Adhyaya 56
Ang Kabanata 56 ay isang teolohikong salaysay na nakasentro sa tīrtha, isinalaysay ni Sūta. Sa simula, ipinahahayag ang bisa ng darśana (mapitagang pagtanaw) kay Sāmbāditya/Sureśvara: ang sinumang makakita sa Diyos ay makakamit ang ninanais sa puso; at lalo na, ang sumasamba at tumitingin sa Kanya sa Māgha śukla saptamī na tumapat sa Linggo ay inilalarawang nakaiiwas sa kapalarang impiyerno. Kasunod nito ang isang halimbawa: ang pantas na brāhmaṇa na si Gālava—may disiplina sa pag-aaral, mahinahon ang asal, bihasa sa mga ritwal, at marunong tumanaw ng utang na loob. Ngunit tumanda siyang walang anak na lalaki at napuno ng dalamhati. Iniwan niya ang mga alalahanin sa tahanan at nagsagawa ng matagal na pagsamba sa Araw sa pook na iyon, naglagay ng larawan ayon sa pamamaraang pañcarātra, at nagsagawa ng mahahabang austeridad: mga panata ayon sa panahon, pagpipigil ng pandama, at pag-aayuno. Pagkaraan ng labinlimang taon, nagpakita ang Diyos na Araw malapit sa punong balete/banyan (vaṭa), nag-alok ng biyaya, at nagkaloob kay Gālava ng anak na magpapatuloy ng angkan, na iniuugnay sa panatang saptamī. Ang anak ay pinangalanang Vaṭeśvara (dahil ibinigay malapit sa vaṭa), at kalaunan ay nagtayo ng isang kaaya-ayang templo; mula noon, ang Diyos ay nakilala bilang Vātāditya, ang tagapagkaloob ng supling. Sa huling mga talata, pinalalawak ang phalaśruti: ang maayos na pagsamba sa saptamī/Linggo na may upavāsa (pag-aayuno) ay nagdudulot ng mainam na anak na lalaki para sa mga maybahay, samantalang ang pagsamba na walang pagnanasa ay itinatanghal na humahantong sa mokṣa. Isang gāthā na binigkas ni Nārada ang lalo pang nagpatibay sa temang pagkamayabong at lahi, at itinanghal ang debosyong ito bilang higit sa ibang paraan para sa layuning iyon.
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । तस्यापि नातिदूरस्थं सांबादित्यं सुरेश्वरम् । दृष्ट्वा कामानवाप्नोति सर्वान्मर्त्यो हृदि स्थितान्
Wika ni Sūta: Hindi rin kalayo roon ang Sāmbāditya, ang banal na Panginoon. Sa pagtanaw sa Kanya, natatamo ng tao ang lahat ng pagnanasang nananahan sa puso.
Verse 2
यस्तु माघस्य शुक्लायां सप्तम्यां रविवासरे । भक्त्या संपश्यते मर्त्यो नरकान्न स पश्यति
Ngunit ang sinumang tao na may debosyon na tumitingin (sa Panginoon) sa ikapitong araw ng maliwanag na kalahati ng Māgha na tumapat sa Linggo—hindi na niya masisilayan ang mga impiyerno.
Verse 3
आसीत्पूर्वं द्विजो नाम गालवः स महामुनिः । स्वाध्यायनिरतो नित्यं वेदवेदांगपारगः
Noong una ay may isang dvija na nagngangalang Gālava, isang dakilang muni. Siya’y laging nakatuon sa svādhyāya, at ganap na bihasa sa mga Veda at sa mga vedāṅga.
Verse 4
शुचिव्रतपरः शांतो देवद्विजपरायणः । कृतज्ञश्च सुशीलश्च यज्ञकर्मविचक्षणः
Siya’y masigasig sa malilinis na panata, payapa ang kalooban, at matatag na nakatuon sa mga deva at sa mga dvija; marunong tumanaw ng utang na loob, may mabuting asal, at bihasa sa mga gawang yajña at ritwal ng paghahandog.
Verse 5
तस्यैवं वर्तमानस्य संप्राप्तं पश्चिमं वयः । अपुत्रस्य द्विजश्रेष्ठास्ततो दुःखं व्यजायत
Habang namumuhay siya nang gayon, dumating ang kanyang huling gulang; at dahil wala siyang anak na lalaki, O pinakadakila sa mga dvija, sumibol sa kanya ang dalamhati.
