Adhyaya 58
Inilalarawan ng kabanatang ito ang pagpapabanal ng pook sa loob ng Hāṭakeśvara-kṣetra at isang aral na etikal. Una, itinatatag sa ritwal ang Gaṅgā bilang “tripathagāminī” (dumadaloy sa tatlong daan/daigdig) malapit sa isang Śiva-liṅga, matapos ang paglalagay ng devacatuṣṭaya (apat na banal na diyos). Si Bhīṣma, bilang mapagkakatiwalaang tagapagsalaysay, ay nagbigkas ng phalaśruti: ang sinumang maligo roon at pagkatapos ay masilayan/igalang siya ay mapapalaya sa kasalanan at mapapasa-Śiva-loka. Kasunod nito ang mahigpit na babalang pangbatas at pang-asal: ang sinungaling na panunumpa sa tīrtha na ito ay mabilis na maghahatid sa nasasakupan ni Yama, sapagkat pinalalakas ng banal na pook ang kapwa kabutihan at kasamaan ayon sa katotohanan. Sa ikalawang bahagi, may kuwentong pangpaalaala: isang kabataang śūdra na si Pauṇḍraka ang nagbiro ngunit nagnakaw ng aklat ng kaibigan, itinanggi ito, at matapos maligo sa tubig ng Bhāgīrathī ay nakilahok sa panunumpa. Dumating agad ang bunga ng karma—kuṣṭha (sakit sa balat), pagtalikod ng lipunan, at kapansanan—bilang resulta ng “śāstra-caurya” (pagnanakaw ng kasulatan) at masamang pananalita. Sa wakas, itinuturo na kahit pabiro ay huwag manumpa, lalo na sa harap ng mga sagradong saksi; ang etika ng paglalakbay-dambana ay disiplina sa salita at gawa.
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । एवं संस्थाप्य गांगेयः पुण्यं देवचतुष्टयम् । ततः संस्थापयामास गंगां त्रिपथगामिनीम्
Sinabi ni Sūta: “Sa gayon, matapos maitatag ang banal na pangkat ng apat na diyos, si Gaṅgeya (Bhīṣma) ay nagpatuloy na itatag si Gaṅgā—ang ilog na dumadaloy sa tatlong landas (langit, daigdig, at daigdig-ilalim).”
Verse 2
कूपिकायां महाभाग शिवलिंगस्य पूर्वतः । ततः प्रोवाच तान्हृष्टः संपूज्य द्विजसत्तमान्
Sa isang munting balon (kūpikā), O marangal, sa silangan ng Śiva-liṅga—pagkaraan, sa galak ng puso, kinausap niya ang mga pinakadakilang brāhmaṇa matapos silang parangalan at sambahin nang nararapat.
Verse 3
अस्यां यः पुरुषः स्नानं कृत्वा मां वीक्षयिष्यति । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोकं प्रयास्यति
Sinumang maligo sa banal na pook na ito at pagkatapos ay tumingin sa akin, ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan at makararating sa daigdig ni Śiva.
Verse 4
करिष्यति तथा यस्तु शपथं चात्र मानवः । असत्यं यास्यति क्षिप्रं स यमस्य गृहं प्रति
Ngunit ang taong dito’y manunumpa at pagkatapos ay magsasalita ng kasinungalingan, ay mabilis na mapupunta sa tahanan ni Yama.
Verse 5
एवमुक्त्वा महाभागो भीष्मः कुरुपितामहः । जगाम स्वपुरं तस्माद्धर्षेण महता वृतः
Pagkasabi nito, ang mapalad na si Bhīṣma, ang dakilang ninuno ng mga Kuru, ay umalis mula roon patungo sa sarili niyang lungsod, na punô ng matinding kagalakan.
Verse 6
सूत उवाच । तत्रासीच्छूद्रसंभूतः पौंड्रकोनाम नामतः । बालभावे समं मित्रैः स क्रीडति दिवानिशम्
Sinabi ni Sūta: Doon ay may isang lalaking isinilang sa angkan ng Śūdra, na ang pangalan ay Pauṇḍraka. Noong siya’y bata pa, nakikipaglaro siya sa mga kaibigan araw at gabi.
Verse 7
हास्यभावाच्च मित्रस्य पुस्तकं तेन चोरितम् । मित्रैः पृष्टः पौण्ड्रकः स प्राह नैव मया हृतम्
Dahil sa mapagbiro niyang diwa, ninakaw niya ang aklat ng kaibigan. Nang tanungin ng mga kasama, sinabi ni Pauṇḍraka, “Hindi ako ang kumuha niyon.”
Verse 8
पुस्तकं चैव युष्माकं चिन्तनीयं सदैव तत् । भवद्भिर्यत्नमास्थाय दृश्यतां क्वापि पुस्तकम्
“Ang aklat na iyon ay tunay na sa inyo; dapat ninyo itong laging alalahanin. Magpursigi kayo at hanapin, upang masumpungan ang aklat saanman.”
Verse 9
कृताश्च शपथास्तत्र स्नात्वा भागीरथीजले । अदुष्टचेतसा तेन दत्तं तत्पुस्तकं हृतम्
Doon, matapos maligo sa banal na tubig ng Bhāgīrathī, sila’y nanumpa. At dahil hindi pinaghinalaan ang kanyang kalooban, ang ninakaw na aklat ay naibigay pa niya na wari’y ibinabalik nang wasto.
Verse 10
पुनश्च रुचिरं हास्यं कृत्वा तेन समं बहु । अथासावभवत्कुष्ठी तत्क्षणादेव गर्हितः
Pagkaraan, muli siyang nagbiro nang marami at kaaya-aya kasama niya; at noon din, ang taong iyon ay biglang tinamaan ng ketong, at agad naging tampulan ng pagsisi.
Verse 11
स त्यक्तो बांधवैः सर्वैः कलत्रैरपि वल्लभैः । ततो वैराग्यमापन्नो भृगुपातं पपात सः
Iniwan siya ng lahat ng kamag-anak, maging ng minamahal na asawa (mga asawa). Pagkaraan, sumapit sa kanya ang vairāgya—paglayo sa pagnanasa—at siya’y nagtungo sa tīrtha na tinatawag na Bhṛgupāta.
Verse 12
जातश्च तत्प्रभावेन कुष्ठेन परिवर्जितः । शास्त्रचौर्यकृताद्दोषान्मूकरूपः स हास्यकृत्
Sa bisa ng banal na iyon, napawi ang kanyang ketong. Ngunit dahil sa kasalanang pagnanakaw ng śāstra—banal na kasulatan at kaalaman—ang mapagbiro ay naging pipi sa anyo.
Verse 13
न कार्यः शपथस्तस्मात्तस्याग्रेऽपि लघुर्द्विजाः । अपि हास्योपचारेण आत्मनः सुखमिच्छता
Kaya nga, O mga dvija (mga brāhmaṇa), huwag gumawa ng panunumpa, ni huwag itong gawing magaan sa kanyang harapan. Kahit sa pagbibiro tungkol dito, ang naghahangad ng sariling kapakanan ay dapat umiwas.
Verse 58
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शिवगंगामाहात्म्यवर्णनंनाम अष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang ikalimampu’t walong kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Śiva-gaṅgā,” sa Māhātmya ng Banal na Pook na Hāṭakeśvara, sa ikaanim na Nāgara Khaṇḍa ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa loob ng Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā.