Adhyaya 129

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि अक्षमालेश्वरं परम् । सागरार्कादीशकोणे पंचाशद्धनुषान्तरे

Wika ni Īśvara: “Pagkaraan nito, O Dakilang Diyosa, marapat na magtungo sa kataas-taasang Akṣamāleśvara, na nasa sulok sa pagitan ng Sāgarārka at Ādīśa, sa layong limampung haba ng busog.”

Verse 2

संस्थितं पापशमनं युगलिंगं महाप्रभम् । अक्षमालेश्वरंनाम पुरा तस्य प्रकीर्तितम् । उग्रसेनेश्वरं नाम ख्यातं तस्यैव साम्प्रतम्

Naroon ang isang maningning na ‘kambal na liṅga,’ dakila ang ningning at tagapagpawi ng kasalanan. Noong unang panahon, ito’y pinuri sa pangalang Akṣamāleśvara; ngayon, ang liṅga ring iyon ay tanyag bilang Ugraseneśvara.

Verse 3

देव्युवाच । अक्षमालेश्वरं नाम यत्पूर्वं समुदाहृतम् । कथं तदभवद्देव कथयस्व प्रसादतः

Wika ng Diyosa: “O Deva, noong unang panahon ay nabanggit na ang pangalang Akṣamāleśvara para roon—paano ito nagkaroon ng gayong pangalan? Ipagpaliwanag mo sa akin, dahil sa iyong biyaya.”

Verse 4

ईश्वर उवाच । आसीत्पुरा महादेवि सती चाध मयोनिजा । अक्षमालेति वै नाम्ना सतीधर्मपरायणा

Wika ni Īśvara: “Noong unang panahon, O Mahādevī, may isang babaeng banal at marangal, isinilang mula kay Māyā (isang kahanga-hangang pinagmulan), na ang pangalan ay Akṣamālā, at matatag na nakatuon sa dharma.”

Verse 5

कदाचित्समनुप्राप्ते दुर्भिक्षे कालपर्ययात् । ऋषयश्च महादेवि क्षुधाक्रान्ता विचेतसः

Minsan, dahil sa pag-ikot ng panahon, dumating ang taggutom; at ang mga rishi, O Mahādevī, ay dinaig ng gutom, nabagabag at nalito ang kanilang isipan.

Verse 6

सर्वे चान्नं परीप्संतो गताश्चण्डालवेश्मनि । ज्ञात्वान्नसंग्रहं तस्य प्रार्थयाञ्चक्रुरन्त्यजम्

Silang naghahanap ng pagkain ay nagtungo sa bahay ng isang caṇḍāla. Nang malaman nilang may naipong mga pagkain siya, nakiusap sila sa itinuring na mababa ang katayuan upang bigyan sila ng pagkain.

Verse 7

भोभोऽन्त्यज महाबुद्धे रक्षास्मानन्नदानतः । प्राणसंदेहमापन्नान्कृशांगान्क्षुत्प्रपीडितान्

“O itinuring na mababa, O dakila ang pag-iisip! Iligtas mo kami sa pamamagitan ng kaloob na pagkain. Kami’y payat na payat, pinahihirapan ng gutom, at ang aming buhay ay nasa alanganin.”

Verse 8

अहो धन्योऽसि पूज्योऽसि न त्वमन्त्यज उच्यसे । यदस्मिन्प्रलये याते स्थितं धान्यं गृहे तव

Ah! Ikaw ay pinagpala at karapat-dapat parangalan—hindi ka dapat tawaging ‘Antyaja’, sapagkat nang dumating ang malaking pagwasak na ito, may naiwang butil ng pagkain na nakaimbak pa sa iyong bahay.

Verse 9

अनावृष्टिहते देशे सस्ये च प्रलयं गते । एकं यो भोजयेद्विप्रं कोटिर्भवति भोजिता

Sa lupang tinamaan ng tagtuyot at nang mapuksa ang mga pananim, sinumang magpakain kahit sa iisang Brahmana, ang kanyang pagpapakain ay nagiging katumbas ng pagpapakain sa isang koṭi (sampung milyon).