Verse 6
ततः सर्वं परित्यज्य गृहकृत्यं स भक्तिमान् । सूर्यमाराधयामास क्षेत्रेऽत्रैव समाहितः
Kaya’t tinalikdan niya ang lahat ng gawaing-bahay; ang debotong iyon ay sumamba kay Sūrya nang may natipong isip, dito mismo sa banal na pook na ito.
Verse 7
वटवृक्षं समाश्रित्य श्रद्धया परया युतः । स्थापयित्वा रवेरर्चां यथोक्तां पंचरात्रिके
Sumilong siya sa ilalim ng punong balete (banyan), taglay ang sukdulang pananampalataya; at itinatag niya ang larawan para sa pagsamba kay Ravi (Sūrya) ayon sa itinuro sa tradisyong Pañcarātra.
Verse 8
वर्षास्वाकाशशायी च हेमंते जलसंश्रयः । पंचाग्निसाधको ग्रीष्मे निराहारो जितेन्द्रियः
Sa tag-ulan ay nahihiga siya sa ilalim ng bukás na langit; sa taglamig ay sa tubig siya dumudulog; sa tag-init ay isinasagawa niya ang austeridad ng limang apoy—nag-aayuno at napagwawagi ang mga pandama.
Verse 9
ततः पंचदशे वर्षे संप्राप्ते भगवान्रविः । वटवृक्षं समाश्रित्य समीपस्थमुवाच तम्
Pagkaraan, nang sumapit ang ikalabinlimang taon, nagpakita ang mapalad na Panginoong Ravi; pumuwesto siya sa tabi ng punong banyan at nagsalita sa kanya na nakatayo roon malapit.
Verse 10
श्रीसूर्य उवाच । वरदोस्म्यद्य भद्रं ते वरं प्रार्थय गालव । अतिदुर्लभमप्याशु तव दास्याम्यसंशयम्
Wika ni Śrī Sūrya: “Ngayong araw, Ako ang tagapagkaloob ng biyaya sa iyo—nawa’y maging mapalad ka. Humiling ka, O Gālava, ng isang kaloob; kahit napakahirap makamtan, ipagkakaloob Ko ito sa iyo nang madali, walang pag-aalinlangan.”
Verse 11
गालव उवाच । अपुत्रोऽहं सुरश्रेष्ठ पश्चिमे वयसि स्थितः । तस्माद्देहि सुतं मह्यं वंशवृद्धिकरं परम्
Sinabi ni Gālava: “O pinakamainam sa mga diyos, wala akong anak na lalaki at narito na ako sa huling yugto ng aking buhay. Kaya ipagkaloob mo sa akin ang isang anak—pinakamataas at magpapalago sa aking angkan.”
Verse 15
सप्तम्यश्च द्विजश्रेष्ठ निराहारस्तु भक्तितः या । स प्राप्स्यति न संदेहः पुत्रं वंशविवर्धनम्
O pinakamainam sa mga dalawang-beses-isinilang, sinumang may debosyon na mag-ayuno sa Saptamī nang walang pagkain—tiyak na magkakamit siya ng isang anak na lalaki na magpapalawak sa angkan, walang pag-aalinlangan.
Verse 16
एवमुक्त्वा च सप्ताश्वो विरराम दिवाकरः । गालवोऽपि प्रहृष्टात्मा जगाम निजमंदिरम्
Pagkasabi nito, tumahimik si Divākara—ang Araw na hinihila ng pitong kabayo. Si Gālava naman, galak ang puso, ay nagtungo sa sarili niyang tahanan.
Verse 17
नातिदीर्घेण कालेन ततस्तस्याभव तत्सुतः । यथोक्तस्तेन देवेन सर्वलक्षणलक्षितः
Hindi nagtagal, nagkaroon siya ng isang anak na lalaki—gaya ng sinabi ng diyos. Ang bata ay may taglay na lahat ng mapalad na palatandaan.
Verse 18
ततश्चक्रे पिता नाम वटेश्वर इति स्वयम् । वटस्थेन यतो दत्तः संतुष्टेनांशुमालिना
Pagkaraan nito, ang ama mismo ang nagbigay ng pangalang “Vaṭeśvara,” sapagkat siya’y ipinagkaloob ni Aṃśumālī (ang Diyos na Araw), na nalugod habang nananahan sa ilalim ng punong balete (banyan).
