Adhyaya 57

Verse 1

। सूत उवाच । तस्मिन्क्षेत्रे तथादित्यः स्थापितो द्विजसत्तमाः । भीष्मेण ब्राह्मणेंद्राणां संमतेन तथात्मना

Wika ni Sūta: Sa banal na pook na iyon, O pinakamainam sa mga dwija, ang Diyos na Araw ay maayos na itinatag ni Bhīṣma mismo, na may pagsang-ayon ng mga pangunahing Brāhmaṇa at may ganap na panloob na paninindigan.

Verse 2

शंतनोर्दयितः पुत्रो गांगेय इति विश्रुतः । आसीत्पुरा वरो नृणामूर्ध्वरेताः सुविश्रुतः

Ang minamahal na anak ni Śaṁtanu—na bantog bilang Gāṅgeya—ay nabuhay noon, kilala bilang pinakamainam sa mga tao, at tanyag sa kapangyarihan ng banal na pagpipigil at brahmacarya.

Verse 3

तस्यासीत्तुमुलं युद्धं भार्गवेण समं महत् । त्रयोविंशद्दिनान्येव देवासुररणोपमम् । अंबाकृते शितैः शस्त्रैरस्त्रैश्च तदनंतरम्

Nakipaglaban siya nang dakila at marahas sa Bhārgava sa isang malaking digmaang magkatapat ang lakas, sa loob ng dalawampu’t tatlong araw, na wari’y labanan ng mga deva at asura. Pagkaraan, alang-alang kay Ambā, gumamit siya ng matatalim na sandata at mga makalangit na astra.

Verse 4

ततो ब्रह्मादयो देवाः स्वयमेव व्यवस्थिताः । ताभ्यां निवारणार्थाय शांत्यर्थं सर्वदेहिनान् । गताश्च ते समुत्थाप्य पुनरेव त्रिविष्टपम्

Pagkaraan, si Brahmā at ang iba pang mga deva ay sila mismo ang namagitan. Upang pigilan ang dalawa at maghatid ng kapayapaan para sa lahat ng may katawan, lumapit sila, iniahon sila mula sa alitan, at saka muling nagbalik sa langit.

Verse 5

अंबापि प्राप्य परमं गांगेयोत्थं पराभवम् । प्रविष्टा कोपरक्ताक्षी सुसमिद्धे हुताशने

Si Amba rin, matapos dumanas ng matinding pagkatalo dahil kay Gangeya, ay pumasok sa naglalagablab na apoy, ang kanyang mga mata ay namumula sa galit.

Verse 6

भर्त्सयित्वा नदीपुत्रं बाष्पव्याकुललोचना । ततःप्रोवाच मध्यस्था वह्नेः कुरुपितामहम्

Matapos sumbatan ang anak ng ilog, na ang mga mata ay puno ng luha, siya ay nagsalita—habang nakatayo sa gitna ng apoy—sa lolo ng mga Kuru.

Verse 7

यस्माद्भीष्म त्वया त्यक्ता कामार्ताहं सुदुर्मते । तस्मात्तव वधायाशु भविष्यामि पुनः क्षितौ

Dahil ako, na pinahihirapan ng pagnanais, ay itinakwil mo, O Bhishma—hangal—samakatuwid, para sa iyong pagpaslang, ako ay muling isisilang nang mabilis sa lupa.

Verse 8

स्त्रीहत्यया समायुक्तस्त्वं च नूनं भविष्यसि । प्रमाणं यदि धर्मोऽत्र स्मृतिशास्त्रसमुद्भवः

Ikaw rin ay tiyak na madudungisan ng kasalanan ng pagpatay sa isang babae—kung, sa bagay na ito, ang dharma ay susukatin sa pamamagitan ng awtoridad na nagmumula sa mga Smṛti-śāstras.

