Adhyaya 51

Verse 1

। सूत उवाच । अथ ताच्छपथाञ्छ्रुत्वा स व्याघ्रो विस्मयान्वितः । सत्यं मत्वा पुनः प्राह नन्दिनीं पुत्रवत्सलाम्

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang mga panatang iyon, napuno ng pagkamangha ang tigre. Inakala niyang tunay, muli siyang nagsalita kay Nandinī, ang inang mapagkalinga at may pag-ibig sa anak.

Verse 2

यद्येवं तद्गृहं गच्छ वीक्षयस्व निजात्मजम् । सखीनामर्पयित्वाथ भूय आगमनं कुरु

“Kung gayon, umuwi ka sa iyong tahanan at masdan ang sarili mong anak. Pagkatapos ipagkatiwala siya sa iyong mga kasama, bumalik ka rito muli.”

Verse 3

सूत उवाच । इति व्याघ्रवचः श्रुत्वा सुशीला नन्दिनी तदा । गतालयं समुद्दिश्य यत्र बालः सुतः स्थितः

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang salita ng tigre, si Nandinī na may mabuting asal ay tumungo sa kanyang tahanan, sa pook na kinaroroonan ng kanyang munting anak na lalaki.

Verse 4

अथाकालागतां दृष्ट्वा मातरं त्रस्तचेतसम् । रंभमाणां समालोक्य वत्सः प्रोवाच विस्मयात्

Pagkaraan, nang makita ng bata ang kanyang ina na dumating sa di pangkaraniwang oras, nanginginig ang loob sa takot, at nang mapansing siya’y humahagulgol, nagsalita ang bata sa pagkamangha.

Verse 5

कस्मात् प्राप्तास्यकाले तु कस्मादुद्भ्रांतमानसा । वाष्पक्लिन्नमुखी कस्माद्वद मातर्द्रुतंमम

“Bakit ka dumating sa oras na ito? Bakit ligalig ang iyong isipan? Bakit basâ ng luha ang iyong mukha? Sabihin mo agad sa akin, Ina.”

Verse 6

नंदिन्युवाच । यदि पृच्छसि मां पुत्र स्तनपानं समाचर । येन तृप्तस्य ते सर्वं वृत्तांतं तद्वदाम्यहम्

Sinabi ni Nandinī: “Kung ako ang iyong tinatanong, anak ko, sumuso ka muna. Kapag ikaw ay nabusog, saka ko sasabihin ang buong pangyayari.”

Verse 7

सूत उवाच । सोऽपि तद्वचनं श्रुत्वा पीत्वा क्षीरं यथोचितम् । आघ्रातश्च तया मूर्ध्नि ततः प्रोवाच सत्वरम्

Sinabi ni Sūta: “Nang marinig niya ang mga salita niya, uminom siya ng gatas ayon sa nararapat. Pagkaraan, hinalikan at inamoy niya nang may pag-ibig ang tuktok ng ulo niya, at siya’y agad nagsalita.”

Verse 8

सर्वं कीर्तय वृत्तांतमद्यारण्यसमुद्भवम् । येन मे जायते स्वास्थ्यं श्रुत्वा मातस्तवास्यतः

“Isalaysay mo ang buong pangyayari ngayong araw na nagmula sa gubat, Ina—kapag narinig ko mula sa sarili mong bibig, manunumbalik ang aking kapayapaan at kagalingan.”

Verse 9

नंदिन्युवाच । अहं गता महारण्ये ह्यद्य पुत्र यथेच्छया । व्याघ्रेणासादिता तत्र भ्रममाणा इतस्ततः

Sinabi ni Nandinī: “Ngayong araw, anak ko, pumasok ako sa malaking gubat ayon sa aking nais; doon, habang ako’y naglalakad-lakad dito at doon, isang tigre ang humarap sa akin.”

Verse 10

स मया प्रार्थितः पुत्र भक्षमाणो नखायुधः । शपथैरागमिष्यामि गोकुले वीक्ष्य चात्मजम्

Anak ko, ang may sandatang-kuko na handang lamunin ako ay aking pinakiusapan. Sa mga panunumpa ay itinali ko ang sarili: “Pupunta ako sa Gokula, masisilayan ang aking anak, at saka babalik.”

Verse 11

साहं तेन विनिर्मुक्ता शपथैर्बहुभिः कृतैः । भूयस्तत्रैव यास्यामि दृष्टः संभाषितो भवान्

Kaya nga, matapos gumawa ng maraming panunumpa, pinalaya niya ako. Ngayon na nakita na kita at nakausap, babalik akong muli sa mismong lugar na iyon.

