Adhyaya 84
Hiniling ng mga pantas ang masusing salaysay tungkol kay Mādhavī—itinuturing na tila kapatid na kaugnay ni Viṣṇu—kung paano siya nagkaroon ng mukhang kabayo at paano niya isinagawa ang kanyang pag-aayuno at pagninilay. Isinalaysay ni Sūta na matapos tumanggap ng banal na pahiwatig na may kaugnayan kay Nārada, nakipagpulong si Viṣṇu sa mga deva hinggil sa paglusong sa daigdig upang pagaanin ang pasanin ng Daigdig at lipulin ang mapaniil na kapangyarihan. Sa panahon ng Dvāpara, inilahad ang mga kapanganakan sa sambahayan ni Vasudeva: ang Diyos ay isinilang kay Devakī; si Balabhadra kay Rohiṇī; at si Mādhavī kay Suprabhā, ngunit lumitaw na may anyong nagbago (mukhang kabayo) na nagdulot ng dalamhati sa pamilya at pamayanan. Dahil walang manliligaw na tumanggap sa kanyang anyo, naawa si Viṣṇu at dinala si Mādhavī kasama si Baladeva sa Hāṭakeśvara-kṣetra upang magsagawa ng mahigpit na pagsamba. Sa pamamagitan ng mga panata, mga handog, at pag-aalay sa mga Brahmin, pinasaya ni Viṣṇu si Brahmā at pinagkalooban ng biyaya: si Mādhavī ay magiging mapalad ang mukha at tatawaging Subhadrā, kilala bilang minamahal ng asawa at ina ng mga bayani. Ipinag-utos din ang pagsamba sa buwan ng Māgha sa araw na Dvādaśī gamit ang pabango, bulaklak, at mga pamahid; ipinangako ang gantimpala, pati sa mga babaeng iniwan o walang anak kung sasamba nang may debosyon sa sunod-sunod na tatlong araw. Nagtatapos ang kabanata sa phalaśruti: ang taimtim na pagbasa o pakikinig ay nagpapalaya sa kasalanan, kahit yaong nagawa sa loob lamang ng isang araw.
Shlokas
Verse 1
ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तं देवदेवेन विष्णुना । माधवीं भगिनीं प्राप्य जन्मांतरमुपस्थिताम्
Wika ng mga rishi: Ang iyong sinabi—na ipinahayag ni Viṣṇu, ang Diyos ng mga diyos—pagkaraang matagpuan ang iyong kapatid na si Mādhavī, na dumating sa iyo sa ibang kapanganakan…
Verse 2
अश्ववक्त्रां करिष्यामि तपसा सुशुभाननाम् । सा कथं विहिता तेन तपस्तप्तं तथा कथम् । सर्वं विस्तरतो ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः
“Sa pamamagitan ng pag-aayuno at pagninilay (tapas) gagawin kong mukhang-kabayo ang yaong may magandang mukha”—paano siya itinakda nang gayon niya, at paano isinagawa ang gayong tapas? Isalaysay mo ang lahat nang masinsin, sapagkat dakila ang aming pag-uusisa.
Verse 3
सूत उवाच । नारदस्य समाकर्ण्य तं सन्देशं सुरोद्भवम् । गत्वा विष्णुः सुरैः सार्द्धं प्रचक्रे मंत्रनिश्चयम्
Sinabi ni Sūta: Nang marinig ni Viṣṇu ang banal na mensaheng dinala ni Nārada mula sa mga diyos, siya’y nagtungo kasama ng mga deva at nagpasya sa isang tiyak na payo at balak na may sagradong layon.
Verse 4
भारावतरणार्थाय दानवानां वधाय च । वसुदेवगृहे श्रीमान्द्वापरांते ततो हरिः
Upang pagaanin ang pasanin ng daigdig at lipulin ang mga Dānava, ang maluwalhating Hari noon ay (nagkatawang-tao) sa tahanan ni Vasudeva sa pagtatapos ng panahong Dvāpara.
Verse 5
देवक्या जठरे देवः संजातो दैत्यदर्पहा । तथान्या रोहिणीनाम भार्या तस्य च याऽभवत्
Sa sinapupunan ni Devakī isinilang ang Diyos, ang dumudurog sa kapalaluan ng mga demonyo. At mayroon pa siyang isa pang asawa, na ang pangalan ay Rohiṇī.
