Adhyaya 123
Isinalaysay ni Īśvara kay Devī ang isang aral na nakaugat sa banal na pook ng Prabhāsa, na nagpapaliwanag sa pinagmulan at gantimpalang espirituwal ng Rāvaṇeśvara. Si Rāvaṇa, na naglalayong sakupin ang tatlong daigdig, ay naglakbay sakay ng Puṣpaka vimāna; subalit bigla itong tumigil sa himpapawid, tanda ng kapangyarihang nagtatakda ng hangganan ng kṣetra. Inutusan niya si Prahasta na magsiyasat; nakita nito si Somēśvara (Śiva) na pinupuri ng mga pangkat ng mga deva at inaalalayan ng mga pamayanang ascetic (tulad ng mga Vālakhilya), at ipinaliwanag na hindi makalalampas ang vimāna dahil sa di-malalampasang presensya ni Śiva. Bumaba si Rāvaṇa at sumamba nang may bhakti, naghandog ng mga alay; ang mga tao sa paligid ay nagsitakas sa takot kaya’t tila naiwang walang laman ang pook sa paligid ng diyos. Isang tinig na walang katawan ang nagbigay ng utos na etikal: huwag hadlangan ang panahon ng yātrā ng diyos; dumarating mula sa malayo ang mga pilgrim na dvijāti at hindi dapat mapahamak. Sinabi rin ng tinig na ang simpleng darśana kay Somēśvara ay nakapaghuhugas ng mga pagkukulang na naipon mula pagkabata, kabataan, hanggang katandaan. Pagkaraan, itinatag ni Rāvaṇa ang isang liṅga na tinawag na Rāvaṇeśvara, nagsagawa ng upavāsa at pagpupuyat sa gabi na may musika, at tumanggap ng biyaya: mananatili roon si Śiva, lalago ang kanyang kapangyarihang makamundo, at ang mga sumasamba sa liṅgang ito ay magiging mahirap daigin at magkakamit ng siddhi. Umalis si Rāvaṇa upang ipagpatuloy ang kanyang mga hangarin, at ang kabanatang ito’y nagluluklok sa dambana bilang sagrado at nagtatakda ng lohika ng bunga ng ritwal.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रावणेश्वरमुत्तमम् । तस्माद्दक्षिणनैरृत्ये धनुषां षोडशे स्थितम्
Wika ni Īśvara: “Pagkaraan nito, O Mahādevī, marapat na magtungo sa dakilang Rāvaṇeśvara. Mula sa naunang dambana, ito’y nasa timog–timog-kanluran, sa layong labing-anim na sukat na dhanu.”
Verse 2
प्रतिष्ठितं दशास्येन सर्वपातकनाशनम् । पौलस्त्यो रावणो देवि राक्षसस्तु सुदारुणः
O Devī, ang banal na pagtatatag na iyon ay itinindig ni Daśāsya (Rāvaṇa) bilang tagapuksa ng lahat ng kasalanan. Si Rāvaṇa, mula sa angkan ni Pulastya, ay tunay na isang rākṣasa na ubod ng bangis at kakila-kilabot.
Verse 3
त्रैलोक्यविजयाकाङ्क्षी पुष्पकेण चचार ह । कस्यचित्त्वथ कालस्य विमानं तस्य पुष्पकम्
Nagnanais na lupigin ang tatlong daigdig, siya’y naglibot sakay ng Puṣpaka (sasakyang panghimpapawid). At sa isang panahon, ang mismong Puṣpaka na iyon ang nagsilbing vimāna (makalangit na sasakyan) niya.
Verse 4
व्रजद्वै व्योममार्गेण निश्चलं सहसाऽभवत् । स्तंभितं पुष्पकं दृष्ट्वा रावणो विस्मयान्वितः
Habang ito’y tumatahak sa landas ng langit, bigla itong tumigil at nanatiling di-kumikilos. Nang makita ni Rāvaṇa na napahinto ang Puṣpaka, siya’y napuno ng pagkamangha.
Verse 5
प्रहस्तं प्रेषयामास किमिदं व्रज मेदिनीम् । अहताऽस्य गतिर्यस्मात्त्रैलोक्ये सचराचरे
Isinugo niya si Prahasta at sinabi, “Ano ito? Bumaba ka sa daigdig at alamin.” Sapagkat ang paggalaw nito ay hindi pa kailanman nahadlangan saanman sa tatlong daigdig, sa lahat ng nilalang na gumagalaw at di-gumagalaw.
