Adhyaya 272
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 272

Adhyaya 272

Ang kabanatang ito ay nasa anyong tanong–sagot: itinatanong ng mga pantas ang sukat ng “isang araw” na naunang nabanggit kaugnay ni Īśāna at isang hari, at sumasagot si Sūta sa pamamagitan ng masusing paglalahad ng hagdan-hagdang yunit ng panahon—mula sa pinakamaliit na masisinag na sukat hanggang sa araw–gabi, buwan, panahon, ayana, at taon. Pagkaraan, mula sa pagsukat ng kalendaryo ay lumilipat ito sa aral ng mga yuga: inilalarawan ang Kṛta, Tretā, Dvāpara, at Kali ayon sa bahaging moral (dharma laban sa pāpa), kalagayang panlipunan at etikal, at kulturang ritwal na bunga nito (tulad ng paghahandog at ugnayan nito sa pagkamit ng langit). Ang Kali-yuga ay iginuguhit sa pamamagitan ng talaan ng pagkasira ng asal at lipunan: kasakiman, pagkapoot, pagguho ng pag-aaral at wastong gawi, mga tanda ng kakapusan, at pagbabago sa mga yugto ng buhay. Sa huli, binibigyang-diin ang pag-ikot at pagbabalik (isang darating na Kṛta-yuga) at ang mas malawak na sukat-kosmik na nag-uugnay sa mga panukat na ito sa araw/taon ni Brahmā at sa larawang kosmolohikal ng Śiva–Śakti. Sa kolofon, itinatakda ang kabanata sa Nāgara Khaṇḍa, sa Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya, at pinapangalanan itong “Yugasvarūpavarṇana”.

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । यदेतद्भवता प्रोक्तमीशानस्य महीपतेः । ईश्वरेण पुरा दत्तमायुर्यावत्स्ववासरम्

Wika ng mga rishi: “Ang iyong sinabi tungkol kay Īśāna—ang marangal na pinuno—yaong haba ng buhay na minsang ipinagkaloob ni Īśvara hanggang sa sukat ng sarili niyang ‘araw’… ipagpatuloy mo pa ang pagsasalaysay.”

Verse 2

किंप्रमाणं भवेत्तस्य दिवसस्य ब्रवीहि नः । सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि प्रमाणं दिवसस्य तु

“Ano ang sukat ng ‘araw’ na iyon? Ipaalam mo sa amin.” Wika ni Sūta: “Ipahahayag ko sa inyo ang tunay na sukat ng isang araw.”

Verse 3

माहेश्वरस्य विप्रेन्द्राः श्रूयतां गदतः स्फुटम् । निमेषस्य चतुर्भागस्त्रुटिः स्यात्तद्द्वयं लवः

O pinakamahuhusay na brāhmaṇa, pakinggan nang malinaw habang ipinapaliwanag ko ang sukat ng panahon na ukol kay Maheśvara: ang truṭi ay ikaapat na bahagi ng nimeṣa, at ang dalawang truṭi ay isang lava.

Verse 4

लवद्वयं यवः प्रोक्तः काष्ठा ते दश पंच च । त्रिंशत्काष्ठाः कलामाहुः क्षणस्त्रिंशत्कलो मतः

Ang dalawang lava ay tinatawag na isang yava; ang labinlimang yava ay isang kāṣṭhā. Ang tatlumpung kāṣṭhā ay tinatawag na isang kalā, at ang isang kṣaṇa ay itinuturing na tatlumpung kalā.

Verse 5

क्षणैः षष्ट्या पलं प्रोक्तं षष्ट्या तेषां च नाडिका । नाडिकाद्वितयेनैव मुहूर्तं परिकीर्तितम्

Ang animnapung kṣaṇa ay tinatawag na isang pala; ang animnapung pala ay isang nāḍikā. Sa dalawang nāḍikā, itinatakda ang isang muhūrta.

Verse 6

त्रिंशन्मुहूर्त्तमुद्दिष्टमहोरात्रं मनीषिभिः । मासस्त्रिंशदहोरात्रैद्वौ द्वौ मासावृतुं विदुः

Ipinahayag ng mga pantas na ang isang ahorātra (araw at gabi) ay binubuo ng tatlumpung muhūrta. Ang isang buwan ay binibilang na tatlumpung gayong araw-gabi, at bawat dalawang buwan ay nakikilala bilang isang panahon (ṛtu).

