Adhyaya 269

Verse 1

सूत उवाच । कपालेशस्य माहात्म्यं श्रूयतामधुना द्विजाः । चतुर्थस्य महाभागास्तत्र क्षेत्रे स्थितस्य च

Sinabi ni Sūta: Ngayon, O mga pantas na dalawang-ulit na isinilang, pakinggan ninyo ang kadakilaan ni Kapāleśa—ang ikaapat na iginagalang na liṅga/diyos na itinatag sa banal na pook na iyon.

Verse 2

श्रुतमात्रेण येनात्र नरः पापात्प्रमुच्यते

Sa pakikinig lamang dito, ang tao ay napapalaya mula sa kasalanan.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । त्रयाणां चैव लिंगानां पूर्वोक्तानां महामते । श्रुतास्माभिः समुत्पत्तिःकपालेश्वरवर्जिता । केनायं स्थापितो देवः कपालेश्वरसंज्ञितः

Wika ng mga rishi: “O dakilang may isip, narinig na namin ang pinagmulan ng tatlong liṅga na nabanggit kanina—maliban kay Kapāleśvara. Sino ang nagtatag sa diyos na tinatawag na Kapāleśvara?”

Verse 4

तस्मिन्दृष्टे फलं किं स्यात्पूजिते च वदस्व नः

Sabihin mo sa amin: anong bunga ang nagmumula sa pagtanaw lamang sa (diyos/tīrtha) na iyon, at anong bunga ang nagmumula sa pagsamba rito?

Verse 5

सूत उवाच । इंद्रेण स्थापितः पूर्वमेष देवो द्विजोत्तमाः । कपालेश्वसंज्ञस्तु ब्रह्महत्या विमुक्तये

Sinabi ni Sūta: “O pinakamainam sa mga dvija, ang diyos na ito ay itinatag noon ni Indra. Siya’y tinatawag na Kapāleśvara, at iginagalang upang makalaya sa kasalanang brahmahatyā (pagpatay sa brāhmaṇa).”

Verse 7

तत्प्रभावत्सुरश्रेष्ठ स्तया मुक्ते द्विजोत्तमाः । पापं पूरुषदानेन इत्येषा वैदिकी श्रुतिः । अन्योऽपि यो नरस्तं च पूजयित्वा प्रभक्तितः । प्रयच्छेद्ब्राह्मणेन्द्राय शुद्धये पापपूरुषम् । स मुच्येत्पातकाद्घोराद्ब्रह्महत्यासमुद्भवात्

O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, sa kapangyarihan ng Kapāleśvara, ang panginoon ng mga deva ay pinalaya niya (ni Brahmahatyā). “Naaalis ang kasalanan sa pamamagitan ng handog na ‘pāpa-pūruṣa’ (tao-ng-kasalanan)”—ito ang aral ng Vedic śruti. Sinumang tao rin, matapos sambahin Siya nang may malalim na bhakti, ay dapat maghandog sa pinakadakila sa mga brāhmaṇa, para sa paglilinis, ng isang pāpa-pūruṣa; at siya’y mapapalaya sa kakila-kilabot na kasalanang nagmumula sa brahmahatyā (pagpatay sa brāhmaṇa).

Verse 8

दक्षिणामूर्तिमासाद्य प्रोवाचेदं बृहस्पतिः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे गत्वा तं वीक्ष्य शंकरम्

Lumapit kay Dakṣiṇāmūrti, sinabi ni Bṛhaspati ang mga salitang ito: “Pumaroon sa banal na kṣetra ng Hāṭakeśvara; pagdating doon, masdan at sambahin si Śaṅkara.”

Verse 9

यो ददाति शरीरं च कृत्वा हेममयं ततः । मुच्यते नात्र संदेहः पातकैः पूर्वसंयुतैः

Sinumang maghandog bilang kawanggawa ng anyong-katawan na yari sa ginto ay mapapalaya—walang alinlangan—mula sa mga kasalanang naipon noon pa.

Verse 10

ऋषय ऊचुः । ब्रह्महत्या कथं जाता सुरेन्द्रस्य हि सूतज । एतन्नः सर्वमाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

Wika ng mga ṛṣi: “O anak ni Sūta, paano dumating kay Indra ang brahmahatyā? Isalaysay mo sa amin ang lahat; napakalaki ng aming pag-uusisa.”

Verse 11

कपालेश्वरसंज्ञस्तु कथं देवोऽत्र संस्थितः । ब्रह्महत्या कथं नष्टा तत्प्रभावाद्दिवस्पतेः

Paano naitatag dito ang diyos sa pangalang Kāpāleśvara? At paano napawi ang brahmahatyā ni Indra sa bisa ng dambana/diyos na iyon?

Verse 12

स पापपूरुषो देयो विधिना केन सूतज । कैर्मंत्रैः स हि देयः कैश्चैव ह्युपस्करैः

O anak ni Sūta, sa anong pamamaraan dapat ihandog ang ‘pāpa-pūruṣa’ (taong-sala) na iyon? Sa aling mga mantra ito ihahandog, at sa anong mga kasangkapan at sangkap?