Verse 6
तत्कस्मान्निश्चलं जातं विमानं पुष्पकं मम । अथाऽसौ सत्वरो देवि जगाम वसुधातले
“Kung gayon, bakit naging hindi gumagalaw ang aking Puṣpaka vimāna?” Pagkaraan, O Devī, siya’y nagmadaling bumaba sa ibabaw ng lupa.
Verse 7
अपश्यद्देवदेवेशं श्रीसोमेशं महाप्रभम् । स्तूयमानं सुरगणैः शतशोऽथ सहस्रशः
Nakita niya ang Panginoon ng mga diyos, ang maluwalhating Someśa na may dakilang ningning, na pinupuri ng mga pangkat ng mga deva—daan-daan at libu-libo.
Verse 8
तं दृष्ट्वा राक्षसे न्द्राय तत्सर्वं विस्तरात्प्रिये । प्रहस्तः कथयामास यद्दृष्टं क्षेत्रमध्यतः
Pagkakita niya roon, O minamahal, isinalaysay ni Prahasta nang detalyado sa panginoon ng mga rākṣasa ang lahat—ang kanyang nasaksihan sa pinakagitna ng banal na kṣetra.
Verse 9
प्रहस्त उवाच । राक्षसेश महाबाहो शिवक्षेत्रं निजं प्रभो । प्रभासेति समाख्यातं गणगन्धर्वसेवितम्
Sinabi ni Prahasta: “O panginoon ng mga rākṣasa, makapangyarihang bisig na ginoo—ito ang sariling banal na kṣetra ni Śiva. Ito’y tanyag na tinatawag na ‘Prabhāsa,’ at pinaglilingkuran ng mga gaṇa ni Śiva at ng mga gandharva.”
Verse 10
तत्र सोमेश्वरो देवः स्वयं तिष्ठति शङ्करः । अब्भक्षैर्वायुभक्षैश्च दंतोलूखलिभिस्तथा । ऋषिभिर्वालखिल्यैश्च पूज्यमानः समंततः
Doon, ang diyos na Someśvara—si Śaṅkara mismo—ay nananahan nang hayagan. Sa paligid, Siya’y sinasamba ng mga asceta na nabubuhay sa tubig, ng mga nabubuhay sa hangin, ng mga Daṃtolūkhali, at ng mga pantas na Vālakhilya.
Verse 11
प्रभावात्तस्य देवस्य नेदं गच्छति पुष्पकम् । न स प्रालंघ्यते देवो ह्यलंघ्यो यः सुरासुरैः
Dahil sa kapangyarihan ng Diyos na iyon, ang Puṣpaka ay hindi makausad. Ang Diyos na iyon ay hindi malalampasan; tunay Siyang di-masasalakay kahit ng mga deva at asura.
Verse 12
ईश्वर उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः । अवतीर्य धरापृष्ठं सोमेशं समपश्यत
Wika ni Īśvara: Nang marinig ang mga salitang iyon, namangha siya at lumaki ang mga mata; bumaba siya sa ibabaw ng lupa at nasilayan si Somēśa (Panginoong Someśvara).
Verse 13
पूजयामास देवेशि भक्त्या परमया युतः । रत्नैर्बहुविधैर्वस्त्रैर्गन्धपुष्पानुलेपनैः
O Diyosa, taglay ang sukdulang debosyon, sinamba niya ang Panginoon sa pamamagitan ng sari-saring hiyas, mga kasuotan, pabango, mga bulaklak, at mga pamahid.
Verse 14
अथ पौरजना दृष्ट्वा रावणं राक्षसेश्वरम् । सर्वदिक्षु वरारोहे भयाद्भीताः प्रदुद्रुवुः
Pagkaraan, O Ginang na marikit ang balakang, nang makita ng mga taga-lungsod si Rāvaṇa—panginoon ng mga rākṣasa—nanginig sila sa takot at nagsitakbuhan sa lahat ng dako.
Verse 15
शून्यं समभवत्सर्वं तत्र देवो व्यवस्थितः । एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी
Doon, ang lahat ay naging tiwangwang at tahimik, datapwat nanatiling naroroon ang Diyos. Sa sandaling iyon, isang tinig na walang katawan ang nagsalita.
