkakaibigang iyon, nararapat na magsalita ka sa akin nang may pagtitiwala.

Verse 40

यम उवाच । प्रभासं क्षेत्रमासाद्या नरकेश्वरमुत्तमम् । यः पश्यति नरो भक्त्या नरकं स न पश्यति

Wika ni Yama: “Ang sinumang dumating sa banal na pook ng Prabhāsa at masdan ang kataas-taasang Narakeśvara nang may debosyon, hindi na niya makikita ang impiyerno—malalaya siya sa pagtanaw sa naraka.”

Verse 41

स्थापितं यन्मया लिंगं शिवभक्त्या युतेन च । एतद्गुह्यं मया प्रोक्तं तव प्रीत्यै द्विजोत्तम

Ang liṅga na aking itinatag, kalakip ang debosyon kay Śiva—ang lihim na ito’y inihayag ko upang ikalugod mo, O pinakadakila sa mga dalawang-beses-na-ipinanganak.

Verse 42

गोपनीयं प्रयत्नेन मम वाक्यादसंशयम् । एवमुक्तस्तदा विप्रः स्वयमेवावनिं ययौ

Dapat itong ingatang lihim nang buong pagsisikap, ayon sa aking salita, walang pag-aalinlangan. Nang masabihan nang gayon, ang brāhmaṇa ay bumalik na mag-isa sa daigdig.

Verse 43

लब्ध्वा कलेवरं सोऽथ विस्मयं परमं गतः । तत्स्मृत्वा वचनं सर्वं धर्मराजस्य धीमतः

Nang mabawi niya ang kanyang katawan, siya’y napuno ng sukdulang pagkamangha; at naalaala niya ang bawat salita ng marunong na Dharmarāja.

Verse 44

गत्वा तत्र स नित्यं वै पूजयामास तं प्रभुम् । यावज्जीवं वरारोहे ततः सिद्धिं परां गतः

Pumaroon siya roon at tunay na sumamba sa Panginoong iyon araw-araw habang siya’y nabubuhay; at pagkaraan, natamo niya ang pinakadakilang katuparan espirituwal.

Verse 45

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन भक्त्या तमवलोकयन् । अपि पातकयुक्तोऽपि न याति नरके नरः

Kaya nga, sa lahat ng pagsisikap, masdan Siya nang may debosyon—kahit ang taong nabibigatan ng kasalanan ay hindi mapupunta sa impiyerno.

Verse 46

आश्वयुक्कृष्णपक्षे तु चतुर्दश्यां विधानतः । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं सोऽश्वमेधफलं लभेत्

Sa madilim na kalahati ng buwang Āśvayuja, sa ika-labing-apat na araw ng buwan, sinumang magsagawa roon ng śrāddha ayon sa tuntunin ay magkakamit ng gantimpalang kasinghalaga ng handog na Aśvamedha.

Verse 47

कृष्णाजिनं तत्र देयं ब्राह्मणे वेदपारगे । यावत्तिलानां संख्यानं तावत्स्वर्गे महीयते

Doon ay dapat ihandog ang balat ng itim na usa (kṛṣṇājina) sa isang Brāhmaṇa na bihasa sa Veda; kung gaano karaming butil ng linga ang mabilang, gayon katagal siyang pararangalan sa langit.