Verse 12

वत्स उवाच । अहं तत्रैव यास्यामि यत्र त्वं हि प्रगच्छसि । श्लाघ्यं हि मरणं सम्यङ्मातुरग्रे ममाधुना

Sinabi ni Vatsa: “Pupunta rin ako sa mismong lugar na iyong pupuntahan. Sapagkat ang mamatay nang wasto sa harap ng ina, para sa akin ngayon, ay kamatayang marangal.”

Verse 13

एकाकिनापि मर्तव्यं त्वया हीनेन वै मया । विनापि क्षीरपानेन स्वल्पेन समयेन तु

Kahit mag-isa, kailangan kong mamatay, sapagkat wala na ako sa piling mo. At kahit hindi makainom ng gatas, sa kaunting panahon ay magwawakas din ang buhay.

Verse 14

यदि मातस्त्वया सार्धं व्याघ्रो मां सूदयिष्यति । या गतिर्मातृभक्तानां सा मे नूनं भविष्यति

O Ina, kung kasama ka at papatayin ako ng tigre, ang kapalarang nakakamtan ng mga deboto sa kanilang ina—iyon nga ang tiyak na mapapasakin.

Verse 16

नास्ति मातृसमो बन्धुर्बालानां क्षीरजीविनाम् । नास्ति मातृसमो नाथो नास्ति मातृसमा गतिः

Para sa mga batang nabubuhay sa gatas, walang kamag-anak na gaya ng ina; walang tagapagtanggol na gaya ng ina; walang kanlungan o hantungan na gaya ng ina.

Verse 17

नास्ति मातृसमः पूज्यो नास्ति मातृसमः सखा । नास्ति मातृसमो देव इह लोके परत्र च

Walang higit na karapat-dapat sambahin kaysa ina; walang kaibigang gaya ng ina; walang diyos na gaya ng ina—sa mundong ito at sa kabilang buhay.

Verse 18

एवं मत्वा सदा मातुः कर्तव्या भक्तिरुत्तमैः । तमेनं परमं धर्मं प्रजापतिविनिर्मितम् । अनुतिष्ठंति ये पुत्रास्ते यांति परमां गतिम्

Sa pagkaunawang ganito, ang mararangal ay dapat laging magsagawa ng pinakamataas na bhakti sa kanilang ina. Ito ang sukdulang dharma na nilikha ni Prajāpati. Ang mga anak na sumusunod dito ay makaaabot sa pinakamataas na kalagayan.

Verse 19

तस्मादहं गमिष्यामि त्वं च तिष्ठात्र गोकुले । आत्मप्राणैस्तव प्राणान्रक्षयिष्याम्यसंशयम्

“Kaya ako’y aalis, at ikaw ay manatili rito sa Gokula. Sa sarili kong hininga ng buhay, iingatan ko ang iyong buhay—walang pag-aalinlangan.”

Verse 20

नंदिन्युवाच । ममैव विहितो मृत्युर्न ते पुत्राद्य वासरे । तत्कथं मम जीवं त्वं रक्षस्यसुभिरात्मनः

Sinabi ni Nandinī: “Ang kamatayan ay itinakda para sa akin lamang, hindi para sa iyo, anak ko, sa araw na ito mismo. Paano mo nga mapangangalagaan ang aking buhay sa sarili mong hininga ng buhay?”

Verse 21

अपश्चिममिदं पुत्र मातृसंदिष्टमुत्तमम् । त्वया कार्यं प्रयत्नेन मद्वाक्यमनुतिष्ठता

Anak ko, ito ang aking huling at pinakadakilang tagubilin. Isakatuparan mo ang aking mga salita nang may pagsisikap at matatag na pagsunod.

Verse 22

भ्रममाणो वने पुत्र मा प्रमादं करिष्यसि । लोभात्संजायते नाश इहलोके परत्र च

Anak ko, habang naglalagalag ka sa gubat, huwag kang magpabaya. Sa kasakiman nagmumula ang kapahamakan—sa mundong ito at sa kabilang-buhay.

Verse 23

समुद्रमटवीं युद्धं विशंते लोभमोहिताः । इह तन्नास्ति लोभेन यत्र कुर्वंति मानवाः

Nililinlang ng kasakiman, ang mga tao’y sumusuong sa gubat na tila dagat at sa digmaan. Sa mundong ito, halos walang gawa ang tao na hindi inuudyok ng kasakiman.

Verse 24

लोभात्प्रमादाद्विश्रंभात्पुरुषो वध्यते त्रिभिः । तस्माल्लोभो न कर्तव्यो न प्रमादो न विश्वसेत्

Nalulugmok ang tao dahil sa tatlo: kasakiman, kapabayaan, at bulag na pagtitiwala. Kaya huwag magpakasakim, huwag magpabaya, at huwag magtiwala nang walang pag-unawa.

Verse 25

आत्मा पुत्र त्वया रक्ष्यः सर्वदैव प्रय त्नतः । सर्वेभ्यः श्वापदेभ्यश्च भ्रमता गहने वने

Anak ko, ingatan at ingatan, pangalagaan mo ang iyong sarili sa lahat ng oras sa pamamagitan ng matatag na pagsisikap. Lalo na kapag naglalagalag sa masukal na gubat, mag-ingat sa lahat ng mababangis na hayop.

Verse 26

विषमस्थं तृणान्नाद्यं कथंचित्पुत्रक त्वया । नैकाकिना प्रगंतव्यं यूथं त्यक्त्वा निजं क्वचित्

Mahal kong anak, huwag kang manginain ng damo sa mapanganib na lugar. At huwag kang lalakad mag-isa kailanman, na iniiwan ang sarili mong kawan.

Verse 27

एवं संभाष्य तं वत्समवलिह्य मुहुर्मुहुः । शोकेन महताविष्टा बाष्पव्याकुललोचना

Pagkasabi nito, paulit-ulit niyang dinilaan ang kanyang guya. Nilamon ng matinding dalamhati, ang kanyang mga mata’y nababalisa sa pag-agos ng luha.

Verse 28

ततः सखीजनं सर्वं गता द्रष्टुं द्विजोत्तमाः । नन्दिनीं पुत्रशोकेन पीडितांगी सुविह्वला

Pagkaraan, ang lahat ng kanyang mga kasama ay nagtungo upang makita si Nandinī—na ang katawan ay pinahihirapan ng dalamhati para sa anak, at siya’y lubos na nalilito at balisa.

Verse 29

ततः प्रोवाच ताः सर्वा गत्वाऽरण्यं द्विजोत्तमाः । चरंतीः स्वेच्छया हृष्टा वांछितानि तृणानि ताः

Pagkatapos, O pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, pagpasok niya sa gubat ay nagsalita siya sa kanilang lahat—sa mga bakang masayang gumagala ayon sa nais at nanginginain ng damong kanilang ninanasa.

Verse 30

बहुले चंपके दामे वसुधारे घटस्रवे । हंसनादि प्रियानंदे शुभक्षीरे महोदये

“(Manginain kayo) sa Bahulā, sa Campaka, sa Dāma, sa Vasudhārā, sa Ghaṭasrava; sa Haṃsanāda, sa Priyānanda, sa Śubhakṣīra, at sa Mahodaya.”

Verse 31

तथान्या धेनवो याश्च संस्थिता गोकुलांतिके । शृण्वंतु वचनं मह्यं कुर्वंतु च ततः परम् । अद्याहं निजयूथस्य भ्रमंती नातिदूरतः

Gayundin, pakinggan ng iba pang mga baka na nananatili malapit sa pamayanan ng mga pastol ang aking mga salita at kumilos ayon dito. Ngayon ay maglilibot ako nang hindi lalayo sa sarili kong kawan.

Verse 32

ततश्च गहनं प्राप्ता वनं मानुषवर्जितम् । व्याघ्रेणासादिता तत्र भ्रमंती तृणवांछया

Pagkaraan, narating niya ang isang masukal na gubat na walang tao. Doon, habang gumagala sa paghahanap ng damo, siya’y hinarap ng isang tigre.

Verse 33

युष्माकं दर्शनार्थाय सुतसंभाषणाय च । संप्राप्ता शपथैः कृच्छ्रात्तं विश्वास्य नखायुधम्

“Ako’y dumating—bagaman sa matinding paghihirap—upang makita kayo at makausap ang aking anak. Sa pamamagitan ng mga banal na panunumpa ay ginapos ko ang kaaway, pinaniwala ko siya, at lumapit ako sa yaong may sandatang mga kuko.”

Verse 34

दृष्टः संभाषितः पुत्रः शासितश्च मया हि सः । अधुना भवतीनां च प्रदत्तः पुत्रको यथा

“Tunay ngang nakita ko ang aking anak, nakausap siya, at napayuhan ko siya. Ngayon ay ipinagkakatiwala ko ang batang ito sa inyong lahat—alagaan ninyo siya na parang inihabilin sa inyong pangangalaga.”

Verse 35

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि भवतीनां मया कृतम् । यत्किंचिद्दुष्कृतं भद्रास्तत्क्षंतव्यं प्रसादतः

“Maging dahil sa kamangmangan o sadyang ginawa, kung may anumang pagkakamali akong nagawa sa inyo, o mga mabubuti, nawa’y patawarin ninyo ako dahil sa inyong habag.”

Verse 36

अनाथो ह्यबलो दीनः क्षीरपो मम बालकः । मातृशोकाभिसंतप्तः पाल्यः सर्वाभिरेव सः

“Ang munting anak ko ay walang masandalan, mahina at kaawa-awa—nabubuhay pa lamang sa gatas. Sinusunog ng dalamhati sa ina, kaya nararapat siyang ingatan at arugain ninyong lahat.”

Verse 37

भ्रममाणोऽसमे स्थाने व्रजमानोऽन्यगोकुले । अकार्येषु च संसक्तो निवार्यः सर्वदाऽदरात्

“Kung siya’y gumala sa mga lupang di pantay, o maligaw sa ibang kawan, o mahumaling sa di nararapat na gawain—lagi siyang pigilan nang may maingat na paglingap.”

Verse 38

अहं तत्र गमिष्यामि स व्याघ्रो यत्र संस्थितः । अपश्चिमप्रणामोऽयं सर्वासां विहितो मया

“Pupunta ako roon—sa kinaroroonan ng tigre. Ito ang aking huling mapitagang pagpupugay sa inyong lahat, habang ako’y nagpapaalam.”

Verse 39

धेनव ऊचुः । न गंतव्यं त्वया तत्र कथंचिदपि नंदिनि । आपद्धर्मं न वेत्सि त्वं नूनं येन प्रगच्छसि

Sinabi ng mga baka: “Huwag kang pumunta roon sa anumang paraan, O Nandinī. Tiyak na hindi mo nauunawaan ang dharma sa panahon ng kapahamakan; kung hindi, hindi ka magpapatuloy.”

Verse 40

न नर्मयुक्तं वचनं हिनस्ति न स्त्रीषु जातिर्न विवाहकाले । प्राणात्यये सर्वधनापहारे पंचानृतान्याहुरपातकानि

“Ang salitang pabiro ay hindi nakapipinsala; gayundin ang (di-katotohanan) sa mga babae, o sa oras ng kasal. Sa panganib ng buhay at sa pagkawala ng lahat ng yaman—ang limang ‘di-katotohanan’ na ito’y sinasabing hindi kasalanan.”

Verse 41

तस्मात्तत्र न गंतव्यं दोषो नास्त्यत्र ते शुभे । पालयस्व निजं पुत्रं व्रजास्माभिर्निजं गृहम्

Kaya nga, huwag kang pumaroon; o mapalad, walang kasalanan para sa iyo sa bagay na ito. Ingatan mo ang sarili mong anak—tayo’y bumalik sa sarili nating tahanan.

Verse 42

नंदिन्युवाच । परेषां प्राणयात्रार्थं तत्कर्तुं युज्यते शुभाः । आत्मप्राणहितार्थाय न साधूनां प्रशस्यते

Sinabi ni Nandinī: “Para sa ikabubuhay ng iba, nararapat gawin iyon, o mga mabubuti. Ngunit ang pagkilos para lamang sa kapakinabangan ng sariling buhay ay hindi pinupuri ng mga banal.”

Verse 43

सत्ये प्रतिष्ठितो लोको धर्मः सत्ये प्रतिष्ठितः । उदधिः सत्यवाक्येन मर्यादां न विलंघयेत्

Ang daigdig ay nakatindig sa katotohanan, at ang dharma rin ay nakasalig sa katotohanan. Sa kapangyarihan ng salitang tapat, maging ang karagatan ay hindi lumalampas sa itinakdang hangganan.

Verse 44

विष्णवे पृथिवीं दत्त्वा बलिः पातालमाश्रितः । सत्यवाक्यं समाश्रित्य न निष्क्रामति दैत्यपः

Matapos ialay ang daigdig kay Viṣṇu, si Bali ay sumilong sa Pātāla. Dahil sa pagkapit sa kanyang salitang tapat, ang panginoon ng mga Daitya ay hindi lumilihis dito.

Verse 45

यः स्वं वाक्यं प्रतिज्ञाय न करोति यथोदितम् । किं तेन न कृतं पापं चौरेणाकृत बुद्धिना

Sinumang nangako sa sariling salita ngunit hindi ginagawa ang ayon sa sinabi—anong kasalanan ang hindi nagagawa ng hangal na iyon, na gaya ng magnanakaw?

Verse 46

सख्य ऊचुः । त्वं नंदिनि नमस्कार्या सर्वेरपि सुरासुरैः । या त्वं सत्यप्रतिष्ठार्थं प्राणांस्त्यजसि दुस्त्यजान्

Wika ng mga kasamahan: “O Nandinī, karapat-dapat kang sambahin at igalang ng lahat—maging ng mga deva at asura—sapagkat upang itatag ang saligan ng katotohanan, handa kang isuko kahit ang hiningang-buhay na napakahirap bitawan.”

Verse 47

किं त्वां कल्याणि वक्ष्यामः स्वयं धर्मार्थवादिनीम् । सवरेंपि गुणैर्युक्ता नित्यं सत्ये प्रतिष्ठिताम्

“O mapalad at mapagpala, ano pa ang masasabi namin sa iyo—ikaw na mismo ang nagsasalita ng mga salitang ayon sa Dharma at may layon, puspos ng lahat ng kabutihan, at laging nakatindig sa katotohanan.”

Verse 48

तस्माद्गच्छ महाभागे न शोच्यः पुत्रकस्तव । भवत्या यद्वयं प्रोक्तास्तत्करिष्याम एव हि

“Kaya humayo ka na, O lubhang pinagpala; ang iyong anak ay hindi dapat tangisan. Anuman ang sinabi mo sa amin, iyon nga ang aming gagawin.”

Verse 49

एतत्पुनर्वयं विद्मः सदा सत्यवतां नृणाम् । न निष्फलः क्रियारंभः कथंचिदपि जायते

“Ito ang tiyak naming nalalaman: para sa mga taong nakatuon sa katotohanan, ang pagsisimula ng matuwid na gawain ay hindi kailanman nauuwi sa walang bunga—sa anumang paraan.”

Verse 50

सूत उवाच । एवं संभाष्य तं सर्वं नंदिनी स्वसखीजनम् । प्रस्थिता व्याघ्रमुद्दिश्य पुत्रशोकेन पीडिता

Sinabi ni Sūta: Pagkasambit niya nang gayon sa buong pangkat ng kanyang mga kaibigang babae, si Nandinī—pinahihirapan ng dalamhati para sa kanyang anak—ay umalis at tumungo sa kinaroroonan ng tigre.

Verse 51

शोकाग्निनापि संतप्ता निराशा पुत्रदर्शने । वियुक्ता चक्रवाकीव लतेव पतिता तरोः

Sinunog ng apoy ng dalamhati, wala nang pag-asa na makita ang anak, siya’y tulad ng cakravākī na nahiwalay sa kapareha—tulad ng baging na nalaglag mula sa punò.

Verse 52

अंधेव दृष्टिनिर्मुक्ता प्रस्खलंती पदेपदे । वनाधिदेवताः सर्वाः प्राऽर्थयच्च सुतार्थतः

Gaya ng bulag na nawalan ng paningin, siya’y natitisod sa bawat hakbang; at alang-alang lamang sa anak, nanalangin siya sa lahat ng mga diyos na tagapangalaga ng gubat.

Verse 53

प्रसुप्तं भ्रममाणं वा मम पुत्रं सुबालकम् । वनाधिदेवताः सर्वा रक्षंतु वचनान्मम

Maging natutulog man o gumagala ang aking munting anak, nawa’y ingatan siya ng lahat ng mga diyos na tagapangalaga ng gubat—sa bisa ng aking binigkas na salita.

Verse 54

एवं प्रलप्य मनसा संप्राप्ता तत्र यत्र सः । आस्ते विस्फूर्जितास्यश्च तीक्ष्णदंष्ट्रो भयावहः

Sa gayong pagdaing sa loob ng isip, narating niya ang kinaroroonan nito. Doon ito nakatayo—nakanganga at nanginginig ang bibig, matutulis ang pangil, nakapanghihilakbot pagmasdan.

Verse 55

व्याघ्रः क्षुत्क्षामकण्ठश्च तस्या मार्गावलोककः । संरंभाटोपसंयुक्तः सृक्किणी परिलेहयन्

Ang tigre, ang lalamunang lupaypay sa gutom, ay nagmamasid sa daang daraanan niya—nag-aalab sa bangis at pagmamataas, habang dinidilaan ang mga sulok ng bibig.

Verse 56

नंदिन्युवाच । आगताहं महाव्याघ्र सत्ये च शपथे स्थिता । कुरु तृप्तिं यथाकामं मम मांसेन सांप्रतम्

Wika ni Nandinī: “Narito na ako, O dakilang tigre, nananatili sa katotohanan at sa aking panata. Ngayon, pawiin mo ang iyong gutom ayon sa nais mo, sa pamamagitan ng aking laman.”

Verse 57

तां दृष्ट्वा सोऽपि दुष्टात्मा वैराग्यं परमं गतः । सत्याशया पुनः प्राप्ता संत्यज्य प्राणजं भयम्

Nang makita siya, maging ang masamang-loob na iyon ay umabot sa sukdulang paglayo sa pagnanasa. Sa pagtitiwala sa katotohanan, siya’y muling nagbalik, itinakwil ang takot na kumakapit sa buhay.

Verse 58

व्याघ्र उवाच । स्वागतं तव कल्याणि सुधेनो सत्यवादिनि । न हि सत्यवतां किंचिदशुभं विद्यते क्वचित्

Sinabi ng tigre: “Maligayang pagdating sa iyo, mapalad na ginang—O Sudhenū, tagapagsalita ng katotohanan. Sapagkat sa mga tapat sa katotohanan, walang anumang masama o malas na lumilitaw saanman.”

