Adhyaya 278

Verse 1

सूत उवाच । ये चान्ये भास्करा स्तत्र संति ब्राह्मणसत्तमाः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठिताः

Wika ni Sūta: O pinakamahuhusay na brāhmaṇa, naroon din ang iba pang anyo ni Bhāskara (Araw), na itinatag ni Yājñavalkya sa banal na kṣetra ng Hāṭakeśvara.

Verse 2

यस्तान्पूजयते भक्त्या हृदि कृत्वाऽभिवांछितान् । सप्तम्यां चैव सप्तम्यां लभते नात्र संशयः

Sinumang sumamba sa kanila nang may debosyon, taglay sa puso ang minimithing layon—sa araw ng Saptamī (ikapitong tithi) ay matatamo niya ang mismong hiling na iyon; walang pag-aalinlangan.

Verse 3

ऋषय उचुः । एक एव स्थितः सूर्यो दृश्यते च नभस्तले । तत्कथं द्वादशैते च तत्र क्षेत्रे प्रतिष्ठिताः । कस्मिन्काले तथा कृत्ये किमर्थं सूतनन्दन

Wika ng mga rishi: Iisa lamang ang Araw na nakikita sa kalangitan. Kung gayon, paano naitatatag doon sa banal na pook ang labindalawang anyo? Sa anong panahon, sa anong pangyayari, at sa anong layunin, O anak ni Sūta?

Verse 4

सूत उवाच । आसीत्पूर्वं कृतिर्नाम शुनःशेपसमुद्भवः

Sinabi ni Sūta: Noong unang panahon ay may isang nagngangalang Kṛti, na isinilang sa angkan ni Śunaḥśepa.

Verse 5

तस्य पुत्रः शुनः पुत्रो बभूव मुनिसत्तमः । चारायणः सुतस्तस्य वभूव मुनिसत्तमः

Mula sa kanya ay isinilang ang isang anak na lalaki, ang anak ni Śuna, na naging pinakadakilang muni; at ang anak naman niya na si Cārāyaṇa ay naging pangunahing tagakita rin.

Verse 6

कस्यचित्त्वथ कालस्य ब्रह्मा लोक पितामहः । सावित्रीशापनिर्दग्धो ह्यवतीर्णो धरातले

Pagkaraan, sa isang panahon, si Brahmā—ang lolo ng mga daigdig—na napaso ng sumpa ni Savitrī, ay bumaba sa lupa.

Verse 7

गायत्री च यदा विप्रास्तेनोढा यज्ञकर्मणि । प्राक्स्थितां च परित्यज्य सर्वदेवसमागमे । कालात्ययो भवेन्नैव सावित्र्यागमने स्थिरे

O mga brāhmaṇa, nang si Gāyatrī ay ipinasal para sa pagsasagawa ng yajña—na isinantabi si Savitrī na nauna nang umalis—sa kapulungan ng lahat ng mga deva, walang pagkaantala ng panahon ang pinahintulutan, kahit hinihintay pa ang pagdating ni Savitrī.

Verse 8

ततस्तस्य समादेशाद्गायत्री गोपकन्यका । शक्रेण च समानीता दिव्यलक्षणलक्षिता

Pagkaraan, ayon sa kanyang utos, si Gāyatrī—na nag-anyong dalagang pastol ng baka—ay dinala ni Śakra (Indra), na may mga tanda ng kabanalang makalangit.

Verse 9

गोपकन्यां च तां ज्ञात्वा गोश्च वक्त्रेण पद्मजः । प्रवेश्याकर्षयामास गुह्येन च ततः परम्

Nang makilala siyang yaong dalagang pastol, si Padmaja (Brahmā) ay pinapasok siya sa pamamagitan ng bibig ng isang baka, at pagkaraan ay inakit siya sa sarili sa isang lihim na paraan.

Verse 10

ब्राह्मणानां गवां चैव कुलमेकं द्विधा स्थितम् । एकत्र मन्त्रास्तिष्ठंति हविरेकत्र संस्थितम्

Ang angkan ng mga brāhmaṇa at ang angkan ng mga baka ay iisa, bagaman nakatindig sa dalawang anyo: sa isang dako nananahan ang mga mantra, at sa kabila naman nalalagak ang havis, ang handog na banal.

Verse 11

तेन तां ब्राह्मणीं कृत्वा पश्चात्तस्याः परिग्रहम् । गृह्योक्तविधिना चक्रे पुरःस्थोऽपि पितामहः

Kaya nga, ginawa niya siyang isang babaeng brāhmaṇa; at pagkaraan, ang Pitāmaha (Brahmā), bagaman nakaupo sa unahan, ay isinagawa ang pagtanggap sa kanya bilang asawa ayon sa paraang itinuturo sa mga ritong Gṛhya.

Verse 12

पत्नीशालोपविष्टायां ततस्तस्यां द्विजोत्तमाः । सावित्री समनुप्राप्ता देवपत्नीभिरावृता

O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, nang siya’y nakaupo sa silid ng asawa, dumating si Savitrī na napaliligiran ng mga asawa ng mga diyos.

Verse 13

ततस्तां सा समालोक्य रशनासमलंकृताम् । दौर्भाग्यदुःखमापन्ना शशाप च विधिं ततः

Pagkaraan, nang makita niya ang babaeng may palamuting pamigkis, si Sāvitrī—nalugmok sa dalamhati ng kamalasan—ay saka isinumpa si Vidhi (Brahmā).

Verse 14

सावित्र्युवाच । यस्मात्त्वया परित्यक्ता निर्दोषाहं पितामह । पितामहोऽसि मे नूनमद्यप्रभृति संगमे

Wika ni Sāvitrī: “Sapagkat itinakwil mo ako kahit wala akong sala, O Dakilang Ninuno; kaya mula ngayon, sa usapin ng pagsasama, ikaw sa akin ay ‘ninuno’ na lamang sa tunay na kahulugan.”

Verse 15

मनुष्याणां भवेत्कृत्यमन्यनारीपरिग्रहः । एतत्त्वया कृतं यस्मान्मा नुषस्त्वं भविष्यसि

“Sa mga tao, ang pag-angkin sa babae ng iba ay gawang nagdadala ng kapahamakan. Yamang ginawa mo ito, kaya ikaw ay magiging tao.”

Verse 16

कामार्तश्च विशेषेण मम वाक्यादसंशयम्

“At ikaw ay pahihirapan, lalo na, ng pagnanasa—walang alinlangan dito, ayon sa aking mismong salita.”

Verse 17

एवमुक्त्वा तु सावित्री त्यक्त्वा तं यज्ञमंडपम् । गिरेः शिखरमारूढा तपश्चक्रे महत्ततः

Pagkasabi nito, iniwan ni Sāvitrī ang bulwagang handog; umakyat siya sa tuktok ng bundok at doon nagsagawa ng dakilang pag-aayuno at pagninilay (tapas).

Verse 18

पितामहोऽपि तच्छापाच्चारायणनिवेशने । अवतीर्णो धरापृष्ठे कालेन महता ततः

Maging si Pitāmaha (Brahmā), dahil sa sumpang iyon, sa pamayanan ni Cārāyaṇa, ay bumaba sa ibabaw ng lupa matapos ang napakahabang panahon.