Verse 9

ततः स घृणयाऽविष्टो भीष्मः कुरुपितामहः । मार्कंडेयं मुनिश्रेष्ठं पप्रच्छ विनयान्वितः

Pagkatapos si Bhishma, ang lolo ng mga Kuru, na nadaig ng pagsisisi at pagkahabag, ay magalang na nagtanong kay Markandeya, ang pinakamahusay sa mga pantas, nang may kaukulang pagpapakumbaba.

Verse 10

भगवन्काशिराजस्य सुतया मे प्रजल्पितम् । मम मृत्युकरं पापं सकलं ते भविष्यति

Sinabi ni Bhīṣma: “O pinagpalang rishi, ang mga salitang sinabi sa akin ng anak na babae ng Hari ng Kāśī—ang buong kasalanang magdudulot ng aking kamatayan, tunay bang darating sa akin?”

Verse 11

तत्किं स्याद्वाक्यमात्रेण नो वा ब्राह्मणसत्तम । अत्र मे संशयस्तत्त्वं यथावद्वक्तुमर्हसि

“Nagkakabisa ba ito sa salita lamang, o hindi, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa? Narito ang aking pag-aalinlangan—ipaliwanag mo ang katotohanan nang wasto.”

Verse 12

श्रीमार्कंडेय उवाच । आक्षिप्तस्ताडितो वापि यमुद्दिश्य त्यजेदसून् । स्त्रीजनो वा द्विजो वापि तस्य पापं तु तद्भवेत्

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Kahit siya’y insultuhin o saktan, kung ang isang tao—babae man o brāhmaṇa—ay magbitiw ng buhay na nasa isip ang nang-api, ang kasalanan ng kamatayang iyon ay mapapasa sa may gawa.”

Verse 13

स्त्रियं वा ब्राह्मणं वापि तस्मान्नैव प्रकोपयेत् । निघ्नंतं वा शपंतं वा यदीच्छेच्छुभमात्मनः

“Kaya’t huwag kailanman galitin ang isang babae o isang brāhmaṇa. Kahit sila’y manakit o manumpa, kung ninanais mo ang kabutihan para sa sarili, huwag mong pag-alabin ang kanilang poot.”

Verse 15

भीष्म उवाच । तदर्थं वद मे ब्रह्मन्प्रायश्चित्तं विशुद्धये । तपो वा यदि वा दानं व्रतं नियममेव वा

Sinabi ni Bhīṣma: “Kaya nga, O Brahman, sabihin mo sa akin ang pag-aayuno at pagtubos (prāyaścitta) para sa aking paglilinis—maging ito man ay pagkamapagtiis, pagkakawanggawa, panata, o disiplina.”

Verse 16

मार्कंडेय उवाच । दशानां ब्राह्मणेंद्राणां यद्वधे पातकं स्मृतम् । तत्पापं स्त्रीवधे कृत्स्नं जायते भरतर्षभ

Wika ni Mārkaṇḍeya: “O toro sa angkan ng Bharata, ang kasalanang inaalala sa pagpatay sa sampung pinakadakilang brāhmaṇa—ang gayong kasalanan ay ganap na lumilitaw sa pagpatay sa isang babae.”

Verse 17

तदत्र विषये दानं न तपो न व्रतादिकम् । तीर्थसेवां परित्यज्य तस्मात्त्वं तां समाचर

“Sa bagay na ito, hindi sapat ang kawanggawa; hindi rin ang pag-aayuno at pagpapakasakit, ni ang mga panata at iba pa. Kaya, huwag pabayaan ang paglilingkod sa mga banal na tīrtha; isagawa mo ang tīrtha-sevā.”

Verse 19

ततः क्रमात्समायातो भ्रममाणो महीतले । चमत्कारपुरे क्षेत्रे नानातीर्थसमाकुले

Pagkaraan, sa takdang panahon, habang siya’y pagala-gala sa ibabaw ng lupa, dumating siya sa banal na lupain ng Camatkārapura, isang kṣetra na siksik sa maraming tīrtha.

