Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 77

Devanagari script

कुले जन्म च दीक्षाभिर्ये गतास्ते नरोत्तमाः । सौभाग्यमाप्नुयाल्लोके नूनं रसविवर्जनात्

Transliteration

kule janma ca dīkṣābhirye gatāste narottamāḥ | saubhāgyamāpnuyālloke nūnaṃ rasavivarjanāt

Translation

Yaong mga pinakamainam na tao na pinararangalan sa pagsilang sa mabuting angkan at sa mga banal na inisyasyon (dīkṣā) ay nagkakamit ng magandang kapalaran sa mundo—tunay nga, sa pag-iwas sa paglalasing sa layaw ng pandama.

Word by Word

• कुले: in a (good) family
• कुले: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• जन्म: birth
• जन्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र समुच्चित-विषयः

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थकः

• दीक्षाभिः: by initiations/consecrations
• दीक्षाभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दीक्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; करणार्थे/साधनार्थे (by initiations)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धक (who)

• गताः: have attained/gone
• गताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; क्रियाविशेषणवत्/विधेय (have gone/attained)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• नरोत्तमाः: best of men
• नरोत्तमाः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—कर्मधारयः (उत्तमाः नराः)

• सौभाग्यम्: good fortune
• सौभाग्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सौभाग्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आप्नुयात्: should obtain
• आप्नुयात्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• नूनम्: certainly
• नूनम्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-क्रियाविशेषणम् (certainly)

• रसविवर्जनात्: from abstaining from (sense) tastes
• रसविवर्जनात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक) + विवर्जन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (रसस्य विवर्जनम्); हेत्वर्थे (because of abstaining from tastes)

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsa-kṣetra Māhātmya didactic narration context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣāraṇya sages (frame)

Visual Art Cues

Scene: A dignified initiate (dīkṣita) with sacred marks stands beside elders of a noble family, turning away from a tempting feast and music; instead he offers salutations at a coastal shrine, embodying restraint.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Initiation and noble conduct bear fruit when supported by restraint from sense-pleasures.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Prabhāsa-kṣetra narrative setting frames these virtues as befitting pilgrims and devotees in the sacred land.

What ritualistic prescription is mentioned?

It commends dīkṣā (religious initiation) and prescribes rasa-vivarjana (abstinence from indulgence).