Verse 19

स यदा यौवनं भेजे मानुषं च पुरा स्थितः । तथातथा च तापेन कामोत्थेन प्रपीड्यते

Nang marating niya ang kabataang pantao, bagaman dati’y nasa ibang kalagayan, muli’t muli siyang pinahirapan ng naglalagablab na init na isinilang ng pagnanasa.

Verse 20

ततोऽसौ वीक्षते नारीं कन्यां वाथ तपस्विनीम् । अविकल्पमना भेजे रूपसौभाग्यगर्वितः

Pagkaraan, nasilayan niya ang isang babae—isang dalaga man o isang babaeng asceta—at sa isip na walang pagpipigil, siya’y nagpaubaya, palalo sa sariling ganda at kapalaran.

Verse 21

ततस्तं ब्यसनार्तं च दृष्ट्वा चारायणो मुनिः । स्वयं निःसारयामास प्रकोपेन निजाश्रमात्

Nang makita siyang pinahihirapan ng kapahamakan, ang pantas na si Cārāyaṇa, sa galit, ay siya mismong nagpalayas sa kanya mula sa sariling ashram.

Verse 22

स च पित्रा परित्यक्तो भ्रममाणस्ततस्ततः । चमत्कारपुरं प्राप्तः शाकल्यो यत्र तिष्ठति

Iniwan ng kanyang ama, siya’y nagpagala-gala sa iba’t ibang dako, hanggang marating niya ang Camatkārapura, na tinitirhan ni Śākalya.

Verse 23

नाम्ना ब्राह्मणशार्दूलो नागरो वेदपारगः । वृतः शिष्य सहस्रेण वेदविद्यां प्रचारयन्

Doon ay may isang Brahmanang Nāgara na nagngangalang Brāhmaṇaśārdūla, ganap na dalubhasa sa mga Veda; napalilibutan ng isang libong alagad, ipinapalaganap niya ang kaalamang Vediko.

Verse 24

अथ तं स प्रणम्योच्चैः शिष्यत्वं समुपागतः । वेदाध्ययनसंपन्नो बभूवाथ चिरादपि

Pagkaraan, siya’y yumukod at nagpatirapa nang may dakilang paggalang at pumasok sa pagiging alagad; sa paglipas ng panahon, siya man ay naging ganap sa pag-aaral ng Veda.

Verse 25

एतस्मिन्नेव काले नु आनर्ताधिपतिः स्वयम् । आगतस्तिष्ठते यत्र जलशायी हरिः स्वयम्

Sa mismong panahong iyon, dumating ang pinuno ng Ānarta at nanatili sa pook na kinaroroonan ni Hari—ang Panginoong Jalaśāyī na nakahimlay sa mga tubig.

Verse 26

चातुर्मास्यव्रतं तेन गृहीतं तत्पुरस्तदा । प्रार्थितस्तु ततो विप्राः शाकल्यस्तैन भूभुजा

Doon, sa harap ng Panginoon, tinanggap niya ang panatang Cāturmāsya. Pagkaraan, hiniling ng hari sa mga brahmana—lalo na kay Śākalya—na isagawa ang mga kinakailangang ritwal.

Verse 27

शांतिकं पौष्टिकं नित्यं त्वया कार्यं ममालये । यावत्तिष्ठाम्यहं चात्र प्रसादः क्रियतामिति

Wika ng hari: “Sa aking tahanan, araw-araw mong isagawa ang mga ritwal na śāntika (pagpapayapa) at pauṣṭika (pagpapasagana); habang ako’y nananatili rito, ipagkaloob mo ang biyayang ito.”

Verse 28

बाढमित्येव स प्रोक्त्वा दाक्षिण्येन द्विजोत्तमाः । एकैकं प्रेषयामास स्वशिष्यं तस्य मंदिरे

Sa pagsasabing, “Gayon nga,” ang pinakadakilang brāhmaṇa, sa kagandahang-loob, ay nagsugo ng sarili niyang mga alagad—isa-isa—sa tahanan ng hari upang gampanan ang mga tungkuling nararapat.

Verse 29

स शांतिकं विधायाथ दत्त्वाशीः पार्थिवस्य च । संप्राप्य दक्षिणां तस्मात्पुनरेति च तं द्विजम्

Matapos isagawa ang ritong śānti at igawad ang pagpapala sa hari, tinanggap niya mula rito ang dakṣiṇā, at saka muling nagbalik sa brāhmaṇa na kanyang guro.

Verse 30

शाकल्याय च तां दत्त्वा दक्षिणां निजमंदिरे । जगाम नित्यमेवं हि व्यवहारो व्यवस्थितः

At matapos ibigay ang dakṣiṇā na iyon kay Śākalya sa sarili niyang tahanan, siya’y umalis muli. Kaya araw-araw, ang ganitong kaayusan ng paglilingkod ay matatag na naitatag.

Verse 31

अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते शाकल्येन विसर्जितः । शांत्यर्थं याज्ञवल्क्यस्तु पार्थिवस्यनिवेशनम्

Sa ibang araw, si Yājñavalkya, na isinugo ni Śākalya alang-alang sa ritong śānti, ay nagtungo sa tahanan ng hari.

Verse 32

तस्य भूपस्य रूपाढया मंथरास्ति विलासिनी । रात्रौ च कामिता तेन कामाढयेन सुकामिनी

Ang haring iyon ay may isang babaeng mahilig sa aliw na nagngangalang Mantharā, saganang-sagana sa kagandahan; at sa gabi, siya’y ninanasa ng hari na nag-uumapaw sa pagnanasa, at ang babae nama’y sabik din sa pag-ibig.

Verse 33

भावैर्वात्स्यायनप्रोक्तैः समालिंगनपूर्वकैः । स तया विविधैः कृत्तो मयूरपदकादिभिः । शरीरे चाधरे चैव तथा मणिप्रवालकैः

Gamit ang mga sining ng pag-ibig na inilarawan ni Vātsyāyana, na nagsisimula sa pagyakap, nag-iwan siya ng sari-saring bakas sa kanya—gaya ng anyong yapak ng pabo-real at iba pa—sa kanyang katawan at maging sa kanyang mga labi, pati mga tatak na mula sa hiyas at koral.

Verse 34

संप्राप्तोऽध्ययनार्थाय यावच्छाकल्यसन्निधौ । तावत्संप्रेषितस्तेन शांत्यर्थं भूपमंदिरे

Nang siya’y dumating sa harap ni Śākalya upang mag-aral, sa mismong sandaling iyon ay inutusan siya nito na pumunta sa palasyo ng hari upang magsagawa ng ritong śānti para sa kapayapaan.

Verse 35

सोऽपि संप्रेषितस्तेन गत्वा तं पार्थिवालयम् । शांतिकं च ततश्चक्रे यथोक्तविधिना द्विजाः

Dahil inutusan niya, ang brāhmaṇa ay nagtungo sa tirahan ng hari; at doon, O mga dalawang-ulit na isinilang, isinagawa niya ang ritong śānti nang ganap ayon sa itinakdang pamamaraan.