Verse 7

ऋतुत्रयं चाप्ययनमयने द्वे तु वत्सरम् । मानुषाणां हि सर्वेषां स एव परिकीर्तितः

Tatlong panahon ang bumubuo ng isang ayana (kalahating taon); dalawang ayana ang nagiging isang taon. Ito ang pagtutuos na ipinahayag para sa lahat ng tao.

Verse 8

स देवानामहोरात्रं पुराणज्ञाः प्रचक्षते । अयनं चोत्तरं शुक्लं यद्देवानां दिनं च तत् । यद्दक्षिणं तु सा रात्रिः शुभकर्मविगर्हिता

Ang siklong iyon ay tinatawag ng mga nakaaalam ng Purāṇa na araw-at-gabi ng mga diyos. Ang maliwanag na Uttarāyaṇa (hilagang landas) ang araw ng mga diyos; ang Dakṣiṇāyaṇa (timog na landas) ang kanilang gabi, panahong itinuturing na di-kanais-nais para sa mga gawaing mapalad.

Verse 9

यथा सुप्तो न गृह्णाति किंचिद्भोगादिकं नरः । तथा देवाश्च यज्ञांशान्न गृह्णन्ति कथं चन

Gaya ng taong natutulog na hindi tunay na nakatatanggap ng alinmang ligaya o bagay na nadarama, gayon din ang mga diyos ay hindi sa anumang paraan tumatanggap ng mga bahagi ng yajña kapag wala ang nararapat na kalagayan (kamalayan/karapat-dapat).

Verse 10

अनेनैव तु मानेन मानवेन द्विजोत्तमाः । लक्षैः सप्तदशाख्यैस्तु वत्सराणां प्रकीर्तितम्

Sa mismong sukat ng panahon ng tao na ito, O pinakamainam sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang), ipinahayag na ang bilang ng mga taon ay labimpitong lakh.

Verse 11

अष्टाविंशत्सहस्रैस्तु वत्सराणां कृतं युगम् । तस्मिञ्छ्वेतोऽभवद्विष्णुर्भगवान्यो जगद्गुरुः

Ang Kṛta Yuga ay binubuo ng dalawampu’t walong libong taon; sa panahong iyon, si Viṣṇu—ang Bhagavān, ang Guru ng daigdig—ay nagpakita sa anyong puti at maningning.

Verse 12

लोकाः पापविनिर्मुक्ताः शांता दांता जितेन्द्रियाः । दीर्घायुषस्तथा सर्वे सदैव तपसि स्थिताः

Ang mga tao ay napalaya sa kasalanan—mapayapa, may pagpipigil-sa-sarili, at nagwawagi sa mga pandama; silang lahat ay mahahaba ang buhay at laging nananatili sa mahigpit na pag-austeridad (tapas).

Verse 13

यो यथा जन्म चाप्नोति तथा स म्रियते नरः । न पुत्रसंभवो मृत्युर्वीक्ष्यते जनकैः क्वचित्

Kung paano isinisilang ang tao, gayon din siya namamatay; at ayon sa nasaksihan ng mga magulang, kailanman ay hindi nakikita ang kamatayang nagmumula sa panganganak (hindi namamatay ang ina sa pagdadalang-tao at panganganak).

Verse 14

कामः क्रोधस्तथा लोभो दंभो मत्सर एव च । न जायते नृणां तत्र युगे तु द्विजसत्तमाः

Pagnanasa, poot, kasakiman, pagpapaimbabaw, at inggit—ang mga ito’y hindi sumisibol sa mga tao roon sa yuga na iyon, O pinakadakila sa mga dalawang-beses-na-ipinanganak.

Verse 15

ततस्त्रेतायुगं भावि द्वितीयं मुनिसत्तमाः । पादेनैकेन पापं तु रौद्रं धर्मे तदाविशत्

Pagkaraan, dumating ang ikalawang panahon—ang Tretā Yuga, O pinakadakila sa mga muni; noon, sa isang-kapat na bahagi, ang mabagsik na kasalanan ay pumasok sa dharma.

Verse 16

ततो रक्तत्वमभ्येति भगवान्मधुसूदनः । पापांशेऽपि च संप्राप्ते सस्पर्द्धो जायते जनः

Pagkaraan, si Bhagavān Madhusūdana ay nag-anyong mapulang maningning; at kapag kahit isang bahagi ng kasalanan ay lumitaw, ang mga tao’y isinisilang na may diwang pakikipagpaligsahan at paglalabanan.

Verse 17

स्वर्गमार्गकृते सर्वे चक्रुर्यज्ञांस्ततः परम् । अग्निष्टोमादिकांस्तत्र बहुहोमादिकांस्तथा

Pagkaraan, sa paghahangad ng landas patungong langit, silang lahat ay nagsagawa ng mga yajña—Agniṣṭoma at iba pang mga ritwal doon, at gayundin ng mga homa na may maraming handog sa banal na apoy.

Verse 19

देवलोकांस्ततो यांति मूलाद्यावच्चतुर्दश । ब्रह्मलोकस्य पर्यंतं स्वकीयैर्य ज्ञकर्मभिः

Sa pamamagitan ng sarili nilang mga gawaing yajña, sila’y napapasa mga daigdig ng mga deva—sa labing-apat na antas mula sa pinakailalim pataas—hanggang sa marating pa ang Brahmaloka.

Verse 20

जनके विद्यमाने च स्व ल्पदोषाः प्रकीर्तिताः । कामक्रोधादयो ये च भवंति न भवंति च

Kapag naroon ang isang pinunong tunay na “ama ng bayan,” tanging maliliit na pagkukulang ang nababanggit; at ang mga bisyong nagsisimula sa pagnanasa at poot—kahit sumulpot man—ay hindi tunay na kumakapit.

Verse 21

एकया वेलया तत्र वापितं सस्यमुत्तमम् । सप्तवारान्प्रगृह्णंति वैश्याः कृषिपरायणाः

Doon, ang pinakamainam na pananim na naihasik sa iisang panahon ay naaani nang pitong ulit; ang mga Vaiśya na nakatuon sa pagsasaka ay patuloy na nagtitipon nito nang paulit-ulit.

Verse 22

सर्वा घटस्रवा गावो महिष्यश्च चतुर्गुणाः । प्रयच्छंति तथा क्षीरमुष्ट्र्यस्तासां चतुर्गुणम्

Ang lahat ng baka ay nagbibigay ng gatas na kasinlaki ng isang palayok; ang mga kalabaw ay apat na ulit na mas marami; at ang mga babaeng kamelyo ay nagbibigay pa ng gatas na apat na ulit kaysa roon.

Verse 23

अजाविकास्तथा पादं नार्यः सर्वास्तथैव च । वेदाध्ययनसंपन्नाः प्रतिग्रहविवर्जिताः । शापानुग्रहकृत्येषु समर्थाः संभवंति च

Gayundin, ang mga kambing at tupa ay nagbibigay ng ani nang ganap; at ang lahat ng kababaihan ay gayon din. Ang mga taong ganap sa pag-aaral ng Veda at umiiwas sa pagtanggap ng handog ay may kakayahan sa mga gawa ng pagbigkas ng sumpa at pagbibigay-basbas.

Verse 24

क्षत्रियाः क्षात्रधर्मेण पालयंति वसुंधराम् । न तत्र दृश्यते चौरो न च जारः कथंचन । स्वधर्मनिरताः सर्वे वर्णाश्चैव व्यवस्थिताः

Ang mga Kṣatriya ay nagtatanggol sa daigdig ayon sa dharma ng mandirigma. Doon ay walang nakikitang magnanakaw, ni sinumang mangangalunya. Lahat ay nakatuon sa sariling tungkulin, at ang mga kaayusang panlipunan ay nananatiling wasto.

Verse 25

तच्च द्वादशभिर्लक्षैर्वत्सराणां प्रकीर्तितम् । षण्णवत्या सहस्रैस्तु द्वितीयं युगमुत्तमम्

Ang unang panahong iyon ay ipinahahayag na tumatagal ng labindalawang lakh na taon; at may dagdag na siyamnapu’t anim na libong taon, inilalarawan ang ikalawang dakilang yuga.

Verse 26

ततश्च द्वापरं भावि तृतीयं द्विजसत्तमाः । द्वौ पादौ तत्र पापस्य द्वौ च धर्मस्य संस्थितौ । भगवान्वासुदेवश्च कपिलस्तत्र जायते

Pagkaraan nito ay darating ang Dvāpara, ang ikatlong panahon, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang. Doon, dalawang bahagi ay sa kasalanan at dalawang bahagi ay nananatili sa dharma. Sa panahong iyon, isinisilang ang Panginoong Vāsudeva, at gayundin si Kapila.

Verse 27

तच्चाष्टलक्षमानेन वत्सराणां प्रकीर्तितम् । चतुःषष्टिभिरन्यैस्तु सहस्राणां द्विजोत्तमाः

Ang Dvāpara-yuga na iyon ay ipinahahayag na may sukat na walong lakh na taon; at may dagdag pang animnapu’t apat na libong taon, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 28

कामः क्रोधस्तथा लोभो दंभो मत्सर एव च । षडेते तत्र जायंते ईर्ष्या चैव तु सप्तमी

Pagnanasa, poot, kasakiman, pagkukunwari, at inggit—ang anim na ito ay sumisibol doon; at ang paninibugho ang ikapito.

Verse 29

अथ संसेवितास्तैस्तु मानवाश्च परस्परम् । विरुद्धांश्च प्रकुर्वंति नाप्नुवंति यथा दिवम्

Pagkaraan, dahil sa impluwensiya ng mga bisyong iyon, ang mga tao’y nagbabanggaan at lumilikha ng alitan; kaya’t hindi nila nararating ang langit gaya ng nararapat.

Verse 30

केचित्तत्रापि जायंते शांता दांता जितेंद्रियाः । न सर्वेऽपि द्विजश्रेष्ठा यतोऽर्द्धं पातकस्य तु

Kahit doon, may ilan ding isinisilang na mapayapa, may pagpipigil-sa-sarili, at nagwawagi sa mga pandama. Ngunit hindi lahat—kahit sa hanay ng pinakadakilang dvija—sapagkat nananatili pa ang kasalanan hanggang kalahati.

Verse 31

ततः कलियुगं प्रोक्तं चतुर्थं च सुदारुणम् । एकपादो वृषो यत्र पापं पादैस्त्रिभिः स्थितम्

Pagkaraan ay ipinahayag ang Kali Yuga—ang ikaapat na panahon, lubhang kakila-kilabot—kung saan ang Toro ng Dharma ay nakatayo na lamang sa isang paa, samantalang ang kasalanan ay nakatindig sa tatlong paa.

Verse 32

कृष्णत्वं याति देवोऽपि तत्र चैव चतुर्भुजः । एक पादोऽपि धर्मस्य यावत्तावत्प्रवर्तते

Doon, maging ang Panginoon—bagaman may apat na bisig—ay nag-aanyong madilim; at ang nag-iisang ‘paa’ na nalalabi ng Dharma ay nagpapatuloy lamang hangga’t kaya pa nito.

Verse 33

पश्चान्नाशं समभ्येति यावत्तावच्छनैःशनैः । प्रमाणं तस्य निर्दिष्टं लक्षाश्चत्वार एव हि

Pagkaraan nito, unti-unti itong lumalapit sa pagkapuksa, dahan-dahan sa bawat sandali. Ang sukat nito ay itinakda nang tiyak na apat na lakṣa (apat na raang libo).

Verse 34

द्वात्रिंशच्च सहस्राणि युगस्यैवांतिमस्य च । कलिना तत्र संपृष्टा मर्त्याः सर्वे परस्परम्

At may dagdag pang tatlumpu’t dalawang libo na nauukol din sa huling yuga. Doon, ang lahat ng mortal ay nagdurusa sa isa’t isa—hinahaplos at sinasakop ng Kali.

Verse 36

विबुधैस्ते प्रवर्तंते रागद्वेषपरायणाः । यस्ययस्य गृहे वित्तं तथा नार्यो मनोरमाः

Sila’y pinakikilos maging ng mga tinatawag na ‘marurunong,’ na nakatuon sa pagnanasa at poot. Sa alinmang tahanang may yaman, doon din hinahanap ang mga babaeng kaaya-aya at kaakit-akit.

Verse 37

लोकद्वयविनाशः स्याद्यतश्चेतो न शुध्यति । प्रावृट्कालेऽपि संप्राप्ते दुर्भिक्षेण प्रपीडिताः

Magkakaroon ng kapahamakan sa dalawang daigdig (dito at sa kabilang-buhay), sapagkat hindi nalilinis ang isipan. Kahit dumating ang panahon ng tag-ulan, ang mga tao’y pinahihirapan ng taggutom.

Verse 38

भ्रमंति च कलौ लोका गगनासक्तदृष्टयः । जानाति चापि तनयः पिता चेन्निधनं व्रजेत्

Sa Kali, ang mga tao’y pagala-gala na ang tingin ay nakapako sa langit (laging ligalig at di-mapanatag). Maging ang anak ay nag-aakala na sa isip, kung ang ama’y mapapasa-kamatayan.

