Adhyaya 85
Ang kabanatang ito ay nasa anyong tanong at sagot: tinanong ng mga ṛṣi si Sūta tungkol sa bunga ng sumpa (śāpa) na ibinigay ni Padmā kay Mādhavī, at lalo na kung paanong si Kamalā/Lakṣmī—na isinumpa ng nagngangalit na brāhmaṇa—ay nag-anyong gajavaktra (may mukhang elepante) at pagkaraan ay muling nagkamit ng mapalad na mukha. Isinalaysay ni Sūta ang agarang pagbabagong dulot ng sumpa at ang utos ni Hari (Viṣṇu) na manatili siya sa anyong iyon hanggang sa wakas ng yugto ng Dvāpara, saka lamang maibabalik sa pamamagitan ng kapangyarihang banal. Nagsagawa si Lakṣmī ng matinding tapas: palagiang pagligo sa tatlong takdang oras (trikāla-snāna) sa kṣetra at walang pagod na pagsamba kay Brahmā araw at gabi. Pagkaraan ng isang taon, nalugod si Brahmā at nag-alok ng biyaya; hiningi ni Lakṣmī ang pagbabalik lamang ng dati niyang mapalad na anyo. Ipinagkaloob ni Brahmā ang pagpapanumbalik at idinagdag pa ang titulong “Mahālakṣmī” para sa banal na pook na ito, na nagtatatag ng natatanging pagkakakilanlan ng pagsamba sa tīrtha. Sa pahayag ng phala: ang mga debotong sumasamba sa kanya sa anyong gajavaktra ay magkakamit ng kapangyarihang makalupa, na magiging haring tulad ng “panginoon ng mga elepante”; at ang sumasamba sa ikalawang araw, tumatawag sa “Mahālakṣmī” kasama ang Śrīsūkta, ay pinangakuang malaya sa karalitaan sa loob ng pitong kapanganakan. Nagtatapos ang salaysay sa pagbabalik ng Devī sa kinaroroonan ni Keśava, pinagtitibay ang ugnayang Vaiṣṇava habang pinananatili ang papel ni Brahmā bilang tagapagkaloob ng biyaya at tagapagpahintulot ng tīrtha.
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । माधव्याः पद्मया दत्तो यः शापस्तस्य यत्फलम् । परिणामोद्भवं सर्वं श्रुतमस्माभिरद्य तत्
Wika ng mga rishi: Ngayon ay napakinggan na namin nang buo ang lahat ng kinalabasan at unti-unting paglitaw ng bunga ng sumpang ipinataw ni Padmā kay Mādhavī.
Verse 2
तेन यत्कमला शप्ता ब्राह्मणेन महात्मना । सा कथं गज वक्त्राऽथ पुनर्जाता शुभानना
Yamang si Kamalā ay sinumpa ng dakilang Brahmana, paano siya naging may mukhang elepante, at pagkaraan ay muling isinilang na may mapalad na anyo?
Verse 3
सूत उवाच । शापेन तस्य विप्रस्य तत्क्षणादेव सा द्विजाः । गजवक्त्रा समुत्पन्ना महाविस्मयकारिणी
Sinabi ni Sūta: O mga dalawang-ulit na isinilang, dahil sa sumpa ng Brahmanang iyon, agad siyang naging may mukhang elepante—isang pangyayaring lubhang nakapagtataka.
Verse 4
सा प्रोक्ता हरिणा तिष्ठ किञ्चित्कालांतरे शुभे । अनेनैव तु रूपेण यावत्स्याद्द्वापरक्षयः
Pagkaraan ay sinabi ni Hari sa kanya: “Manatili ka muna, sa isang mapalad na panahon, sa anyong ito rin, hanggang dumating ang wakas ng yugto ng Dvāpara.”
Verse 5
ततोऽहं मेदिनीपृष्ठे ह्यवतीर्य समुद्रजे । तपः शक्त्या करिष्यामि भूयस्त्वां तु शुभाननाम्
“Pagkaraan nito, O isinilang sa dagat, bababa Ako sa ibabaw ng lupa at sa kapangyarihan ng pag-aayuno at pagninilay, muli kitang gagawing may mapalad na mukha.”
Verse 6
अवज्ञायाथ सा तस्य तद्वाक्यं शार्ङ्गधन्विनः । शुभास्यत्वकृते तेपे तपस्तीव्रं सुहर्षिता
Ngunit binale-wala niya ang pahayag ng may hawak ng busog na Śārṅga (Viṣṇu); sa galak ng puso, nagsagawa siya ng matinding pag-aayuno at pagninilay upang maibalik ang mapalad na anyo ng mukha.
Verse 7
एतत्क्षेत्रं समासाद्य त्रिकालं स्नानमाचरत् । ब्रह्माणं तोषयामास दिवारात्रिमतंद्रिता
Pagdating niya sa banal na kṣetra na ito, naligo siya sa tatlong takdang oras ng maghapon; at araw-gabi na walang pagkapagod, pinalugod niya si Brahmā sa taimtim na pagsasagawa ng debosyon.
Verse 8
तामुवाच ततो ब्रह्मा वर्षांते तुष्टिमागतः । वरं प्रार्थय तुष्टोऽहं तव केशववल्लभे
Sa pagtatapos ng taon, si Brahmā, na lubos nang nalugod, ay nagsalita sa kanya: “Humiling ka ng biyaya. Ako’y nasiyahan sa iyo, O minamahal ni Keśava (Viṣṇu).”
Verse 9
लक्ष्मीरुवाच । गजास्याहं कृता देव शापं दत्त्वा सुदारुणम् । ब्राह्मणेन सुक्रुद्धेन कस्मिश्चित्कारणांतरे
Wika ni Lakṣmī: “O Panginoon, sa isang pangyayari, isang brāhmaṇa na nag-aalab sa galit ang nagbigay sa akin ng napakabangis na sumpa, kaya ako’y ginawang may mukhang elepante.”
Verse 10
तस्मात्तद्रूपिणीं भूयो मां कुरुष्व पितामह । यदि मे तुष्टिमापन्नो नान्यत्किंचिद्वृणोम्यहम्
“Kaya nga, O Pitāmaha (Brahmā), gawin mo akong muli sa dating anyo. Kung nalugod Ka na sa akin, wala na akong ibang hihilingin.”
Verse 11
ब्रह्मोवाच । भविष्यति शुभं वक्त्रं मत्प्रसादादसंशयम् । तव भद्रे विशेषेण तस्मात्त्वं स्वगृहं व्रज
Wika ni Brahmā: “Walang pag-aalinlangan, sa aking biyaya ang iyong mukha ay muling magiging mapalad—lalo na, O pinagpala. Kaya bumalik ka sa sarili mong tahanan.”
Verse 12
महत्त्वं ते मया दत्तमद्यप्रभृति शोभने । महालक्ष्मीति ते नाम तस्मादत्र भविष्यति
“O marilag, mula sa araw na ito ipinagkaloob Ko sa iyo ang kadakilaan. Kaya rito ang iyong pangalan ay magiging ‘Mahālakṣmī’.”
Verse 13
गजवक्त्रां नरो यस्त्वां पूजयिष्यति भक्तितः । स गजाधिपतिर्भूपो भविष्यति च भूतले
“Sinumang lalaki na sasamba sa iyo nang may debosyon sa iyong anyong may mukha ng elepante, siya’y magiging hari sa lupa—panginoon ng mga elepante.”
Verse 14
द्वितीयादिवसे यस्त्वां महालक्ष्मीरिति ब्रुवन् । श्रीसूक्तेन सुभक्त्याऽथ देवि संपूजयिष्यति
“O Diyosa, sinumang sa ikalawang araw (at sa mga susunod pa) ay tumatawag sa iyo bilang ‘Mahālakṣmī’ at sumasamba nang taimtim, at pinararangalan ka sa pagbigkas ng Śrīsūkta, ay makakamtan ang ipinangakong bunga.”
Verse 15
सप्तजन्मांतराण्येव न भविष्यति सोऽधनः । एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रो विरराम ततः परम्
“Sa pitong sunod-sunod na kapanganakan, hindi siya magiging dukha.” Pagkasabi nito, ang apat-na-mukhang si Brahmā ay tumahimik na.
Verse 16
साऽपि हृष्टा गता देवी यत्र तिष्ठति केशवः
Ang Diyosa ring iyon, na nagalak, ay nagtungo sa kinaroroonan ni Keśava.