Adhyaya 44
Sa Kabanata 44, isinalaysay ni Sūta ang isang nakaangkla na talakayang teolohikal. Hinamon ni Menakā ang paninindigan ni Viśvāmitra, at nagbigay si Viśvāmitra ng mahigpit na pangaral tungkol sa pagkapit sa pagnanasa at sa panganib ng pagkakasangkot sa kalayawang pandama, lalo na para sa mga may panata at disiplina (vratin). Uminit ang salaysay sa palitan ng sumpa: isinumpa ni Menakā si Viśvāmitra na magtaglay ng mga tanda ng maagang pagtanda; tumugon si Viśvāmitra ng kaparehong sumpa. Ngunit ang mahalagang pagliko ay ang tīrtha mismo—sa pagligo nila sa tubig ng kunda, kapwa sila nalinis at naibalik sa dating anyo, na nagpapakita ng pambihirang kapangyarihang magpabanal at magpanumbalik ng pook. Dahil sa pagkilala sa māhātmya ng tīrtha, itinatag ni Viśvāmitra ang isang Śiva-liṅga na tinawag na Viśvāmitreśvara at nagsagawa ng matitinding austeridad. Ipinapahayag ng teksto na ang snāna at pagsamba sa liṅga ay nagdudulot ng pag-abot sa tahanan ni Śiva, pagkamit ng devaloka, at pagtamasa kasama ng mga ninuno. Nagtatapos ang kabanata sa pagdakila sa kasikatan ng tīrtha sa iba’t ibang daigdig at sa kakayahan nitong puksain ang kasalanan.
Shlokas
Verse 1
। मेनकोवाच । नूनं हि कामधर्मे त्वं न प्रवीणो महाद्युते । तेन मामीदृशैर्वाक्यैर्निवारयसि रागिणीम्
Sinabi ni Menakā: O dakilang maningning, tunay na hindi ka bihasa sa dharma ng pag-ibig; kaya pinipigil mo ako—na puspos ng rāga—sa pamamagitan ng ganitong mga salita.
Verse 2
सूत उवाच । एवमुक्तस्ततो भूयो विश्वामित्रोऽब्रवीदिदम् । कोपेन महता युक्तो निःस्पृहस्तत्परिग्रहे
Sinabi ni Sūta: Nang masabi niya iyon, muling sumagot si Viśvāmitra—punô ng matinding poot, at walang pagnanais na tanggapin siya.
Verse 3
विश्वामित्र उवाच । त्वं जीव गच्छ वा मृत्युं नाहं कर्तास्मि ते वचः । व्रतनाशात्तु यत्पापमधिकं स्त्रीवधाद्भवेत्
Sinabi ni Viśvāmitra: “Mabuhay ka at lumisan—o lumisan tungo sa kamatayan; hindi ko gagawin ang ayon sa iyong salita. Sapagkat ang kasalanang dulot ng pagwasak sa panata (vrata) ay sinasabing higit na mabigat kaysa kasalanang pagpatay sa isang babae.”
Verse 4
प्रायश्चित्तं बुधैरुक्तं व्रतिनां स्त्रीवधे कृते । न संगात्तु पुनस्तासां तस्मात्त्वं गन्तुमर्हसि
Ipinahayag ng mga pantas: para sa mga may panata, kahit naganap ang pagpatay sa isang babae, may itinakdang pagtubos-sala (prāyaścitta); ngunit sa muling pakikisama sa kanila ay wala nang lunas—kaya nararapat kang lumisan.
Verse 5
न केवलं व्रतोपेताः स्त्रीसंगात्पापमाप्नुयुः । व्रतबाह्या अपि नराः सक्ताः स्त्रीषु पतंत्यधः
Hindi lamang ang mga may panata ang nagkakasala dahil sa pakikisama sa mga babae; maging ang mga lalaking wala sa panata, kapag nahumaling sa babae, ay bumabagsak sa kapahamakan.
Verse 6
संसारभ्रमणं नारी प्रथमेपि समागमे । वह्निप्रदक्षिणा व्याजन्यायेनैव प्रदर्शयेत्
Kahit sa unang pagtatagpo pa lamang, ang babae ay makapagpapagalaw sa gulong ng paglalagalag sa saṃsāra—gaya ng pagpapalibot sa apoy sa pagdadahilang pradakṣiṇā (banal na pag-ikot).
Verse 7
तस्मात्स्त्रीभिः समं प्राज्ञः संभाषामपि वर्जयेत् । आस्तां तावत्समासंगं य इच्छेच्छ्रेय आत्मनः
Kaya nga, ang taong marunong ay dapat umiwas kahit sa pakikipag-usap sa mga babae; lalo na sa matagal na pakikisama—kung ninanais niya ang pinakamataas na kabutihan para sa sarili.
Verse 8
अंगार सदृशा नारी घृतकुंभसमः पुमान् । अस्पर्शाद्दृढतामेति तत्संपर्काद्विलीयते
Ang babae ay tulad ng baga na nagliliyab; ang lalaki ay tulad ng banga ng ghee. Kapag hindi hinahawakan, tumitibay siya; ngunit sa pagdikit, siya’y natutunaw.
Verse 9
स्त्रियो मूलमनर्थानां सर्वेषां प्राणिनां भुवि । तस्मात्त्याज्या सुदूरेण ताः स्वर्गस्य निरोधकाः
Sinasabi na ang mga babae ang ugat ng mga kapahamakan para sa lahat ng nilalang sa lupa. Kaya dapat silang layuan nang malayo, sapagkat inilalarawan silang humahadlang sa langit.
Verse 10
कुलीना वित्तवत्यश्च नाथवत्योऽपि योषितः । एकस्मिन्नंतरे रागं कुर्वंत्येताः सुचञ्चलाः
Kahit ang mga babaeng mula sa marangal na angkan, may yaman, at kahit may asawang tagapangalaga—dahil sa labis na pagkabalisa at pabagu-bago—sa isang iglap ay nagkakaroon ng pagkahumaling sa iba.
Verse 12
न स्त्रीभ्यः किंचिदन्यद्धि पापाय विद्यते भुवि । यासां संगसमासाद्य संसारे भ्रमते जनः । नीचोऽपि कुरुते सेवां यस्तासां विजनेष्वथ । विरूपं वापि नीचं वा तं सेवन्ते हि ताः स्त्रियः
Sa lupa, wala nang ibang itinuturing na higit na nagdadala sa kasalanan kaysa sa pakikisama sa mga babae; kapag napasama sa kanila, ang tao’y naliligaw sa saṃsāra. Kahit ang hamak na lalaki ay naglilingkod sa kanila sa mga lihim na pook; at ang mga babae, tunay ngang nakikisama sa gayong tao—maging pangit man o mababa.
Verse 13
अनर्थत्वान्मनुष्याणां भयात्परिजनस्य च । मर्यादायाममर्यादाः स्त्रियस्तिष्ठन्ति भर्तृषु
Dahil sa masasamang bunga para sa mga lalaki, at dahil sa takot sa kanilang mga kamag‑anak, ang mga babaeng walang pagpipigil ay nananatili pa rin sa hangganan ng kagandahang‑asal kasama ng kanilang mga asawa.
Verse 14
सूत उवाच । एवं संभर्त्सिता तेन मेनका कोपसंयुता । शशाप तं मुनिश्रेष्ठं स्फुरमाणोष्ठसंपुटा
Wika ni Sūta: Nang sa gayon ay masaway siya nito, si Menakā, puspos ng poot at nanginginig ang mga labi, ay nagsumpa sa pinakadakilang pantas.
Verse 15
यस्मात्त्वया परित्यक्ता सकामाहं सुदुर्मते । त्यजता कामजं धर्मं तस्माच्छापं गृहाण मे
“Sapagkat iniwan mo ako—na nananatiling puspos ng pagnanasa—O masamang‑isip, na tumalikod sa dharmang isinilang ng pagnanasa; kaya tanggapin mo ang aking sumpa!”
Verse 16
अद्यैव भव दुबुर्द्धे वलीपलितसंयुतः । जराजर्ज्जरितांगश्च तुच्छदृष्टिर्विरंगितः
“Sa araw na ito rin, O hangal, maging kulubot at ubanin; wasakin ng katandaan ang iyong mga sangkap, humina ang iyong paningin, at maputla ang iyong kulay!”
Verse 17
सूत उवाच । उक्तमात्रे तु वचने तत्क्षणान्मुनिसत्तमः । बभूव तादृशः सद्यस्तया यादृक्प्रकीर्तितः
Wika ni Sūta: Pagkasambit pa lamang ng mga salita, sa mismong sandaling iyon, ang pinakadakilang pantas ay agad na naging gaya ng ipinahayag niya.
Verse 18
ततः कोपपरीतात्मा सोऽपि तां शप्तुमुद्यतः । कमण्डलोर्जलं गृह्य संतापाद्रक्तलोचनः
Pagkaraan, nalukob ng galit ang kanyang isip; siya man ay naghanda na sumpain siya. Kumuha siya ng tubig mula sa kamaṇḍalu, at namula ang kanyang mga mata sa naglalagablab na dalamhati.
Verse 19
निर्दोषोऽपि त्वया यस्माच्छप्तोऽहं गणिकाधमे । तस्माद्भव त्वमप्याशु जराजर्जरितांगिका
Bagaman ako’y walang sala, sapagkat isinumpa mo ako, O pinakamaruming bayarang babae; kaya ikaw man—agad—ay maging yaong ang katawan ay gumuho sa katandaan.
