
Ang kabanatang ito ay isinalaysay ni Sūta at naglalarawan sa diyosang Carmamuṇḍā na nananahan sa banal na pook na ayon sa kaugalian ay itinatag ng debotong haring si Nala. Isiniksik na salaysay ang buhay ni Nala: ang kanyang mga birtud bilang hari ng Niṣadha, ang pag-aasawa kay Damayantī, at ang pagdating ng kapahamakan dahil sa pagsusugal sa ilalim ng impluwensiya ni Kali. Nang mawalan ng kaharian at mahiwalay sa walang-dungis na asawa sa gitna ng gubat, naglakbay si Nala mula gubat hanggang gubat hanggang marating ang Hāṭakeśvara-kṣetra. Sa banal na araw ng Mahānavamī, dahil salat sa yaman, gumawa siya ng imahen ng diyosa mula sa luwad at sumamba gamit ang mga prutas at ugat. Binigkas niya ang mahabang himno ng papuri na may maraming pamagat, na nagtatampok sa paglaganap ng diyosa sa buong sansinukob at sa kanyang mabagsik ngunit mapagkalingang kapangyarihan. Nagpakita ang diyosa, nalugod, at nagkaloob ng biyaya. Hiniling ni Nala ang muling pagsasama nila ng kanyang asawang walang sala. Sumunod ang pahayag ng bunga: sinumang pumuri sa diyosa sa pamamagitan ng himnong ito ay makakamtan ang ninanais sa araw ding iyon. Nagtatapos ang kabanata sa kolofon na nagtatakda nito bilang bahagi ng Nāgarakhaṇḍa, sa Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya.
Verse 1
। सूत उवाच । चर्ममुंडा तथा देवी तस्मिन्स्थाने व्यवस्थिता । नलेन स्थापिता पूर्वं स्वयमेव महात्मना
Sinabi ni Sūta: Sa mismong pook na iyon nananahan ang Diyosa Carmamuṇḍā—noon pa man, si Haring Nala na dakila ang loob ang siyang nagluklok sa Kanya roon sa sarili niyang kamay.
Verse 2
अभ्यर्चयति तां भक्त्या यो महानवमी दिने । स कामान्वांछितांल्लब्ध्वा पदं प्राप्नोति शाश्वतम्
Ang sinumang sumamba sa Kanya nang may debosyon sa araw ng Mahānavamī, matapos makamtan ang ninanais na mga hangarin, ay makararating sa walang-hanggang kalagayan.
Verse 3
वीरसेनसुतः पूर्वं नलोनाम महीपतिः । आसीत्सर्वगुणोपेतः सर्व शत्रुक्षयावहः
Noong una ay may isang haring nagngangalang Nala, anak ni Vīrasena—puspos ng lahat ng kagalingan at tagapagpuksa ng lahat ng kaaway.
Verse 4
भार्या तस्याभवत्साध्वी प्राणेभ्योपि गरीयसी । दमयंतीति विख्याता विदर्भाधिपतेः सुता
Ang kanyang asawa ay isang banal at marangal na babae, higit pang mahal kaysa sariling buhay—kilala bilang Damayantī, anak na babae ng hari ng Vidarbha.
Verse 5
अथासौ कलिनाविष्टो द्यूतं चक्रे महीपतिः । पुष्करेण समं विप्रा दायादेन दिवानिशम्
Pagkaraan, ang haring iyon, na sinapian ng Kali, ay nalulong sa pagsusugal; O mga brāhmaṇa, araw at gabi siyang nakipaglaro kay Puṣkara, ang kanyang kamag-anak.
Verse 6
ततः स व्यसनासक्तो वार्यमाणोऽपि सज्जनैः । हारयामास सप्तांगं राज्यं मुक्त्वा च तां प्रियाम्
Pagkaraan, dahil sa pagkakalulong sa bisyong mapanira, bagaman pinipigil ng mga mabubuti, nawala sa kanya ang kahariang may pitong sangkap—at iniwan pa ang minamahal niyang sinta.