Verse 36

शांतिकस्यावसाने तु प्रगृह्य कलशोदकम् । पंचांगैः कल्पितं रुद्रैः स्वयमेवाभिमंत्रितैः

Pagwawakas ng ritong śānti, kinuha niya ang tubig mula sa banal na banga (kalaśa)—na inihanda sa limang sangkap at pinabanal sa mga mantra ni Rudra, na siya mismo ang tumawag at nagbigay-lakas.

Verse 37

साक्षतं सुमनोयुक्तं समादाय गतस्ततः । संतिष्ठते नृपो यत्र आनर्तो त्रतसंयुतः

Pagkaraan, dala ang akṣata (mga butil ng bigas na buo) at mga bulaklak, nagtungo siya sa kinaroroonan ng hari ng Ānarta na nakatayo roon, kasama ang kanyang mga tagasunod.

Verse 38

द्यामालेखीति मंत्रं स प्रोच्चार्य विधिपूर्वकम् । छंदर्षिसहितं चैव यावत्क्षिपति मस्तके । तावन्निरीक्षितस्तेन नखलेखाविकर्तितः

Sa wastong paraan, binigkas niya ang mantrang nagsisimula sa “dyāmālekhī…”, kasama ang chandas at ṛṣi, at inihagis iyon sa ulo ng hari. Sa sandaling iyon, siya’y napansin—ang labi’y napinsala na wari’y hiniwa ng gasgas ng kuko.

Verse 39

खंडितेनाधरेणैव ततोऽभूद्दुर्मना नृपः

Pagkaraan, labis na nanlumo ang hari, sapagkat ang kanyang labi ay tunay na napunit at napangit.

Verse 40

विटप्रायं तु तं दृष्ट्वा मलिनांबरधारिणम् । तं प्रोवाच विहस्योच्चै देहि विप्राऽक्षताञ्जलम्

Nang makita siyang abang-aba at nakasuot ng maruruming kasuotan, may isang tumawag nang malakas habang tumatawa: “O brāhmaṇa, bigyan mo ako ng isang dakot na akṣata (buong bigas)!”

Verse 41

मंदुरायां स्थितं यच्च काष्ठमेतत्प्रदृश्यते । याज्ञवल्क्यस्ततो दृष्ट्वा सकोपस्तमुपाद्रवत्

“At ang piraso ng kahoy na nakikitang nakahandusay sa kuwadra…”—nang makita iyon ni Yājñavalkya, siya’y nag-alab sa galit at sumugod sa kanya.

Verse 42

क्षिप्त्वा तत्र जलं विप्राः साक्षतं गृहमागमत् । अगृह्य दक्षिणां तस्य पार्थिवस्य यथास्थिताम्

Matapos iwisik doon ang tubig, umuwi ang mga brāhmaṇa na dala ang kanilang akṣata—hindi tinanggap ang dakṣiṇā (handog na kabayaran) ng hari na inihanda na.

Verse 43

एतस्मिन्नंतरे तस्य धवकाष्ठस्य सर्वतः । निष्क्रांता विविधाः शाखाः पल्लवैः समलंकृताः

Samantala, mula sa piraso ng kahoy na dhava, sumibol sa lahat ng panig ang sari-saring sanga, marikit na pinalamutian ng mga usbong at sariwang dahon.

Verse 44

तद्दृष्ट्वा विस्मितः सोऽथ आनर्ताधिपतिर्नृपः । पश्चात्तापं परं चक्रे धिङ्मयैवमनुष्ठितम्

Nang makita iyon, ang hari—panginoon ng Ānarta—ay namangha; at pagkaraan ay nalugmok sa matinding pagsisisi, na nagsasabing: “Kahihiyan sa akin sa ginawa kong ganito!”

Verse 45

स नूनं विबुधः कोऽपि विप्ररूपेण संगतः । येनेदृशः प्रभावोऽयं तस्य मंत्रस्य संस्थितः

Tunay ngang may isang nilalang na makalangit na dumating dito sa anyo ng isang brāhmaṇa; sa pamamagitan niya, ang mantrang ito ay naitatag na may pambihirang kapangyarihan.

Verse 46

यद्यहं प्रतिगृह्णामि तस्य मन्त्रोदितं जलम् । जरामरणहीनस्तु तद्भवाभि न संशयः

Kung tatanggapin ko ang tubig na binasbasan ng kanyang mantra, magiging malaya ako sa katandaan at kamatayan; wala akong alinlangan dito.

Verse 47

एवं चिंतयतस्तस्य तद्दिनं विस्मितस्य च । पार्थिवस्य द्विजश्रेष्ठा जातं वर्षशतोपमम्

Habang siya’y nag-iisip nang gayon, na namamangha, O pinakadakilang brāhmaṇa, ang isang araw ng hari ay wari’y katumbas ng sandaang taon.

Verse 48

दिवसे तु समाक्रांते कथंचित्तस्य भूपतेः । विभावरी क्षयं याति कथंचिन्नैव शारदी

Nang dumating sa wakas ang araw para sa haring iyon, ang gabi ay nagwakas sa di-maipaliwanag na paraan—ngunit hindi ito lumipas gaya ng karaniwang gabi ng taglagas.

Verse 49

ततः प्रभातसमये समुत्थाय महीपतिः । आह्वयामास शाकल्यं पुरुषैराप्तकारिभिः

Pagkatapos, sa pagsikat ng bukang-liwayway, bumangon ang hari at ipinatawag si Śākalya sa pamamagitan ng kanyang mga pinagkakatiwalaang tagapaglingkod.

Verse 50

ततः प्रोवाच विनयात्सादरं प्रांजलिः स्थितः । कल्ये शिष्यः समायातो यस्त्वदीयो ममांतिकम्

Pagkatapos, nakatayo na magkadikit ang mga palad at may paggalang na nagsalita siya: “Ngayong umaga, dumating sa aking tabi ang iyong alagad—yaong sa iyo.”

Verse 51

शांत्यर्थं प्रेषणीयस्तु सोऽद्यापि च द्विजोत्तम । तस्योपरि परा भक्तिर्मम जाताऽद्य केवलम्

“Dapat pa rin siyang suguin para sa ritwal ng pagpapayapa (śānti), O pinakamainam sa mga brāhmaṇa. Tunay, ngayong araw, ang aking pinakamataas na debosyon ay sa kanya lamang sumibol.”

Verse 53

गच्छ वत्स त्वमद्यैव पार्थिवस्य निवेशनम् । शांत्यर्थं तेन भूयोऽपि त्वमेवाशुनिमंत्रितः

“Humayo ka, anak, ngayong araw din sa tahanan ng hari. Para sa pagpapayapa (śānti), muli ka niyang ipinatawag—magmadali.”

Verse 54

याज्ञवल्क्य उवाच । नाहं यास्यामि तद्धर्म्ये शांत्यर्थं द्विजपुंगव । अनादरेण दृष्टोऽहं नाशीर्मे च समाहृता

Wika ni Yājñavalkya: “O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, hindi ako paroroon para sa ritong pampayapa. Tiningnan nila ako nang walang paggalang, at walang parangal na inialay sa akin.”

