Adhyaya 69
Isinalaysay ni Sūta ang isang krisis panlipunan at pang-ritwal nang maganap ang kalagayang halos wala nang kṣatriya. Upang maibalik ang mga angkan, ang mga babaeng kṣatriya ay nagkaanak sa mga brāhmaṇa (kṣetraja na supling). Ang mga bagong pinunong may anyong mandirigma ay lumawak ang kapangyarihan at itinaboy sa gilid ang mga brāhmaṇa. Sa pagdadalamhati, lumapit ang mga brāhmaṇa kay Bhārgava Rāma (Paraśurāma), humihiling na maibalik ang lupang dating ipinagkaloob kaugnay ng aśvamedha at humingi ng katarungan laban sa mapaniil na kṣatriya. Nag-alab ang galit ni Rāma at kasama ang mga kakamping pangkat gaya ng Śabara, Pulinda, at Meda ay nilipol niya ang mga kṣatriya. Tinipon niya ang saganang dugo, pinuno ang isang hukay, at nagsagawa ng pitṛ-tarpaṇa para sa mga ninuno; pagkatapos ay ibinalik ang lupa sa mga brāhmaṇa at tumungo sa karagatan. Inilarawan na ang daigdig ay ginawang walang kṣatriya, inuulit nang tatlong ulit na tig-pitong beses, at nasiyahan ang mga pitṛ sa tarpaṇa. Sa ika-21 tarpaṇa, isang tinig ng ninunong walang katawan ang nag-utos na itigil ang gawaing sinisisi, pinatunayang sila’y nasiyahan na at nag-alok ng biyaya. Hiniling ni Rāma na ang tīrtha ay sumikat sa kanyang pangalan, maging malaya sa “dugo-doṣa,” at dalawin ng mga ascetic. Ipinahayag ng mga pitṛ na ang hukay ng tarpaṇa ay kikilalanin bilang Rāmahrada sa tatlong daigdig; ang sinumang magsagawa roon ng pitṛ-tarpaṇa ay magkakamit ng bungang tulad ng aśvamedha at mas mataas na hantungan. May takdang panahon: sa Kṛṣṇapakṣa Caturdaśī ng Bhādrapada, ang śrāddha na may debosyon para sa mga napatay ng sandata ay nakaaangat kahit sa nasa kalagayang preta o impiyerno. Sa wakas, malawak ang phalaśruti: ang śrāddha para sa mga di-napanahong kamatayan (ahas, apoy, lason, pagkagapos) sa pook na ito ay mapagpalaya; ang pagbigkas o pakikinig ay may bunga na inihahambing sa Gayā-śrāddha, Pitṛmedha, at Sautrāmaṇi.
Shlokas
Verse 2
। सूत उवाच । ततो निःक्षत्रिये लोके क्षत्त्रिण्यो वंशकारणात् । क्षेत्रजान्ब्राह्मणेभ्यश्च सुषुवुस्तनया न्वरान् । ते वृद्धिं च समासाद्य क्षेत्रजाः क्षत्रियोपमाः । जगृहुर्मेदिनीं वीर्यात्संनिरस्य द्विजोत्तमान्
Sinabi ni Sūta: Noong ang mundo ay wala nang mga kṣatriya, ang mga kababaihang kṣatriya—sa pagnanais na mapanatili ang kanilang lahi—ay nagsilang ng mahuhusay na anak sa pamamagitan ng mga brahmana. Nang lumaki ang mga anak na ito, inagaw nila ang daigdig sa pamamagitan ng kanilang lakas, at pinalayas ang mga pangunahing brahmana.
Verse 3
ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे परिभूतिपदं गताः । प्रोचुर्भार्गवमभ्येत्य दुःखेन महतान्विताः
Pagkatapos, ang lahat ng mga brahmana, na nalugmok sa kahihiyan, ay lumapit kay Bhārgava at nagsalita, na lubos na nalulumbay sa matinding pighati.
Verse 5
रामराम महाबाहो या त्वया वसुधा च नः । वाजिमेधे मखे दत्ता क्षत्रियैः सा हता बलात् । तस्मान्नो देहि तां भूयो हत्वा तान्क्षत्रियाधमान् । कुरु श्रेयोऽभिवृद्धिं तां यद्यस्ति तव पौरुषम्
Rāma, Rāma, na may makapangyarihang mga bisig! Ang lupain na ipinagkaloob mo sa amin sa sakripisyong Aśvamedha ay sapilitang kinuha ng mga kṣatriya. Kaya naman, ibalik mo ito sa amin muli matapos paslangin ang mga hamak na kṣatriya na iyon. Tiyakin ang aming kapakanan kung ang iyong tapang ay tunay na nananatili.