Verse 6
तस्यां जज्ञे हलीनाम बलभद्रः प्रतापवान् । तृतीया सुप्रभानाम वसुदेवप्रिया च या
Sa kanya (Rohiṇī) isinilang ang Tagapagdala ng araro, ang makapangyarihang Balabhadra. Ang ikatlong asawa ay nagngangalang Suprabhā, na minamahal ni Vasudeva.
Verse 7
तस्यां सा माधवी जज्ञे अश्ववक्त्रस्वरूपधृक् । तां दृष्ट्वा विकृताकारां सुतां जातां च सुप्रभा । वासुदेवसमायुक्ता विषादं परमं गता
Mula sa kanya (Suprabhā) isinilang si Mādhavī, na may anyong mukhang-kabayo. Nang makita ang anak na babae na isinilang na may kakaibang anyo, si Suprabhā—na kabiyak ni Vasudeva—ay nalugmok sa matinding dalamhati.
Verse 8
अथ ते यादवाः सर्वे कृतशान्तिकपौष्टिकाः । स्वस्तिस्वस्तीति संत्रस्ताः प्रोचुर्भूयात्कुलेऽत्र नः
Pagkaraan, ang lahat ng mga Yādava, matapos magsagawa ng mga ritwal ng pagpapayapa at pagpapala ng kasaganaan, ay nababalisa at nagsambit: “Nawa’y may kagalingan—nawa’y tunay na kagalingan sa aming angkan dito.”
Verse 9
एवं सा यौवनोपेता तथा दुःखसमन्विता । न कश्चिद्वरयामास वाजिवक्त्रां विलोक्य ताम्
Kaya nga, bagama’t siya’y dumating na sa gulang ng pagdadalaga, nanatili siyang punô ng dalamhati; sapagkat walang sinuman ang pumili sa kanya upang pakasalan, nang makita ang kanyang mukhang-kabayo.
Verse 10
ततश्च भगवान्विष्णुर्ज्ञात्वा तां भगिनीं तथा । मातरं पितरं चैव तथा दुःखसमन्वितौ
Pagkaraan, si Bhagavān Viṣṇu, nang maunawaan ang kalagayan ng kapatid na babae, at makita ring ang ina at ama ay nababalot ng dalamhati, (ay nagpasyang kumilos).
Verse 11
तामादाय गतस्तूर्णं बलदेवसमन्वितः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तपस्तप्तुं ततः परम्
Dinala niya siya, at kasama si Baladeva, siya’y nagmadaling tumungo sa banal na pook ng Hāṭakeśvara upang magsagawa ng matinding pag-aayuno at pagninilay (tapas) pagkaraan.
Verse 12
ब्रह्माणं तोषयामास सम्यग्यज्ञपरायणः । व्रतैश्च विविधैर्दानैर्ब्राह्मणानां च तर्पणैः
Lubos na nakatuon sa wastong yajña, pinalugod niya si Brahmā sa pamamagitan ng iba’t ibang panata, sari-saring banal na pagkakaloob (dāna), at mga handog na tarpaṇa para sa mga Brāhmaṇa.
Verse 13
ततस्तुष्टिं गतो ब्रह्मा वर्षांते तस्य शार्ङ्गिणः । उवाच वरदोऽस्मीति प्रार्थयस्वाभिवांछितम्
Pagkaraan, sa pagtatapos ng panahon ng ulan, nalugod si Brahmā sa may taglay ng busog na Śārṅga (Viṣṇu) at nagsabi: “Ako’y tagapagkaloob ng biyaya—hingin mo ang ninanais ng iyong puso.”
Verse 14
विष्णुरुवाच । एषा मे भगिनी देव जाताऽश्ववदना किल । तव प्रसादात्सद्वक्त्रा भूयादेतन्ममेप्सितम्
Wika ni Viṣṇu: “O Diyos! Ang kapatid kong ito’y tunay na isinilang na may mukhang gaya ng kabayo. Sa iyong biyaya, nawa’y maging marikit ang kanyang mukha—iyan ang aking hinihiling.”
Verse 15
श्रीब्रह्मोवाच । एषा शुभानना साध्वी मत्प्रसादाद्भविष्यति । सुभद्रा नाम विख्याता वीरसूः पतिवल्लभा
Wika ni Śrī Brahmā: “Sa aking biyaya, siya’y magiging isang banal at marangal na babae, na may mapalad na mukha. Siya’y makikilala sa pangalang Subhadrā—ina ng mga bayani at minamahal ng kanyang asawa.”
