Adhyaya 64
Inilalahad ng Kabanata 64 ang isang salaysay na nakasentro sa tīrtha, na isinalaysay ni Sūta. Inilarawan ang mapaghimalang diyosa na si Chamatkārī Devī, na itinindig at inukit sa pananampalataya ng isang hari (Chamatkāra-narendra) upang pangalagaan ang bagong tatag na lungsod at ang mga mamamayan nito, lalo na ang mga debotong brāhmaṇa. Itinatakda ng kabanata ang isang programang ritwal at etikal: ang pagsamba sa araw ng Mahānavamī ay sinasabing nagbibigay ng walang-takot sa loob ng isang taon—laban sa masasamang nilalang, kaaway, sakit, magnanakaw, at iba pang kapahamakan. Sa Śuklāṣṭamī, ang dalisay na deboto na sumasamba nang may matinding pagtuon ay makakamit ang ninanais; ang nagsasagawa nang walang pagnanasa sa bunga (niṣkāma) ay pinangakuan ng kaligayahan at paglaya sa biyaya ng Diyosa. Bilang halimbawa, si Haring Citraratha ng Daśārṇa ay palagiang gumagawa ng malawak na pradakṣiṇā (pag-ikot na banal) tuwing Śuklāṣṭamī. Nang tanungin ng mga brāhmaṇa ang kanyang pambihirang pagsisikap, ibinunyag niya ang nakaraang kapanganakan bilang isang loro malapit sa dambana: dahil sa hindi sinasadyang pag-ikot araw-araw sa pagpasok at paglabas ng pugad, namatay ito roon at muling isinilang bilang haring jātismara na nakaaalala ng dating buhay. Ipinapakita nito na mabisa ang pradakṣiṇā kahit aksidente, at lalo na kapag may śraddhā. Sa wakas, pinalalawak ang aral: ang debotong pradakṣiṇā ay nag-aalis ng kasalanan, nagbibigay ng ninanais na bunga, tumutulong sa layunin ng mokṣa, at kung mapananatili sa loob ng isang taon, sinasabing pumipigil sa muling pagsilang sa mababang sinapupunan (tiryaṅ).
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । चमत्कारी पुरा देवी तत्रैवास्ति द्विजोत्तमाः । चमत्कारनरेंद्रेण स्थापिता श्रद्धया पुरा
Wika ni Sūta: O pinakamainam sa mga dwija, sa mismong pook na iyon ay naroon ang Diyosa na tinatawag na Camatkārī. Noong unang panahon, siya’y itinatag (iniukit at inialay) nang may pananampalataya ng haring nagngangalang Camatkāra.
Verse 2
यया स महिषः पूर्वं निहतो दानवो रणे । कौमारव्रतधारिण्या मायाशतसहस्रधृक्
Sa pamamagitan niya, noong una ay napatay sa labanan ang demonyong daṇava na may anyong kalabaw; siya na nagtatangan ng kaumaravrata, ang panatang kalinisan ng dalaga, at may taglay na daan-daan at libu-libong kapangyarihang māyā.
Verse 3
यदा तन्निर्मितं तत्र पुरं तेन महात्मना । तस्य संरक्षणार्थाय तदा सा स्थापिता द्विजाः
Nang maitayo roon ang lungsod na iyon ng dakilang may kaluluwang marangal, noon din—O mga dwija—siya’y itinatag upang maging tagapangalaga at pananggalang ng lungsod na iyon.
Verse 4
पुरस्य तस्य रक्षार्थं तथा तत्पुरवासिनाम् । सर्वेषां ब्राह्मणेंद्राणां भक्त्या भावितचेतसाम्
Upang ipagtanggol ang lungsod na iyon at ang mga naninirahan doon—lalo na ang lahat ng pinakadakilang mga Brāhmaṇa na ang isipan ay hinubog at pinadalisay ng debosyon—siya ay itinatag doon.
Verse 5
यस्तामभ्यर्चयेत्सम्यङ्महानवमिवासरे । कृत्स्नं संवत्सरं तस्य न भयं जायते क्वचित्
Sinumang sumamba sa Kanya nang wasto sa araw ng Mahānavamī, sa buong isang taon ay walang takot na lilitaw sa kanya saanman.