Verse 6
ततो रामः क्रुधाविष्टो भूयस्तैः शवरैः सह । पुलिन्दैर्मेदकैश्चैव क्षत्रियांताय निर्ययौ
Pagkatapos, si Rāma, na nilamon ng galit, ay muling humayo—kasama ang mga Śabara, at gayundin ang mga Pulinda at Medaka—para sa pagpuksa sa mga kṣatriya.
Verse 7
तत्रैव क्षत्रियान्हत्वा रक्तमादाय तद्बहु । तां गर्तां पूरयामास चकार पितृतर्पणम्
Doon mismo, matapos paslangin ang mga kṣatriya at kumuha ng marami sa kanilang dugo, pinuno niya ang hukay na iyon at nagsagawa ng mga alay ng kasiyahan sa mga ninuno (pitṛ-tarpaṇa).
Verse 8
प्रददौ ब्राह्मणेभ्यश्च वाजिमेधे धरां पुनः । तैश्च निर्वासितस्तत्र जगामोदधिसंनिधौ
At muli niyang ipinagkaloob ang lupain sa mga brahmana sa konteksto ng Aśvamedha; ngunit siya ay pinalayas nila mula roon, at siya ay nagtungo sa paligid ng karagatan.
Verse 9
एवं तेन कृता पृथ्वी सर्वक्षत्त्रविवर्जिता । त्रिःसप्तवारं विप्रेंद्रा द्विजेभ्यश्च निवेदिता
Kaya nga, dahil sa kanya, ang daigdig ay ginawang walang natitirang mga kṣatriya; at, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ito’y inihandog sa mga dwija nang paulit-ulit—dalawampu’t isang ulit.
Verse 10
तर्पिताः पितरश्चैव रुधिरेण महात्मना । प्रतिज्ञा पालिता तस्माद्विकोपश्च बभूव सः
At ang mga Pitṛ, tunay ngang napasiyahan ng dakilang-loob sa pamamagitan ng dugo; kaya natupad ang kanyang panata, at pagkaraan ay humupa ang kanyang matinding poot.
Verse 11
एकविंशतिमे प्राप्ते ततश्च पितृतर्पणे । अशरीराऽभवद्वाणी खस्था पितृसमुद्भवा
Nang dumating ang ika-dalawampu’t isang pagkakataon at siya’y abala sa pag-aalay ng tarpaṇa sa mga Pitṛ, may isang tinig na walang katawan ang umalingawngaw mula sa langit—mula sa mga espiritu ng mga ninuno.
Verse 12
रामराम महाभाग त्यजैतत्कर्म गर्हितम् । वयं ते तुष्टिमापन्नाः स्ववाक्यपरिपाल नात्
“Rāma, Rāma, O dakilang pinagpala—talikdan mo ang gawang ito na dapat sisihin. Kami’y nasiyahan na sa iyo, sapagkat tinupad mo ang sarili mong salita.”
Verse 13
यत्त्वया विहितं कर्म नैतदन्यः करिष्यति । न कृतं केनचित्पूर्वं पितृवैरसमुद्भवम्
“Ang gawang iyong pinasimulan—walang ibang gagawa niyan. Tunay, noon pa man ay wala pang sinumang gumawa ng gayong bagay, na sumibol mula sa pagkapoot laban sa mga Pitṛ.”
Verse 14
तस्मात्तुष्टा वयं वत्स दास्यामश्चित्त वांछितम् । प्रार्थयस्व द्रुतं तस्माद्दुर्लभं त्रिदशैरपि
Kaya nga, mahal na anak, kami ay nalugod at ipagkakaloob ang ninanais ng iyong puso. Humiling ka agad, sapagkat ito’y bagay na mahirap makamtan kahit ng mga diyos.
Verse 15
राम उवाच । पितरो यदि तुष्टा मे यच्छंति यदि वांछितम् । तस्मात्तीर्थमिदं पुण्यं मन्नाम्ना लोकविश्रुतम् । रक्तदोषविनिर्मुक्तं सेवितं वरतापसैः
Sinabi ni Rāma: «Kung nalugod ang aking mga Pitṛ (mga ninuno) at ipagkakaloob ang aking ninanais, nawa’y ang banal na tīrtha na ito ay sumikat sa daigdig sa aking pangalan—malaya sa kasalanang dulot ng pagdanak ng dugo, at dalawin ng mga dakilang asceta na may mahuhusay na panata.»
Verse 16
पितर ऊचुः । पितृतर्पणजा गर्ता त्वया येयं विनिर्मिता । रामह्रद इति ख्यातिं प्रयास्यति जगत्त्रये
Sinabi ng mga Pitṛ: «Ang hukay na ito, na nalikha mula sa gawa ng Pitṛ-tarpaṇa na ginawa mo, ay magkakamit ng katanyagan sa tatlong daigdig bilang ‘Rāmahrada’.»