Verse 16
एतद्रूपां पुमान्योऽत्र पूजयिष्यति भक्तितः । एतां विष्णो त्वया सार्धं तथानेन च सीरिणा
Sinumang narito na sasamba sa Kanya sa ganitong anyo nang may debosyon—O Viṣṇu—kasama Ka at kasama rin ang may hawak ng araro (Balarāma)…
Verse 17
द्वादश्यां माघमासस्य गंधपुष्पानुलेपनैः । सोऽप्यवाप्स्यति यच्चित्ते वर्तते नात्र संशयः
Sa ika-labindalawang araw (Dvādaśī) ng buwang Māgha, na may pabango, mga bulaklak, at mga pamahid, matatamo rin ng sumasamba ang anumang nasa kanyang puso—walang pag-aalinlangan.
Verse 18
या नारी पतिना त्यक्ता वंध्या वा भक्तिसंयुता । तृतीयादिवसे चैतां पूजयिष्यति केशव
Sinumang babaeng iniwan ng asawa, o maging baog, kung may debosyon—O Keśava—ay dapat sumamba sa Kanya simula sa ikatlong araw ng buwan.
Verse 19
भविष्यति सुपुत्राढ्या सुभगा सा सुखान्विता । ऐश्वर्यसहिता नित्यं सर्वैः समुदिता गुणैः
Siya’y magiging pinagpala ng mabubuting anak na lalaki, mapalad at puspos ng ligaya—laging may kasaganaang kasama at taglay ang lahat ng mabubuting katangian.
Verse 20
एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रो विरराम ततः परम् । वासुदेवोऽपि हृष्टात्मा ययौ द्वारवतीं पुरीम्
Pagkasabi nito, ang Apat-ang-Mukha (Brahmā) ay tumahimik na. Si Vāsudeva naman, na masaya ang kalooban, ay nagtungo sa lungsod ng Dvāravatī.
Verse 21
तामादाय विशालाक्षीं चंद्रबिंबसमाननाम् । बलदेवसमायुक्तो ह्यनुज्ञाप्य पिताम हम्
Kinuha niya ang dalagang malalaki ang mata, ang mukha’y tulad ng bilog ng buwan; kasama si Baladeva, at matapos hingin at matamo ang pahintulot ng Dakilang Ninuno (Brahmā)…
Verse 22
सूत उवाच । एवं सा माधवी विप्राः सुभगारूपमास्थिता । अवतीर्णा धरापृष्ठे लक्ष्मीशापप्रपीडिता
Sinabi ni Sūta: “Gayon nga, O mga brāhmaṇa, si Mādhavī—na nag-anyong lubhang mapalad at banal—ay bumaba sa ibabaw ng daigdig, pinahihirapan ng sumpa ni Lakṣmī.”
Verse 23
उपयेमे सुतः पांडोर्यां पार्थश्चारुहासिनीम् । जज्ञे तस्याः सुतो वीरोऽभिमन्युरिति विश्रुतः
Si Pārtha (Arjuna), anak ni Pāṇḍu, ay nag-asawa sa magandang dalaga na may banayad na ngiti. Mula sa kanya isinilang ang isang anak na bayani, tanyag sa daigdig sa pangalang Abhimanyu.
Verse 24
एतद्वः सर्वमाख्यातं माधबीजन्मसम्भवम् । सुपर्णाख्यस्य देवस्य कथासंगाद्द्विजोत्तमाः
O mga pinakadakila sa mga dalawang-beses-na-ipinanganak, isinalaysay ko na sa inyo nang buo ang tungkol sa kapanganakan ni Mādhavī—na umusbong kaugnay ng salaysay hinggil sa diyos na tinatawag na Suparṇa.
Verse 25
यश्चैतत्पठते मर्त्यो भक्त्या युक्तः शृणोति वा । मुच्यते स नरः पापात्तद्दिनैकसमुद्भवात्
Sinumang mortal na may debosyon, bumibigkas nito—o kahit nakikinig lamang—ang taong iyon ay napapalaya sa kasalanan, maging sa mga kasalanang nagmula sa mismong araw na iyon.