Verse 13

दर्शनात्पूजनाच्चापि किं फलं जायते नृणाम् । अदत्त्वा स्वशरीरं वा पूजया केवलं वद

Anong bunga o gantimpala ang sumisibol para sa mga tao mula sa darśana (pagmamasid na may debosyon) at mula rin sa pagsamba? At kung hindi inihahandog ang sariling katawan (bilang sagisag na dāna), sabihin: ano ang natatamo sa pagsamba lamang?

Verse 14

सूत उवाच । अहं वः कीर्तयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । यां श्रुत्वापि महाभागा नरः पापात्प्रमुच्यते

Wika ni Sūta: “Isasalaysay ko sa inyo ang sinaunang kuwentong ito; sa pakikinig lamang nito, O mga pinagpala, ang tao’y napapalaya mula sa kasalanan.”

Verse 15

अज्ञानाज्ज्ञानतो वापि विहितैरन्यजन्मजैः । दृष्टमात्रेण येनात्र पातकात्तद्दिनोद्भवात् । मुच्यते नात्र संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्

Maging dumating ang tao rito sa kamangmangan o sa ganap na kaalaman—dala ang mga kasalanang naipon mula sa mga gawa sa ibang mga kapanganakan—sa pagtanaw lamang sa banal na pook na ito, napapalaya siya sa mga kasalanang namumunga sa mismong araw na iyon. Walang pag-aalinlangan; ito ang katotohanang aking ipinahayag.

Verse 16

पुरा त्वष्टुः सुतो जज्ञे वृत्रो हि द्विजसत्तमाः । पुलोमदुहितुः पार्श्वाद्विभावर्याः सुवीर्यवान्

Noong unang panahon, O pinakamainam sa mga dvija, isinilang si Vṛtra bilang anak ni Tvaṣṭṛ—makapangyarihan sa tapang—mula sa tagiliran (sinapupunan) ni Vibhāvarī, anak na babae ni Puloman.

Verse 17

स बाल एव धर्मात्मा आसीत्सर्वजनप्रियः । दानवं भावमुत्सृज्य द्विजभक्तिपरायणः

Kahit bata pa, siya’y matuwid at minamahal ng lahat; tinalikuran niya ang ugaling Dānava at naging ganap na deboto sa paggalang sa mga dvija (mga Brāhmaṇa).

Verse 18

स गत्वा पुष्करारण्यं परमेण समाधिना । तोषयामास देवेशं पद्मजं तपसि स्थितः

Pumaroon siya sa gubat ng Puṣkara at, nakalagay sa matinding pag-aayuno at pinakamataas na samādhi, pinalugod niya ang Panginoon ng mga diyos—si Brahmā, ang Ipinanganak sa Loto—na nananatili sa tapasya.

Verse 19

तस्य तुष्टः स्वयं ब्रह्मा दृष्टिगोचरमागतः । प्रोवाच वरदोऽस्मीति किं ते कृत्यं करोम्यहम्

Nalugod sa kanya, si Brahmā mismo ay nagpakita sa abot-tanaw at nagsabi: “Ako ang tagapagkaloob ng biyaya. Anong gawain ang nais mong gawin ko para sa iyo?”

Verse 20

वृत्र उवाच । यदि तुष्टोसि मे देव ब्राह्मणत्वं प्रयच्छ मे । ब्राह्मणत्वं समासाद्य साधयामि परं पदम्

Sinabi ni Vṛtra: “Kung nalulugod Ka sa akin, O Panginoon, ipagkaloob Mo sa akin ang pagiging Brāhmaṇa. Kapag natamo ko ang pagiging Brāhmaṇa, aking maaabot ang kataas-taasang kalagayan.”

Verse 21

तेन किंचिदसाध्यं न ब्राह्मण्येन भवेन्मम । ब्राह्मणेन समं चान्यन्न किंचित्प्रतिभाति मे

Sa pamamagitan ng pagiging Brāhmaṇa, wala nang magiging di-makakaya para sa akin; at sa aking paningin, wala nang anumang kapantay ng isang Brāhmaṇa.

Verse 22

परमं दैवतं किंचिन्न विप्राद्विद्यते परम् । तस्मान्मे हृत्स्थितं नान्यदपि राज्यं त्रिविष्टपे

Walang kataas-taasang pagka-diyos na higit pa sa isang vipra (Brāhmaṇa). Kaya sa aking puso, wala nang ibang nananahan—kahit ang paghahari sa langit na Triviṣṭapa man ay hindi.

Verse 23

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तुष्टस्तस्य पितामहः । ब्राह्मणत्वं स्वयं दत्त्वा ततः प्रोवाच सादरम्

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang kanyang mga salita, nalugod ang kanyang Dakilang Ninuno (si Brahmā); at sa sariling kamay ay iginawad ang pagka-Brāhmaṇa, saka siya kinausap nang may paggalang.