Verse 7
अथ तां स समादाय प्रविष्टो गहनं वनम् । निर्जलं लज्जयाविष्टो दुःखव्याकुलितेंद्रियः
Pagkatapos, isinama niya siya at pumasok sa masukal na gubat—tigang at walang tubig—nilamon ng hiya, at ang mga pandama’y nababagabag sa dalamhati.
Verse 8
ततः स चिंतयामास यद्येषा भीममंदिरे । याति तन्मुच्यते कष्टाद्वनवाससमुद्भवात्
Pagkaraan, nagmuni siya: “Kung siya’y makarating sa palasyo ni Bhīma, siya’y makalalaya sa mga hirap na idinulot ng paninirahan sa gubat na ito.”
Verse 9
न मया तत्र गंतव्यं कथंचिदपि मानिना । तस्मादेनां परित्यज्य रात्रौ गच्छामि दूरतः
“Ako—na nakagapos sa pagmamataas—ay hindi dapat pumunta roon sa anumang paraan. Kaya, iiwan ko siya at lalayo ako sa gabi.”
Verse 10
येन त्यक्ता मया साध्वी कुण्डिनं याति तत्पुरम् । स एवं निश्चयं कृत्वा सुखसुप्तां विहाय ताम् । प्रजगाम वनं घोरं वन्यश्वापदसंकुलम्
Sa pag-iisip, “Sa pag-iwan ko sa kanya, ang mabuting ginang ay tutungo sa Kuṇḍina, sa lungsod na iyon,” ginawa niya ang pasyang ito; at iniwan siya habang mahimbing na natutulog, saka pumasok sa kakila-kilabot na gubat na punô ng mababangis na hayop at mandaragit.
Verse 11
प्रत्यूषे चापि सोत्थाय यावत्पश्यति भाभिनी । तावत्पश्यतिशून्यं स्वं पार्श्वं यत्र नलः स्थितः
Sa bukang-liwayway, nagising ang marilag na ginang at tumingin sa paligid; nakita niyang walang laman ang tabi niya—ang pook na kinaroroonan noon ni Nala.
Verse 12
ततो विलप्य दुःखार्ता करुणं तत्र कानने । जगाम मार्गमाश्रित्थ पितुर्हर्म्यं शनैःशनैः
Pagkaraan, sa tindi ng dalamhati, siya’y humagulgol nang kaawa-awa sa gubat na yaon; saka tumahak sa daan at dahan-dahang nagtungo sa palasyo ng kanyang ama.
Verse 13
नलोऽपि च वने तस्मिन्भ्रममाणो महीपतिः । एकाकी वृक्षकुंजानि सेवयामास सर्वदा
Si Nala man, ang hari ng lupa, ay gumala rin sa gubat na iyon; nag-iisa, palagi siyang sumisilong sa mga punongkahoy at masukal na gubat.
Verse 14
ततस्तद्वनमुत्सृज्य जगामान्यन्महावनम् । नानावृक्षगणैर्युक्तं बहुश्वापदसंकुलम्
Pagkatapos, iniwan niya ang gubat na iyon at nagtungo sa isa pang malawak na ilang—hitik sa sari-saring punò at punô ng maraming mababangis na hayop.
Verse 15
एवं स पृथिवीपालो भ्रममाणोवनाद्वनम् । हाटकेश्वरजं क्षेत्रमाससाद ततः परम्
Kaya nito, ang tagapangalaga ng lupa ay gumala mula gubat hanggang gubat; at sa wakas ay narating niya ang banal na lupain ng Hāṭakeśvara.
Verse 16
एतस्मिन्नंतरे प्राप्तं तन्महानवमीदिनम् । विशेषाद्यत्र भूपालाः पूजयन्ति सुरेश्वरीम्
Samantala, dumating ang araw ng Mahānavamī—lalo na’t tanyag bilang pagkakataong ang mga hari ay sumasamba sa Diyosa, si Sureśvarī, ang Kataas-taasang Reyna ng mga diyos.