Verse 6
भूतप्रेतपिशाचेभ्यः शत्रुतश्च विशेषतः । रोगेभ्यस्तस्करेभ्यश्च दुष्टेभ्योऽन्येभ्य एव च
Siya’y iniingatan laban sa mga bhūta, preta, at piśāca, at lalo na laban sa mga kaaway; laban sa mga karamdaman, sa mga magnanakaw, at sa iba pang masasamang nilalang din.
Verse 7
यंयं काममभिध्यायञ्छुक्लाष्टम्यां नरः शुचिः । तां पूजयति सद्भक्त्या स तमाप्नोत्यसंशयम्
Anumang hangarin ang pagnilayan ng isang taong dalisay, kung sa Śuklāṣṭamī (ika-8 ng maliwanag na kalahati) ay sambahin niya Siya nang tapat na debosyon, tiyak na matatamo niya iyon, walang pag-aalinlangan.
Verse 8
निष्कामः सुखमाप्नोति मोक्षं नास्त्यत्र संशयः । तस्या देव्याः प्रसादेन सत्यमेतन्मयोदितम्
Ang debotong walang pagnanasa sa sarili ay nagkakamit ng ligaya; at tungkol sa mokṣa, walang pag-aalinlangan dito. Sa biyaya ng Diyosang iyon, ito’y sinabi ko bilang katotohanan.
Verse 9
तामाराध्य गताः पूर्वं सिद्धिं भूरिर्महीभुजः । ब्राह्मणाश्च तथान्येऽपि योगिनः परमेश्वरीम्
Matapos sambahin nang taimtim ang Kataas-taasang Diyosa, noong unang panahon maraming hari ang nagkamit ng tagumpay; gayundin ang mga Brahmana at iba pa—mga yogi—na umabot sa kanilang mga kaganapang espirituwal.
Verse 11
तस्या आयतने पूर्वमाश्चर्यमभवन्महत् । यत्तद्वः कीर्तयिष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः
Noong una, sa santuwaryo niya ay naganap ang isang dakilang kababalaghan. Isasalaysay ko iyon sa inyo—makinig kayo nang may matatag at natipong pag-iisip.
Verse 12
आसीच्चित्ररथोनाम पूर्वं पार्थिवसत्तमः । दशार्णाधिपतिः ख्यातः सर्वशत्रुनिबर्हणः
Noong unang panahon ay may isang dakilang hari na nagngangalang Citraratha, tanyag bilang pinuno ng Daśārṇa, tagapagpuksa ng lahat ng kaaway.
Verse 13
शुक्लाष्टम्यां सदा भक्त्या स तस्याः श्रद्धयान्वितः । अष्टोत्तरशतं यावत्प्रचकार प्रदक्षिणाम्
Sa bawat Aṣṭamī ng maliwanag na kalahati ng buwan, siya’y dumarating na may debosyon at matibay na pananampalataya, at nagsasagawa ng pradakṣiṇā sa paligid ng Diyosa—hanggang isang daan at walo na ikot.
Verse 14
ततः प्रणम्य तां देवीं संप्रयाति पुनर्गृहम् । सैन्येन चतुरंगेण समंतात्परिवारितः
Pagkaraan, yumukod siya at nagbigay-galang sa Diyosa, saka muling umuwi, napaliligiran sa lahat ng panig ng kanyang hukbong apat na sangay.
Verse 15
एवं तस्य नरेंद्रस्य प्रदक्षिणरतस्य च । जगाम सुमहान्कालो देव्या भक्तिरतस्य च
Kaya nga, para sa haring yaon—laging masigasig sa pag-ikot na pradakṣiṇā at puspos ng debosyon sa Diyosa—lumipas ang napakahabang panahon.