Verse 10

अन्त्यज उवाच । अहो आश्चर्यमतुलं यदेतद्दृश्यतेऽधुना । यदेतन्मद्गृहं प्राप्ता ऋषयश्चान्नकांक्षिणः

Wika ng Antyaja: “Ah, isang walang kapantay na kababalaghan ang nasasaksihan ngayon—na ang mga Ṛṣi, na walang pagnanasa sa pagkain, ay dumating sa aking bahay!”

Verse 11

शूद्रान्नमपि नादेयं ब्राह्मणैः किमुतान्त्यजात्

“Kahit pagkain mula sa isang Śūdra ay hindi dapat tanggapin ng mga Brahmana—lalo na kung mula sa isang Antyaja.”

Verse 12

आमं वा यदि वा पक्वं शूद्रान्नं यस्तु भक्षति । स भवेच्छूकरो ग्राम्यस्तस्य वा जायते कुले

“Hilaw man o luto, sinumang kumain ng pagkaing mula sa isang Śūdra ay magiging baboy sa nayon—o kung hindi man, ang gayong nilalang ay isisilang sa kanyang angkan.”

Verse 13

अमृतं बाह्मणस्यान्नं क्षत्रियान्नं पयः स्मृतम् । वैश्यान्नमन्नमित्याहुः शूद्रान्नं रुधिरं स्मृतम्

Ang pagkain ng Brāhmaṇa ay itinuturing na parang amṛta (nektar); ang pagkain ng Kṣatriya ay inaalala na parang gatas. Ang pagkain ng Vaiśya ay tinatawag na “pagkain” lamang; ang pagkain ng Śūdra ay inaalala na parang dugo.

Verse 14

शूद्रान्नं शूद्रसंपर्कं शूद्रेण च सहासनम् । शूद्रादन्नागमश्चैव ज्वलंतमपि पातयेत्

Ang pagkain mula sa Śūdra, ang pakikisalamuha sa Śūdra, at ang pag-upo sa iisang upuan kasama ang Śūdra—gayundin ang pagtanggap ng pagkain mula sa Śūdra—ay dapat itakwil, kahit sa kagipitang “nag-aapoy” ang pangangailangan.

Verse 15

अग्निहोत्री तु यो विप्रः शूद्रान्नान्न निवर्तते । एते तस्य प्रणश्यंति आत्मा ब्रह्म त्रयोऽग्नयः

Ngunit ang Brāhmaṇa na nag-iingat ng Agnihotra at hindi pa rin umiiwas sa pagkain ng Śūdra—sa kanya mapaparam ang mga ito: ang ātman (sarili), ang ningning ng Brahman (banal na bisa), at ang tatlong sagradong apoy.

Verse 16

शूद्रान्नेनोदरस्थेन ब्राह्मणो म्रियते यदि । षण्मासाभ्यन्तरे विप्रः पिशाचः सोऽभिजायते

Kung mamatay ang isang Brāhmaṇa habang ang pagkain ng Śūdra ay nasa kanyang tiyan pa, sa loob ng anim na buwan ang Brāhmaṇa na iyon ay isisilang bilang Piśāca (masamang espiritu).

Verse 17

शूद्रान्नेन द्विजो यस्तु अग्निहोत्रं जुहोति च । चण्डालो जायते प्रेत्य शूद्राच्चैवेह दैवतः

At ang dvija (dalawang ulit na isinilang) na naghahandog ng Agnihotra gamit ang pagkain ng Śūdra—pagkaraan ng kamatayan ay isisilang bilang Caṇḍāla; at dito sa daigdig, ang kanyang “diyos” sa ritwal ay nagiging Śūdra (ibig sabihi’y napapababa ang kabanalan).

