Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 36

Devanagari script

जातमात्रो हरिस्तस्मिन्स्थापितो निर्झरे तया । तस्मात्पवित्रतां प्राप्तं तीर्थं नॄणामभीष्टदम्

Transliteration

jātamātro haristasminsthāpito nirjhare tayā | tasmātpavitratāṃ prāptaṃ tīrthaṃ nṝṇāmabhīṣṭadam

Translation

Pagkapanganak na pagkapanganak, si Hari ay inilagay niya sa bukal ng bundok (nirjhara) na iyon. Kaya ang pook na iyon ay naging isang dalisay na tīrtha, na nagkakaloob sa mga tao ng mga biyayang ninanais.

Word by Word

• जातमात्रः: just-born
• जातमात्रः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जात + मात्र (प्रातिपदिके)
• Form: कर्मधारय समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषणम्—हरिः

• हरिः: Hari (Viṣṇu)
• हरिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तस्मिन्: there/in that (place)
• तस्मिन्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• स्थापितः: was placed
• स्थापितः: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + णिच् (causative) → स्थापय् + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि—‘हरिः स्थापितः’

• निर्झरे: in a waterfall/spring
• निर्झरे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निर्झर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• तया: by her
• तया: Karana (Agent-in-instrumental/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; संदर्भः—अदित्या

• तस्मात्: from that (therefore)
• तस्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• पवित्रताम्: purity/sanctity
• पवित्रताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पवित्रता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• प्राप्तम्: attained
• प्राप्तम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (past participle used predicatively), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तृ—तीर्थम्

• तीर्थम्: sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• नॄणाम्: of men/people
• नॄणाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• अभीष्टदम्: granting desired boons
• अभीष्टदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अभीष्ट + द (प्रातिपदिके)
• Form: उपपद-तत्पुरुष (अभीष्टं ददाति इति); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम्—तीर्थम्

Speaker

Pulastya (to a king, addressed as rājan)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nirjhara-tīrtha of Hari’s placement (contextual)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: King

Visual Art Cues

Scene: A clear spring cascades over rocks; Aditi gently places the radiant newborn Hari near/into the flowing water; the water glows subtly, signifying the birth of a boon-giving tīrtha.

Characters & Entities

• Hari
• Viṣṇu
• Aditi
• Nirjhara (sacred spring)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Contact with the divine makes a place a tīrtha; sacred waters become spiritually efficacious through divine presence and remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The nirjhara (spring/waterfall) tīrtha where Hari was placed immediately after birth.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, visiting this tīrtha for purification and boon-seeking; explicit snāna is stated later in the adhyāya.