Verse 24

मया त्वं विहितो विप्र पुत्र प्रकुरु वांछितम् । प्रसादयस्व सततं ब्राह्मणान्ब्रह्मवित्तमान्

“Anak, sa Akin ay itinakda kang ganap bilang isang Brāhmaṇa. Ngayon ay tuparin mo ang ninanais mo; at lagi mong hingin ang biyaya ng mga Brāhmaṇa na nakakakilala sa Brahman.”

Verse 25

ब्राह्मणैः सुप्रसन्नैश्च प्रीयंते सर्वदेवताः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन पूजनीया द्विजोत्तमाः

Kapag lubos na nalulugod ang mga Brāhmaṇa, nalulugod din ang lahat ng mga diyos. Kaya, sa buong pagsisikap, dapat igalang at sambahin ang pinakadakila sa mga dvija, ang mga “dalawang ulit na isinilang.”

Verse 26

सूत उवाच । एवमुक्तस्तदा तेन वृत्रोऽभूद्ब्राह्मणस्ततः । ब्राह्म्या लक्ष्म्या समोपेतो ब्रह्मचर्यपरायणः

Sinabi ni Sūta: Nang siya’y masabihan nang gayon noon, si Vṛtra ay naging isang Brāhmaṇa; taglay ang ningning na brāhmaṇiko at nakatuon sa disiplina ng brahmacarya.

Verse 27

तस्मिंस्तपसि संस्थे तु हता इंद्रेण दानवाः । वंशोच्छेदे समापन्ने दानवानां महात्मनाम्

Habang siya’y nananatili sa gayong pag-aayuno at pagtapa, pinaslang ni Indra ang mga Dānava, at ang lahing Dānava na may dakilang diwa ay halos maputol at maglaho.

Verse 28

ततस्ते दानवाः सर्वे पराभूताः सुरैस्ततः । स्वं स्थानं संपरित्यज्य दुःखशोकसमन्विताः

Pagkaraan nito, ang lahat ng Dānava ay natalo ng mga Deva; iniwan nila ang sariling tahanan at nabalot ng dalamhati at pagdadalamhati.

Verse 29

तन्मातरं पुरस्कृत्वा तत्सकाशमुपागताः । स च तां मातरं दृष्ट्वा वृतां तैश्च समन्वितः

Inilagay nila ang kanilang ina sa unahan at lumapit sa kanyang harapan. At siya, nang makita ang inang napaliligiran at sinasamahan nila, ay napansin ang kanilang pagdating.

Verse 30

दानवैश्च पराभूतैस्तथाभूतां च मातरम् । किमागमनकृत्यं च दुःखितानां ममांतिके

Nang makita niyang natalo ang mga Dānava at ang kanilang ina ay nasa gayong kalagayan, nagtanong siya: “Ano ang layon ng pagparito ninyo—kayong nababagabag—sa aking harapan?”

Verse 31

दानवा ऊचुः । वयं देवैः पराभूता भवंतं शरणागताः । क्व यामोऽन्यत्र चाऽस्माकं त्वां विना नास्ति संश्रयः

Sinabi ng mga Dānava: “Natalo kami ng mga Deva kaya kami’y dumulog sa iyo bilang kanlungan. Saan pa kami tutungo? Sapagkat bukod sa iyo, wala kaming masisilungan.”

Verse 32

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा वृत्रः प्रोवाच सादरम् । देवानहं हनिष्यामि गम्यतां तत्र मा चिरम्

Nang marinig ang kanilang mga salita, magalang na sumagot si Vṛtra: “Papatayin ko ang mga Deva. Pumaroon kayo agad; huwag magtagal.”

Verse 33

तवागमनकृत्यं च मातः कथय सांप्रतम्

Ngayon, Ina, ipahayag mo sa akin ang layunin ng iyong pagparito.

Verse 34

मातोवाच । तथा कुरु महाभाग शीघ्रं दारपरिग्रहम् । वंशवृद्धौ प्रमाणं चेद्वाक्यं तव ममोद्भवम्

Wika ng Ina: “Gawin mo nga ito, O mapalad—mag-asawa ka nang madali. Kung ang pagdami ng angkan ang magiging patunay, nawa’y matupad ang iyong salita sa pamamagitan ng isisilang mula sa akin (sa aking lahi).”

Verse 35

एष एव परो धर्म एष एव परो नयः । पुत्रस्य जननीवाक्यं यत्करोति समाहितः

Ito lamang ang pinakamataas na dharma; ito lamang ang pinakadakilang wastong asal: na ang anak, na may natipong isip, ay isinasagawa ang salita ng kanyang ina.

Verse 36

तथा स्त्रीणां पतिं मुक्त्वा नान्यास्ति भुवि देवता । जनन्यां जीवमानायां तथैव च सुतस्य च

Gayundin, para sa mga babae—bukod sa asawa—wala nang ibang diyos sa lupa. Sa gayon din, para sa anak: habang nabubuhay ang ina, siya rin ang pinakamataas na sanggunian.

