Adhyaya 27

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । चतुर्युगस्वरूपं तु माहात्म्यं चैव सूतज । प्रमाणं वद कार्त्स्न्येन परं कौतूहलं हि नः

Sinabi ng mga rishi: O anak ni Sūta, ipaliwanag nang ganap ang anyo ng apat na yuga at ang kanilang kadakilaan, at sabihin ang tunay na sukat nang buo—sapagkat malalim ang aming pag-uusisa.

Verse 2

सूत उवाच । इममर्थं पुरा पृष्टो वासवेन बृहस्पतिः । यथा प्रोवाच विप्रेंद्रास्तद्वो वक्ष्यामि सांप्रतम्

Sinabi ni Sūta: Noong unang panahon, ang bagay na ito ay itinanong ni Vāsava (Indra) kay Bṛhaspati. O pinakamainam sa mga Brāhmaṇa, gaya ng kanyang paliwanag, gayon ko rin ito isasalaysay sa inyo ngayon.

Verse 3

पुरा शक्रं समासीनं सभायां त्रिदशैः सह । सह शच्या महात्मानमुपासांचक्रिरे सुराः

Noong minsan, nang si Śakra (Indra) ay nakaupo sa kapulungan kasama ang tatlumpung diyos, at si Śacī ay nasa kanyang tabi, nagtipon ang mga diyos at naglingkod sa dakilang-loob na panginoon.

Verse 4

गन्धर्वाप्सरसश्चैव सिद्धविद्याधराश्च ये । गुह्यकाः किंनरा दैत्या राक्षसा उरगास्तथा

Naroon ang mga Gandharva at Apsaras, ang mga Siddha at Vidyādhara, ang mga Guhyaka at Kiṃnara, gayundin ang mga Daitya, Rākṣasa, at Nāga—lahat ay dumalo.

Verse 5

कलाः काष्ठानिमेषाश्च नक्षत्राणि ग्रहास्तथा । सांगा वेदास्तथा मूर्तास्तीर्थान्यायतनानि च

Naroon din ay naroroon din ang mga paghahati ng panahon—kalā, kāṣṭhā, at nimeṣa—kasama ang mga konstelasyon at mga planeta; ang mga Veda na may mga sangay na pantulong (Vedāṅga), ang mga anyong nagkatawang-tao (mga diyos), at gayundin ang mga tīrtha at mga banal na tahanan.

Verse 6

तथा चक्रुः कथाश्चित्रा देवदानवरक्षसाम् । राजर्षीणां पुराणानां ब्रह्मर्षीणां विशेषतः

At kanilang isinalaysay ang mga kahanga-hangang salaysay—tungkol sa mga diyos, dānavas, at rākṣasas; tungkol sa mga rājarṣi at sa mga sinaunang Purāṇa, at lalo na tungkol sa mga dakilang Brahmarṣi.

Verse 7

कस्मिंश्चिदथ संप्राप्ते प्रस्तावे त्रिदशेश्वरः । पप्रच्छ विनयोपेतो विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्

Pagkaraan, sa isang pagkakataon nang dumating ang angkop na sandali, ang panginoon ng mga diyos, na may kababaang-loob, ay nagtanong kay Bṛhaspati—ang pinakadakila sa mga brāhmaṇa.

Verse 8

भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि प्रमाणं युगसंभवम् । माहात्म्यं च स्वरूपं च यथावद्वक्तुमर्हसि

O kagalang-galang, nais kong marinig ang sukat at pinagmulan ng yuga—ang kadakilaan nito at ang tunay na anyo. Ipagkaloob mong ipaliwanag ito nang wasto, gaya ng nararapat na isalaysay.

Verse 9

बृहस्पति रुवाच । अहं ते कीर्तयिष्यामि माहात्म्यं युगसंभवम् । यत्प्रमाणं स्वरूपं च शृणुष्वावहितः स्थितः

Sinabi ni Bṛhaspati: Isasalaysay ko sa iyo ang kadakilaan at pinagmulan ng yuga—pati ang sukat at ang pinakadiwa nitong anyo. Makinig kang mabuti, na nakatuon ang isip.

Verse 10

अष्टाविंशतिसहस्राणि लक्षाः सप्तदशैव तु । प्रमाणेन कृतं प्रोक्तं यत्र शुक्लो जनार्दनः

Ayon sa itinakdang sukat, ipinahayag na ito’y dalawampu’t walong libo at labimpitong lakṣa; ito ang Panahong Kṛta (Satya-yuga), kung saan si Janārdana ay nasa anyong maputi at dalisay.

Verse 12

चतुष्पादस्तथा धर्मः सुसंपूर्णा वसुन्धरा । कामक्रोधविनिर्मुक्ता भयद्वेषविवर्जिताः । जनाश्चिरायुषस्तत्र शान्तात्मानो जितेन्द्रियाः । पञ्चतालप्रमाणाश्च दीप्तिमन्तो बहुश्रुताः

Doon, ang dharma ay nakatindig sa apat na paa, at ang daigdig ay ganap na sagana. Ang mga tao’y malaya sa pagnanasa at poot, walang takot at pooting-hangad; mahahaba ang buhay, payapa ang loob, at napagwawagi ang mga pandama—kasingtaas ng limang tāla, maningning, at lubhang marunong.