Verse 59

त्वयोक्तं शपथैर्भद्रे आगमिष्याम्यहं पुनः । तेन मे कौतुकं जातं किमेषा प्रकरिष्यति

“O mabuting ginang, sinabi mo sa mga panatang taimtim, ‘Babalik akong muli.’ Kaya sumibol sa akin ang pag-uusisa: ano nga ba ang tunay niyang gagawin?”

Verse 60

सोऽहं भद्रे दुराचारो नृशंसो जीवघातकः । यास्यामि नरकं घोरं कर्मणानेन सर्वदा

“O mabuting ginang, ako’y masama ang asal—malupit, mamamatay ng mga nilalang. Dahil sa gawaing ito, tiyak na tutungo ako sa kakila-kilabot na impiyerno.”

Verse 61

तस्मात्त्वं मे महाभागे पापास्यातिदुरात्मनः । उपदेशप्रदानेन प्रसादं कर्तुमर्हसि

Kaya nga, O ginang na lubhang mapalad, ipagkaloob mo sa akin—makasalanan at lubhang masama—ang iyong biyaya sa pamamagitan ng pagtuturo.

Verse 62

येन मे स्यात्परं श्रेय इह लोके परत्र च । न तेऽस्त्यविदितं किंचित्सत्याचारान्मतिर्मम

Ituro mo sa akin ang daan upang makamtan ko ang pinakamataas na kabutihan—sa mundong ito at sa kabilang buhay. Sa iyo’y walang bagay na di nalalaman; ang aking isip ay tumungo sa asal ng katotohanan.

Verse 63

तस्मात्त्वं धर्मसर्वस्वं संक्षेपान्मम कीर्तय । सत्संगमफलं येन मम संजायतेऽखिलम्

Kaya nga, ipahayag mo sa akin nang maikli ang pinakadiwa ng Dharma, upang sa pamamagitan nito ay sumibol sa akin ang ganap na bunga ng sat-saṅga, ang pakikisama sa mga banal.

Verse 64

नंदिन्युवाच । तपः कृते प्रशंसंति त्रेतायां ध्यानमेव च । द्वापरे यज्ञयोगं च दानमेकं कलौ युगे । सर्वेषामेव दानानां नास्ति दानमतः परम्

Sinabi ni Nandinī: Sa panahong Kṛta, pinupuri ang tapa, ang pag-aayuno at pagdidisiplina; sa Tretā, ang dhyāna o pagninilay lamang; sa Dvāpara, ang pagsasanay sa yajña, ang handog na sakripisyo. Ngunit sa Kali-yuga, ang dāna, ang pagkakawanggawa, ang iisang dakilang landas—sapagkat sa lahat ng kaloob, wala nang hihigit pa rito.

Verse 65

चराचराणां भूतानामभयं यः प्रयच्छति । स सर्वभयनिर्मुक्तः परं ब्रह्मा धिगच्छति

Sinumang magkaloob ng abhayā, ang kawalang-takot, sa lahat ng nilalang—gumagalaw man o di gumagalaw—siya’y malalaya sa bawat pangamba at makaaabot sa Kataas-taasang Brahman.

Verse 66

व्याघ्र उवाच । अन्येषां चैव भूतानां तद्दानं युज्यते शुभे । अहिंसया भवेद्येषां प्राणयात्रान्नपूर्वकम्

Wika ng tigre: O mapalad na ginang, ang handog ng kawalang-takot ay angkop sa ibang nilalang—yaong makapagtataguyod ng buhay sa pamamagitan ng ahimsa, na sinusuportahan ng pagkain.

Verse 67

न हिंसया विनाऽस्माकं यतः स्यात्प्राणधारणम् । तस्माद्ब्रूहि महाभागे किञ्चिन्मम सुखावहम् । उपदेशं सुधर्माय हिंसकस्यापि देहिनाम्

Sapagkat kung walang pananakit, hindi mapananatili ang aming buhay. Kaya, O marangal na ginang, sabihin mo sa akin ang magdudulot ng kabutihan—isang aral tungo sa tunay na Dharma, kahit para sa mga nilalang na marahas.

Verse 68

नन्दिन्युवाच । अत्रास्ति सुमहल्लिंगं पुरा बाणप्रतिष्ठितम् । गहने यत्प्रभावेन त्वया मुक्तास्म्यहं ध्रुवम्

Sinabi ni Nandinī: Narito ang isang napakadakilang Liṅga, na noong unang panahon ay itinatag ni Bāṇa. Sa masukal na gubat na ito, sa bisa nito, tiyak na mapapalaya ako sa pamamagitan mo.

Verse 69

तस्य त्वं प्रातरुत्थाय कुरु नित्यं प्रदक्षिणाम् । प्रणामं च ततः सिद्धिं वांछितां समवाप्स्यसि

Bumangon ka tuwing madaling-araw at araw-araw na magsagawa ng pradakṣiṇā sa paligid niyon. Pagkaraan, magpatirapa at magbigay-galang; at makakamtan mo ang ninanais na katuparan.