Verse 16
कस्यचित्त्वथ कालस्य स राजा तत्र संगतः । अपश्यद्ब्राह्मणश्रेष्ठान्देवीगृहसमाश्रितान्
Pagkaraan, sa isang takdang panahon, dumating doon ang hari at nakita ang mga dakilang brāhmaṇa na nanunuluyan sa loob ng nasasakupan ng templo ng Diyosa.
Verse 17
अग्रस्थांस्तान्द्विजान्सर्वान्नमश्चक्रे समाहितः
Taglay ang natipong diwa, naghandog siya ng pagyukod at pagpupugay sa lahat ng brāhmaṇa na nasa unahan.
Verse 18
ततस्तैः सहितैस्तत्र सहासीनः कथाः शुभाः । राजर्षीणां पुराणानां विप्रर्षीणां चकार ह
Pagkatapos, nakaupo siyang kasama nila roon at nakipag-usap sa mga mapalad na salaysay—mga kuwentong Purāṇa tungkol sa mga rājaṛṣi at sa mga pantas na brāhmaṇa.
Verse 19
ततः कस्मिन्कथांते स पृष्टस्तैर्द्विजसत्तमैः । कौतूहलसमोपेतैर्विनयावनतः स्थितः
Pagkatapos, sa pagtatapos ng isang pag-uusap, tinanong siya ng mga pinakadakilang brāhmaṇa—punô ng pag-uusisa at pananabik—habang siya’y nakatayo nang mapagpakumbaba at magalang.
Verse 20
राजन्पृच्छामहे सर्वे त्वां वयं कौतुकान्विताः । तस्मात्कीर्तय चेद्गुह्यं न तत्तव व्यवस्थितम्
“O Hari, kaming lahat ay magalang na nagtatanong sa iyo, sapagkat puno kami ng pag-uusisa. Kaya isalaysay mo—kung hindi ito lihim na nararapat mong itago para sa iyong sarili.”
Verse 21
मासिमासि सदाष्टम्यां त्वं शुक्लायां सुदूरतः । आगत्य देवतायाश्च प्रकरोषि प्रदक्षिणाम्
“Buwan-buwan, sa Aṣṭamī ng maliwanag na kalahati ng buwan, nagmumula ka sa napakalayo at nagsasagawa ng pradakṣiṇā—pag-ikot na may paggalang sa Diyosa.”
Verse 22
यत्नेनान्याः परित्यज्य सर्वाः पूजादिकाः क्रियाः । नूनं वेत्सि फलं कृत्स्नं यत्प्रदक्षिणसंभवम्
“Sa masusing pagsisikap, isinantabi mo ang lahat ng iba pang gawaing pagsamba at paglilingkod-ritwal. Tiyak na batid mo nang lubos ang bunga ng biyayang nagmumula sa pradakṣiṇā.”
Verse 23
राजोवाच सत्यमेतद्द्विजश्रेष्ठा यद्भवद्भिरुदाहृतम् । रहस्यमपि वक्तव्यं युष्माकं सांप्रतं मया
Sinabi ng Hari: “O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, tunay ang inyong sinabi. Ngayon ay nararapat ko ring ihayag sa inyo ang isang lihim na may kinalaman sa inyo.”
Verse 24
अहमास शुकः पूर्वमस्मिन्नायतने शुभे । देव्याः पश्चिमदिग्भागे कुलायकृतसंश्रयः
“Noon, sa mapalad na dambanang ito, ako’y naging isang loro, naninirahan sa pugad sa gawing kanluran ng Diyosa.”
Verse 25
तत्र निर्गच्छतो नित्यं कुर्वतश्चप्रवेशनम् । प्रदक्षिणाभवद्देव्या नित्यमेव द्विजोत्तमाः
Doon, sa araw-araw kong paglabas at pagpasok, O pinakamahuhusay na brāhmaṇa, ang aking paglabas-pasok ay palaging naging pradakṣiṇā—pag-ikot na pagpupugay sa Diyosa.
Verse 26
ततः कालेन मे मृत्युः संजातोऽत्रैव मंदिरे । तत्प्रभावेण संजातो राजा जातिस्मरोऽत्र हि
Paglipas ng panahon, namatay ako rito mismo, sa loob ng templong ito. Sa bisa nito, isinilang akong hari—sa pook ding ito—na may alaala ng aking dating kapanganakan.