Verse 13

तत्र षोडशसाहस्रं बालत्वं जायते नृणाम् । ततश्च यौवनं प्रोक्तं द्वात्रिंशद्यावदेव हि

Doon, ang pagkabata ng tao ay tumatagal ng labing-anim na libong taon. Pagkaraan nito, ang kabataan ay sinasabing umaabot hanggang tatlumpu’t dalawang libong taon.

Verse 14

ततः परं च वार्द्धक्यं शनैः संजायते नृणाम् । लक्षांते परमं यावदन्येषामधिकं क्वचित्

Pagkaraan nito, dumarating nang dahan-dahan ang katandaan sa mga tao. Umaabot lamang ito sa sukdulan sa dulo ng isang lakṣa ng mga taon; at sa ilan, higit pa roon.

Verse 15

तत्र सत्त्वाश्च ये केचित्पशवः पक्षिणो मृगाः । दैवीं वाचं प्रजल्पंति न विरोधं व्रजंति च ।ा

Doon, anumang nilalang—mga hayop na alaga, mga ibon, at mga mailap na hayop—ay nagsasalita ng banal na pananalita, at hindi nagkakaroon ng alitan sa isa’t isa.

Verse 19

धेनवश्च प्रयच्छंति वांछितं स्वादु सत्पयः । सर्वेष्वपि हि कालेषु भूरि सर्प्पिःप्रदं नृणाम्

Ang mga baka ay nagkakaloob sa mga tao ng ninanais na gatas na matamis, dalisay, at masustansiya; tunay, sa lahat ng panahon ay ipinagkakaloob nila ang saganang ghee sa sangkatauhan.

Verse 20

न तत्र विधवा नारी जायते न च दुर्भगा । काकवंध्या सुतैर्हीना न च शीलविवर्जिता

Doon, walang babaeng nagiging balo, ni walang itinuturing na malas; walang baog o salat sa mga anak, at walang pinagkakaitan ng mabuting asal.

Verse 21

यथाजन्म तथा मृत्युः क्रमात्संजायते नृणाम् । न वीक्षते पिता पुत्रं मृतं क्वापि कदाचन

Kung paanong dumarating ang kapanganakan, gayon din dumarating ang kamatayan sa tao ayon sa takdang pagkakasunod; ngunit doon, hindi kailanman masisilayan ng ama ang kanyang anak na lalaking nakahandusay na patay saanman, kailanman.

Verse 22

न प्रेतत्वं च लोकानां मृतानां तत्र जायते । न चापि नरके वासो न च रोगव्यथा क्वचित्

Doon, sa mga yumao ay hindi sumisibol ang kalagayang ligalig ng ‘preta’; wala ring paninirahan sa impiyerno, at walang pighati ng karamdaman saanman.

Verse 23

वेदांतगा द्विजाः सर्वे नित्यं स्वाध्यायशीलिनः । वेदव्याख्यानसंहृष्टा ब्रह्मज्ञानविचक्षणाः

Ang lahat ng dvija roon ay nakaugat sa Vedānta, laging masigasig sa svādhyāya (banal na pag-aaral); nalulugod sa pagpapaliwanag ng Veda, sila’y matalas sa kaalaman tungkol sa Brahman.

Verse 24

क्षत्रियाश्चापि भूपालमेकं कृत्वा सुभक्तितः । तदादेशात्प्रभुंजंति महीं धर्मेण नित्यशः

Ang mga kṣatriya rin, sa malalim na debosyon, ay kumikilala sa iisang hari; sa kanyang utos, patuloy nilang pinamamahalaan at tinatamasa ang daigdig ayon sa dharma.

Verse 25

वैश्या वैश्यजनार्हाणि चक्रुः कर्माणि भूरिशः । पशुपालनपूर्वाणि क्रयविक्रयजानि च

Ang mga vaiśya ay nagsagawa ng maraming gawaing angkop sa uri ng mangangalakal—nagsisimula sa pag-aalaga ng mga hayop at kabilang ang mga gawaing mula sa pagbili at pagbebenta.

Verse 26

मुक्त्वैकां द्विजशुश्रूषा न शूद्रास्तत्र चक्रिरे । किंचित्कर्म सुरश्रेष्ठ श्रद्धया परया युताः

Maliban sa paglilingkod sa mga dvija (ang “dalawang ulit na isinilang”), ang mga śūdra roon ay hindi nagsagawa ng ibang gawain; O pinakadakila sa mga diyos, taglay ang sukdulang pananampalataya, iilang tungkulin lamang ang kanilang ginampanan.

Verse 27

न तत्र चांत्यजो जज्ञे न च संकरसंभवः । नापवित्रो न वर्णानां पञ्चमो दृश्यते भुवि

Doon ay walang isinilang na ‘antyaja’, ni walang supling mula sa halong pag-iisang-anyo; walang itinuring na marumi, at sa lupang iyon ay hindi nakita ang ‘ikalimang’ pangkat sa labas ng apat na varṇa.

Verse 28

यजनं याजनं दानं व्रतं नियम एव च । तीर्थयात्रां नरास्तत्र निष्कामा एव कुर्वते

Doon, ang mga tao ay nagsasagawa ng yajña at nangangasiwa sa yajña, nagbibigay ng kawanggawa, tumutupad ng mga panata at disiplina, at naglalakbay-pananampalataya sa mga tīrtha—ginagawa ang lahat nang walang pagnanasa para sa sariling pakinabang.