Verse 55

काष्ठोपरि मया दत्ता तस्य वाक्यादसंशयम् । तस्मात्प्रेषय चान्यं त्वं गुरो शिष्यं विचक्षणम् । आनर्तं रंजयेद्यस्तु विवेकेन समन्वितम्

“Walang alinlangan, dahil sa kanyang mga salita ay iniluklok lamang ako sa isang piraso ng kahoy. Kaya ipadala mo ang ibang alagad ng guro—isang maingat at marunong kumilatis (viveka)—na makapagpapasaya at makagagabay nang wasto sa haring iyon.”

Verse 56

शाकल्य उवाच । राजाऽदेशः सदा कार्यः पुरुषैर्देशवासिभिः । योगक्षेमविधानाय तथा लाभाय केवलम्

Sinabi ni Śākalya: “Ang utos ng hari ay dapat laging isagawa ng mga taong naninirahan sa kanyang kaharian, sapagkat ito’y para sa yogakṣema—kapakanan at pag-iingat—at tunay din para sa kasaganaan.”

Verse 57

प्रतिकूलो भवेद्यस्तु पाथिवानां स मन्दधीः । न तस्य जायते सौख्यं कथंचिद्द्विजसत्तम

“Ngunit ang sinumang sumasalungat sa mga hari ay mapurol ang isip; at para sa kanya, O pinakamainam sa mga dvija, ang ligaya ay hindi sumisibol sa anumang paraan.”

Verse 58

ये जात्यादि महोत्सेकान्न नरेंद्रानुपासते । तेषामामरणं भिक्षा प्रायश्चित्तं विनिर्मितम्

“Yaong mga dahil sa pagmamataas sa angkan at iba pa ay hindi gumagalang at hindi naglilingkod sa mga hari—para sa kanila, ang pamamalimos hanggang kamatayan ay itinakda bilang prāyaścitta, ang pagtubos-sala.”

Verse 59

एवं तयोर्विवदतोस्तदा वै गुरुशिष्ययोः । भूयोऽपि तत्र संप्राप्ताः पुरुषाः पार्थिवेरिताः

Habang nagtatalo pa ang guro at ang alagad, dumating muli roon ang mga taong isinugo ng hari.

Verse 60

प्रोचुश्च त्वरया युक्ताः शाकल्यं प्रांजलिस्थिताः । शिष्यं तं प्रेषय क्षिप्रं राजा मार्गं प्रतीक्षते

Nagmamadali sila at nakatindig na magkapatong ang mga palad, at sinabi kay Śākalya: “Ipadala agad ang alagad na iyon; naghihintay ang hari sa daan.”

Verse 61

असकृत्प्रोच्यमानोऽपि यदा गच्छति नैव सः । तदा संप्रेषयामास उद्दालकमथारुणिम्

Kahit paulit-ulit siyang hinimok, hindi pa rin siya umalis; kaya noon ay isinugo ni Śākalya si Uddālaka, anak ni Aruṇi.

Verse 62

शिष्यं विनयसंपन्नं कृतांजलिपुटं स्थितम् । गच्छ वत्स समादेशात्सांप्रतं नृपमंदिरम्

Sa alagad na may kababaang-loob at nakatindig na magkapatong ang mga palad, sinabi niya: “Humayo ka, anak, sa aking utos, ngayon din sa palasyo ng hari.”

Verse 63

शांतिकर्म विधायाथ स्वाध्यायं च ततः कुरु

Matapos isagawa ang ritwal ng pagpapayapa (śānti-karman), saka isagawa ang svādhyāya—ang pagbigkas at pag-aaral ng Veda.

Verse 64

स तथेति प्रतिज्ञाय गत्वा तं पार्थिवालयम् । चकार शांतिकं कर्म विधिदृष्टेन कर्मणा

Sumang-ayon siya, “Gayon nga,” at nagtungo sa palasyo ng hari. Doon ay isinagawa niya ang ritong pampayapa (śāntika) ayon sa paraang itinakda ng batas-ritwal.

Verse 65

ततः कलशतोयं स साक्षतं सुमनोन्वितम् । गृहीत्वोपाद्रवत्तत्र यत्र राजा व्यवस्थितः

Pagkaraan, kumuha siya ng tubig mula sa kalaśa (banga ng ritwal), kasama ang akṣata (buong bigas) at pinalamutian ng mga bulaklak, at nagmadaling pumunta sa kinaroroonan ng hari.

Verse 66

राजोवाच । स्वकीयमन्त्रलिंगेन अभिषेकं तु यच्छ भोः । काष्ठस्यास्य यदग्रे ते प्रोत्थितं तिष्ठते द्विज

Wika ng hari: “O kagalang-galang, ipagkaloob mo ang abhiṣeka (pagpapabanal na pagbuhos) sa pamamagitan ng sarili mong mantra at liṅga. O brāhmaṇa, gawin mo ito para sa pirasong kahoy na ito, na sa unahan nito ay sumibol at nananatiling nakatindig ang pagpapakita.”

Verse 67

ततस्तेन शुभं मंत्रं प्रोच्याभीष्टं जलं स्वयम् । अभिषिच्य च तत्काष्ठं ततश्च स्वगृहं ययौ

Pagkatapos, binigkas niya ang mapalad na mantra at siya mismo ang kumuha ng ninanais na tubig; matapos isagawa ang abhiṣeka sa kahoy na iyon, siya’y umuwi sa sariling tahanan.

Verse 68

तावद्रूपं च तत्काष्ठं दृष्ट्वाऽनर्तो महीपतिः । विषादसहितश्चैव पश्चात्तापसमन्वितः

Nang makita ng hari ang anyong iyon sa piraso ng kahoy, siya’y nabagabag—punô ng dalamhati at nabibigatan ng pagsisisi.

Verse 69

भूयस्तु प्रेषयामास याज्ञवल्क्यकृते तदा । अन्यं दूतं विदग्धं च शाकल्यस्य द्विजाश्रयम्

Muli, nagsugo siya ng isa pang mensahero—matalino at bihasa—dahil kay Yājñavalkya, patungo kay Śākalya, ang kanlungan ng mga brāhmaṇa.

Verse 70

वेदना कायसंस्था मे वर्तते द्विजसत्तम । शांत्यर्थं प्रेषया क्षिप्रं तं शिष्यं पूर्वसंचितम्

“O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, may kirot na sumasapit sa aking katawan. Para sa pagpapayapa, ipadala agad ang alagad na inihanda na noon pa.”

Verse 71

अपमानं कृतं तस्य मया कल्ये द्विजोत्तम । तेन मे सहसा व्याधिराशीर्वादमनिच्छतः

“O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, ininsulto ko siya kahapon. Dahil doon, biglang dumating sa akin ang karamdaman—bagaman hindi niya ninanais na magbigay ng pagpapala.”

Verse 72

तस्मात्प्रेषय मे शीघ्रं येन मे स्वस्थता भवेम् । असकृत्प्रोच्यमानोऽपि यदा नैव स गच्छति

“Kaya nga, ipadala siya sa akin nang madali upang ako’y muling gumaling. Kahit paulit-ulit na pakiusapan, kung hindi pa rin siya pumunta…”

Verse 73

याज्ञवल्क्यस्ततः शिष्यमन्यं प्रोवाच सादरम् । ततस्तं मधुकं पैग्यं प्रेषयामास तद्गृहे

Pagkaraan, magalang na kinausap ni Yājñavalkya ang isa pang alagad; at saka niya ipinadala si Madhuka Paigya sa bahay na iyon.

Verse 74

तेनापि विहितं तच्च यथोद्दालकनिर्मितम् । आशीर्वादो नृपोद्देशाद्दत्तः काष्ठस्य तस्य च

Ginawa rin niya iyon sa kaparehong paraan gaya ng ginawa ni Uddālaka. At sa pakiusap ng hari, ipinagkaloob ang isang pagpapala—maging sa piraso ng kahoy na iyon.

Verse 76

असकृत्प्रोच्यमानोऽपि याज्ञवल्क्यो व्रजेन्न हि । यदा तदा बहुगुणमन्यं शिष्यं प्रदिष्टवान्

Kahit paulit-ulit siyang hinihiling, hindi nagtungo roon si Yājñavalkya. Sa sandaling iyon, sa halip ay nagtalaga siya ng ibang alagad—na hitik sa maraming kabutihan.

Verse 77

प्रचूडं भागवित्तिं च सोऽपि गत्वा यथा पुरा । चकार शांतिकं कर्म यथा ताभ्यां पुरा कृतम्

Siya man ay nagtungo kina Pracūḍa at Bhāgavitti gaya ng dati, at isinagawa ang ritwal ng pagpapayapa (śānti-karman) nang gaya rin ng ginawa ng dalawang iyon noon.

Verse 78

ततः शांत्युदकं तस्मिन्प्राक्षिपच्चैव दारुणि । मंत्रवच्च तथाप्येव तद्रूपं च व्यवस्थितम्

Pagkaraan, ibinuhos niya ang banal na tubig ng kapayapaan (śānty-udaka) sa nakapanghihilakbot na bagay na iyon; at kahit may mga mantra, nanatiling gayon pa rin ang anyo nito.

Verse 79

तद्रूपमपि तत्काष्ठं दृष्ट्वा भूयोऽपि पार्थिवः । अन्यं संप्रेषयामास याज्ञवल्क्यकृते नरम्

Nang makita ng hari na ang piraso ng kahoy ay nananatili pa rin sa dating anyo, muli siyang nagsugo ng ibang tao—sa pagkakataong ito upang sunduin si Yājñavalkya.

Verse 80

प्रणम्य स द्विजश्रेष्ठः शाकल्यं च द्विजोत्तमम् । शांत्यर्थं मम हर्म्ये त्वं कल्ये शिष्यं समादिश । येन मे जायते शांतिः शरीरस्य द्विजोत्तम

Pagkaraang yumuk at magpatirapa, nagsalita ang pinakadakilang Brahmana kay Śākalya, ang pinakamainam sa mga dwija: “Para sa pagpapayapa, ipag-utos mo na bukas ng umaga ay may isang alagad na dumating sa aking palasyo—sa pamamagitan niya ay sumilang ang kapayapaan at ginhawa sa aking katawan, O dakilang Brahmana.”

Verse 81

ततः प्रोवाच शाकल्यो याज्ञवल्क्यं द्विजोत्तमाः । भूयोऽपि शृण्वतस्तस्य आनर्तस्य महीपतेः

Pagkatapos, si Śākalya, ang dakilang Brahmana, ay nagsalita kay Yājñavalkya, habang ang hari ng Ānarta ay muling nakikinig.

Verse 82

याज्ञवल्क्य द्रुतं गच्छ ममादेशान्नृपालयम् । राज्ञोस्य रोगनाशाय शांतिकं कुरु पुत्रक

“Yājñavalkya, magmadali kang pumunta—sa aking utos—sa palasyo ng hari. Upang mapawi ang karamdaman ng haring ito, isagawa mo ang ritong pampayapa (Śānti), anak ko.”

Verse 83

याज्ञवल्क्य उवाच । नाहं तत्र गमिष्यामि गुरो मैवं ब्रवीहि माम् । अपमानः कृतोऽनेन गुरो मम महीभुजा

Sinabi ni Yājñavalkya: “Hindi ako pupunta roon, Guru; huwag mo akong sabihan nang ganyan. Ininsulto ako ng haring iyon, O guro ko.”

Verse 84

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स कोपं परमं गतः । अब्रवीद्भर्त्समानस्तु याज्ञवल्क्यं ततः परम्

Nang marinig ang mga salitang iyon, siya ay nag-alab sa matinding galit; at sa pagsaway kay Yājñavalkya, nagsalita pa siyang muli.

Verse 85

एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा चानृणी भवेत्

Kahit isang pantig lamang ang ituro ng guru sa alagad, wala sa daigdig na anumang yaman na maihahandog upang mapawi ang utang na iyon.

Verse 86

यस्मात्त्वं शिष्यतां गत्वा मम वाक्यं करोषि न । तस्मात्त्वां योजयिष्यामि ब्रह्म शापेन सांप्रतम्

Sapagkat bagaman tinanggap mo ang kalagayan ng alagad, hindi mo tinutupad ang aking salita; kaya ngayon ay igagapos kita sa sumpa ng isang Brahmana.

Verse 87

याज्ञवल्क्य उवाच । अन्यायेन हि चेच्छापं गुरो मम प्रदास्यसि । अहमप्येव दास्यामि प्रतिशापं तवाधुना

Wika ni Yājñavalkya: “Kung, O guro, isusumpa mo ako nang di-makatarungan, ako man sa sandaling ito ay magpapahayag ng panumbat na sumpa laban sa iyo.”

Verse 88

गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः । उत्पथे वर्तमानस्य परित्यागो विधीयते

Kahit ang isang guru—kung mapagmataas, di nalalaman ang dapat at di dapat gawin, at lumalakad sa maling landas—ay maaaring talikuran nang wasto; ang gayong pagtalikod ay itinakda.

Verse 89

तस्मात्त्वं हि मया त्यक्तः सांप्रतं हि न मे गुरुः । अविशषेण शिष्यार्थं यदादेशं प्रयच्छसि

Kaya nga, tinalikuran na kita ngayon; sa kasalukuyan ay hindi ka na aking guru. Gayunman, nang walang pagtatangi, ipagkaloob mo ang anumang aral na ibinibigay mo para sa ikabubuti ng isang alagad.

Verse 90

यावंतस्ते स्थिताः शिष्यास्तावद्भिर्दिवसैरहम् । तवादेशं करिष्यामि नोचेद्यास्यामि दूरतः

“Kung gaano karaming araw na nananatili sa iyo ang iyong mga alagad, gayon din karaming araw kong susundin ang iyong utos; kung hindi, lalayo ako at aalis.”

Verse 91

शाकल्य उवाच । यदि गच्छसि चान्यत्र तत्त्वं विद्यां परित्यज । यां मया पाठितः पाप व्रज पश्चात्कुशिष्य भोः

Sinabi ni Śākalya: “Kung pupunta ka sa iba, talikdan mo ang banal na kaalaman at ang tunay na diwa na itinuro ko. Lumayas ka—o makasalanan, o hamak na alagad—magbalik sa likuran at lumayo!”

Verse 92

मयाभिमंत्रितं तोयं क्षुरिकामुण्डसंभवम् । पिब तस्याः प्रभावेण शीघ्रमेव त्यजिष्यसि । जठरान्मामकीं विद्यां त्वयाधीता पुरा तु या

“Inumin mo ang tubig na ito na aking binasbasan sa mga mantra, na nagmumula sa ‘Kṣurikāmuṇḍa’—isang mabagsik na diwa na tila talim. Sa kapangyarihan nito, madali mong ilalabas mula sa iyong tiyan ang kaalamang akin, yaong dati mong natutuhan sa akin.”

Verse 93

एवमुक्त्वा स चामंत्र्य मंत्रैराथर्वणैर्जलम् । पानाय प्रददौ तस्मै वांत्यर्थं सद्विजोत्तमः

Pagkasabi nito, ang pinakadakilang dvija ay binasbasan ang tubig sa mga mantrang Atharvan at ibinigay iyon sa kanya upang inumin, upang siya’y mapasuka.

Verse 94

याज्ञवल्क्योऽपि तत्पीत्वा जलं तेनाभिमंत्रितम् । वांतिं कृत्वा सहान्नेन तद्विद्यां तां परित्यजत्

Si Yājñavalkya man ay uminom din ng tubig na binasbasan; at matapos magsuka—kasama ang kanyang pagkain—tinalikdan niya ang kaalamang iyon.

Verse 95

ततो मूढत्वमापन्नो विश्वामित्रह्रदं शुभम् । गत्वा स्नातो विधानेन शुचि र्भूत्वा समाहितः

Pagkaraan, nang siya’y nalugmok sa pagkalito, nagtungo siya sa mapalad na lawa ni Viśvāmitra. Doon ay naligo ayon sa wastong tuntunin, at naging dalisay at payapa ang isip, nakatuon sa pagninilay.

Verse 96

चकार मूर्तीस्ता भक्त्या रवेर्द्वादशसंख्यया । प्रतिष्ठाप्य ततः सर्वाः पूजयामास भक्तितः

Sa debosyon, nilikha niya ang labindalawang anyo ng mga larawan ni Ravi (ang Araw). Matapos maitatag ang lahat, sinamba niya ang mga ito nang taos-pusong bhakti.

Verse 97

धाता मित्रोऽर्यमा शक्रो वरुणः सांब एव च । भगो विवस्वान्पूषा च सविता दशमस्तथा । एकादशस्तथा त्वष्टा विष्णुर्द्वादश उच्यते

Si Dhātā, Mitra, Aryaman, Śakra, Varuṇa, at Sāṃba; si Bhaga, Vivasvān, Pūṣan, at Savitṛ bilang ikasampu; saka ang ikalabing-isa, si Tvaṣṭṛ; at si Viṣṇu ang ipinahahayag na ikalabindalawa—ito ang labindalawang anyo ng Araw na binabanggit dito.

Verse 98

एवं द्वादशधा सूर्यः स्थापितोऽत्र विपश्चिता । आराधितस्ततो नित्यं गन्धपुष्पानुलेपनैः

Sa gayon, itinatag ng marunong ang Araw dito sa labindalawang anyo. Mula noon, araw-araw niyang sinasamba Siya sa pamamagitan ng pabango, mga bulaklak, at mga pamahid na banal.

Verse 99

ततः कालेन महता गत्वा प्रत्यक्षतां रविः । प्रोवाच सुन्दरं प्रीत्या वाक्यमेतन्मुनिं प्रति

Pagkaraan ng mahabang panahon, nagpakita nang hayagan si Ravi (ang Araw). Sa kagalakan, sinabi Niya sa muni ang magiliw at marikit na pananalitang ito.

Verse 100

याज्ञवल्क्य प्रतुष्टोऽहं तव ब्राह्मणसत्तम । इष्टं ददामि ते ब्रूहि यद्यत्संप्रति वांछितम्

O Yājñavalkya, pinakadakila sa mga brāhmaṇa, ako’y nalugod sa iyo. Ipagkakaloob ko ang ninanais mong biyaya—sabihin mo kung ano ang nais mo ngayon.

Verse 101

याज्ञवल्क्य उवाच । वरं ददासि चेन्मह्यं वेदपाठे नियोजय । मां विभो येन शिष्यत्वं तव गच्छामि सांप्रतम्

Sinabi ni Yājñavalkya: “Kung ipagkakaloob Mo sa akin ang isang biyaya, O Panginoon, italaga Mo ako sa pagbigkas at pag-aaral ng mga Veda, upang ngayon ay makamtan ko ang pagiging alagad sa ilalim Mo.”

Verse 102

आदित्य उवाच । मया पर्यटनं कार्यं सदैव द्विजसत्तम । मेरोः प्रदक्षिणार्थाय लोकालोककृते द्विज

Sinabi ni Āditya: “O pinakadakila sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, kailangan kong laging maglakbay sa aking pag-ikot—umiinog sa Meru para sa kapakanan ng mga daigdig at ng kanilang mga hangganan, upang maayos ang liwanag at dilim, O brāhmaṇa.”

Verse 103

तत्कथं योजयामि त्वां वेदपाठेन स द्विज

“Kung gayon, paano kita maiaatas sa pagbigkas ng Veda, O dalawang-ulit-na-ipinanganak?”

Verse 104

तस्मात्त्वं लघुतां गत्वा मम मुख्यहयस्य च । श्रवणे तिष्ठ मद्वाक्यात्तेजसा चैव येन मे

“Kaya maging banayad at masinsin, at pumasok sa tainga ng aking pangunahing kabayo; manatili roon, na inaalalayan ng aking utos at ng aking ningning na tejas.”

Verse 105

न दह्यसि महाभाग तत्र स्थोऽध्ययनं कुरु । स तथेति प्रतिज्ञाय प्रविश्यादित्यवाजिनः

“Mapalad na tao, hindi ka masusunog; manatili ka roon at ipagpatuloy ang pag-aaral.” Sumang-ayon siya, nanumpang “Gayon nga,” at pumasok sa kabayo ni Āditya.

Verse 106

कर्णेऽपठत्ततो वेदांश्चतुरोऽपि च तन्मुखात् । अंगोपांगसमोपेतान्परिशिष्टसमन्वितान्

Pagkaraan, sa pamamagitan ng tainga ay natutuhan niya ang apat na Veda mula sa bibig na iyon—kasama ang mga aṅga at upāṅga, at ang mga pariśiṣṭa na kalakip.

Verse 107

ततः समाप्ते स प्राह प्रार्थयस्व विभो हि माम् । प्रदास्यामि न सन्देहस्तवाद्य गुरुदक्षिणाम्

Nang matapos ang pag-aaral, sinabi niya: “O kagalang-galang, humiling ka sa akin. Walang pag-aalinlangan, ngayong araw ay ibibigay ko ang iyong guru-dakṣiṇā, ang handog sa guro.”

Verse 108

आदित्य उवाच । यानि सूक्तानि ऋग्वेदे मदीयानि द्विजोत्तम । सावनानि यजुर्वेदे सामानि च तृतीयके

Wika ni Āditya: “O pinakamainam sa mga dwija, ang mga sūkta sa Ṛgveda na akin, ang mga pormulang Sāvana sa Yajurveda, at ang mga awit na Sāman sa ikatlong Veda (Sāmaveda)—”

Verse 110

ये द्विजास्तानि सर्वाणि कीर्तयिष्यंति मे पुरः । ते सर्वे पाप निर्मुक्ताः प्रयास्यंति दिवालयम्

Ang mga dwija na bibigkas ng lahat ng iyon sa harap ko—siláng lahat, napalaya sa kasalanan, ay makararating sa tahanang makalangit.

