Adhyaya 87
Sa Kabanata 87, isinalaysay ni Sūta ang isang mapalad na santuwaryo ni Soma (ang Buwan) na sinasabing ang pagtanaw pa lamang ay nakapapawi ng mga pātaka (mabibigat na kasalanan). Tinanong ng mga ṛṣi kung paano naging natatanging kanlungang pinagsasaluhan (samāśraya) ng mga diyos si Candramā. Sumagot si Sūta sa pamamagitan ng paliwanag na kosmolohikal at pang-ritwal: ang daigdig ay inaalala bilang “Somamaya”; ang mga halamang-gamot at mga pananim ay puspos ng Soma; at ang mga diyos ay nasisiyahan sa pamamagitan ni Soma. Maging ang mga handog na Soma gaya ng Agniṣṭoma ay nakasalig sa prinsipyong ito. Pagkaraan, tumuon ang kabanata sa wastong asal-panrelihiyon sa pagtatayo ng prāsāda para sa Buwan: ang tamang pagtutugma sa kalendaryo (Somavāra at iba pang palatandaang mapalad) at ang layuning nililinis ng pananampalataya ay nagpapalawak ng gantimpalang-banal, samantalang ang maling pagtatayo ay nagbabadya ng masamang bunga. Sa huli, binanggit na iilan lamang ang Somaprāsāda—itinayo nina Ambārīṣa, Dhandhumāra, at Ikṣvāku—na nagpapakita ng pambihira nito, at nagtatapos sa phalaśruti na ang pagbigkas o pakikinig ay sumisira sa kasalanan.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । तथा तत्रास्ति विप्रेन्द्राः सोमस्यायतनं शुभम् । यस्यापि दर्शनादेव मुच्यते पातकैर्नरः
Wika ni Sūta: Bukod pa rito, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, naroon ang mapalad na dambana ni Soma. Sa pagtanaw pa lamang dito, ang tao’y napapalaya sa mga kasalanan.
Verse 2
सोमवारे तु संप्राप्ते सोमस्य ग्रहणे नरः । यस्तं पश्यति पापोऽपि नरकं न स पश्यति
Kapag dumating ang Lunes—sa sandali ng paglalaho (eclipse) ni Soma—sinumang makakita sa Kanya, kahit makasalanan, ay hindi makakakita ng impiyerno.
Verse 3
ऋषय ऊचुः । सर्वेषामेव देवानां दृश्यंतेऽत्र समाश्रयाः । अत्र चंद्रस्य चैवैकः कथं जातः समाश्रयः
Sinabi ng mga ṛṣi: Dito’y nakikita ang mga tahanan ng lahat ng mga diyos. Ngunit paano nagkaroon dito ng iisang natatanging tahanan ni Candra, ang Diyos ng Buwan?
Verse 4
एतन्नः सूतपुत्रातिचित्रं मनसि वर्तते । तस्माद्वद महाभाग सर्वं त्वं वेत्स्यशेषतः
Ito, O anak ni Sūta, ay lubhang kamangha-mangha sa aming isipan. Kaya, O mapalad, magsalita ka ng lahat—sapagkat ganap mong nalalaman ang lahat.
Verse 5
सूत उवाच । एनज्जगद्द्विजश्रेष्ठाः सर्वं सोममयं स्मृतम् । तस्मात्प्रतिष्ठिते तस्मिंस्त्रैलोक्यं स्यात्प्रतिष्ठितम्
Wika ni Sūta: O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, ang buong daigdig na ito’y inaalala na puspos ng Soma. Kaya kapag Siya’y naitatag doon, ang tatlong daigdig ay napapatatag din.
Verse 6
एताश्चौषधयः सर्वाः सस्याद्याश्चेह भूतले । सर्वाः सोममयास्ताश्च याभिर्जीवंति जंतवः
Ang lahat ng mga halamang-gamot, mga pananim at iba pa sa ibabaw ng daigdig—na siyang ikinabubuhay ng mga nilalang—ay tunay na napupuno at napapalooban ng Soma.
Verse 7
तस्माद्ब्रह्मादयो देवाः सोमं प्राप्य क्रमाद्द्विजाः । तृप्तिं यांति परां हृष्टा यतस्तस्माद्वरोऽत्र सः
Kaya nga, O mga brāhmaṇa, ang mga diyos na pinangungunahan ni Brahmā, kapag natamo ang Soma ayon sa wastong pagkakasunod, ay dumarating sa sukdulang kasiyahan at nagagalak. Dahil dito, dito sa banal na pook na ito, Siya ay dakilang biyaya.