Verse 17
यत्र भक्तियुता लोकास्तर्पयिष्यंति वै पितॄन् । तेऽश्वमेधफलं प्राप्य प्रयास्यंति परां गतिम्
Sa pook na iyon, ang mga taong may pananampalataya at debosyon ay tunay na magpapasaya sa mga Pitṛ; matatamo nila ang bunga ng sakripisyong Aśvamedha at mararating ang kataas-taasang kalagayan.
Verse 18
कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां मासि भाद्रपदे नरः । करिष्यति च यः श्राद्धं भक्त्या शस्त्रहतस्य च
Sa ika-labing-apat na araw (caturdaśī) ng madilim na kalahati ng buwan sa buwan ng Bhādrapada, ang sinumang magsagawa ng śrāddha nang may debosyon—kahit para sa napatay ng sandata—
Verse 19
अपि प्रेतत्वमापन्नं नरके वा समाश्रितम् । उद्धरिष्यति स प्रेतमपि पापसमन्वितम्
Kahit ang yumao ay nahulog sa kalagayang preta, o nanahan sa impiyerno, iaangat Niya ang espiritung iyon—kahit nabibigatan ng kasalanan.
Verse 20
सूत उवाच । एवमुक्त्वा तु रामं ते विरेमुस्तदनंतरम् । रामोऽपि च तपस्तेपे तत्रैव क्रोधवर्जितः
Wika ni Sūta: “Pagkasabi nila nang gayon kay Rāma, tumigil sila at pagkaraan ay lumisan. Si Rāma man ay nagsagawa ng pag-aayuno at pagninilay (tapas) doon mismo, na walang galit.”
Verse 21
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र शस्त्रहतस्य च । तस्मिन्दिने प्रकर्तव्यं श्राद्धं श्रद्धासमन्वितैः
Kaya nga, sa lahat ng pagsisikap, ang śrāddha ay dapat isagawa roon sa mismong araw na iyon—maging para sa napatay ng sandata—ng mga taong may pananampalataya.
Verse 22
उपसर्ग मृतानां च सर्पाग्निविषबन्धनैः । तत्र मुक्तिप्रदं श्राद्धं दिने तस्मिन्नुदाहृतम्
At para sa mga namatay dahil sa kapahamakan—sa ahas, apoy, lason, o pagkagapos—ang śrāddha na isinasagawa roon sa araw na iyon ay ipinahahayag na nagbibigay ng mokṣa, ang paglaya.
Verse 23
यः पितॄंस्तर्पयेत्तत्र प्रेतपक्षे जलैरपि । स तेषामनृणो भूत्वा पितृलोके महीयते
Sinumang sa panahon ng Pitṛ/Preta-pakṣa ay magbigay roon ng tarpaṇa sa mga ninuno, kahit tubig lamang na handog, ay nagiging walang utang sa kanila at pinararangalan sa daigdig ng mga Pitṛ.
Verse 24
एतद्वः सर्वमाख्यातं रामह्रदसमुद्भवम् । माहात्म्यं ब्राह्मणश्रेष्ठाः सर्वपातकनाशनम्
Kaya nga, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, isinalaysay ko nang buo ang māhātmya na kaugnay ng Rāmahrada—tagapuksa ng lahat ng kasalanan.
Verse 25
श्राद्धकाले नरो भक्त्या यश्चैतत्पठति स्वयम् । स गयाश्राद्धजं कृत्स्नं फलमाप्नोत्यसंशयम्
Sa panahon ng śrāddha, ang taong may debosyon na bumibigkas nito nang siya mismo ay walang alinlangang nagkakamit ng ganap na bunga ng śrāddha na ginawa sa Gayā.
Verse 26
पर्वकाले ऽथवा प्राप्ते पठेद्ब्राह्मणसंनिधौ । पितृमेधस्य यज्ञस्य स फलं लभते ऽखिलम्
O kapag dumating ang kapistahan o mapalad na sandali, kung ito’y bigkasin sa harap ng mga brāhmaṇa, matatamo niya ang ganap na bunga ng handog na Pitṛmedha.
Verse 27
शृणुयाद्वापि यो भक्त्या कीर्त्यमानमिदं नरः । सौत्रामणौ कृते कृत्स्नं फलमाप्नोत्यसंशयम्
At maging ang taong may debosyon na nakikinig lamang habang ito’y binibigkas ay walang alinlangang nagkakamit ng ganap na bunga na para bang naisagawa ang ritong Sautrāmaṇī.