Verse 111

व्याख्यास्यंति पुनर्ये च मम भक्तिपरायणाः । ते यास्यंति द्विजा मुक्तिं सत्यमेतन्मयोदितम्

At yaong mga dwija (dalawang ulit na isinilang) na tapat sa debosyon sa Akin at muling magpapaliwanag ng mga aral na ito—makakamtan nila ang moksha. Ito ang tunay na salitang Aking ipinahayag.

Verse 112

सूत उवाच । एवं वेदान्पठित्वा स प्रदत्त्वा गुरुदक्षिणाम् । सूर्यायाभ्यागतो भूयश्चमत्कारपुरं प्रति

Sinabi ni Sūta: “Sa gayon, matapos pag-aralan ang mga Veda at maihandog ang guru-dakṣiṇā (handog sa guro), muli siyang dumating kay Sūrya, at saka nagtungo sa Camatkārapura.”

Verse 113

ततः शाकल्यमभ्येत्य गुरुस्त्वं प्राङ् मम स्थितः । प्रार्थयस्व महाभाग दास्यामि गुरुदक्षिणाम्

Pagkaraan, lumapit siya kay Śākalya at nagsabi: “Ikaw ang aking guro, nakatayo sa aking harapan. O mapalad na dakila, magsabi ka ng hihingin—ibibigay ko ang guru-dakṣiṇā.”

Verse 114

ज्येष्ठो भ्राता पिता चैव माता चैव गुरुस्तथा । वैरुद्ध्येनापि वर्तंते यद्येते द्विजसतम । तथापि पूजनीयाश्च पुरुषेण न संशयः

Ang nakatatandang kapatid, ama, ina, at gayundin ang guro—O pinakamainam sa mga dwija—kahit sila’y kumilos na tila sumasalungat, nararapat pa ring igalang at parangalan ng tao; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 115

सांगोपांगा मयाधीता वेदाश्चत्वार एव च । अधीताश्चैव सर्वेषां तेषामर्थोऽवधारितः

Napag-aralan ko ang apat na Veda kasama ang mga angga at upāṅga at iba pang kaugnay na disiplina; at matapos pag-aralan ang lahat, naunawaan ko ang kanilang mga kahulugan.

Verse 116

तत्त्वं वद महाभाग कां ते यच्छामि दक्षिणाम्

Sabihin mo ang katotohanan, O marangal na ginoo; anong dakṣiṇā (handog na banal) ang ibibigay ko sa iyo?

Verse 117

शाकल्य उवाच । यानि वेदरहस्यानि सूर्येण कथितानि ते

Wika ni Śākalya: “Yaong mga lihim na aral ng Veda na sinabi sa iyo ni Sūrya—”

Verse 118

यैः स्यात्पापप्रणाशश्च व्याख्यातैः पठितैस्तथा । तानि मे कीर्तय क्षिप्रमेषा मे गुरुदक्षिणा

“Isalaysay mo agad sa akin yaong mga aral na, kapag pinag-aralan at ipinaliwanag, ay pumupuksa sa kasalanan. Ito ang aking guru-dakṣiṇā (handog sa guro).”

Verse 119

याज्ञवल्क्य उवाच । तदागच्छ मया सार्धं यत्र सूर्याः प्रतिष्ठिताः । मया द्वादश तेषां च कीर्तयिष्यामि चात्रतः

Sinabi ni Yājñavalkya: “Kung gayon, sumama ka sa akin sa pook na pinagtatataguan ng mga anyo ni Sūrya. Doon, ngayon din, ilalarawan ko ang labindalawa.”

Verse 120

तच्छ्रुत्वा शिष्यसंयुक्तः शाकल्यस्तैश्च सद्द्विजैः । शिष्यैस्तिष्ठन्ति ये तत्र स्थापितास्तेन भास्कराः

Pagkarinig nito, si Śākalya—kasama ang kaniyang mga alagad at ang mga marapat na brāhmaṇa—ay nagtungo roon, sa kinaroroonan ng mga Bhāskara (mga anyo ni Sūrya) na itinindig niya, habang naroon ang mga alagad.

Verse 121

ततस्तु कीर्तयामास व्याख्यानं तत्पुरः स्थितः । वेदान्तानां च सर्वेषां यथोक्तं रविणा पुरा

Pagkaraan, tumindig siya sa harap nila at inilahad ang paliwanag ng lahat ng Vedānta, gaya ng itinuro noon ng Araw (Ravi) sa sinaunang panahon.

Verse 122

अवसाने च तेषां तु चतुश्चरणसंभवैः । ब्राह्मणैर्याज्ञवल्क्यस्तु वेदान्तज्ञैः प्रतोषितः

At sa pagtatapos ng aral na iyon, si Yājñavalkya ay labis na nalugod sa mga brāhmaṇa—mga dalubhasa sa Vedānta—na “isinilang sa apat na paa,” ibig sabihi’y nakaugat sa apat na sangay ng tradisyong Veda.

Verse 123

प्रोक्तस्तव प्रसादेन वेदांतज्ञा वयं स्थिताः । श्रुताध्ययनसंपन्ना याचस्व गुरुदक्षिणाम्

Sila’y nagsabi: “Sa iyong biyaya, kami’y naturuan at ngayo’y matatag na bilang mga nakakabatid ng Vedānta, ganap sa pakikinig at pag-aaral. Kaya hilingin mo na ang guru-dakṣiṇā, ang handog para sa guro.”

Verse 124

याज्ञवल्क्य उवाच । एतेषां भास्कराणां च मदीयानां पुरो द्विजाः । कीर्तयिष्यंति ये विप्रास्तेषां युष्मत्प्रसादतः । भूया स्वर्गगतिर्विप्रा एषा मे गुरु दक्षिणा

Wika ni Yājñavalkya: “O mga dalawang-ulit na isinilang, sa inyong pagpapala, nawa’y ang mga brāhmaṇa na sa inyong harapan ay magpapahayag ng kadakilaan ng mga Bhāskara na aking itinatag, ay magtamo ng lalong dakilang paglalakbay tungo sa langit. Ito ang guru-dakṣiṇā na aking hinihiling.”

Verse 125

ये पुनर्भक्तिसंयुक्ताः करिष्यंति विचारणम् । तेषां तुर्यपदं यच्च जरामरणवर्जितम्

Ngunit yaong may bhakti at nagsasagawa ng mapagnilay na pagsisiyasat, para sa kanila’y naroon ang ikaapat na kalagayan, turya, na walang katandaan at kamatayan.

Verse 126

ब्राह्मणा ऊचुः । भविष्यति कलौ विप्रा दौस्थ्यभावसमन्विताः । पठने नैव शक्ताश्च व्याख्यानस्य च का कथा

Wika ng mga brāhmaṇa: “Sa panahon ng Kali, ang mga brāhmaṇa ay mabibigatan ng kahirapan at pagdurusa—hindi man makapag-aral; paano pa ang magpaliwanag?”

