Adhyaya 92
Sa Kabanata 92 na isinalaysay ni Sūta, lumilipat ang salaysay mula sa Agnitīrtha tungo sa pinagmulan at kadakilaan ng Brahmakuṇḍa. Sinasabi na ang pantas na si Mārkaṇḍeya ang nagtatag ng kuṇḍa: inanyayahan at iniluklok niya si Brahmā at lumikha ng isang imbakan ng dalisay at banal na tubig. Kasunod nito ang tuntuning pang-ritwal: sa buwan ng Kārttika, kapag ang buwan ay nasa Kṛttikā (Kṛttikā-yoga), dapat isagawa ang Bhīṣma-vrata/Bhīṣma-pañcaka, maligo sa mapalad na tubig, at sambahin muna si Brahmā (Padmayoni) at pagkatapos si Viṣṇu (Janārdana/Puruṣottama). Ipinapahayag sa phalaśruti ang bunga sa muling pagsilang at mga lokang mararating: kahit ang isang śūdra ay makakamit ang mas mataas na kapanganakan, at ang brāhmaṇa na tumutupad sa panata ay makararating sa Brahmaloka. Bilang patunay, isinasalaysay ang isang pastol ng baka (paśupāla) na nakinig sa aral ni Mārkaṇḍeya, tumupad sa panata nang may pananampalataya, namatay sa takdang panahon, at muling isinilang sa tahanang brāhmaṇa na may jātismara (alaala ng nakaraang buhay). Dahil sa pag-ibig sa dating mga magulang, isinagawa niya ang mga ritwal sa libing para sa dating ama; nang tanungin ng mga kamag-anak, ipinaliwanag niya ang nakaraang kapanganakan at ang sanhi—ang panata at pagsamba—ng kanyang pagbabago. Nagtatapos ang kabanata sa pagbanggit ng kasikatan ng kuṇḍa sa hilagang dako at sa pag-uulit na ang paulit-ulit na pagligo roon ay nagdudulot ng paulit-ulit na marangal na pagsilang, lalo na ng vīpratva para sa brāhmaṇa na nagsasagawa.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । अग्नितीर्थस्य माहात्म्यमेतद्वः परिकीर्तितम् । ब्रह्मकुंडसमुत्पत्तिरधुना श्रूयतां द्विजाः
Sinabi ni Sūta: “Naipahayag na sa inyo ang kadakilaan ng Agnitīrtha. Ngayon, O mga dvija (dalawang ulit na isinilang), pakinggan ninyo ang pinagmulan ng Brahmakuṇḍa.”
Verse 2
यदा संस्थापितो ब्रह्मा मार्कंडेन महात्मना । तदा विनिर्मितं तत्र कुण्डं शुचिजलान्वितम्
Nang itatag ng dakilang si Mārkaṇḍa si Brahmā roon, noon din nalikha sa pook na iyon ang isang banal na lawa, na hitik sa dalisay na tubig.
Verse 3
प्रोक्तं च कार्तिके मासि कृत्तिकास्थे निशाकरे । सम्यग्भीष्मव्रतं कृत्वा स्नात्वात्र सलिले शुभे
At ipinahahayag na sa buwan ng Kārtika, kapag ang buwan ay nasa Kṛttikā, dapat ganapin nang wasto ang Bhīṣma-vrata at maligo rito sa mapalad na tubig na ito.
Verse 4
पूजयिष्यति यो देवं पद्मयोनिं ततः परम् । स शूद्रोऽपि तनुं त्यक्त्वा ब्रह्मयोनौ प्रयास्यति
Sinumang sumamba pagkaraan sa diyos na si Brahmā, ang Isinilang sa Loto, siya—kahit Śūdra—pagkalisan sa katawan ay makaaabot sa kalagayan ni Brahmā (Brahma-yoni).
Verse 5
ब्राह्मणोऽपि यदि स्नानं तत्र कुण्डे करिष्यति । कृत्वा भीष्मव्रतं सम्यग्ब्रह्मलोकं प्रयास्यति
At kung kahit isang Brāhmaṇa ay maligo sa banal na lawa roon, at ganapin nang wasto ang Bhīṣma-vrata, makaaabot siya sa Brahma-loka.
Verse 6
एवं प्रवदतस्तस्य मार्कंडेयस्य सन्मुनेः । श्रुतं तत्सकलं वाक्यं पशुपालेन केनचित्
Nang magsalita nang gayon ang marangal na pantas na si Mārkaṇḍeya, narinig ang lahat ng kanyang mga salita ng isang pastol ng baka.