Verse 18

यस्तु भुञ्जति शूद्रान्नं मासमेकं निरन्तरम् । इह जन्मनि शूद्रत्वं मृतः शूद्रोऽभिजायते

Ang sinumang kumain ng pagkaing Śūdra nang tuluy-tuloy sa loob ng isang buwan, sa buhay na ito pa lamang ay nagkakamit ng kalagayang Śūdra; at pagpanaw, muling isisilang bilang Śūdra.

Verse 19

राजान्नं तेज आदत्ते शूद्रान्नं ब्रह्मवर्चसम् । आयुः सुवर्णकारान्नं यशश्चर्मावकर्तिनः

Ang pagkaing mula sa hari ay kumukuha ng ningning; ang pagkaing Śūdra ay kumukuha ng brahmavarcasa, ang ningning ng pagka-Brahmana. Ang pagkaing mula sa panday-ginto ay kumukuha ng haba ng buhay; at ang pagkaing mula sa manggagawa ng balat ay kumukuha ng dangal at pangalan.

Verse 20

कारुकान्नं प्रजा हन्ति बलं निर्णेजकस्य च । गणान्नं गणिकान्नं च लोकेभ्यः परिकृन्तति

Ang pagkaing mula sa isang artesano ay sumisira sa lahi at supling; ang pagkaing mula sa tagalaba ay sumisira sa lakas. Ang pagkain ng mga tagapaglingkod sa templo at ang pagkain ng isang courtesan ay pumuputol sa tao mula sa mga mas mataas na daigdig.

Verse 21

पूयं चिकित्सकस्यान्नं पुंश्चल्याश्चान्नमिन्द्रियम् । विष्ठा वार्धुषिकस्यान्नं शस्त्रविक्रयिणो मलम्

Ang pagkain ng manggagamot ay tulad ng nana; ang pagkain ng patutot ay tulad ng pagbagsak ng mga pandama. Ang pagkain ng usurero ay tulad ng dumi; at ang pagkain ng nagtitinda ng sandata ay tulad ng karumihan.

Verse 22

सहस्रकृत्वस्त्वेतेषामन्ने यद्भक्षिते भवेत् । तदेकवारं भुक्तेन कन्याविक्रयिणो भवेत्

Kahit kainin pa ang mga pagkaing iyon nang isang libong ulit, ang bunga ay gayon din: katulad ng bunga ng minsang pagkain ng pagkain ng taong ipinagbibili ang sariling anak na babae (sa pag-aasawa).

Verse 23

सहस्रकृत्वस्तस्यैव भुक्तेऽन्ने यत्फलं भवेत् । तदन्त्यजानामन्नेन सकृद्भुक्तेन वै भवेत्

Ang bunga na lilitaw sa pagkain ng yaong pagkain nang sanlibong ulit—yaon ding bunga ang lilitaw sa pagkain nang minsan lamang ng pagkain ng mga antyaja (yaong itinuturing na nasa labas ng kaayusang panlipunan).

Verse 24

तत्कथं मम विप्रेन्द्राश्चंडालस्याधमात्मनः । धर्ममेवं विजानन्तो नूनमन्नं जिहीर्षथ

Kung gayon, O pinakamainam sa mga Brahmin, kayo na nakaaalam ng dharma sa ganitong paraan, bakit ngayo’y nagnanais tumanggap ng pagkain mula sa akin—isang caṇḍāla na hamak ang likas?

Verse 25

ऋषय ऊचुः । जीवितात्ययमापन्नो योऽन्नमाद्रियते ततः । आकाश इव पंकेन न स पापेन लिप्यते

Sinabi ng mga rishi: Kapag ang tao’y dumating na sa bingit ng kamatayan, at tumanggap ng pagkain mula roon (kahit mula sa gayong pinagmulan), hindi siya nadudungisan ng kasalanan—gaya ng langit na hindi napapahiran ng putik.

Verse 26

अजीगर्तः सुतं हंतुमुपसर्पन्बुभुक्षितः । न चालिप्यत पापेन क्षुत्प्रतीघातमाचरन्

Si Ajīgarta, pinahihirapan ng gutom, ay lumapit (maging) upang patayin ang kanyang anak; ngunit dahil kumilos lamang upang hadlangan ang pagkamatay sa gutom, hindi siya nadungisan ng kasalanan.