Verse 29

एवंविधं सहस्राक्ष मया ते परिकीर्तितम् । आद्यं कृतयुगं पुण्यं सर्वलोकसुखावहम्

Kaya nito, O May Sanlibong Mata, inilarawan ko sa iyo ang sinaunang Kṛta Yuga—banal at nagdudulot ng ligaya sa lahat ng daigdig.

Verse 30

ततस्त्रेतायुगं नाम द्वितीयं संप्रवर्तते । वर्षाणां षण्णवत्याढ्या लक्षा द्वादश संख्यया

Pagkaraan nito, nagsisimula ang ikalawang panahon na tinatawag na Tretā Yuga, na may sukat na labindalawang lakṣa ng mga taon, at nadaragdagan pa ng siyamnapu’t anim na libo.

Verse 31

सोऽपि साक्षाजगन्नाथः श्वेतद्वीपाश्रयाश्रितः । तत्र रक्तत्वमायाति भग वान्गरुडध्वजः

Maging ang Panginoon ng sansinukob mismo—naninirahan sa kanlungan ng Śvetadvīpa—doon ay nagkakamit Siya ng mapulang anyo: ang Pinagpala na may bandilang Garuḍa.

Verse 32

त्रिपादस्तत्र धर्मः स्यात्पादेनैकेन पातकम् । तेनापि जायते स्पर्द्धा वर्णानामितरेतरम्

Doon, ang Dharma ay nakatindig sa tatlong paa, samantalang ang kasalanan ay sa iisa; gayunman, sumisibol pa rin ang tunggalian sa pagitan ng mga varṇa laban sa isa’t isa.

Verse 33

ततः फलानि वांछंति तीर्थयात्रोद्भवानि ते । व्रतानां नियमानां च स्वर्गवासादिहेतवः

Pagkaraan nito, hinahangad nila ang mga bungang ipinanganganak ng paglalakbay-pananampalataya sa mga banal na tīrtha, at ang mga bunga ng mga panata at disiplina—nagnanais ng langit at mga gantimpalang tulad nito.

Verse 34

ततः कामवशान्मोहं सर्वे गच्छंति मानवाः । मोहाद्द्रोहं ततो गत्वा पापं कुर्वंत्यनुक्रमात्

Pagkaraan, dahil sa paghila ng pagnanasa, ang lahat ng tao ay nahuhulog sa pagkalito; mula sa pagkalito ay nauuwi sa masamang-loob, at saka unti-unting gumagawa ng kasalanan.

Verse 35

ततस्तु रौरवादीनि नरकाणि यमः स्वयम् । सज्जीकरोति देवेन्द्र ह्येकविंशतिसंख्यया

Pagkatapos, si Yama mismo—O Panginoon ng mga diyos—ay naghahanda ng mga impiyernong nagsisimula sa Raurava, na may dalawampu’t isa ang kabuuan.

Verse 36

कर्मानुसारतस्तानि सेवयंति नराधमाः । केचिदन्ये महेन्द्रादिलोकान्मोक्षं तथा परे

Ayon sa kani-kanilang karma, ang mga hamak sa tao ay dumaranas ng mga kalagayang iyon ng impiyerno. Ang iba nama’y nakaaabot sa mga daigdig ni Mahendra at iba pa; at ang ilan ay nakakamtan ang moksha, ang paglaya.

Verse 37

त्रिविधाः पुरुषास्तत्र श्रेष्ठाश्चाधममध्यमाः । त्रिविधानि च कर्माणि प्रकुर्वंति सुरेश्वर

Doon, ang mga tao ay may tatlong uri—dakila, katamtaman, at hamak; at gumagawa sila ng tatlong kaukulang uri ng gawain, O Panginoon ng mga diyos.

Verse 38

उन्नतास्तालमात्रेण तेजोवीर्यसमन्विताः । चक्रुश्च कृषिकर्माणि वैश्याश्चैवान्नलिप्सया

Sila’y mas matangkad nang sukat isang dangkal at puspos ng lakas at sigla; at ang mga Vaiśya ay nagsasagawa ng gawaing pagsasaka, dahil sa pagnanais sa pagkain at ani.

Verse 39

उप्तक्षेत्रं सकृच्चापि सप्तवारं लुनंति ते । यथर्तु फलिनो वृक्षा यथर्तु कुसुमान्विताः

Kahit minsan lamang hasikan ang bukid, pitong ulit nila itong inaani; ang mga punò ay namumunga sa takdang panahon, at sa takdang panahon din ay napapalamutian ng mga bulaklak.

Verse 40

यथर्तु पत्रसंयुक्तास्तत्र स्युः सुमनोहराः । अग्निष्टोमादिका यज्ञाः प्रवर्तंते सहस्रशः

Doon, sila’y kaaya-aya, may mga dahon sa takdang panahon; at ang mga paghahandog na yajña gaya ng Agniṣṭoma ay isinasagawa nang libu-libo.

Verse 41

इतरेतरसंस्पर्धैः क्रियमाणा नृपोत्तमैः । ब्राह्मणैश्च सुरश्रेष्ठ स्वर्गलोकमभीप्सुभिः

O pinakamainam sa mga diyos, ang banal na gawaing ito’y isinasagawa sa marangal na pagtutunggali ng mahuhusay na hari at ng mga brāhmaṇa rin—yaong nagnanais marating ang daigdig ng langit.