Verse 7
ततः श्रद्धाप्रयुक्तेन तेन तद्भीष्मपंचकम् । यथावद्विहितं सम्यक्कार्तिके मासि संस्थिते
Pagkaraan, dahil sa taimtim na pananampalataya, isinagawa niya nang wasto at ayon sa tuntunin ang panatang Bhīṣma-pañcaka sa pagdating ng buwang Kārtika.
Verse 8
ततश्च कृत्तिकायोगे पूर्णिमायां यथाविधि । संपूज्य पद्मजं पश्चात्पूजितः पुरुषोत्तमः
Pagkatapos, sa araw ng kabilugan ng buwan na kaugnay ng Kṛttikā, ayon sa itinakdang paraan, matapos sambahin nang ganap si Padmaja (Brahmā), sinamba rin niya si Puruṣottama.
Verse 9
ततः कालविपाकेन स पंचत्वमुपागतः । ब्राह्मणस्य गृहे जातः पुरेऽत्रैव द्विजोत्तमाः । जातिस्मरः प्रभायुक्तः पितृमातृप्रतुष्टिदः
Pagkaraan, sa paghinog ng bunga ng panahon, siya’y pumanaw. O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang, siya’y muling isinilang sa mismong lungsod na ito, sa tahanan ng isang brāhmaṇa; naalaala niya ang dating buhay, nagtataglay ng maningning na liwanag, at naging sanhi ng lubos na kagalakan ng ama at ina.
Verse 10
एवं प्रगच्छतस्तस्य वृद्धिं तत्र पुरोत्तमे । पितृमातृसमुद्भूतो यादृक्स्नेहो व्यवस्थितः
Sa gayon, habang siya’y lumalaki roon sa dakilang lungsod, nanatiling matatag sa kanya ang likás na pag-ibig na nagmumula sa ama at ina, gaya ng nararapat.
Verse 11
अन्यदेहोद्भवे वापि तस्य शूद्रेपरिस्थितः । स तस्य धनसंपन्नः सदैव कुरुते द्विजः
At kahit ang isa na may kaugnayan sa kanya ay napasa kalagayang śūdra dahil sa pagsilang sa ibang katawan, ang dalawang-ulit-na-isinilang na ito—na sagana sa yaman—ay patuloy na tumutulong at sumusuporta sa kanya.
Verse 12
उपकारप्रदानं च यत्किंचित्तस्य संमतम् । अन्यस्मिन्दिवसे शूद्रः स पिता पूर्वजन्मनः । तस्य पञ्चत्वमापन्नः संप्राप्ते चायुषः क्षये
At ibinigay niya ang anumang tulong na nararapat at kapaki-pakinabang para sa kanya. Pagkaraan, sa ibang araw, ang śūdra na iyon—na naging ama niya sa nakaraang kapanganakan—ay pumanaw nang dumating ang wakas ng kanyang itinakdang buhay.
Verse 13
अथ तस्य महाशोकं स कृत्वा तदनंतरम् । चकार प्रेतकार्याणि निःशेषाणि प्रभक्तितः
Pagkatapos, dahil sa matinding dalamhati para sa kanya, agad niyang isinagawa ang lahat ng nararapat na ritwal para sa yumao—nang ganap at may pusong debosyonal.
Verse 14
अथ तस्य समालोक्य तादृशं तद्विचेष्टितम् । पृष्टः स कौतुकाविष्टैः पितृमातृसुतादिभिः
Pagkatapos, nang makita ang gayong asal niya, siya’y tinanong ng kanyang ama, ina, mga anak na lalaki, at iba pa—na punô ng pag-uusisa.
Verse 15
कस्मात्त्वमस्य नीचस्य पशुपालस्य सर्वदा । अतिस्नेहसमायुक्तो निःस्पृहस्यापि शंस नः
“Bakit palagi kang labis na mapagmahal sa hamak na tagapag-alaga ng baka na ito? Bagaman ikaw ay walang pagnanasa, ipaliwanag mo sa amin ang dahilan.”
Verse 16
तस्यापि प्रेतकार्याणि मृतस्यापि करोषि किम् । एतन्नः सर्वमाचक्ष्व न चेद्गुह्यं व्यवस्थितम्
“At bakit mo rin ginagawa para sa kanya ang mga ritwal para sa yumao, kahit siya’y patay na? Isalaysay mo sa amin ang lahat, kung hindi ito dapat itago.”
Verse 17
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा किंचिल्लज्जासमन्वितः । तानब्रवीच्छृणुध्वं च कथयिष्याम्यसंशयम्
Nang marinig ang kanilang mga salita at bahagyang mapahiya, sinabi niya sa kanila: “Makinig kayo—ipapaliwanag ko ito sa inyo nang walang pag-aalinlangan.”