Verse 37

अतिक्रम्य च या नारी पतिं धर्मपरा भवेत् । तत्सर्वं विफलं तस्या जायते नात्र संशयः

Kung ang isang babae ay magpapakabanal sa dharma ngunit nilalampasan ang kanyang asawa, ang lahat ng iyon ay magiging walang bunga para sa kanya—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 38

पुत्रः स्वजननीवाक्यं योऽतिक्रम्य यथारुचि । करोति धर्मकृत्यानि तानि सर्वाणि तस्य च

Ang anak na lumalabag sa salita ng sariling ina at gumagawa ng mga gawaing dharma ayon sa sariling nais—ang lahat ng gayong gawa niya ay nagiging walang bisa at di nagbubunga.

Verse 39

भवंति च तथा नूनं वृथा भस्महुतं यथा । अरण्ये रुदितानीव ऊषरे वापितानि च

Tunay na nagiging walang kabuluhan—gaya ng handog na ibinubuhos sa abo, gaya ng pag-iyak sa gubat, at gaya ng binhing inihasik sa lupang tigang.

Verse 40

यथैव बधिरस्याग्रे गीतं नृत्यमचक्षुषः । तद्वन्मातृमतादन्यकृतं पुत्रस्य धर्मजम्

Gaya ng awit sa harap ng bingi at sayaw para sa bulag—ganyan din ang mga gawaing dharma ng anak kapag salungat sa kalooban ng ina: walang tunay na bunga.

Verse 41

सर्वं कर्म न संदेहस्तेनाहं त्वामुपागता । बंधूनां वचनात्पुत्र दुःखार्ता च विशेषतः

Kaya nga, nang walang alinlangan, lumapit ako sa iyo. Sa salita ng mga kamag-anak, O anak, at lalo na dahil ako’y pinipighati ng matinding dalamhati.

Verse 42

किं वा ते बहुनोक्तेन भूयो भूयश्च पुत्रक । आनृण्यं जायते यद्वत्पितॄणां तत्तथा शृणु

Ano pa ang saysay ng paulit-ulit na mahabang salita, mahal kong anak? Makinig ka: paano nagiging malaya sa pagkakautang sa mga ninuno.

Verse 43

तव वत्स प्रमाणं चेत्कुरुष्व च वचो मम । तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा वृत्रः संचिंत्य चेतसि

“Anak kong mahal, kung kinikilala mo akong may kapangyarihang dapat sundin, gawin mo ang aking ipinag-uutos.” Pagkarinig sa kanyang mga salita, si Vṛtra ay nagmuni-muni sa kanyang puso.

Verse 44

श्रुतिस्मृत्युक्तमार्गेण न मातुर्विद्यते परम् । स तथेति प्रतिज्ञाय आनिनाय परिग्रहम्

Ayon sa landas na itinuturo sa Śruti at Smṛti, walang hihigit pa sa ina. Kaya’t sinabi niya, “Gayon nga,” at nangako, tinanggap ang tungkulin.

Verse 45

त्वष्टा तस्मै ददौ प्रीतस्ततो रत्नान्यनेकशः । संख्याहीनानि तस्यैव कुप्याकुप्यमनंतकम्

Pagkaraan, si Tvaṣṭṛ, na nalugod sa kanya, ay nagkaloob ng sari-saring hiyas na di-mabilang, pati mga imbakan na di-nauubos ng mga mahalaga at karaniwang bagay.

Verse 46

हस्त्यश्वयानकोशाढ्यं सोऽभिषिक्तः पदे निजे । दानवानां महावीर्यो ब्राह्मण्येन समन्वितः

Sagana sa mga elepante, kabayo, sasakyan, at kayamanan ng kabang-yaman, siya’y inabhiṣeka at itinalaga sa sariling luklukan—dakilang mandirigma sa mga Dānava, at pinagkalooban ng dangal ng brāhmaṇya.

Verse 47

अभिषिक्तं तदा वृत्रं स्वराज्ये तेऽसुरादयः । श्रुत्वाभिषेकं संहृष्टास्तस्य वृत्रस्य बांधवाः

Nang si Vṛtra ay maabhiṣeka nang gayon sa sarili niyang paghahari, ang mga Asura at iba pa—mga kamag-anak ni Vṛtra—pagkarinig sa paghirang na iyon ay labis na nagalak.

Verse 48

दानवाश्च समाजग्मुर्ये तत्रासन्पुरोगताः । पातालाद्गिरिदुर्गाच्च स्थलदुर्गेभ्य एव च । कृतवैराः समं देवैः कोपेन महता वृताः

At nagtipon ang mga Dānava—yaong mga nangunguna roon—na nagmula sa Pātāla, sa mga kuta sa kabundukan, at sa mga tanggulan sa kapatagan. Matagal na nilang iningatan ang pagkapoot sa mga Deva, kaya sila’y nabalot ng matinding poot.

Verse 49

ततः प्रोत्साहितः सर्वैर्दानवैः स महाबलः । प्रस्थितः शत्रुनाशाय महेन्द्रभवनं प्रति

Pagkaraan, sa pag-uudyok ng lahat ng Dānava, ang makapangyarihang iyon ay umalis upang lipulin ang mga kaaway, at nagmartsa patungo sa tahanan ni Mahendra (Indra).

Verse 50

शक्रोऽपि वृत्रमाकर्ण्य समायांतं युयुत्सया । सन्मुखः प्रययौ हृष्टः सर्वदेवसमन्वितः

Si Śakra (Indra) man ay nakarinig na papalapit si Vṛtra na may hangaring makipaglaban, kaya siya’y lumabas upang harapin siya—masaya ang loob at kasama ang lahat ng Deva.

Verse 51

ततः समभवद्युद्धं देवानां दानवैः सह । मेरुपृष्ठे सुविस्तीर्णे नित्यमेव दिवानिशम्

Pagkatapos, sumiklab ang digmaan sa pagitan ng mga Deva at mga Dānava. Malawak itong kumalat sa mga dalisdis ng Meru, at nagpatuloy nang walang tigil, araw at gabi.

Verse 52

नित्यं पराजयो जज्ञे देवानां दानवैः सह । तत्रोवाच गुरुः शक्र मा युद्धं कुरु देवप

Palagiang pagkatalo ang sinapit ng mga Deva sa kanilang pakikibaka laban sa mga Dānava. Kaya sinabi ng Guru kay Śakra, “O panginoon ng mga Deva, huwag mong isagawa ang digmaang ito.”

Verse 53

वृत्रोऽयं दारुणो युद्धे बलद्वयसमन्वितः । चत्वारश्चाग्रतो वेदाः पृष्ठतः सशरं धनुः

Ang Vritra na ito ay kakila-kilabot sa labanan, na nagtataglay ng dalawang uri ng lakas. Sa kanyang harapan ay ang apat na Veda, at sa kanyang likuran ay isang busog na may mga palaso.

Verse 54

तेन जेयतमो दैत्यस्तवैव च महाहवे । तस्मात्संधानमेतेन त्वं कुरुष्व शचीपते

Dahil diyan, sa malaking labanan na ito, ang Daitya ay nagiging lubhang mahirap para sa iyo na lupigin. Kaya naman, O panginoon ni Sachi, dapat kang makipag-alyansa sa kanya.

Verse 55

ततो विश्वासमाया तं जहि वज्रेण दानवम् । षडुपायै रिपुर्वध्य इति शास्त्रनिदर्शनम्

Kaya naman, sa pamamagitan ng estratehiya ng pagkuha ng kanyang tiwala, patumbahin ang Danava na iyon gamit ang kidlat—ganito ang turo na ipinapakita sa mga kasulatan: ang isang kaaway ay dapat supilin sa pamamagitan ng anim na paraan ng patakaran.

Verse 56

भुंजानश्च शयानश्च दत्त्वा कन्यामपि स्वकाम् । विप्रदानेन संयोज्य कृत्वापि शपथं गुरुम् । मायाप्रपंचमासाद्य तस्मादेवं समाचर

Kumakain man siya o nagpapahinga, kahit na iniaalok niya ang kanyang sariling dalaga, at kahit na siya ay nanunumpa sa guro—pagkalapit sa sapot ng ilusyon na ito, kumilos sa ganitong paraan.

Verse 57

इन्द्र उवाच । यद्येवं च स्वयं गत्वा त्वं विश्वासे नियोजय । तव वाक्येन विश्वासं नूनं यास्यति दानवः

Sinabi ni Indra: Kung gayon, pumunta ka mismo at hikayatin siya sa pagtitiwala; sa pamamagitan ng iyong mga salita, tiyak na ang Danava na iyon ay magkakaroon ng kumpyansa.

Verse 58

सूत उवाच । शक्रस्य मतमाज्ञाय प्रतस्थे च बृहस्पतिः । यत्र वृत्रः स्थितो दैत्यो युद्धार्थं कृतनिश्चयः

Wika ni Sūta: Nang maunawaan ang layon ni Śakra (Indra), umalis si Bṛhaspati patungo sa pook na kinaroroonan ni Vṛtra—ang Daitya—na nakatindig, matibay ang pasya para sa digmaan.

Verse 59

वृत्रोऽपि तं समालोक्य स्वयं प्राप्तं बृहस्पतिम् । सदैव द्विजभक्तः स हृष्टात्मा समपद्यत । विशेषात्प्रणिपत्योच्चैर्वाक्यमेतदभाषत

Si Vṛtra man ay nang makita si Bṛhaspati na dumating mismo, ay nagalak ang loob; sapagkat siya’y laging deboto sa mga brāhmaṇa. Sa natatanging paggalang ay yumukod at nagpatirapa siya, at malakas na binigkas ang mga salitang ito.

Verse 60

वृत्र उवाच । स्वागतं ते द्विजश्रेष्ठ किं करोमि प्रशाधि माम् । प्रिया मे ब्राह्मणा यस्मात्तस्मात्कीर्तय सांप्रतम्

Sinabi ni Vṛtra: “Maligayang pagdating sa iyo, pinakadakila sa mga dalawang-beses-na-ipinanganak. Ano ang dapat kong gawin? Ipag-utos mo sa akin. Sapagkat mahal ko ang mga brāhmaṇa, kaya sabihin mo ngayon ang nararapat gawin.”

Verse 61

बृहस्पतिरुवाच संदिग्धो विजयो युद्धे यस्माद्दैवेन सत्तम । तस्मात्कुरु महेंद्रेण व्यवस्थां वचनान्मम

Sinabi ni Bṛhaspati: “O pinakamainam, ang tagumpay sa digmaan ay di tiyak, sapagkat nakasalalay sa tadhana. Kaya ayon sa aking salita, makipagkasundo ka kay Mahendra (Indra).”

Verse 62

त्वं भुंक्ष्व भूतलं कृत्स्नं शक्रश्चापि त्रिविष्टपम् । व्यवस्थयाऽनया नित्यं वर्तितव्यं परस्परम्

Ikaw ang magtamasa ng buong daigdig, at si Śakra naman ng Triviṣṭapa—ang langit ng tatlumpung mga deva. Sa kasunduang ito, kayong dalawa’y laging makitungo sa isa’t isa ayon dito.

Verse 63

वृत्र उवाच । अहं तव वचो ब्रह्मन्करिष्यामि सदैव हि । संगमं कुरु शक्रेण सांप्रतं मम सद्द्विज

Wika ni Vṛtra: “O Brahmana, tunay na susundin ko ang iyong salita magpakailanman. O mabuting brāhmaṇa, ayusin mo ngayon ang isang pagpupulong ko kay Śakra.”

Verse 64

सूत उवाच । अथ शक्रं समानीय बृहस्पतिरुदारधीः । वृत्रेण सह संधानं चक्रे चैव परस्परम्

Sabi ni Sūta: “Pagkaraan, dinala ni Bṛhaspati, na marangal ang pag-unawa, si Śakra at gumawa ng isang kasunduang kapwa pinagtibay sa pagitan niya at ni Vṛtra.”

Verse 65

एकारिमित्रतां गत्वा तावुभौ दैत्यदेवपौ । प्रहृष्टौ गतवन्तौ तौ ततश्चैव निजं गृहम्

Nang pumasok sila sa pagkakaibigang may iisang kaaway, ang dalawa—mga pinuno sa mga Daitya at sa mga Deva—ay umalis na may galak at saka nagbalik sa kani-kanilang tahanan.

Verse 66

अथ शक्रच्छलान्वेषी सदा वृत्रस्य वर्तते । न च्छिद्रं लभते क्वापि वीक्षमाणोपि यत्नतः

Pagkaraan, si Vṛtra, na laging nagmamasid sa mga pakana ni Indra, ay nanatiling palaging mapagmatyag; at kahit masusing tumingin, wala siyang natagpuang anumang siwang o kapintasan saanman.

Verse 67

कथंचिदपि सोऽभ्येति तत्सकाशं पुरंदरः । किंचिच्छिद्रं समासाद्य तत्प्रतापेन दह्यते

Gayunman, sa kung paanong paraan ay lumapit si Purandara (Indra) sa kanya; ngunit nang makakita ng kahit munting siwang, siya’y napaso ng nangingibabaw na ningning at kapangyarihan ni Vṛtra.

Verse 68

इंद्र उवाच । न शक्नोमि च तं दैत्यं वीक्षितुं च कथंचन । तेजसा सर्वतो व्याप्तं तत्कथं सूदयाम्यहम्

Sinabi ni Indra: "Hindi ko kayang tingnan ang Daitya na iyon sa anumang paraan. Siya ay nababalot sa bawat panig ng nagniningas na liwanag; paano ko siya mapapatay?"

Verse 69

तस्मात्कंचिदुपायं मे तद्वधार्थं प्रकीर्तय । यथा शक्नोमि तत्सोढुं तेजस्तस्य दुरात्मनः

"Kaya naman, ipahayag mo sa akin ang ilang paraan para sa kanyang pagkalipol, upang makayanan ko ang nagniningas na enerhiya ng masamang kaluluwang iyon."

Verse 70

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा चिरं ध्यात्वा बृहस्पतिः । ततः प्रोवाच तं शक्रं विनयावनतं स्थितम्

Sinabi ni Sūta: "Matapos marinig ang kanyang mga salita, si Bṛhaspati ay nagmuni-muni nang mahabang panahon; pagkatapos ay kinausap niya si Śakra, na nakatayo sa harap niya na nakayuko nang may pagpapakumbaba."