Verse 70

नान्यस्य कर्मणः शक्तिर्विद्यते ते नखायुध । पूजादिकस्य हीनत्वाद्धस्ताभ्यामिति मे मतिः

O ikaw na ang sandata ay mga kuko, wala kang lakas para sa iba pang mga ritwal. Dahil kulang ka sa paraan para sa pormal na pagsamba at iba pa, sa aking palagay, ang debosyon sa pamamagitan ng sarili mong “dalawang kamay”—mga payak na gawa tulad ng pag-ikot at pagyuko—ang nararapat.

Verse 71

एवमुक्त्वाथ सा धेनुर्व्याघ्रस्याथ वनांतिके । तल्लिंगं दर्शयामास पुरः स्थित्वा द्विजोत्तमाः

Pagkasabi nito, ang inahing baka sa gilid ng gubat ay ipinakita sa tigre ang banal na Liṅga, na nakatayo sa harap nito—O pinakamainam sa mga dwija.

Verse 72

सोऽपि संदर्शनात्तस्य तत्क्षणान्मुक्तिमाप्तवान् । व्याघ्रत्वात्पार्थिवो भूयः स बभूव यथा पुरा

Sa pagtanaw lamang dito, siya man ay agad na nagkamit ng kalayaan sa mismong sandaling iyon; napalaya sa pagiging tigre, muli siyang naging hari gaya ng dati.

Verse 73

शापं दुर्वाससा दत्तं राज्यं स्वं सहितैः सुतैः । सस्मार स नृपश्रेष्ठस्ततः प्रोवाच नंदिनीम्

Naalaala ng pinakadakilang hari ang sumpang ibinigay ni Durvāsas—na nag-alis sa kanya ng sariling kaharian kasama ang kanyang mga anak—at saka niya kinausap si Nandinī.

Verse 74

नृपः कलशनामाहं हैहयान्वयसंभवः । शप्तो दुर्वाससा पूर्वं कस्मिंश्चित्कारणांतरे

“Ako ang haring nagngangalang Kalaśa, isinilang sa angkan ng Haihaya. Noong una, dahil sa isang dahilan, isinumpa ako ni Durvāsas.”

Verse 75

ततः प्रसादितेनोक्तस्तेनाहं नंदिनी यदा । दर्शयिष्यति तल्लिंगं तदा मुक्तिर्भविष्यति

“Pagkaraan, nang siya’y napayapa at nalugod, sinabi niya sa akin: ‘O Nandinī, kapag ipinakita mo ang Liṅga na iyon, saka darating ang kalayaan.’”

Verse 76

सा नूनं नन्दिनी त्वं हि ज्ञाता शापान्ततो मया । तत्त्वं ब्रूहि प्रदेशोऽयं कतमो वरधेनुके

Tunay nga, ikaw si Nandinī—nakilala kita sa pagwawakas ng aking sumpa. Ihayag mo ang katotohanan: anong pook ito, O bakang nagbibigay-biyaya?

Verse 77

येन गच्छाम्यहं भूयः स्वगृहं प्रति सत्वरम् । मार्गं दृष्ट्वा महाभागे मानुषं प्राप्य कञ्चन

Saang daan ako makababalik agad sa aking tahanan? O mapalad na isa—pagkakita sa landas, nawa’y makatagpo ako ng isang taong magiging gabay.

Verse 78

नंदिन्युवाच । चमत्कारपुरक्षेत्रमेतत्पातकनाशनम् । सर्वतीर्थमयं राजन्सर्वकामप्रदायकम्

Wika ni Nandinī: “Ito ang banal na pook ng Camatkārapura, tagapuksa ng mga kasalanan. O Hari, taglay nito ang lahat ng tīrtha at ipinagkakaloob ang bawat marapat na hangarin.”

Verse 79

यदन्यत्र भवेच्छ्रेयो वत्सरेण तपस्विनाम् । दिनेनैवात्र तत्सम्यग्जायते नात्र संशयः

Anumang kabanalang natatamo ng mga asceta sa ibang dako sa loob ng isang taon—dito ay ganap na nakakamit sa loob lamang ng isang araw; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 80

एवं मत्वा मया लिंगं स्नापितं पयसा सदा । एतद्यूथं परित्यज्य भक्त्या पूतेन चेतसा

Sa pagkaunawa nito, palagi kong pinaliliguan ang Liṅga ng gatas. At pag-iwan sa kawan na ito, taglay ang pusong nilinis ng debosyon…

Verse 81

राजोवाच । गच्छ नन्दिनि भद्रं ते निजं प्राप्नुहि बालकम् । गोकुलं च सखीः स्वाश्च तथान्यं च सुहृज्जनम्

Wika ng hari: “Humayo ka, Nandinī—nawa’y mapasaiyo ang pagpapala. Bumalik ka sa iyong guya, sa Gokula, sa iyong mga kasamang kaibigan, at sa lahat ng mga nagmamahal at nagmimithi ng iyong kabutihan.”