Verse 27

भारद्वाजः क्षुधार्तस्तु सपुत्रो विजने वने । बह्वीर्गा उपजग्राह बृहज्ज्योतिर्महामनाः

Si Bhāradvāja, pinahihirapan ng gutom, kasama ang kanyang anak sa isang ilang na gubat, ay sumamsam ng maraming baka—bagaman siya’y isang rishi na dakila ang loob at malawak ang ningning na espirituwal.

Verse 28

क्षुधार्तो गीतमभ्यागाद्विश्वामित्रः श्वजाघनीम् । चण्डालहस्तादादाय धर्माधर्मविचक्षणः

Si Viśvāmitra, pinahihirapan ng gutom, ay lumapit upang kumuha ng karne ng aso; yamang marunong tumukoy sa dharma at adharma, tinanggap niya iyon mula sa kamay ng isang caṇḍāla.

Verse 29

श्वमांसमिच्छन्नर्तौ तु धर्मान्न च्ययते स्म सः । प्राणानां परिरक्षार्थं वामदेवो न लिप्तवान्

Kahit sa panahon ng taggutom, bagaman ninanais niya ang karne ng aso, hindi siya nalihis sa dharma. Upang ingatan ang hininga ng buhay, si Vāmadeva ay hindi nadungisan ng kasalanan.

Verse 30

एवं ज्ञात्वा धर्मबुद्धे सांप्रतं मा विचारय । ददस्वान्नं ददस्वान्नमस्माकमिह याचताम्

Kaya nga, yamang nalalaman mo ito, O may isip na matuwid, huwag nang mag-atubili ngayon. Magbigay ng pagkain—magbigay ng pagkain sa amin na namamalimos dito.

Verse 31

चंडाल उवाच । यद्येवं भवतां कार्यमिदमंगीकृतं धुवम् । तदियं मत्सुता कन्या भवद्भिः परिगृह्यताम्

Wika ng Caṇḍāla: “Kung ito nga ang inyong tiyak at matibay na pasiya, kung gayon ay tanggapin ninyo ang dalagang ito—ang aking sariling anak—bilang mapapangasawa.”

Verse 32

भवतां योग्रणीर्ज्येष्ठः स चेमामुद्वहेद्ध्रुवम् । दास्ये वर्षाशनं पश्चादीप्सितं भवतां द्विजाः

“Hayaang ang pinakamatanda sa inyong mga pinuno ang tiyak na magpakasal sa kanya. Pagkaraan nito, O mga dalawang-ulit-na-isinilang, magbibigay ako ng pagkain sa loob ng isang buong taon—anumang inyong naisin.”

Verse 33

ईश्वर उवाच । इत्युक्ता ऋषयो देवि लज्जयाऽनतकन्धराः । प्रत्यालोच्य यथान्यायं वसिष्ठं समनूद्वहन्

Wika ni Īśvara: “O Diyosa, nang masabihan nang gayon, yumuko ang mga rishi sa hiya. Pagkaraang pag-isipan ayon sa nararapat, hinimok nila si Vasiṣṭha na tanggapin ang landasing iyon.”

Verse 34

वसिष्ठोऽपि समाख्याय आपद्धर्मं महामनाः । कालस्यानन्तरप्रेक्षी प्रोद्ववाहाऽन्त्यजाङ्गनाम् । अक्षमालेति वै नाम्नीं प्रसिद्धा भुवनत्रये

Si Vasiṣṭha, ang dakilang may-luwalhating loob, ay nagpaliwanag din ng āpaddharma—ang dharma sa panahon ng kagipitan. At sa pagtanaw sa hinihingi ng panahon, ayon sa wastong ritwal ay pinakasalan niya ang isang babae mula sa pamayanang Antyaja na nagngangalang Akṣamālā, na sumikat sa tatlong daigdig.