Verse 8
अग्निष्टोमादयो यज्ञास्तथा सोमे प्रतिष्ठिताः । तस्य पानाद्यतस्तृप्तिं तत्र यांति द्विजोत्तमाः
Ang mga paghahandog na nagsisimula sa Agniṣṭoma at iba pa ay nakasalig sa Soma. Sapagkat ang kasiyahan ay nakakamtan sa pag-inom sa Kanya, ang pinakamahuhusay na dwija ay lumalapit doon kay Soma upang matamo ang kaganapang iyon.
Verse 9
एतस्मात्कारणात्सोमः सर्वेषामधिकः स्मृतः । देवानां दानवानां च स हि पूज्यतमः स्मृतः
Dahil dito, si Soma ay inaalala bilang nakahihigit sa lahat; sa mga diyos at maging sa mga Dānava, Siya nga ang itinuturing na pinakadapat sambahin.
Verse 10
यथान्येषां सुरेन्द्राणां हर्म्याणि धरणीतले । क्रियन्ते रात्रिनाथस्य तद्वत्कुर्वंति मानवाः
Kung paanong sa lupa ay itinatayo ang mararangyang dambana-palasyong para sa iba pang mga panginoon sa hanay ng mga diyos, gayon din ang ginagawa ng mga tao para sa Panginoon ng Gabi—ang Buwan.
Verse 11
यैर्येर्नरैर्निशेशस्य प्रासादो विहितः क्षितौ । तेते मुक्तिपदं प्राप्ताः कृत्वाऽथ शुभसंचयम्
Sinumang tao na nagtayo sa lupa ng isang templong-palasyong inialay sa Panginoon ng Gabi—yaon ding mga iyon ang umaabot sa kalagayan ng paglaya, matapos magtipon ng kaban ng mapalad na kabutihang-loob.
Verse 12
यन्महेश्वरहर्म्याणां सहस्रेण भवेच्छुभम् । तदेके नैव चंद्रस्य प्राप्नुवंति शुभं नराः
Ang mapalad na gantimpalang dulot ng pagtatayo ng sanlibong templong-palasyong para kay Maheśvara—may ilang tao na nakakamit ang gayong kapalaran sa pagtatayo para kay Candra lamang.
Verse 13
अथ चन्द्रोत्थहर्म्यस्य माहात्म्यं तद्द्विजोत्तमाः । ज्ञात्वा ब्रह्मादयो देवा भयसंत्रस्तमानसाः । तद्विघ्नार्थमिदं प्रोचुर्मेरुमूर्धानमाश्रिताः
Pagkaraan nito, O pinakamainam sa mga dalawang-beses-isinilang, nang malaman ang kadakilaan ng templong-palasyong nagmula kay Candra, ang mga diyos na pinangungunahan ni Brahmā—nayanig sa takot ang kalooban—ay nagsalita ng balak na ito upang hadlangan iyon, habang sumisilong sa tuktok ng Meru.
Verse 14
सौम्यर्क्षे सोमवारेण सौम्ये मासि च संस्थिते । तिथौ च सोमदेवत्ये प्राप्ते सोमग्रहे तथा । सकारैः पंचभिर्युक्ते काले सोमस्य मंदिरम्
Kapag mabuti ang nakshatra, sa araw ng Lunes (Somavāra), sa mapalad na buwan, sa tithing pinamumunuan ni Soma, at kapag ang graha ni Soma ay nasa pag-angat din—sa panahong tinatatakan ng limang salik na ‘sa’—dapat itatag ang templo ni Soma.
Verse 15
य एकाहेन संपाद्य प्रासादं स्थापयिष्यति । चंद्रं स सर्वदेवोत्थहर्म्यस्याप्नोति सत्फलम्
Sinumang makapagtatapos sa loob ng isang araw at magtatatag ng templong-palasyong para kay Candra, siya’y nagkakamit ng tunay na bunga, na katumbas ng bunga ng templong-palasyong isinilang mula sa (pala) ng lahat ng mga diyos.