Verse 42

तीर्थयात्रां व्रतं दानं नियमं संयमं तथा । परलोकमभीप्संतस्तत्र कुर्वंति मानवाः

Doon, ang mga tao’y nagsasagawa ng paglalakbay sa mga banal na tīrtha, tumutupad ng mga panata, nagbibigay ng dāna (kawanggawa), at nagsasanay ng mga pagtalima at pagpipigil-sa-sarili—naghahangad sa daigdig na lampas sa buhay na ito.

Verse 43

सहस्रेण तु वर्षाणां तत्र स्याद्यौवनं नृणाम् । सहस्रपञ्चकं यावदूर्ध्वं वार्द्धक मुच्यते

Doon, ang kabataan ng tao’y nananatili sa loob ng isang libong taon; at hanggang limang libong taon pa pagkaraan nito, ang katandaan ay napipigil at hindi agad dumarating.

Verse 44

रजकश्चर्मकारश्च नटो बुरुड एव च । कैवर्त्तमेदभिल्लाश्च चंडालाः शूद्रमानवाः

Ang mga tagalaba, manggagawa ng balat, mga tagapagtanghal (aktor), at ang Buruḍa; gayundin ang Kaivarta, Meda, Bhilla, at Caṇḍāla—ang mga ito’y inilarawan bilang mga pamayanang Śūdra sa sangkatauhan.

Verse 46

इन्द्र उवाच । उत्पत्तिः कथमेतेषामंत्यजानां द्विजो त्तम । यथावद्वद कार्त्स्न्येन अत्र कौतूहलं महत्

Wika ni Indra: O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang, paano naganap ang pinagmulan ng mga antyaja na ito? Ipagpaliwanag nang wasto at ganap, sapagkat dakila ang aking pag-uusisa rito.

Verse 47

बृहस्पतिरुवाच । एतेषामष्टधा सृष्टिर्जायतेंऽत्यजसंभवा । योनि दोषात्सुरश्रेष्ठ जातेर्वक्ष्याम्यहं स्फुटम्

Wika ni Bṛhaspati: O pinakamainam sa mga diyos, ang paglikha sa mga ito’y lumilitaw sa walong anyo, na kaugnay ng mga lahing antyaja. Dahil sa kapintasan sa sinapupunan/angkan, ipaliliwanag ko nang malinaw ang kanilang mga uri.

Verse 48

ब्राह्मण्यां क्षत्रियाज्जातः सूत इत्यभिधीयते । सूतेन रजकश्चैव रजकेन च चर्मकृत्

Mula sa babaeng brāhmaṇa at lalaking kṣatriya, isinisilang ang tinatawag na “Sūta.” Mula sa Sūta nagmula ang Rajaka (tagalaba), at mula sa Rajaka nagmula ang Carmakṛt (manggagawa ng balat).

Verse 49

चर्मकारेण संजज्ञे नटश्चांत्यजसंज्ञकः । चत्वारः क्षेत्रसंभूता एते क्षेत्रे द्विजन्मनाम्

Mula sa manggagawa ng balat ay lumitaw ang Naṭa, na tinatawag na antyaja. Ang apat na ito’y sinasabing isinilang mula sa “kṣetra” (bukid/larangan), sa loob ng larangan ng mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 50

तथा च मागधो जज्ञे वैश्येन द्विजसंभवे । क्षेत्रे मागधवीर्येण बुरुडो मरुदुत्तम

Gayon din, ang Māgadha ay isinilang mula sa isang vaiśya sa angkang dwija. At sa loob ng “kṣetra,” sa pamamagitan ng binhi ng Māgadha, sumibol ang Buruḍa—O pinuno ng mga Marut (Indra).

Verse 51

बुरुडेन च कैवर्तः कैवर्तेन च मेदकः । चत्वारो वैश्यसंभूता एते क्षेत्रे द्विजन्मनाम् । प्रजायन्ते सुरश्रेष्ठ सवकर्मसु गर्हिताः

Mula sa Buruḍa ay lumitaw ang Kaivarta, at mula sa Kaivarta ay lumitaw ang Medaka. Ang apat na ito’y isinilang mula sa lahing vaiśya sa loob ng “kṣetra” ng mga dwija; O pinakadakila sa mga diyos, sinasabing sila’y pinupuna sa kani-kanilang hanapbuhay.

Verse 52

तथा शूद्रेण संजज्ञे ब्राह्मण्यां सुरसत्तम । भिल्लाख्यश्चापि भिल्लेन चंडालश्च प्रजायते

Gayon din, O pinakamainam sa mga diyos, kapag ang isang babaeng brāhmaṇa ay nagdalang-tao sa isang śūdra, isisilang ang anak na tinatawag na “Bhilla”; at mula sa Bhilla ay lilitaw ang Caṇḍāla.

Verse 53

एतौ द्वावपि शूद्रेण भवतो द्विजसंभवे । क्षेत्रे सर्वसुराधीश सत्यमेतन्मयोदितम्

Ang dalawang bungang ito’y kapwa nagmumula sa isang śūdra sa usapin ng supling na kaugnay ng mga dwija. O Panginoon ng lahat ng mga diyos, ito ang katotohanang aking ipinahayag—gaya ng nalalaman sa banal na pook na ito.