Verse 17
ततः स मृन्मयीं कृत्वा चर्ममुण्डधरां नृपः । विभवाभावतः पश्चात्फलमूलैरतर्पयत्
Pagkatapos, humubog ang hari ng imahen ng Diyosa mula sa putik—nakasuot ng balat at may kuwintas ng mga bungo; at dahil salat sa yaman, saka niya Siya pinalugod sa handog na mga prutas at ugat-ugat.
Verse 18
ततस्तस्याः स्तुतिं कृत्वा पुरः स्थित्वा कृतांजलिः । श्रद्धया परया युक्तो निषधाधिपतिः स्वयम्
Pagkaraan, matapos ialay ang kanyang himno ng pagpupuri, ang panginoon ng Niṣadha mismo ay tumindig sa harap ng Diyosa na nakatiklop ang mga kamay, puspos ng pinakadakilang pananampalataya.
Verse 19
जय सर्वगते देवि चर्ममुण्डधरे वरे । जय दैत्यकुलोच्छेददक्षे दक्षात्मजे शुभे
Tagumpay sa Iyo, O Diyosang sumasaklaw sa lahat—pinakamataas na nagdadala ng balat at mga bungo. Tagumpay sa Iyo, O mapalad na anak ni Dakṣa, dalubhasa sa paglipol sa mga angkan ng mga asura.
Verse 20
कालरात्रि जयाचिन्त्ये नवम्यष्टमिवल्लभे । त्रिनेत्रे त्र्यंबकाभीष्टे जय देवि सुरार्चिते
Tagumpay sa Iyo, O Kālarātri—O di-maaarok, minamahal sa mga banal na araw ng Aṣṭamī at Navamī. O Diyosang may tatlong mata, ninanais ni Tryambaka (Śiva)—tagumpay sa Iyo na sinasamba ng mga diyos.
Verse 21
भीमरूपे सुरूपे च महाविद्ये महाबले । महोदये महाकाये जयदेवि महाव्रते
Tagumpay sa Iyo, O Diyosa—nakapanghihilakbot ang anyo ngunit marikit; O Dakilang Karunungan, O Dakilang Lakas; O may malawak na pagsikat ng ningning at makapangyarihang katawan—tagumpay sa Iyo, tagapangalaga ng Dakilang Panata.
Verse 22
नित्यरूपे जगद्धात्रि सुरामांसवसाप्रिये । विकरालि महाकालि जय प्रेतजनानुगे
Tagumpay sa Iyo, O Inang may walang-hanggang anyo, tagapagtaguyod ng daigdig; O Ikaw na nalulugod sa handog na alak, laman at taba. O Vikarālī, O Mahākālī—tagumpay sa Iyo na sinusundan ng mga pulutong ng preta (mga espiritu).
Verse 23
शवयानरते रम्ये भुजंगाभरणान्विते । पाशहस्ते महाहस्ते रुधिरौघकृतास्पदे
O marikit na nalulugod na gawing sasakyan ang andas ng bangkay, may palamuting ahas; O may hawak na panali (pāśa), O makapangyarihang kamay—na ang tahanan ay nasa gitna ng rumaragasang agos ng dugo.
Verse 24
फेत्कारा रवशोभिष्ठे गीतवाद्यविराजिते । जयानाद्ये जय ध्येये भर्गदेहार्धसंश्रये
O Ikaw na ang ningning ay pinatitingkad ng sigaw na “pheṭ”, marilag sa awit at mga tugtugin; tagumpay sa Iyo, ang Walang Pasimula; tagumpay sa Iyo, ang dapat pagnilayan—na nananahan bilang kalahating katawan ni Bharga (Śiva).