Verse 39

ततोहं गृहपो भूयां बांधवो ह्यपि बांधवम् । स्नुषापि वेत्ति चित्तेन यदि श्वश्रूः क्षयं व्रजेत्

Pagkaraan, iniisip ng tao, “Nawa’y maging panginoon ako ng sambahayan,” at maging ang kamag-anak ay nagbabalak laban sa kapwa kamag-anak. Maging ang manugang na babae ay batid sa puso at nagbabalangkas kung sakaling pumanaw ang biyenan.

Verse 40

मम स्याद्गृह ऐश्वर्यं तत्सर्वं नान्यथा व्रजेत् । काव्यैरुपहता वेदाः पुत्रा जामातृकैस्तथा

“Nawa’y mapasakin ang kasaganaan ng tahanan; nawa’y ang lahat ay mapunta sa akin at hindi sa ibang daan.” Nasusugatan ang mga Veda dahil sa hungkag na pagpapakitang-tula, at ang mga anak na lalaki’y nahihila rin ng mga manugang at ng mga tali ng sanlibutan.

Verse 41

शालकैर्बांधवाश्चैव ह्यसतीभिः कुलस्त्रियः । शूद्रास्तपस्विनश्चैव शूद्रा धर्मस्य सूचकाः

Sa panahon ng Kali, ang mga babae ng mararangal na angkan ay napapaligiran ng mga kamag-anak sa asawa at ng iba’t ibang ugnayan, pati ng mga taong may di-malinis na asal. Maging ang Śūdra ay nag-aanyong asetiko, at ang Śūdra pa ang nagiging tagapagturo at tagapagpahiwatig ng tinatawag na dharma.

Verse 42

ब्राह्मणानां ततः शूद्रा उपदेशं वदंति च । अल्पोदकास्तथा मेघा अल्पसस्या च मेदिनी

Pagkaraan, ang Śūdra ay magbibigay pa ng aral sa mga Brāhmaṇa. Kaunti ang tubig na dala ng mga ulap, at ang lupa’y magbubunga ng kakaunting ani.

Verse 43

अल्पक्षीरास्तथा गावः क्षीरे सर्पिस्तथाऽल्पकम् । सर्वभक्षास्तथा विप्रा नृपा निष्करुणास्ततः । कृष्या लज्जंति वैश्याश्च शूद्रा ब्राह्मणप्रेषकाः

Kaunti ang gatas ng mga baka, at maging sa gatas ay kakaunti ang ghee. Ang mga Brāhmaṇa’y magiging walang pili sa pagkain; ang mga hari’y magiging walang-awa. Mahihiya ang Vaiśya sa pagsasaka, at ang Śūdra ang mag-uutos at magsusugo sa mga Brāhmaṇa.

Verse 44

हेतुवादरता ये च भंडंविद्यापराश्च ये । तेते स्युर्भूमिपालस्य सदाऽभीष्टाः कलौ युगे

Yaong nalulugod sa pakikipagtalo sa katuwiran, at yaong nahuhumaling sa mga sining na walang saysay at sa kaalamang mapagpakitang-tao—ang mga ganyang tao ay laging papaboran ng mga pinuno sa Panahon ng Kali.

Verse 45

श्वःश्वःपापीयदिवसाः पृथिवी गतयौवना । अतिक्रांत शुभाः कालाः पर्युपस्थितदारुणाः

Araw-araw, lalong nagiging makasalanan ang panahon; nawala na sa daigdig ang sigla ng kabataan. Lumipas na ang mga panahong mapalad, at papalapit na ang mga panahong kakila-kilabot.

Verse 46

यथायथा युगं भावि वृद्धिं यांति स्त्रियो नराः । तथातथा प्रयांति स्म लघुतां जंतुभिः सह

Habang sumusulong ang darating na panahon, ang babae at lalaki ay lalong lumalago sa mga bagay ng sanlibutan; subalit gayon din, kasama ng iba pang nilalang, sila’y lulubog sa kababawan at kaliitan ng pagkatao.

Verse 47

द्वादशमे चैव कन्या स्याद्भर्तृसंयुता

Pagsapit ng ikalabindalawang taon, ang isang dalaga ay nakaugnay na sa isang asawa.

Verse 48

ततः षोडशमे वर्षे नराः पलितयौवनाः । शौचाचारपरित्यक्ता निजकार्यपरास्तथा

Pagkaraan nito, pagsapit ng ikalabing-anim na taon, ang mga lalaki’y magmumukhang matanda kahit bata pa; tatalikuran ang kalinisan at wastong asal, at magtutuon lamang sa sariling kapakanan.