Verse 71

बृहस्पतिरुवाच । तस्य ब्राह्म्यं स्थितं तेजः सम्यग्गात्रे पुरंदर । वीक्षितुं नैव शक्नोषि तेन त्वं त्रिदशाधिप

Sinabi ni Bṛhaspati: "O Purandara, sa loob ng kanyang katawan ay nananahan ang liwanag ng Brahma nang lubos; kaya naman, O panginoon ng mga diyos, hindi mo siya kayang tingnan man lang."

Verse 72

तथा ते कीर्तयिष्यामि तस्योपायं वधोद्भवम् । वधयिष्यसि येनात्र तं त्वं दानवसत्तमम्

"Alinsunod dito, sasabihin ko sa iyo ang paraan upang maisakatuparan ang kanyang pagpaslang—kung saan, dito at ngayon, papatayin mo ang pinakamahusay sa mga Dānava."

Verse 73

प्राचीसरस्वतीतीरे पुष्करारण्यमाश्रितः । दधीचिर्नाम विप्रर्षिः शतयोजनमुच्छ्रितः

Sa pampang ng Silangang Sarasvatī, nananahan sa gubat ng Puṣkara, naroon ang isang brahmanang rishi na nagngangalang Dadhīci, maringal na wari’y may taas na sandaang yojana.

Verse 74

तत्र नित्यं तपः कुर्वन्स्तौति नित्यं पितामहम् । स निर्विण्णो मुनिश्रेष्ठः प्राणानां धारणे हरे

Doon, araw-araw siyang nagsasagawa ng tapas at araw-araw ding pumupuri kay Pitāmaha (Brahmā). Ang pinakadakilang muni, napapagod sa pag-iingat lamang ng hininga ng buhay, ay naging walang pagkapit, O Hari.

Verse 75

चिरंतनो मुनिः स स्याज्जरयातिसमावृतः । तं प्रार्थय द्रुतं गत्वा तस्यास्थीनि गुरूणि च

Siya’y isang sinaunang muni, lubos na nababalot ng bigat ng katandaan. Pumaroon ka nang madali at manikluhod sa paghingi; hilingin mo rin ang kaniyang makapangyarihang mga buto.

Verse 76

स ते दास्यस्त्यसंदिग्धं त्यक्त्वा प्राणानतिप्रियान् । तस्यास्थिभिः प्रहरणं वज्राख्यं ते भविष्यति

Walang alinlangan, ibibigay niya ito sa iyo—kahit talikdan pa niya ang pinakamamahal niyang hininga ng buhay. Mula sa kaniyang mga buto, lilitaw ang sandatang tinatawag na Vajra at mapapasaiyo.

Verse 77

अमोघं ते ततो नूनं त्वं वृत्रं सूदयिष्यसि । तस्य वज्रस्य तत्तेजो ब्रह्मतेजोऽभिबृंहितम् । तेन वृत्रोद्भवं तेजः प्रशमं संप्रयास्यति

Kung magkagayon, ang sandata mo’y tiyak na hindi mabibigo, at mapapatay mo si Vṛtra. Ang ningning ng Vajra ay pinatibay ng liwanag na brahmaniko; sa pamamagitan nito, ang nag-aalab na kapangyarihang sumibol kay Vṛtra ay mapapawi at mapapapayapa.

Verse 78

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा सत्वरं शक्रः सर्वैर्दैवगणैः सह । जगाम पुष्करारण्ये यत्र प्राची सरस्वती

Sinabi ni Sūta: Nang marinig iyon, si Śakra ay nagmadaling umalis kasama ang lahat ng pangkat ng mga diyos patungo sa gubat ng Puṣkara, kung saan matatagpuan ang Sarasvatī na dumadaloy sa silangan.

Verse 79

त्रयस्त्रिंशत्समोपेता तीर्थानां कोटिभिर्युता । दधीचेराश्रमं तत्र सोऽविशच्चित्रसंयुतम्

Kasama ang Tatlumpu’t Tatlong (diyos) at napalilibutan ng di-mabilang na mga banal na tīrtha, pumasok siya roon sa āśrama ni Dadhīci, na pinalamutian ng kahanga-hangang kagandahan.

Verse 80

क्रीडंते नकुलैः सर्पा यत्र तुष्टिं गता मिथः । मृगाः पंचाननैः सार्धं वृषदंशास्तथाऽखुभिः

Doon, ang mga ahas ay nakikipaglaro sa mga nakula (mongoose) na kapwa nasisiyahan; ang mga usa’y namumuhay kasama ng mga leon, at ang mababangis na nangangagat ay kasama rin ng mga daga.

Verse 81

उलूक सहिताः काका मिथो द्वेषविवर्जिताः । प्रभावात्तस्य तपसो दधीचेः सुमहात्मनः

Ang mga uwak, kasama ang mga kuwago, ay wala nang pagkapoot sa isa’t isa—dahil sa bisa ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay) ng dakilang kaluluwang si Dadhīci.