Verse 27
एतस्मात्कारणाद्दूरात्समभ्येत्य प्रदक्षिणाम् । करोम्यस्या द्विजश्रेष्ठा देवतायाः समाहितः
Dahil dito, kahit mula sa malayo ay lumalapit ako, O pinakadakilang brāhmaṇa, at buong pagninilay kong isinasagawa ang pradakṣiṇā para sa Diyosang ito.
Verse 28
पुरा भक्तिविहीनेन कुलाये वसता मया । कृता प्रदक्षिणा देव्यास्तेन जातोऽस्मि भूपतिः
Noon, kahit wala akong debosyon at namuhay lamang sa isang pugad, nagawa ko pa ring magsagawa ng pradakṣiṇā para sa Diyosa; dahil doon, isinilang akong pinuno ng lupain.
Verse 29
अधुना श्रद्धया युक्तो यत्करोमि प्रदक्षिणाम् । किं मे भविष्यति श्रेयस्तन्न वेद्मि द्विजोत्तमाः
Ngayon, taglay ang pananampalataya, kapag isinasagawa ko ang pradakṣiṇā, anong higit pang kabutihan ang darating sa akin—hindi ko nalalaman, O pinakamahuhusay na brāhmaṇa.
Verse 30
सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा तस्य ते विप्रा विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । साधुवादं तथा चक्रुस्तस्य भूपस्य हर्षिताः
Sinabi ni Sūta: Nang marinig iyon mula sa hari, ang mga brāhmaṇa ay napamulagat sa pagkamangha at masayang naghandog ng mga papuri sa pinunong iyon.
Verse 31
ततः स पार्थिवः सर्वान्प्रणम्य द्विजसत्तमान् । अनुज्ञाप्य ययौ तूर्णं स्वगृहाय ससैनिकः
Pagkaraan, yumukod ang hari sa lahat ng pinakadakilang brāhmaṇa, nagpaalam sa kanilang pahintulot, at nagmadaling umuwi sa sariling palasyo kasama ang kanyang hukbo.
Verse 32
अधुना श्रद्धया युक्तो यः करोति प्रदक्षिणाम् । सर्वपापविनिर्मुक्तो लभते वांछितं फलम्
Ngayon, sinumang magsagawa ng pradakṣiṇā (pag-ikot na may paggalang) nang may pananampalataya ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan at matatamo ang ninanais na bunga.
Verse 33
ततः प्रभृति ते विप्राः सर्वे भक्तिपुरःसराः । तस्याः प्रदक्षिणां चक्रुस्तथान्ये मुक्तिहेतवे
Mula noon, ang lahat ng brāhmaṇa, na pinangungunahan ng debosyon, ay nagsagawa ng pradakṣiṇā sa Kanya; at ang iba pa’y gayundin, alang-alang sa kalayaan (mokṣa).
Verse 34
प्राप्ताश्च परमां सिद्धिं वांछितां तत्प्रभावतः । इह लोके परे चैव दुर्लभां त्रिदशैरपि
At sa bisa nito, natamo nila ang kataas-taasang siddhi na ninanais—sa mundong ito at sa susunod—isang kaloob na mahirap makamtan kahit ng mga diyos.
Verse 35
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तां देवीमिह संश्रयेत् । सर्वकामप्रदां नृणां तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिताम्
Kaya nga, sa buong pagsisikap ay marapat na kumupkop at sumilong dito sa Mahal na Diyosa—na nananahan sa banal na pook at nagkakaloob ng lahat ng minimithing layon sa mga tao.
Verse 6410
यस्तस्याः श्रद्धयोपेतः प्रकरोति प्रदक्षिणाम् । नित्यं संवत्सरं यावत्तिर्यग्योनौ न स व्रजेत्
Sinumang may pananampalataya at araw-araw na nagsasagawa ng pradakṣiṇā, pag-ikot na may paggalang, sa loob ng isang taon—hindi siya mapapasa sa kapanganakang hayop.