Verse 19
वटेश्वरसुतान्दृष्ट्वा पौत्रांश्च द्विजसत्तमाः । गालवः सूर्यमापन्नः कृत्वा सुविपुलं तपः
O pinakamainam sa mga brāhmaṇa! Nang makita ang mga anak ni Vaṭeśvara at maging ang kanyang mga apo, si Gālava ay nakaabot sa Araw matapos magsagawa ng napakalawak na pag-aayuno at pagkamapagtimpi (tapas).
Verse 20
वटेश्वरोऽपि संज्ञाय पित्रा संस्थापितं रविम् । तदर्थं कारयामास प्रासादं सुमनोहरम्
Si Vaṭeśvara man ay nakaunawa rin na ang kanyang ama ay nagtatag doon kay Ravi (ang Diyos na Araw); kaya ipinagawa niya ang isang napakagandang templo para sa layuning iyon.
Verse 21
ततःप्रभृति लोके च स वटादित्यसंज्ञितः । पुत्रप्रदो ह्यपुत्राणां विख्यातो भुवनत्रये
Mula noon, siya’y nakilala sa daigdig bilang “Vaṭāditya,” at sumikat sa tatlong daigdig bilang tagapagkaloob ng anak sa mga walang supling.
Verse 22
सप्तम्यां सूर्यवारेण उपवासपरायणः । यस्तं पूजयते भक्त्या सप्तर्मार्द्वादश क्रमात् । स प्राप्नोति सुतं श्रेष्ठं स्ववंशस्य विवर्धनम्
Sa Saptamī na tumapat sa Linggo, ang taong nakatuon sa pag-aayuno—na sumasamba sa Kanya nang may debosyon ayon sa wastong pagkakasunod (ang pitong-uring ritwal at ang labindalawang-antas na kaayusan)—ay magkakamit ng isang dakilang anak na magpapalago sa sariling angkan.
Verse 23
निष्कामो वा नरो यस्तु तं पूजयति मानवः । स मोक्षमाप्नुयान्नूनं दुर्लभं त्रिदशैरपि
Ngunit kung ang isang tao na walang pagnanasa ay sumamba sa Kanya, ang taong iyon ay tiyak na makakamtan ang moksha—isang bagay na mahirap makuha kahit ng mga diyos.
Verse 24
अथ गाथा पुरा गीता नारदेन सुरर्षिणा । दृष्ट्वा पुत्रप्रदं देवं वटादित्यं सुरेश्वरम्
Ngayon, may isang gāthā na minsang inawit ni Nārada, ang rishi sa gitna ng mga diyos, nang masilayan niya si Vaṭāditya—ang marangal na diyos na nagbibigay ng anak.
Verse 25
अपि वर्षशता नारी वंध्या वा दुर्भगापि वा । सांबसूर्यप्रसादेन सद्यो गर्भवती भवेत्
Kahit ang isang babae ay tigang sa loob ng sandaang taon, o baog, o kapus-palad, sa biyaya ni Sāmbasūrya ay maaari siyang magdalang-tao agad.
Verse 26
किं दानैः किं व्रतैर्ध्यानैः किं जपैः सोपवासकैः । पुत्रार्थं विद्यमानेऽथ सांबसूर्ये सुरेश्वरे
Ano pa ang kailangan sa mga handog, panata, pagninilay, o japa na may pag-aayuno, kung para sa pagkamit ng anak ay naririto si Sāmbasūrya—ang Panginoon sa mga diyos?
Verse 27
वर्षमेकं नरो भक्त्या यः पश्येत्सूर्यवासरे । कृतक्षणोऽत्र पुत्रं स लभते चोत्तमं सुखम्
Ang lalaking may debosyon na tumitingin (sa Diyos) tuwing Linggo sa loob ng isang buong taon—na ginagawang mabunga ang kanyang panahon sa pook na ito—ay magkakamit ng anak at ng pinakamataas na kaligayahan.
Verse 28
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तं देवं यत्नतो द्विजाः । पश्येदात्महितार्थाय स्ववंशपरिवृद्धये
Kaya nga, O mga dwija, sa buong pagsisikap at may wastong pag-iingat, marapat na masdan at sambahin ang Diyos na iyon—para sa sariling kapakanan at sa pagdami at pag-unlad ng angkan.