Verse 35

यदा स्वकीयतेजोभिरर्कबिंबमरुन्धत । अरुंधती तदा जाता देवदानव वंदिता

Nang sa sariling liwanag niya ay nalampasan niya ang bilog ng araw, noon siya tinawag na Arundhatī—pinararangalan ng mga deva at maging ng mga danava.

Verse 36

यादृशेन तु भर्त्रा स्त्री संयुज्येत यथाविधि । सा तादृगेव भवति समुद्रेणेव निम्नगा

Ang babae na ayon sa itinakdang ritwal ay napag-isa sa asawang may ganitong ugali, nagiging gayon din siya—gaya ng ilog na nagiging isa sa dagat.

Verse 37

अक्षमाला वसिष्ठेन संयुक्ताऽधम योनिजा । शार्ङ्गीव मन्दपालेन जगाम ह्यर्हणीयताम्

Si Akṣamālā, bagama’t isinilang sa mababang pinagmulan, nang mapag-isa kay Vasiṣṭha ay umabot sa pagiging karapat-dapat parangalan—gaya ni Śārṅgī nang mapag-isa kay Mandapāla.

Verse 38

एवं कालक्रमेणैव प्रभासं क्षेत्रमागताः । सप्तर्षयो महात्मानो ह्यरुंधत्या समन्विताः

Kaya nito, sa paglipas ng panahon, dumating sa banal na kṣetra ng Prabhāsa ang Pitong Rishi na dakila ang loob, na kasama si Arundhatī.

Verse 39

तीर्थानि प्रेषयामासुः सर्वसिद्धिप्रदानि ताम्

Isinugo nila siya sa mga banal na tīrtha, yaong nagkakaloob ng lahat ng siddhi at kaganapan.

Verse 40

एषामन्वेषमाणानां तव देवी ह्यरुंधती । अपश्यल्लिंगमेकं तु वृक्षजालांतरे स्थितम्

Habang sila’y naghahanap, nakita ng iyong ginang na si Arundhatī ang iisang Śiva-liṅga na nakatago sa loob ng masukal na mga puno.

Verse 41

तं दृष्ट्वा देवदेवेशमेवं जातिस्मराऽभवत् । पूर्वस्मिञ्जन्मनि मया रजोभावांतरस्थया

Pagkakita niya sa Panginoon ng mga diyos, siya’y naging may alaala ng mga dating kapanganakan at nagmuni: “Sa isang naunang buhay, ako—nasa ibang kalagayang ginagapos ng rajas, ng pagnanasa—…”.

Verse 42

अज्ञानभावाद्देवेशो नूनं चात्रार्चितः ।शिवः । तस्मात्कर्मफलं प्राप्तमन्त्यजत्वं द्विजन्मना

Tunay nga, dahil sa kamangmangan, si Śiva—ang Panginoon—ay nasamba rito nang hindi ayon sa wastong paraan. Kaya bilang bunga ng karma, ang isang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay napasailalim sa kalagayan ng antyaja, ang itinakwil.

Verse 43

कस्तेन सदृशो देवः शंभुना भुवनत्रये । राज्यं नियमिनामेवं यो रुष्टोऽपि प्रयच्छति

Sa tatlong daigdig, sinong diyos ang maihahambing kay Śambhu? Kahit Siya’y di nalulugod, ipinagkakaloob pa rin Niya ang paghahari sa mga mapagpigil at may pagpipigil-sa-sarili.

Verse 44

इति संचिंत्य मनसा तत्रैव निरताऽभवत् । पूजयामास तल्लिंगं दिव्याब्दानां शतं प्रिये

Sa pagninilay na gayon sa puso, nanatili siyang taimtim doon mismo. O minamahal, sinamba niya ang liṅga na iyon sa loob ng sandaang banal na taon.

Verse 45

एवं तस्य प्रभावेन दृश्यते गगनांतरे । अरुंधती सती ह्येषा दृष्टा दुष्कृतनाशिनी

Sa bisa ng kapangyarihang iyon, si Arundhatī—ang dalisay at matuwid na sadhvī—ay nakikitang lumilitaw sa kalangitan; ang pagtanaw sa kanya’y pumupuksa sa masasamang gawa.