Verse 82

एतत्क्षेत्रं मया पूर्वं ब्राह्मणानां मुखाच्छ्रुतम् । वांछितं च सदा प्रष्टुं न च द्रष्टुं प्रपारितम्

“Noon pa, narinig ko ang tungkol sa banal na pook na ito mula sa bibig ng mga brāhmaṇa. Lagi kong ninanais na magtanong ukol dito, ngunit hindi ako kailanman nagkaroon ng pagkakataong masilayan ito.”

Verse 83

राज्यकर्मप्रसक्तेन भोगासक्तेन नंदिनि । स्वयमेवाधुना लब्धं नाहं सन्त्यक्तुमुत्सहे

“O Nandinī, nababalot ako sa mga tungkulin ng paghahari at nakagapos sa mga aliw ng daigdig. Ang natamo ko lamang ngayon sa sarili kong kapalaran, wala akong lakas-loob na talikuran.”

Verse 84

दिष्ट्या मे मुनिना तेन दत्तः शापो महात्मना । कथं स्यादन्यथा प्राप्तिः क्षेत्रस्यास्य सुशोभने

“Sa biyaya ng kapalaran, ang dakilang muni ay naglagay ng sumpa sa akin. O marikit, kung hindi gayon, paano ko mararating ang maringal na banal na pook na ito?”

Verse 85

सूत उवाच । एवमुक्त्वा महीपालो नन्दिनीं तां विसृज्य च । स्थितस्तत्रैव तल्लिंगं ध्यायमानो दिवानिशम्

Sabi ni Sūta: Pagkasabi nito, pinalaya ng hari si Nandinī at nanatili roon mismo, nagmumuni-muni araw at gabi sa mismong liṅga na iyon.

Verse 86

प्रासादं तत्कृते मुख्यं विधायाद्भुतदर्शनम् । कैलासशिखराकारं तपस्तेपे तदग्रतः

Itinayo niya para roon ang pangunahing templo na kahanga-hanga ang anyo, na hugis tulad ng tuktok ng Kailāsa, at nagsagawa siya ng mahigpit na pag-aayuno at pagninilay sa harap nito.

Verse 87

ततस्तस्य प्रभावेन स्वल्पैरेव दिनैर्द्विजाः । संप्राप्तः परमां सिद्धिं दुर्लभां याज्ञिकैरपि

Pagkaraan, dahil sa banal na kapangyarihan nito, O mga dvija, sa loob lamang ng ilang araw ay natamo niya ang sukdulang siddhi—na bihira kahit sa mga masigasig sa mga yajña.

Verse 88

तत्र यः कार्तिके मासि दीपकं संप्रयच्छति । सर्वपापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते

Sinumang sa lugar na iyon, sa buwan ng Kārtika, ay maghandog ng isang ilawan, siya’y mapapalaya sa lahat ng kasalanan at pararangalan sa daigdig ni Śiva.

Verse 89

मार्गशीर्षे च सम्प्राप्ते गीतनृत्यादिकं नरः । तदग्रे कुरुते भक्त्या स गच्छति परां गतिम्

At kapag dumating ang buwan ng Mārgaśīrṣa, ang sinumang may debosyon na umaawit, sumasayaw, at gumagawa ng katulad nito sa harap nito (liṅga) ay makakamtan ang pinakamataas na kalagayan.

Verse 90

एतद्वः सर्वमाख्यातं सर्वपातकनाशनम् । कलशेश्वरमाहात्म्यं विस्तरेण द्विजोत्तमाः

Kaya’t ipinaliwanag ko na sa inyo nang lubos, O pinakamahuhusay na dvija, ang Māhātmya ni Kalaśeśvara—ang tagapagwasak ng lahat ng mabibigat na kasalanan.

Verse 91

भक्त्या पठति यश्चैतच्छ्रद्धया परया युतः । सोऽपि पापविनिर्मुक्तः शिवलोके महीयते

Sinumang bumibigkas nito nang may debosyon at puspos ng pinakamataas na pananampalataya—siya man ay napapalaya sa kasalanan at pinararangalan sa daigdig ni Śiva.

Verse 151

अथवा ये त्वया तस्य विहिताः शपथाः शुभे । ते संतु मम तिष्ठ त्वं तस्मादत्रैव गोकुले

O kaya, O mapalad na ginang, nawa’y ang mga panatang ipinataw mo sa kanya ay tumindig para sa akin; kaya manatili ka rito mismo, sa Gokula, ang pamayanang may mga baka.