Verse 54

एतत्त्रेतायुगे प्रोक्तं मया ते सुरसत्तम । आकर्णय प्रयत्नेन द्वापरस्याधुना स्थितिम्

Ito, O pinakamainam sa mga diyos, ay naipaliwanag ko na sa iyo hinggil sa panahon ng Tretā-yuga. Ngayon, makinig nang taimtim at may pagsisikap sa kalagayan ng Dvāpara-yuga.

Verse 55

लक्षाष्टकप्रमाणेन तद्युगं परिकीर्तितम् । चतुःषष्टिसहस्राणि वर्षाणां परिसं ख्यया । कपिशो जायते तत्र भगवान्गरुडध्वजः

Ang panahong iyon ay ipinahayag na may sukat na walong lakṣa. Sa ganap na bilang, ito’y binubuo ng animnapu’t apat na libong taon. Sa panahong iyon, isinisilang ang Mapalad na Panginoon—yaong may watawat na may Garuḍa—na may kayumangging kulay na tila anyong unggoy.

Verse 56

द्वौ पादौ चैव धर्मस्य द्वौ पापस्य व्यवस्थितौ । तत्र स्याद्यौवनं नृणां गते वर्षशतेऽ खिले

Doon, dalawang bahagi ng dharma at dalawang bahagi ng kasalanan ang nananatiling nakatatag. Sa panahong iyon, ang tao’y nagkakabatang-gulang lamang matapos lumipas ang ganap na isang daang taon.

Verse 57

ततोऽन्यैः समतिक्रांतैर्वार्धक्यं पञ्चभिः शतैः । तत्र सत्यानृता लोका देवा भूपास्तथा परे

Pagkaraan, matapos lumipas pa ang isa pang yugto, dumarating ang katandaan sa limang daang taon. Sa panahong iyon, ang mga nilalang—mga deva, mga hari, at iba pa—ay halong katotohanan at di-katotohanan.

Verse 58

नार्यश्चापि सुरश्रेष्ठ तत्स्व रूपाः प्रकीर्तिताः । पंचहस्तप्रमाणेन चतुर्हस्तास्तथा परं

At ang mga babae rin, O pinakadakila sa mga deva, ay inilalarawan na may kani-kanilang anyo. Ang sukat nila’y sinasabing limang hasta, at pagkatapos (sa ibang uri) apat na hasta rin.

Verse 59

नातिरूपेण संयुक्ता न च रूपविवर्जिताः । अव्यक्तजल्पकाश्चापि पशवः पक्षिणो मृगाः

Hindi sila pinagkalooban ng labis na kagandahan, ni hindi rin sila salat sa ganda. Maging ang mga hayop—mga mababangis na nilalang, mga ibon, at mga usa—ay bumibigkas ng malabong mga tunog.

Verse 60

नातिपुष्पफलैर्युक्ता वृक्षाश्चापिसुरेश्वर । सस्यानि तानि जायन्ते तत्र चोप्तानिकर्षुकैः

O Panginoon ng mga diyos, ang mga punò roon ay hindi rin labis na hitik sa bulaklak at bunga. Ang mga pananim ay sumisibol mula sa anumang inihasik ng mga magsasaka.

Verse 61

वर्षंति जलदाः कामं भवन्त्योषधयोऽखिलाः । यत्किंचिद्भूतले ज्ञानं शास्त्रं वा सुरसत्तम । तत्तत्र समभावेन न सत्यं नैव चानृतम्

Ang mga ulap ay umuulan ayon sa ninanais, at lahat ng halamang-gamot ay tumutubo. Anumang kaalaman o kasulatan na nasa ibabaw ng lupa, O pinakadakila sa mga diyos—doon, sa pantay na pagtitimbang, ito’y hindi lubos na totoo ni lubos na di-totoo.

Verse 62

तीर्थानां च मखानां च द्वापरे सुरसत्तम । फलं भावानुरूपेण दानानां च प्रजायते

O pinakadakila sa mga diyos, sa kapanahunang Dvāpara, ang bunga ng pagdalaw sa mga banal na tawiran (tīrtha), ng pagsasagawa ng mga handog na sakripisyo (makha), at ng pagbibigay ng kaloob (dāna) ay sumisilang ayon sa loob na disposisyon; bawat gawa’y nagbubunga nang katimbang ng pananampalataya at layon ng deboto.

Verse 63

एतत्तव समाख्यातं युगं द्वापरसंज्ञकम् । मया सर्वं सुराधीश यथादृष्टं यथा श्रुतम्

Kaya nga, ipinaliwanag ko sa iyo ang kapanahunang tinatawag na Dvāpara. O Panginoon ng mga diyos, isinalaysay ko ang lahat ayon sa aking nakita at ayon sa aking narinig sa banal na tradisyon.

Verse 64

शृणुष्वावहितो भूत्वा वदतो मम सांप्रतम् । रौद्रं कलियुगंनाम यत्र कृष्णो जनार्दनः

Ngayon, makinig kang mabuti habang ako’y nagsasalita: may isang mabagsik na kapanahunan na tinatawag na Kali—panahong si Kṛṣṇa, si Janārdana na Tagapangalaga, ay hindi na nananatili sa gitna ng mga tao.

