Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 79

Devanagari script

वर्त्तुलं तेजबिंबं तु मध्यस्थं रक्तवाससम् । आदित्यस्य त्विदं रूपं सर्वलोकेषु पूजितम् । ध्यात्वा संपूजयेन्नित्यं स्थंडिलं मण्डलाश्रयम्

Transliteration

varttulaṃ tejabiṃbaṃ tu madhyasthaṃ raktavāsasam | ādityasya tvidaṃ rūpaṃ sarvalokeṣu pūjitam | dhyātvā saṃpūjayennityaṃ sthaṃḍilaṃ maṇḍalāśrayam

Translation

Isang bilog na orb ng ningning, nakalagay sa gitna, nakasuot ng pulang kasuotan—ito nga ang anyo ni Āditya na sinasamba sa lahat ng daigdig. Pagkatapos magnilay nang ganito, dapat sambahin araw-araw, gamit ang maṇḍala na inilalagak sa inihandang sthaṇḍila (altar).

Word by Word

• वर्त्तुलम्: circular
• वर्त्तुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वर्त्तुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• तेजबिंबम्: a disc/orb of radiance
• तेजबिंबम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तेजस् + बिम्ब (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समास: तेजस्- बिम्ब (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तु: indeed; but
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण/विरोधसूचक (particle)

• मध्यस्थम्: situated in the middle
• मध्यस्थम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मध्य + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समास: मध्य-स्थ (सप्तमी-तत्पुरुष: मध्ये स्थित)

• रक्तवाससम्: wearing red garments
• रक्तवाससम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रक्त + वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय: रक्तं वासः यस्य

• आदित्यस्य: of the Sun (Āditya)
• आदित्यस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात

• इदम्: this
• इदम्: Karta (as subject complement/कर्ता-निर्देश)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• रूपम्: form
• रूपम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सर्वलोकेषु: in all worlds
• सर्वलोकेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; समास: सर्व-लोक (षष्ठी-तत्पुरुष)

• पूजितम्: worshipped
• पूजितम्: Karta (as predicate adjective of 'rūpam'/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• ध्यात्वा: having meditated
• ध्यात्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: ध्यै (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having meditated

• संपूजयेत्: should worship fully
• संपूजयेत्: Vidhi (Injunction/विधेय)
• Type: Verb
• Root: सम् + पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण: always

• स्थण्डिलम्: a prepared ground/altar-spot
• स्थण्डिलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थण्डिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• मण्डलाश्रयम्: resting on/associated with a circle (maṇḍala)
• मण्डलाश्रयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मण्डल + आश्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समास: मण्डल-आश्रय (षष्ठी/सप्तमी-भाव: मण्डले आश्रयः यस्य)

Speaker

Sūta (deduced from Prabhāsa Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A consecrated earthen altar (sthaṇḍila) with a circular solar maṇḍala; at its center a blazing red-gold orb, envisioned as Āditya in red garments; a devotee seated in dhyāna, then offering arghya and flowers.

Characters & Entities

• Āditya (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True tīrtha-worship joins inner vision and outer rite: meditation on the Sun’s universal form culminates in daily, disciplined worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where Āditya’s universally worshiped form is installed in a mandala for regular devotion.

What ritualistic prescription is mentioned?

Visualize Āditya as a central circular orb of radiance in red garments, then perform daily worship using a prepared sthaṇḍila and a maṇḍala-based arrangement.