Verse 49

भविष्यंति युगस्यांते नराः अंगुष्ठमात्रकाः । गृहं च तेऽथ कुर्वंति बिलैराखुसमुद्भवैः

Sa wakas ng kapanahunan, ang mga tao’y magiging kasinlaki lamang ng hinlalaki. Pagkaraan, gagawa sila ng tahanan mula sa mga butas na nalikha ng mga daga.

Verse 52

पश्चात्कृतयुगं भावि भूयोऽपि द्विजसत्तमाः

Pagkaraan, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, muling darating ang Kṛta-yuga.

Verse 53

एवं युगसहस्रेण संप्राप्तेन ततः परम् । ब्रह्मणो दिवसं भावि रात्रिश्चैव ततः परम्

Gayon, kapag lumipas na ang isang libong siklo ng yuga, dumarating ang Araw ni Brahmā; at pagkaraan, sa takdang panahon, dumarating din ang Kanyang Gabi.

Verse 54

ततश्चानेन मानेन षष्ट्या युक्तैस्त्रिभिः शतैः । ब्रह्मणो वत्सरं भावि केशवस्य च तद्दिनम्

Pagkatapos, ayon sa sukat ding ito, ang tatlong daan at animnapu (360) gayong mga araw ay bumubuo ng isang taon ni Brahmā; at ang gayon ding pagitan ay itinuturing na isang araw ni Keśava.

Verse 55

आत्मीये जीविते ब्रह्म यावद्वर्षशतं स्थितः । केशवोऽपि स्वमानेन वर्षाणां जीविते शतम्

Sa sariling haba ng buhay, si Brahmā ay nananatili sa loob ng isang daang taon; at si Keśava rin—ayon sa sarili Niyang sukat—ay may habang-buhay na isang daang taon.

Verse 56

वर्षेण वासुदेवस्य दिनं माहेश्वरं भवेत् । निजमानेन सोप्यत्र याव द्वर्षशतं स्थितः

Sa isang taon ni Vāsudeva, nagiging isang “araw na Māheśvara”; at siya rin, ayon sa sariling sukat, ay nananatili rito sa loob ng sandaang taon.

Verse 57

ततः शक्तिस्वरूपः स्यात्सोऽक्षयी कीर्त्यते यतः । सदाशिवस्य निःश्वासः शैवं वर्षशतं भवेत् । उच्छ्वासस्तु पुनस्तस्य शक्तिरूपेण संस्थितः

Pagkaraan nito, ang isa ay nagiging mismong kalikasan ni Śakti; kaya Siya’y ipinahahayag na “di-nasisira.” Isang daang taon na Śaiva ay sinasabing iisang pagbuga ng hininga ni Sadāśiva; at ang Kanyang paglanghap naman ay muling nananatiling anyong Śakti.

Verse 58

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं शिवशक्तिसमुद्भवम् । यावदायुः प्रमाणं च मानुषाढ्यं च यद्भवेत्

Wika ni Sūta: Ang lahat ng ito ay naipaliwanag ko na sa inyo nang buo—na nagmumula kay Śiva at Śakti—ang sukat ng haba ng buhay at ang lahat ng ukol sa ginhawa at bahagi ng kapalaran ng tao.

Verse 59

भवद्भिः शांकरं पृष्टो द्विजा अस्मि दिनं पुरा । मया पुनस्तु सर्वेषां मर्त्यादीनां तु कीर्तितम्

O mga dvija, noon ay tinanong ninyo ako tungkol sa araw na ukol kay Śaṅkara; at ngayon, sa aking panig, naipahayag ko rin ang pagtutuos para sa lahat ng nilalang—mula sa mga mortal.

Verse 91

एवं जाते ततो लोके ब्राह्मणो हरिपिंगलः । कल्किगोत्रसमुत्पन्नस्तान्सर्वा न्सूदयेत्ततः

Kapag naganap na sa daigdig ang gayong mga bagay, lilitaw ang isang brāhmaṇa na nagngangalang Haripiṅgala, isinilang sa angkan ni Kalki; at pagkatapos ay papatayin niya silang lahat.

Verse 272

इति श्रीस्कांदे महापुराण एका शीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये युगस्वरूपवर्णनंनाम द्विसप्तत्युत्तरद्विशततमोअध्यायः

Sa ganito nagwawakas ang kabanatang pinamagatang “Yugasvarūpa-varṇana” (Paglalarawan sa kalikasan ng mga Yuga), sa Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya ng ikaanim na Nāgara-khaṇḍa ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa loob ng Ekāśīti-sāhasrī Saṃhitā.