Verse 65

द्वात्रिंशच्च सहस्राणि वर्षाणां कथितं विभो । तथा लक्षचतुष्केण साधुलोकविवर्जितम्

O makapangyarihan, sinasabi na ang Kali-yuga ay tatagal nang tatlumpu’t dalawang libong taon, at madaragdagan pa ng apat na lakṣa—isang panahon na inilarawang salat sa pakikisama at paggabay ng mga banal na sādhū.

Verse 66

तत्रैकपादयुक्तश्च धर्मः पापं त्रिभिः स्मृतम् । पूर्वार्धेभ्यः परं सर्वं संभविष्यति पात कम्

Sa panahong iyon, ang dharma ay nakatayo na lamang sa iisang paa, at ang kasalanan ay sinasabing nangingibabaw sa tatlo. Kung ihahambing sa mga naunang yugto, ang susunod ay higit na hihilig sa pagbagsak at maling gawa.

Verse 67

न शृण्वंति पितुः पुत्रा न स्नुषा भ्रातरो न च । न भृत्या न कलत्राणि यत्र द्वेषः परस्परम्

Sa panahong iyon, hindi na makikinig ang mga anak sa ama, ni ang mga manugang na babae, ni ang magkakapatid. Maging ang mga lingkod at mag-asawa ay hindi tapat—sa lahat ng dako ay may pagkapoot sa isa’t isa.

Verse 68

यत्र षोडशमे वर्षे नराः पलित यौवनाः । तत्र द्वादशमे वर्षे गर्भं धास्यति चांगना

Sa panahong iyon, ang mga lalaki sa labing-anim na taon ay magmumukhang matanda kahit nasa kabataan pa; at ang babae roon ay maglilihi na sa edad na labindalawa.

Verse 69

आयुः परं मनुष्याणां शतसंख्यं सुरेश्वर । नागानां च तरूणां च वर्षाणां यत्र नाधिकम्

O panginoon ng mga diyos, sa panahong iyon ang pinakamahabang buhay ng tao ay mga sandaang taon lamang; at maging ang mga nāga (ahas) at mga puno, hindi rin hihigit pa roon ang bilang ng kanilang mga taon.

Verse 70

द्वात्रिंशद्धयमुख्यानां चतुर्विंशतिः खरोष्ट्रयोः । अजानां षोडश प्रोक्तं शुनां द्वादशसंख्यया

Ipinahayag ang haba ng buhay: ang kabayo at mga katulad nito ay tatlumpu’t dalawang taon; ang asno at kamelyo ay dalawampu’t apat; ang kambing ay labing-anim; at ang aso ay labindalawang taon.

Verse 71

चतुष्पदानामन्येषां विंशतिः पंचभिर्युता । यत्र काकाश्च गृध्राश्च कौशिकाश्चिरजीविनः

Para sa iba pang hayop na may apat na paa, ang haba ng buhay ay dalawampu’t limang taon. Ngunit sa panahong iyon, ang uwak, buwitre, at kuwago ay magiging mahahaba ang buhay.

Verse 72

तथा पापपरा लोका दुःस्थिताश्च विशेषतः । तथा कण्टकिनो वृक्षा रूक्षाः पुष्पफलच्युताः । सेवितास्तेऽपि गृध्राद्यैर्यत्र च्छायाविवर्जिताः

Sa pook na iyon, ang mga tao’y nahuhumaling sa kasalanan at lalo pang nalulugmok sa abang kalagayan. Maging ang mga puno’y nagiging matinik at magaspang, nawalan ng bulaklak at bunga; walang lilim, at dinadalaw lamang ng mga buwitre at mga katulad nito.

Verse 73

यत्र धर्मो ह्यधर्मेण पीड्यते सुरसत्तम । असत्येन तथा सत्यं भूपाश्चौरैः सदैव तु

O pinakadakila sa mga diyos, sa pook na iyon ang Dharma ay pinipighati ng Adharma; ang katotohanan ay dinudurog ng kasinungalingan; at ang mga hari ay palaging itinuturing na parang magnanakaw (o nagiging tulad ng magnanakaw).

Verse 74

गुरवश्च तथा शिष्यैः स्त्रीभिश्च पुरुषाधमाः । स्वामिनो भृत्यवर्गैश्च मूर्खैश्चापि बहुश्रुताः

Doon, ang mga guro’y nilalapastangan ng mga alagad; ang mararangal ay pinangingibabawan ng mga hamak (maging ng mga babae); ang mga panginoon ay sinasalungat ng mga alipin; at ang tunay na marurunong ay minamaliit ng mga mangmang.

Verse 75

यत्र सीदंति धर्मिष्ठा नराः सत्यपरायणाः । दान्ता विवेकिनः शान्तास्तथा परहिते रताः

Sa pook na yaon, ang mga taong lubhang matuwid—nakatuon sa katotohanan, may pagpipigil-sa-sarili, may pag-unawa, mapayapa, at masigasig sa kapakanan ng kapwa—ay nalulubog sa hirap at dalamhati.

Verse 76

आधयो व्याधयश्चैव तथा पीडा महाद्भुता । सदैव संस्थिता यत्र साधुपीडनवांछया

Doon, ang mga dalamhating pang-isip at mga sakit ng katawan, pati mga pambihirang anyo ng pagdurusa, ay laging naroroon dahil sa pagnanais na pahirapan at apihin ang mga banal.