Verse 20

अथापश्यन्महात्मा स सुपुण्यं तद्गयाशिरः । स्नात्वा श्राद्धं च विधिवद्यावच्छ्रद्धासम न्वितः

Pagdaka, nakita ng dakilang-loob ang Gayāśiras na lubhang mapagpala. Pagkaligo, isinagawa niya ang śrāddha ayon sa wastong tuntunin, na may ganap na pananampalataya.

Verse 21

चक्रे तावन्नभोवाणी वाक्यमेतदुवाच ह । भीष्मभीष्म महाबाहो नार्हस्त्वं श्राद्धजं विधिम्

Noon din, may tinig mula sa langit na nagsabi: “Bhīṣma, Bhīṣma, O makapangyarihang bisig—hindi ka karapat-dapat magsagawa ng ritong śrāddha.”

Verse 22

कर्तुं स्त्रीहत्ययायुक्तस्तस्माच्छृणु वचो मम । शर्मिष्ठातीर्थमित्येव ख्यातं पातकनाशनम्

Sapagkat ikaw ay nadungisan ng kasalanan ng pagpatay sa babae, hindi mo nararapat gawin iyon. Kaya pakinggan mo ang aking mga salita: may isang banal na tawiran, ang Śarmiṣṭhā-tīrtha, na tanyag bilang tagapawi ng mga kasalanan.

Verse 23

अस्मात्स्थानात्समीपस्थं वारुण्यां दिशि पुण्यकृत् । कृष्णांगारकषष्ठ्यां यो नरः स्नानं समाचरेत्

Malapit sa pook na ito, sa kanlurang dako (panig ni Varuṇa), may isang lugar na nagkakaloob ng kabutihang-loob. Sinumang magsagawa ng banal na paliligo roon sa ika-anim na tithi (ṣaṣṭhī) na tumapat sa Martes sa madilim na kalahati ng buwan…

Verse 24

स स्त्रीहत्याकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः । तस्मादद्य दिने पुत्र भौमवारसमन्विता

…siya’y mapapalaya sa mga kasalanang bunga ng pagpatay sa babae—walang alinlangan dito. Kaya, anak ko, yamang ang araw na ito’y kasabay ng Martes (araw ni Bhauma)…

Verse 25

सैव षष्ठी तिथिः पुण्या तस्मात्तत्र द्रुतं व्रज । अहं तव पिता पुत्र शंतनुः पृथिवीपतिः

Ang mismong ika-anim na tithi (ṣaṣṭhī) ay banal; kaya magtungo ka roon nang madali. Ako ang iyong ama, anak—si Śaṃtanu, panginoon ng lupa.

Verse 26

स्त्रीहत्ययान्वितं ज्ञात्वा ततस्तूर्णमिहागतः । ततो भीष्मो द्रुतं गत्वा तत्र स्थाने समाहितः

Nang malaman niyang siya’y nabibigatan ng kasalanan ng pagpatay sa babae, si Śaṃtanu ay dumating doon nang mabilis. Pagkaraan, si Bhīṣma ay nagmadaling pumunta, at sa pook na iyon ay naging payapa at taimtim ang kanyang diwa.

Verse 27

स्नानं कृत्वा ततः श्राद्धं चक्रे श्रद्धासमन्वितः । ततो भूयः समागत्य स तं प्रोवाच शतनुः

Pagkatapos maligo nang banal, isinagawa niya ang śrāddha nang may ganap na pananampalataya. Pagbalik niyang muli, nagsalita sa kanya si Śaṃtanu.

Verse 28

विपाप्मा त्वं कुरुश्रेष्ठ संजातोऽसि न संशयः । तस्मान्निजं गृहं गच्छ राज्यचिंतां समाचर

“Ikaw ay naging malaya na sa kasalanan, O pinakamainam sa mga Kuru—walang alinlangan. Kaya umuwi ka sa sarili mong tahanan at gampanan ang tungkulin at pamamahala ng kaharian.”

Verse 29

ततः स विस्मयाविष्टो ज्ञात्वा तीर्थमनुत्तमम् । वासुदेवात्मिकामर्चां तथान्यां कुरुसत्तमः

Pagkaraan, ang pinakamainam sa mga Kuru, napuno ng pagkamangha nang makilala ang walang kapantay na tīrtha, ay nagluklok ng isang imaheng nagtataglay ng diwa ni Vāsudeva—at nagtatag din ng isa pang banal na larawan doon.

Verse 30

पारिजातमयीं मूर्तिं रवेर्लक्षणलक्षिताम् । सुप्रमाणां सुरूपां च श्रद्धापूतेन चेतसा

Sa isip na nilinis ng pananampalataya, hinubog at iniluklok niya ang isang banal na anyong tulad ng pārijāta, na may mga tanda ni Ravi (ang Araw), wasto ang sukat at marikit ang anyo.

Verse 31

तथान्यत्स्थापयामास लिंगं देवस्य शूलिनः । दुर्गां च भक्तिसंयुक्तो विधिदृष्टेन कर्मणा

Gayundin, sa wastong kaayusan ng ritwal at may debosyon, nagluklok siya ng isa pang banal na sagisag—ang liṅga ng Panginoong may trident (Śiva)—at itinatag din si Durgā, ayon sa mga itinakdang gawain.

Verse 32

ततः सर्वान्समाहूय स विप्रान्पुरसंभवान् । प्रोवाच कौरवो भीष्मो विनयावनतः स्थितः

Pagkaraan, tinipon niya ang lahat ng mga brahmana sa bayan; at si Bhīṣma na Kaurava, nakatayo nang mapagpakumbaba at nakayukod sa paggalang, ay nagsalita sa kanila.

Verse 33

मया विनिर्मितं विप्रा देवागारचतुष्टयम् । एतत्क्षेत्रे च युष्माकं दयां कृत्वा ममोपरि

“O mga brahmana, ipinagawa ko ang apat na dambana ng mga diyos. Sa banal na pook na ito, mahabag kayo sa akin at tanggapin ang pananagutang mangasiwa sa mga ito.”

Verse 34

पालयध्वं प्रयास्यामि स्वगृहं प्रति सत्वरम् । प्रेरितः पितृभिर्दिव्यैः स्वर्गमार्गसमाश्रितैः

“Ingatan at pangalagaan ninyo; ako’y magmamadaling umuwi sa aking tahanan, sapagkat ako’y inuudyukan ng aking mga banal na ninuno na nananahan sa landas patungong langit.”

Verse 35

ब्राह्मणा ऊचुः । गच्छगच्छ कुरुश्रेष्ठ सुविश्रब्धः स्वमायया । वयं सर्वे करिष्यामो युष्मच्छ्रेयोऽभिवर्धनम्

Sinabi ng mga brahmana: “Humayo, humayo, O pinakadakila sa mga Kuru—maging panatag sa iyong sariling marunong na pag-aayos. Kami’y gagawa ng lahat ng magpapalago sa iyong kapakanan at kabanalang-kapakinabangan.”

Verse 36

देवश्रेणिरियं राजन्या त्वयात्र विनिर्मिता । अस्याः पूजादिकं सर्वं करिष्यामः सदा वयम्

“O pinuno, ang hanay ng mga diyos na ito ay itinatag mo rito. Lagi naming isasagawa ang lahat ng pagsamba at mga kaugnay na tungkulin.”

Verse 37

तवापि विनयं दृष्ट्वा परितुष्टा वयं नृप । सर्वान्प्रार्थय तस्मात्त्वं वरं स्वं मनसि स्थितम्

O hari, nang makita namin ang iyong kababaang-loob, kami ay lubhang nalugod. Kaya hingin mo sa aming lahat ang biyayang nasa iyong puso.