Verse 16
दशग्रीव महाबाहो अयने चोत्तरे तथा । यात्राकाले तु देवस्य सर्वपापप्रणाशने
“O Daśagrīva, makapangyarihang may bisig! Lalo na sa hilagang solstis, at sa panahon ng yātrā—ang prusisyon ng paglalakbay ng Panginoon, tagapuksa ng lahat ng kasalanan—…”
Verse 17
दूरतः समनुप्राप्ता भूरिलोका द्विजातयः । राक्षसानां भयाद्भीताः प्रयांति हि दिशो दश
Marami ang dumating mula sa malayo—lalo na ang mga dwijāti (dalawang-ulit na isinilang); ngunit sa takot sa mga rākṣasa, sila’y tunay na nagsialis patungo sa sampung dako.
Verse 18
भयान्मा त्वं राक्षसेन्द्र यात्राविघ्नकरो भव । बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धक्ये यौवनेऽपि च । तत्सर्वं क्षालयेन्मर्त्यो दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम्
“Kaya nga, O panginoon ng mga rākṣasa, huwag kang maging hadlang sa yātrā dahil sa takot. Anumang kasalanang natipon ng tao sa pagkabata, kabataan, o katandaan—sa pagtanaw kay Panginoong Somēśvara, nalilinis ang lahat.”
Verse 19
ततोऽसौ राक्षसेन्द्रस्तु गत्वैकान्ते सुगह्वरे । लिंगं च स्थापयामास भक्त्या परमया युतः
Pagkaraan, ang panginoon ng mga rākṣasa ay nagtungo sa isang liblib at marikit na yungib; at taglay ang sukdulang debosyon, itinatag niya ang isang liṅga.
Verse 20
ततस्तन्निरतो भूत्वा सर्वैस्तै राक्षसेश्वरः । पूजयामास देवेशि उपवासपरायणः
Pagkaraan, ang panginoon ng mga Rākṣasa ay lubos na nagtuon sa pagsamba roon, kasama ang lahat ng handog; O Diyosa, sinamba niya ang Panginoon ng mga diyos, na tapat sa pag-aayuno.
Verse 21
चकार पुरतस्तस्य गीतवाद्येन जागरम् । ततोऽर्धरात्रसमये वागुवाचाशरीरिणी
Nagpuyat siya sa harap Niya sa pamamagitan ng awit at tugtugin ng mga instrumento. Pagdating ng hatinggabi, muling nagsalita ang tinig na walang katawan.
Verse 22
दशग्रीव महाबाहो परितुष्टोऽस्मि तेऽनघ । मम प्रसादात्त्रैलोक्यं वशगं ते भविष्यति । अत्र संनिहितो नित्यं स्थास्याम्यहमसंशयम्
O Daśagrīva (Rāvaṇa), makapangyarihang bisig at walang dungis, kinalulugdan kita. Sa Aking biyaya, ang tatlong daigdig ay mapapasailalim sa iyong kapangyarihan. At dito, Ako’y mananatiling laging naririto, walang alinlangan.
Verse 23
ये चैतत्पूजयिष्यंति लिंगं भक्तियुता नराः । अजेयास्ते भविष्यंति शत्रूणां राक्षसेश्वर
At ang mga taong may debosyon na sasamba sa liṅga na ito—O panginoon ng mga Rākṣasa—ay magiging di-matatalo ng kanilang mga kaaway.
Verse 24
यास्यंति परमां सिद्धिं मत्प्रसादादसंशयम् । एवमुक्त्वा वरारोहे विरराम वृषध्वजः
Makakamtan nila ang pinakamataas na kaganapan sa Aking biyaya, walang pag-aalinlangan. Pagkasabi nito, O marikit ang balakang, si Vṛṣadhvaja (Śiva) ay tumahimik.
Verse 25
रावणोऽपि स संतुष्टो भूयोभूयो महेश्वरम् । पूजयित्वा च तल्लिंगं समारुह्य च पुष्पकम् । त्रैलोक्यविजयाकांक्षी इष्टं देशं जगाम ह
Si Rāvaṇa man ay lubhang nalugod; muli’t muli niyang sinamba si Maheśvara at ang liṅga na yaon. Pagkaraan, sumakay siya sa Puṣpaka, ang sasakyang panghimpapawid, na nagnanais magwagi sa tatlong daigdig, at umalis patungo sa pook na kanyang pinili.
Verse 123
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये रावणेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रयोर्विशत्युत्तरशततमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang ika-123 kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ni Rāvaṇeśvara,” sa Prabhāsa Khaṇḍa ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, sa loob ng Prabhāsakṣetra-māhātmya.