Verse 25
त्वं रतिस्त्वं धृतिस्तुष्टिस्त्वं गौरी त्वं सुरेश्वरी । त्वं लक्ष्मीस्त्वं च सावित्री गायत्री त्वमसंशयम्
Ikaw si Rati; Ikaw ang katatagan at kasiyahan. Ikaw si Gaurī; Ikaw ang Ginang ng mga diyos. Ikaw si Lakṣmī, at Ikaw rin si Sāvitrī—tunay nga, Ikaw si Gāyatrī, walang alinlangan.
Verse 26
यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु स्त्रीरूपं देवि दृश्यते । तत्सर्वं त्वन्मयं नात्र विकल्पोऽस्ति मम क्वचित्
O Diyosa, anumang anyong pambabae na nakikita sa tatlong daigdig—lahat yaon ay mula sa Iyo lamang. Sa bagay na ito, wala akong anumang pag-aalinlangan.
Verse 27
येन सत्येन तेन त्वमत्रावासं द्रुतं कुरु । सान्निध्यं भक्तितस्तुष्टा सुरासुरनमस्कृते
Sa katotohanang iyon, kaya nawa’y agad Kang manahan dito. Nalulugod sa debosyon, ipagkaloob Mo ang Iyong banal na pagdalo—O Ikaw na sinasamba ng mga deva at asura.
Verse 28
सूत उवाच । एवं स्तुता च सा देवी नलेन पृथिवीभुजा । प्रोवाच दर्शनं गत्वा तं नृपं भक्तवत्सला
Wika ni Sūta: Nang mapuri nang gayon ng Haring Nala, ang Diyosa—mahabagin sa mga deboto—ay dumating, ipinagkaloob ang banal na pangitain, at nagsalita sa haring iyon.
Verse 29
श्रीदेव्युवाच । परितुष्टाऽस्मि ते वत्स स्तोत्रेणानेन सांप्रतम् । तस्माद्गृहाण मत्तस्त्वं वरं मनसि संस्थितम्
Wika ng Mapalad na Diyosa: Anak ko, ngayon ay lubos Akong nalulugod sa iyo dahil sa himnong ito. Kaya tanggapin mo mula sa Akin ang biyayang nakalagak sa iyong puso.
Verse 30
नल उवाच । दमयन्तीति मे भार्या प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । सा मया निर्जने मुक्ता । वने व्यालगणान्विते
Wika ni Nala: Si Damayantī ang aking asawa, higit na mahal kaysa sariling buhay. Ngunit iniwan ko siya nang mag-isa sa isang ilang na gubat na punô ng mga mababangis na hayop.
Verse 31
अखण्डशीलां निर्दोषां यथाहं त्वत्प्रसादतः । लभे भूयोऽपि तां देवि तथात्र कुरु सत्वरम्
O Diyosa, sa biyaya Mo, nawa’y muli kong makamtan siya—yaong may di-napaputol na kabanalan at walang dungis. Isakatuparan Mo ito rito, nang walang pagkaantala.
Verse 32
स्तोत्रेणानेन यो देवि स्तुतिं कुर्यात्पुरस्तव । तत्रैव दिवसे तस्मै त्वया देयं मनोगतम्
O Diyosa, sinumang magpuri sa Iyo sa harap Mo sa pamamagitan ng himnong ito—sa araw ding iyon, ipagkaloob Mo sa kanya ang ninanais ng puso.
Verse 33
सूत उवाच । सा तथेति प्रतिज्ञाय जगामादर्शनं ततः । सोऽपि पार्थिवशार्दूलो लेभे सर्वं तयोदितम्
Sinabi ni Sūta: Pagkasabi ng “Gayon nga,” siya’y nangako at saka naglaho sa paningin. At ang haring yaon, tigre sa mga hari, ay nakamtan din ang lahat ng sinabi niya.
Verse 54
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नलनिर्मितचर्ममुण्डामाहात्म्यवर्णनंनाम चतुष्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः
Sa gayon nagtatapos ang ika-54 na kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ni Carmamuṇḍā na itinatag ni Nala,” sa Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya ng ikaanim na Nāgara Khaṇḍa, sa loob ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa (Saṃhitā na may 81,000 taludtod).