Verse 77

अल्पायुषस्तथा मर्त्या जायंते वर्णसंकरात् । ये केचन प्रजीवंति दुःखेन ते समन्विताः

Dahil sa kaguluhan at paghahalo ng mga kaayusan, ang mga mortal ay isinisilang na maikli ang buhay; at yaong nakaliligtas man ay nabubuhay na may kasamang paghihirap.

Verse 78

न वर्षति घनः काले संप्राप्तेऽपि यथोचिते । न सस्यं स्यात्सुवृष्टेपि कर्षुकस्यापि वांछितम्

Kahit dumating ang nararapat na panahon, hindi umuulan ang mga ulap; at kahit bumuhos nang malakas, hindi pa rin nagiging ayon sa nais ng magsasaka ang ani.

Verse 79

न च क्षीरप्रदा गावो यद्यपि स्युः सुपोषिताः । न भवंति प्रभू ताश्च यत्नेनापि सुरक्षिताः

Kahit alagaing mabuti ang mga baka, hindi sila nagbibigay ng gatas; at kahit bantayang maingat sa pagsisikap, hindi pa rin sila umuunlad o nagiging kapaki-pakinabang.

Verse 80

आविकानां तथोष्ट्रीणां यत्र क्षीरप्रशंसकाः । लोका भवंति निःश्रीकास्तथा ये च मलिम्लुचाः

Sa pook na pinupuri ng mga tao ang gatas ng tupa at ng kamelyo, ang bayan ay nawawalan ng kasaganaan at dangal; at naroon din ang mga nabubuhay sa marumi at mapanila na gawi (malimluca).

Verse 81

तथा तपस्विनः शूद्राः शूद्रा धर्मपरायणाः । शूद्रा वेदविचारज्ञा यज्ञकर्मणि चोद्यताः

Gayundin, may mga Śūdra na namumuhay bilang mga asceta; may mga Śūdra na tapat sa dharma; may mga Śūdra na bihasa sa pagtalakay ng Veda; at may mga Śūdra na masigasig sa mga gawaing handog na yajña.

Verse 82

शूद्राः प्रतिग्रहीतारः शूद्रा दानप्रदास्तथा । शूद्राश्चापि तथा वन्द्याः शद्रास्तीर्थेषु संस्थिताः

“Ang mga Śūdra ay nagiging tumatanggap ng mga handog; ang mga Śūdra ay nagiging nagbibigay rin ng kawanggawa. Ang mga Śūdra ay nararapat ding batiin at parangalan—yaong mga Śūdra na nananahan at iginagalang sa mga banal na tīrtha.”

Verse 83

पंचगर्तान्खनंत्येव मृत्युकाले नराधमाः । शिरसा हस्तपादाभ्यां मोहात्संनष्टचेतनाः

“Sa oras ng kamatayan, ang pinakamasamang tao ay tunay na naghuhukay ng limang hukay—gamit ang ulo, mga kamay at mga paa—nalilinlang at nawawalan ng malay.”

Verse 84

वेदविक्रयकर्तारो ब्राह्मणाः शौचवर्जिताः

“Ang mga Brāhmaṇa ay magiging mga nagtitinda ng Veda, salat sa kadalisayan at sa wastong kalinisan.”

Verse 85

स्वाध्यायरहिताश्चैव शूद्रान्ननिरताः सदा । असत्प्रतिग्रहाः प्रायो जिह्वालौल्यसमुत्सुकाः

Walang svādhyāya (pag-aaral ng Veda), laging nakatuon sa pagkaing mula sa Śūdra, kadalasa’y tumatanggap ng mga handog na di nararapat, at sabik dahil sa kasakiman ng dila—ganyan sila magiging.

Verse 86

पाखंडिनो विकर्मस्थाः परदारोपजीविनः । कार्यकारणमाश्रित्य यत्र स्नेहः प्रजायते

Mga pākhaṇḍin na mapagkunwari, nakalubog sa mga ipinagbabawal na gawa, nabubuhay sa babae ng iba; at saanman kumapit sa palusot na “dahilan at layunin,” doon sumisibol ang pagkakapit ng pagnanasa.

Verse 87

न स्वभावात्सहस्राक्ष कथंचिदपि देहिनाम् । यास्यंति म्लेच्छभावं च सर्वे वर्णा द्विजातयः

O Sahasrākṣa (Indra), hindi lamang dahil sa likas na ugali; sa kung anong paraan, ang mga nilalang na may katawan—oo, lahat ng varṇa, maging ang mga dvija (dalawang ulit na isinilang)—ay aanod tungo sa kalagayang tulad ng mleccha.

Verse 88

नष्टोत्सवाविधर्माणो नित्यं संकरकारकाः । सार्धहस्तत्रयाः पूर्वं भविष्यंति युगादितः

Wasak ang mga pagdiriwang at gumuho ang dharma, lagi silang sanhi ng paghahalo at kaguluhan; mula sa simula ng yuga, mananatili sila sa loob ng panahong “tatlo’t kalahating dangkal.”

Verse 89

ततो ह्रासं प्रयास्यंति वृद्धिं याति कलौ युगे । भविष्यन्ति ततश्चांते मनुष्या बिलशायिनः

Pagkaraan nito, sila’y tutungo sa pagbulusok habang sumusulong ang panahon ng Kali. At sa wakas nito, ang mga tao’y magiging mga naninirahan sa yungib at mga butas sa lupa.