Verse 20
सापि तद्वचनात्सद्यस्तादृग्रूपा व्यजायत । यादृशोऽसौ मुनिश्रेष्ठो वलीपलितगात्रभृत्
Sa mismong mga salitang iyon, siya’y agad nag-anyong gayon—naging tulad ng pinakadakilang muni, na ang katawan ay may kulubot at uban.
Verse 21
अथ तादृक्स्वरूपेण स्नाता तत्र जला शये । भूयोऽपि तादृशी जाता यादृशी संस्थिता पुरा
Pagkatapos, sa gayong anyo, naligo siya roon sa tubig ng lawa; at muli siyang naging gaya ng dati, naibalik sa dating kalagayan.
Verse 22
तद्दृष्ट्वा परमाश्चर्यमतीव त्वरयान्वितः । सोऽपि तत्राकरोत्स्नानं संजातश्च यथा पुरा
Nang makita ang lubhang kamangha-manghang pangyayaring iyon, siya man—sa matinding pagmamadali—ay naligo roon; at siya rin ay naging gaya ng dati.
Verse 23
ततस्तौ तीर्थमाहात्म्याद्रूपौदार्यगुणान्वितौ । मिथ आमंत्र्य संहृष्टौ गतौ देशं यथेप्सितम्
Pagkaraan nito, dahil sa kadakilaan ng tīrtha, ang dalawa ay napuspos ng kagandahan, karangalan, at kabutihang-loob; at sa galak na pamamaalam sa isa’t isa, sila’y nagtungo sa anumang pook na ninanais nila.
Verse 24
एवं तीर्थस्य माहात्म्यं विज्ञाय भगवानृषिः । लिंगं संस्थापयामास देवदेवस्य शूलिनः
Kaya nga, nang maunawaan ng kagalang-galang na rishi ang kadakilaan ng tīrtha, itinatag niya ang isang liṅga para kay Śūlin—si Śiva, ang Panginoon ng mga panginoon.
Verse 25
तपश्चकार सुमहत्तस्मिंस्तीर्थवरे तदा । कुशस्तम्बेन कृतवांस्तत्सरो विपुलं विभुः
Pagkatapos, sa dakilang tīrtha na iyon, nagsagawa siya ng napakalaking tapas (pagpapakasakit-espirituwal); at ang makapangyarihang iyon ay lumikha roon ng isang malawak na lawa sa pamamagitan ng isang bungkos ng damong kuśa.
Verse 26
तत्र स्नात्वा नरो यस्तु पूजयेल्लिंगमुत्तमम् । विश्वामित्रेश्वरं ख्यातं स गच्छेच्छिवमंदिरम्
Sinumang maligo roon at sumamba sa kataas-taasang liṅga na yaon—na tanyag bilang Viśvāmitreśvara—ay makararating sa tahanan ni Śiva.
Verse 27
अद्यापि दृश्यते तत्र गंगोदकसमं जलम् । सर्वपापहरं पुण्यं सर्वकामप्रदायकम्
Hanggang ngayon, nakikita roon ang tubig na kapantay ng tubig ng Gaṅgā—banal, nag-aalis ng lahat ng kasalanan, at nagbibigay ng bawat marapat na hangarin.
Verse 28
यस्तत्र कुरुते स्नानं श्रद्धापूतेन चेतसा । स देवलोकमासाद्य पितृभिः सह मोदते
Sinumang maligo roon na may isip na nilinis ng pananampalataya ay makaaabot sa daigdig ng mga deva at magagalak kasama ng mga ninuno (pitṛ).
Verse 29
ततःप्रभृति तत्तीर्थं ख्यातिं प्राप्तं महीतले । पाताले स्वर्गलोके च रूपौदार्यप्रदं नृणाम्
Mula noon, ang tīrtha na iyon ay sumikat sa ibabaw ng lupa—gayundin sa Pātāla at sa langit (svarga)—na nagkakaloob sa mga tao ng kagandahan at dangal na marangal.
Verse 30
एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । विश्वामित्रेश माहात्म्यं सर्वपातकनाशनम्
O mga pinakadakila sa mga dvija, naisalaysay ko na nang buo ang lahat ng inyong itinatanong—ang kadakilaan ni Viśvāmitreśa na pumupuksa sa bawat kasalanan.
Verse 44
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखंडे श्रीहाटकेवरक्षेत्रमाहात्म्ये विश्वामित्रकुण्डोत्पत्ति विश्वामित्रेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः
Sa ganito, sa banal na Skanda Mahāpurāṇa, sa saṃhitā na may walumpu’t isang libong śloka, sa ikaanim na aklat—Nāgara Khaṇḍa—sa Māhātmya ng sagradong pook na Śrīhāṭakevara, nagtatapos ang ika-44 na kabanata na pinamagatang “Ang Pinagmulan ng Lawa ni Viśvāmitra at ang Paglalarawan ng Kadakilaan ni Viśvāmitreśvara.”