Verse 18
अहमस्यान्यदेहत्वे पुत्र आसं सुसंमतः । पशुपालनकर्मज्ञः प्राणेभ्यो वल्लभः सदा
“Sa iba niyang pagkakatawang-tao, ako ang kanyang anak—minamahal at lubhang iginagalang—dalubhasa sa pag-aalaga ng mga baka, at laging iniibig niya na parang sariling buhay.”
Verse 19
कस्यचित्त्वथ कालस्य मार्कंडस्य महामुनेः । श्रुतं प्रवदतो वाक्यं ब्रह्मकुण्डसमुद्भवम्
Sa isang pagkakataon, narinig ang mga salitang binigkas ng dakilang pantas na si Mārkaṇḍa—mga salitang umusbong kaugnay ng Brahmakuṇḍa.
Verse 20
कार्तिक्यां कृत्तिकायोगे भीष्मपञ्चककृन्नरः । सम्यक्छ्रद्धासमुत्पन्नो योऽत्र स्नानं करिष्यति
Sinumang may ganap na nagising na pananampalataya, na maliligo rito sa buwan ng Kārttikā sa panahon ng pagsasanib ng Kṛttikā, habang tinutupad ang limang-araw na panata ni Bhīṣma—
Verse 21
दृष्ट्वा पितामहं देवं पूजयित्वा जनार्दनम् । स भविष्यति शूद्रोऽपि ब्राह्मणश्चान्यजन्मनि
Matapos masilayan ang Diyos na Pitāmaha (Brahmā) at sambahin si Janārdana (Viṣṇu), kahit ang isang Śūdra ay magiging Brāhmaṇa sa ibang kapanganakan.
Verse 22
तन्मया विहितं सम्यक्स्नात्वा तत्र शुभावहे । सुकुण्डे कार्तिके मासि तेन जातोऽस्मि सद्द्विजः
Iyon ay aking isinagawa nang wasto: matapos maligo nang ganap sa banal at mapagpalaing lawa roon, sa buwan ng Kārttika—sa bisa ng gayong kabutihan, ako’y isinilang bilang tunay na dvija (dalawang ulit na isinilang).
Verse 23
चन्द्रोदयस्य विप्रर्षेरन्वये भुवि विश्रुते । संस्मरन्पूर्विकां जाति तेन स्नेहो मम स्थितः । तस्योपरि महान्नित्यं शूद्रस्यापि निरर्गलः
Sa tanyag na angkan sa daigdig ng brahmin na rishi na si Candrodaya, habang inaalala ko ang naunang kapanganakan, nanatiling matatag ang aking pag-ibig. At sa kanya, ang dakila at palagiang paglingap—kahit sa isang Śūdra—ay dumaloy nang walang pagpigil.
Verse 24
अतोऽहं कृत्तिकायोगे कार्तिक्यां भक्तिसंयुतः । ज्ञात्वा करोमि भीष्मस्य पंचकं व्रतमुत्तमम्
Kaya nga, sa Kārttikā, sa sandali ng pagsasanib ng Kṛttikā, taglay ang debosyon at batid ang kadakilaan nito, aking tinutupad ang marangal na limang-araw na panata ni Bhīṣma.
Verse 25
सूत उवाच । एवं तस्य वचः श्रुत्वा ते चान्ये च द्विजोत्तमाः । भीष्मस्य पञ्चकं चक्रुः सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः
Wika ni Sūta: Nang marinig ang kanyang mga salita, yaong mga dakilang brāhmaṇa—at pati ang iba pa—ay nagsagawa ng limang-araw na pagtalima ni Bhīṣma, na ganap na may wastong pananampalataya.
Verse 26
ततःप्रभृति तत्कुण्डं विख्यातं धरणीतले । स्थितमुत्तरदिग्भागे ब्रह्मकुण्डमिति स्मृतम्
Mula noon, ang lawang iyon ay sumikat sa ibabaw ng daigdig; nasa hilagang panig, ito’y inaalala bilang “Brahmakuṇḍa.”
Verse 27
यः स्नानं सर्वदा तत्र ब्राह्मणः प्रकरोति वै । स संभवति विप्रेंद्रो जायमानः पुनः पुनः
Ang isang brāhmaṇa na palaging nagsasagawa ng banal na pagligo roon ay tunay na nagiging viprendra, ang pinakadakila sa mga brāhmaṇa, at muling isinisilang nang paulit-ulit sa marangal na kalagayan.
Verse 92
इतिश्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये ब्रह्मकुण्डमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विनवतितमोध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-siyamnapu’t dalawang kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Brahmakuṇḍa,” sa Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya ng ikaanim na bahagi, ang Nāgara-khaṇḍa, ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa kalipunan ng walumpu’t isang libong taludtod.