Verse 127

तस्मात्सारस्वतं ब्रूहि वेदानां द्विजसत्तम । अपि दौस्थ्यसमायुक्ता येन ते कीर्तयंति च

“Kaya, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang, ituro mo ang Sārasvata na paraan ng mga Veda—upang kahit ang mga pinahihirapan ng kagipitan ay makapagbigkas at makapagpahayag pa rin.”

Verse 129

चित्रं देवानामिति च तथान्यत्तस्य वल्लभम् । हंसः शुचिषदित्युक्तं ततश्चापि प्रहर्षदम्

“‘Citraṃ devānām’—at isa pang himno na minamahal Niya; ‘Haṃsaḥ śuciṣad’ gaya ng ipinahayag; at pagkatapos, yaong nagbibigay-galak—(ang mga papuring Veda na ito ang dapat bigkasin dito).”

Verse 130

पावमानं तथा सूक्तं ये पठिष्यंति बह्वृचः । इत्येषामाद्यमेवं तु ते यास्यंति परां गतिम्

“At ang mga tagapagbigkas ng Ṛg-veda (Bahvṛca) na aawit ng Pāvamāna Sūkta—sa ganitong pagsisimula—ay makaaabot sa kataasang kalagayan.”

Verse 131

एकविंशतिसामानि आदित्येष्टानि यानि च । सामगाः कीर्तयिष्यंति येऽत्रस्थाः शुचयः स्थिताः

“At ang mga umaawit ng Sāma-veda na naririto—dalisay at matatag—ay aawit ng dalawampu’t isang Sāman na itinakda para sa pagsamba kay Āditya (Sūrya).”

Verse 132

निश्चयं तु परं धृत्वा येऽपि स्तोष्यंति भास्करम् । ततस्तेऽपि प्रयास्यंति निर्भिद्य रविमंडलम्

Kahit yaong may matatag at pinakamataas na pasiya na pumupuri kay Bhāskara (ang Araw), sila man ay magpapatuloy sa paglalakbay, na wari’y tumatagos sa bilog ng araw.

Verse 133

क्षुरिकासंपुटं चैव सूर्यकल्पं तथैव च । शांतिकल्पसमायुक्तं कीर्तयिष्यंति ये द्विजाः

At ang mga dvija (dalawang ulit na isinilang) na magbibigkas ng Kṣurikā-saṃpuṭa, ng Sūrya-kalpa, at ng kaugnay sa Śānti-kalpa, sila rin ay tatanggap ng nasabing gantimpala.

Verse 134

अथर्वपाठकास्तेऽपि प्रयास्यंति परां गतिम् । मूर्खा अपि समागत्य संप्राप्ते सूर्यवासरे

Ang mga bumibigkas ng Atharva-veda ay makaaabot din sa pinakamataas na kalagayan. Maging ang mangmang, sa pagdating lamang kapag sumapit na ang araw ng Araw (Linggo)…

Verse 135

प्रणामं ये करिष्यंति श्रद्धया परया युताः । सप्तरात्रकृतात्पापान्मुक्तिं प्राप्संति ते द्विजाः

Ang mga dvija na magpapatirapa nang may pinakamataas na pananampalataya ay magkakamit ng paglaya mula sa mga kasalanang nagawa sa loob ng pitong gabi (pitong huling araw).

Verse 136

सूत उवाच । तथेति तैः प्रतिज्ञाते चतुश्चरणसंभवैः । ब्राह्मणैर्याज्ञवल्क्यस्तु विज्ञातो येन केन तु

Sinabi ni Sūta: “Nang ang mga Brahmana—na isinilang mula sa apat na ‘paa’ ng Veda—ay pumayag at nangakong ‘Gayon nga,’ si Yājñavalkya ay nakilala ng hari, sa anumang paraan.”

Verse 137

विदेहेन ततः प्राप्तः श्रवणार्थं नराधिपः । वेदांतानां च सर्वेषां रत्नाख्येन महीभुजा

Pagkaraan, ang panginoon ng mga tao, ang hari ng Videha na nagngangalang Ratna, ay dumating upang makinig sa aral ng lahat ng Vedānta.

Verse 138

तेनापि च परिज्ञाय माहात्म्यं सूर्यसं भवम् । ततः संस्थापितः सूर्यस्तस्मिन्स्थाने द्विजोत्तमाः

At siya man, nang maunawaan ang kadakilaan na nagmumula kay Sūrya, ay itinatag si Sūrya sa mismong pook na iyon, O pinakamainam sa mga dwija.

Verse 139

तं चापि सूर्यवारेण यः प्रपश्यति मानवः । सप्तरात्रकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

Sinumang tao na tumingin sa banal na presensiyang iyon sa araw ng Linggo ay napapalaya sa mga kasalanang nagawa sa loob ng pitong gabi—walang pag-aalinlangan.

Verse 140

एतद्वः कथितं सर्वं माहात्म्यं सूर्यसंभवम् । यः शृणोति नरो भक्त्या अश्वमेधफलं लभेत्

Ganito ko naipahayag sa inyo nang buo ang kadakilaang nagmumula kay Sūrya. Ang sinumang makinig nang may debosyon ay magkakamit ng bunga ng handog na Aśvamedha.

Verse 191

संक्रांतौ यत्प्रदानेन सूर्ये वा श्रवणेन तु । तत्फलं समवाप्नोति श्रुत्वा माहात्म्यमुतमम्

Sa anumang handog na ibinibigay sa Saṅkrānti, o sa pakikinig sa araw ng Linggo, natatamo ang gayunding bunga sa pamamagitan lamang ng pagdinig sa kataas-taasang Māhātmya na ito.

Verse 278

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये द्वादशार्कोत्पत्तिरत्नादित्योत्पत्तिमाहात्म्ये याज्ञवल्क्यवृत्तांतवर्णनं नामाष्टसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Sa ganito nagwakas ang ika-278 kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng salaysay ni Yājñavalkya,” sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, sa ikaanim na bahagi na kilala bilang Nāgara-khaṇḍa, sa loob ng Śrīhāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya—lalo na ang Māhātmya ng paglitaw ng Labindalawang Araw at ni Ratnāditya.

Verse 582

स तथेति प्रतिज्ञाय गत्वाऽथ निजमन्दिरम् । प्रोवाच याज्ञवल्क्यं च शांत्यर्थं श्लक्ष्णया गिरा

Sumang-ayon siya, na nagsasabing, “Gayon nga,” at saka nagtungo sa sarili niyang tahanan; at upang magkasundo, kinausap niya si Yājñavalkya sa marahang pananalita.

Verse 1293

याज्ञवल्क्य उवाच । रथं युञ्जंति सूक्तं यत्प्रथमं वित्तलक्षणम् । त्रिष्टुभेति च यत्सूक्तं तथाद्यं ब्राह्मणोत्तमाः

Sinabi ni Yājñavalkya: “Ang himnong nagsisimula sa ‘Ikinakabit nila ang karwahe’ ang una, na may tanda na ukol sa yaman; at ang himnong nagsisimula sa ‘Sa Triṣṭubh’ ay gayundin ang una, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa.”