Verse 46

अक्षमालेश्वरस्त्वेवं यथावत्कथितस्तव । ततस्तु द्वापरस्यान्ते कलौ संध्यांशके गते

Kaya nito, ang Akṣamāleśvara ay naisalaysay sa iyo nang wasto. Pagkaraan, sa wakas ng Dvāpara-yuga, nang dumating ang bahaging dapithapon ng Kali…

Verse 47

अंधासुरसुतश्चासीदुग्रसेन इति श्रुतः । स प्रभासं समासाद्य पुत्रार्थं लिंगमेयिवान्

May anak na lalaki ni Andhāsura, na kilala sa pangalang Ugrasena. Pagdating niya sa Prabhāsa, lumapit siya sa liṅga upang humiling ng anak.

Verse 48

अक्षमालेश्वरं नाम ज्ञात्वा माहात्म्यमद्भुतम् । समाराध्य महादेवं नव वर्षाणि पंच च । संप्राप्तवांस्तदा पुत्रं कंसासुरमिति श्रुतम्

Nang malaman niya ang kamangha-manghang kadakilaan ng diyos na tinatawag na Akṣamāleśvara, taimtim niyang sinamba si Mahādeva sa loob ng labing-apat na taon; at saka nagkaroon siya ng isang anak na lalong nakilala bilang asurang Kaṃsa.

Verse 49

तत्कालान्तरमारभ्य उग्रसेनेश्वरोऽभवत् । पापघ्नं सर्वजंतूनां दर्शनात्स्पर्शनादपि

Mula noon, nakilala Siya bilang Ugraseneśvara—ang pumupuksa sa kasalanan ng lahat ng nilalang, maging sa pagtanaw lamang at maging sa paghipo man.

Verse 50

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वंगनागमः । महान्ति पातकान्याहुर्नश्यंति तस्य दर्शनात्

Ang pagpatay sa Brahmana, pag-inom ng nakalalasing, pagnanakaw, at paglapastangan sa asawa ng guru—ito ang tinatawag na malalaking kasalanan; gayunman, napapawi ang mga ito sa darśana, sa pagtanaw lamang sa banal na Panginoon sa Prabhāsa.

Verse 51

तत्रैव ऋषिपञ्चम्यां प्राप्ते भाद्रपदे शुभे । अक्षमालेश्वरं पूज्य मुच्यते नारकाद्भयात्

Doon din, kapag dumating sa mapalad na buwang Bhādrapada ang araw ng Ṛṣi-pañcamī, ang sinumang sumamba kay Akṣamāleśvara ay napapalaya sa takot sa mga daigdig ng impiyerno.

Verse 52

गोप्रदानं प्रशंसंति तत्रान्नमुदकं तथा । सर्वपापविनाशाय प्रेत्यानंतसुखाय च

Doon, pinupuri nila ang pag-aalay ng baka, at gayundin ang pagbibigay ng pagkain at tubig—upang mapuksa ang lahat ng kasalanan at, pagkalipas ng kamatayan, makamtan ang walang-hanggang kaligayahan.

Verse 53

इति ते कथितं देवि ह्यक्षमालेश्वरोद्भवम् । माहात्म्यं पापशमनं श्रुतं दुःखनिबर्हणम्

Kaya nito, O Diyosa, naisalaysay na sa iyo ang pinagmulan at kadakilaan ni Akṣamāleśvara—ang Māhātmya na nagpapawi ng kasalanan; kapag napakinggan, nagiging tagapag-alis ng dalamhati.

Verse 129

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्य उग्रसेनेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनत्रिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos, sa kagalang-galang na Skanda Mahāpurāṇa—sa saṃhitā na may walumpu’t isang libong śloka—ang ika-129 na kabanata, sa ikapitong (Prabhāsa) Khaṇḍa, sa unang bahagi na tinatawag na Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ni Ugraseneśvara.”