Verse 16
सहस्रगुणितं सम्यक्छ्रद्धापूतेन चेतसा । अन्यथा यस्तु चंद्रस्य प्रासादं प्रकरिष्यति
Kapag ginawa nang wasto, na may isip na nalinis ng pananampalataya, ang gantimpala ay nagiging sanlibong ulit. Ngunit kung sinuman ang magtatayo ng palasyong-templo ni Candra sa paraang hindi ayon sa diwa at tuntunin…
Verse 17
वंशोच्छेदं समासाद्य नरकं स प्रयास्यति । एतस्मात्कारणाद्भीता न कुर्वंति नरा भुवि
Darating sa kanya ang pagkaputol ng angkan at mapupunta siya sa impiyerno. Kaya nga ang mga tao sa lupa, sa takot sa bunga nito, ay hindi ito isinasagawa nang mali o walang paggalang.
Verse 18
प्रासादं रात्रिनाथस्य सुपुण्यमपि सद्द्विजाः । य एष रात्रिनाथस्य क्षेत्रेऽत्रैव व्यवस्थितः
O mararangal na mga brāhmaṇa, ang lubhang mapagpala at banal na templo ni Rātrinātha ay nakatatag dito mismo, sa loob ng sagradong kṣetra ng Rātrinātha.
Verse 19
प्रासादस्त्वंबरीषेण भूभुजा स विनिर्मितः । कथंचित्समयं प्राप्य यथोक्तं शास्त्रचिंतकैः
Ang templong iyon ay itinayo ni Haring Ambarīṣa, ang pinuno ng lupain. Nang dumating ang angkop na panahon, itinindig niya ito nang ayon na ayon sa itinakda ng mga pantas na bihasa sa śāstra.
Verse 20
तस्यैवोत्तरदिग्भागे द्वितीयोऽन्यः प्रतिष्ठितः । चन्द्रमा धंधुमारेण तद्वत्सोऽपि प्रतिष्ठितः
Sa hilagang panig ng mismong dambanang iyon, may isa pang naitatag—ang ikalawang templo. Doon, si Candramā (Diyos ng Buwan) ay itinanghal at iniluklok ni Dhaṃdhumāra; gayundin, ang kanyang anak ay nagtatag din ng isang dambana.
Verse 21
ततश्च तौ महीपालौ तत्प्रभावादुभौ द्विजाः । गतौ च परमां सिद्धिं जन्ममृत्युविवर्जिताम्
Pagkaraan nito, sa bisa ng banal na pook na iyon, kapwa ang dalawang haring iyon ay nagkamit ng sukdulang kasakdalan, malaya sa kapanganakan at kamatayan, O mga brāhmaṇa.
Verse 22
प्रासादोऽन्यस्तृतीयस्तु क्षेत्रे प्राभासिके तथा । इक्ष्वाकुणा नरेंद्रेण श्रद्धायुक्तेन निर्मितः
At isang ikatlong templo pa ang itinayo rin sa banal na lupain ng Prābhāsika, na itinindig ng Haring Ikṣvāku na puspos ng pananampalataya.
Verse 23
प्रासादत्रयमेतद्धि मुक्त्वात्र धरणीतले । अपरो नास्ति चन्द्रस्य सत्यमेतन्मयोदितम् । एकोऽस्ति नर्मदातीरे पुण्ये रेवोरिसंगमे
Tunay nga, bukod sa tatlong templong ito sa ibabaw ng lupa, wala nang ibang dambana ni Candra; ito ang katotohanang aking sinasabi. Gayunman, may isa pa sa pampang ng Narmadā, sa banal na tagpuan nito sa Revā.
Verse 24
एतद्वः सर्वमाख्यातं चन्द्रमाहात्म्यमुत्तमम् । पठतां शृण्वतां चापि सर्वपातकनाशनम्
Kaya’t isinalaysay ko sa inyo ang dakilang Māhātmya ni Candra. Sa mga bumibigkas at sa mga nakikinig, ito’y nagiging tagapuksa ng lahat ng kasalanan.
Verse 87
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठेनागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहत्म्ये सोमप्रासादमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्ताशीतितमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang ikawalongpu’t pitong kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kaluwalhatian ng Templo ni Soma,” sa Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya ng ikaanim na Nāgara-khaṇḍa, sa loob ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa ng Ekāśītisāhasrī Saṃhitā.