Verse 90

अल्पत्वाद्दुर्लभत्वाच्च अशक्ता गृहकर्मणि । भविष्यंत्यफला यज्ञास्तथा वेदव्रतानि च

Dahil sa kakapusan at hirap makamit ang mga bagay, hindi na magagawa ng mga tao ang mga ritwal sa tahanan; ang mga yajña ay magiging walang bunga, gayundin ang mga panatang Veda.

Verse 91

नियमाः संयमाः सर्वे मंत्रवादास्तथैव च । तीर्थानि म्लेच्छसंस्पर्शाद्दूषितानि शतक्रतो

O Śatakratu (Indra), ang lahat ng mga pagtalima at pagpipigil, gayundin ang mga pagsasanay sa mantra—ang mga tīrtha ay madudungisan sa pagdikit sa mga mleccha.

Verse 92

स्वस्वभावविहीनानि हीनानि च तथा जलैः । कुत्सिता मंत्रवादा ये कुत्सिताश्च तपस्विनः

Sa panahong iyon, mawawalan ang mga tao ng tunay na likas na pagkatao at panloob na pagpipigil, at bababa ang kadalisayan—maging sa payak na bagay gaya ng tubig. Ang mga nagtitinda ng mantra ay magiging hamak, at maging ang mga ascetic ay mapapahiya.

Verse 93

तत्र ते संभविष्यंति कुत्सिता ये च मानवाः । कुलीनमपि संत्यज्य वरं रूपवयोन्वितम्

Doon, uunlad ang mga taong kahiya-hiya. Tatalikuran maging ang marangal na angkan, at pipiliin ang tila “napakahusay” lamang—kagandahan at kabataan—sa halip ng tunay na halaga.

Verse 94

वित्तलोभात्प्रदास्यंति कुत्सिताय नराः सुताम् । कन्यकाः प्रसविष्यंति कन्यकाः सुरतोत्सुकाः

Dahil sa kasakiman sa yaman, ipapakasal ng mga lalaki ang kanilang mga anak na babae sa mga di-karapat-dapat. Ang mga dalagang sabik sa pita ng laman ay magsisilang ng anak kahit dalaga pa.

Verse 95

कन्यकाः प्रकरिष्यंति पुरुषैः सह संगतिम् । भर्तारं वंचयिष्यंति कुलीना अपि योषितः

Ang mga dalagang bata ay makikipag-ugnayan sa mga lalaki; maging ang mga babaeng mula sa mararangal na angkan ay maglilinlang sa kanilang asawa.

Verse 96

सर्वकृत्येषु दुःशीलाः ।सुयत्नेनापि रक्षिताः । निर्दयाश्चापि भूपालाः पीडयिष्यंति कर्षुकान्

Sa bawat tungkulin, ang mga tao’y magiging masama ang asal—kahit bantayan at turuang mabuti. At ang mga haring walang habag ay aapi sa mga magsasaka.

Verse 97

पीडयिष्यंति निर्दोषान्वित्तलोभादसंशयम् । वधार्हमपि संप्राप्य वित्तलोभान्मलिम्लुचम्

Walang alinlangan, dahil sa kasakiman sa yaman ay gigipitin nila ang mga walang sala. Kahit mahuli na ang nararapat parusahan, dahil din sa gayong kasakiman ay palalayain nila ang salarin.

Verse 98

संत्यक्ष्यंति युगे तस्मिन्प्राणिद्रोहेऽपि वर्तिनम् । क्षात्रधर्मं परित्यज्य करिष्यंति तथा रणम्

Sa panahong iyon, tatalikuran nila maging ang taong gumagawa ng karahasan laban sa mga nilalang. Tinalikdan ang wastong dharma ng kṣatriya, makikidigma pa rin sila—ngunit walang katuwiran.

Verse 99

बृहस्पतिरुवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं युगानां लक्षणं मया । प्रमाणं च सुरश्रेष्ठ चतुर्णामप्यसंशयम्

Wika ni Bṛhaspati: “Naipaliwanag ko na sa inyo ang lahat ng katangian ng mga yuga—pati ang kanilang mga sukat, O pinakadakila sa mga diyos, walang pag-aalinlangan, para sa apat na yuga.”

Verse 100

यश्चैतत्कीर्तयेन्मर्त्यः सदैव सुसा माहितः । स नूनं मुच्यते पापादाजन्ममरणांतिकात्

Sinumang mortal na laging bumibigkas nito, na may tapat na debosyon at mabuting kalooban, ay tiyak na napapalaya sa kasalanan—mula sa simula ng kapanganakan hanggang sa wakas na tinatatakan ng kamatayan.

Verse 101

शृणुयाद्वा नरो यश्च श्रद्धापूतेन चेतसा । सोऽपि मुच्येन्न सन्देहः पापाच्च दिवसोद्भवात्

O kung may taong nakikinig nito na ang isip ay nilinis ng pananampalataya, siya man ay napapalaya—walang pag-aalinlangan—sa mga kasalanang naiipon araw-araw.

Verse 458

संभवंति युगे तस्मिन्यो निसंसर्गतो विभो । तथान्ये संख्यया हीना एतेभ्यो निंदिता नराः

O Panginoon, sa panahong yaon ay may mga taong lumilitaw na namumuhay nang walang mabuting pakikisama; at may iba pa, na mas kakaunti, na sinisisi bilang higit pang masama kaysa sa kanila.