Verse 38

भीष्म उवाच । एष एव वरोऽस्माकं यत्संतुष्टा द्विजोत्तमाः । तथाप्याशु वचः कार्यं युष्मदीयं मयाधुना

Wika ni Bhīṣma: “Ito na mismo ang aking biyaya—na ang pinakamahuhusay na brāhmaṇa ay nasiyahan. Gayunman, ang inyong tagubilin ay dapat kong isagawa agad ngayon.”

Verse 39

एतानि देवसद्मानि मदीयानि नरो भुवि । यो यं काममभिध्याय पूजयेच्छ्रद्धयाऽन्वितः । प्रसादादेव युष्माकं तस्य तत्स्यादसंशयम्

“Ang mga banal na dambanang ito ng mga diyos sa lupa ay akin. Sinumang magmuni ng anumang hangarin at, taglay ang pananampalataya, sumamba rito para roon—sa biyaya ninyo, tiyak na matatamo niya iyon, walang alinlangan.”

Verse 40

ब्राह्मणा ऊचुः । आदित्यस्य करिष्यामो यात्रां भाद्रपदे वयम् । सप्तम्यां सूर्यवारेण सर्वदैव समाहिताः

Sinabi ng mga Brāhmaṇa: “Sa buwan ng Bhādrapada, isasagawa namin ang yātrā para kay Āditya. Sa ikapitong araw ng buwan, na matatapat sa Linggo, gagawin namin ito—laging nakatuon ang isip at deboto.”

Verse 41

तथा शिवस्य चाष्टम्यां चैत्रशुक्ले विशेषतः । चतुर्दश्यां महाभाग तव स्नेहान्न संशयः

“Gayundin para kay Śiva—lalo na sa aṣṭamī ng maliwanag na kalahati ng buwan ng Caitra. At sa ika-labing-apat (caturdaśī), O marangal, ginagawa namin ito dahil sa aming pag-ibig sa iyo, walang pag-aalinlangan.”

Verse 42

शयने बोधने विष्णोः संप्राप्ते द्वादशीदिने । विष्णोरपि च दुर्गायाः संप्राप्ते नवमीदिने

Sa panahon ng “pagtulog” at “pagkagising” ni Viṣṇu, kapag sumapit ang araw na Dvādaśī; at gayundin kapag dumating ang araw na Navamī—isinagawa ang mga banal na pagtalima para kay Viṣṇu at para rin kay Durgā.

Verse 43

आश्विने शुक्लपक्षे च गीतवादित्रनिस्वनैः । महोत्सवं तथा चित्रैर्हास्यलास्यैः पृथग्विधैः

At sa maliwanag na kalahati ng buwan ng Āśvina, sa alingawngaw ng mga awit at tugtugin, dapat idaos ang isang dakilang pagdiriwang—pinalalamutian ng sari-saring pagtatanghal, halakhak, at iba’t ibang sayaw.

Verse 44

यस्तत्र मानवो नित्यं श्रद्धया परया युतः । करिष्यति च गीतादि स यास्यति परां गतिम्

Sinumang tao roon, araw-araw na may sukdulang pananampalataya, na nagsasagawa ng pag-awit at iba pang katulad bilang debosyon—makakamit niya ang pinakamataas na kalagayan.

Verse 45

वयं तस्य भविष्यामः सदैव प्रीतमानसाः । प्रदास्यामस्तथा कामान्मनसा वांछितान्नृप

O hari, kami’y laging mananatiling may galak sa puso para sa kanya; at ipagkakaloob namin ang mga ninanais niyang hiling sa kanyang isipan.

Verse 46

एवमुक्त्वाथ ते विप्राः स्वानि स्थानानि भेजिरे । भीष्मोऽपि हर्षसंयुक्तः स्वगृहं प्रस्थितस्ततः

Pagkasabi nito, ang mga brāhmaṇa ay nagbalik sa kani-kanilang dako. Si Bhīṣma man, puspos ng kagalakan, ay saka umuwi patungo sa kanyang tahanan.