Verse 82

दधीचिरपि चालोक्य देवाञ्छक्रपुरोगमान् । समायातान्प्रहृष्टात्मा सत्वरं संमुखोभ्यगात्

Si Dadhīci man ay nang makita ang mga diyos na dumarating na pinangungunahan ni Śakra, ay napuspos ng galak at agad na lumabas upang salubungin sila.

Verse 83

ततश्चार्घ्यं समादाय प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः । शक्रमभ्यागतं प्राह किं ते कृत्यं करोम्यहम्

Pagkaraan, kinuha niya ang arghya, ang handog ng paggalang, at paulit-ulit na nagpatirapa; saka niya sinabi sa bagong dating na Śakra: “Anong gawain ang nais mong gawin ko para sa iyo?”

Verse 84

गृहायातस्य देवेश तच्छीघ्रं मे निवेदय

O Panginoon ng mga diyos, ngayong dumating ka na sa aking tahanan, ipahayag mo agad sa akin ang iyong layunin.

Verse 85

इंद्र उवाच । आतिथ्यं कुरु विप्रेंद्र गृहायातस्य सन्मुने । त्वदस्थीनि निजान्याशु मम देह्यविकल्पितम्

Wika ni Indra: “O pinakadakila sa mga Brahmin, O kagalang-galang na muni—ipagkaloob mo sa akin ang pagkamapagpatuloy, ako na dumating sa iyong tahanan. Pagkaraan, nang walang pag-aalinlangan, ibigay mo agad sa akin ang sarili mong mga buto.”

Verse 86

अतदर्थमहं प्राप्तस्त्वत्सकाशं मुनीश्वर । अस्थिभिस्ते परं कार्यं देवानां सिद्धिमेष्यति

“Dahil sa layuning iyon ako lumapit sa iyo, O panginoon ng mga muni. Sa pamamagitan ng iyong mga buto, maisasakatuparan ang isang dakilang gawain, at magtatamo ng tagumpay ang mga diyos.”

Verse 87

सूत उवाच । इंद्रस्य तद्वचः श्रुत्वा दधीचिस्तोषसंयुतः । ततः प्राह सहस्राक्षं सर्वैर्देवैः समन्वितम्

Sabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salitang iyon ni Indra, si Dadhīci, na puspos ng galak, ay nagsalita sa May Sanlibong Mata, na kasama ang lahat ng mga diyos.

Verse 88

अहो नास्ति मया तुल्यः सांप्रतं भुवि कश्चन । पुण्यवान्यस्य देवेशः स्वयमर्थी गृहागतः

Ay! Sa panahong ito sa lupa, wala nang kapantay ko sa pagpapala—sapagkat napakadakila ng aking kabutihang-loob, kaya ang Panginoon ng mga diyos mismo ay dumating sa aking tahanan bilang isang humihiling.

Verse 89

धन्यानि च ममास्थीनि यानि देवेश ते हितम् । करिष्यंति सदा कार्यं रक्षार्थं त्रिदिवौकसाम्

Mapalad ang aking mga buto, O Panginoon ng mga diyos, sapagkat lagi nilang maisasakatuparan ang iyong kapaki-pakinabang na gawain—para sa pag-iingat sa mga nananahan sa langit.

Verse 90

एषोऽहं संप्रदास्यामि प्रियान्प्राणान्कृते तव । गृहाण स्वेच्छयाऽस्थीनि स्वकार्यार्थं पुरंदर

Masdan! Alang-alang sa iyo, isusuko ko ang minamahal kong hininga ng buhay. O Purandara, tanggapin mo, ayon sa iyong kalooban, ang aking mga buto upang matupad ang iyong sariling matuwid na gawain.

Verse 91

एवमुक्त्वा महर्षिः स ध्यानमाश्रित्य सत्वरम् । ब्रह्मरंध्रेण निःसार्य प्राणमात्मानमत्यजत्

Pagkasabi nito, ang dakilang rishi ay agad na pumasok sa pagninilay; at saka, inilabas ang hininga ng buhay sa pamamagitan ng bukana ni Brahma, at iniwan ang buhay na nasa katawan.

Verse 93

तस्मिन्नेव काले तु तस्यास्थीनि शतक्रतुः । प्रगृह्य विश्वकर्माणं ततः प्रोवाच सादरम्

Sa mismong sandaling iyon, si Śatakratu (Indra), matapos kunin ang kanyang mga buto, ay magalang na nagsalita kay Viśvakarmā.

Verse 94

एतैरस्थिभिः शीघ्रं मे कुरु त्वं वज्रमायुधम् । येन व्यापादयाम्याशु वृत्रं दानवसत्तमम्

Gamit ang mga butong ito, mabilis mong likhain para sa akin ang sandatang tinatawag na Vajra, na gagamitin ko upang agad na paslangin si Vṛtra, ang pinakamakapangyarihan sa mga Dānava.

Verse 95

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वकर्मा त्वरान्वितः । यथायुधं तथा चक्रे वज्राख्यं दारुणाकृति

Nang marinig ang kanyang mga salita, si Viśvakarmā—na nagmamadali—ay nilikha ang sandata ayon sa utos: ang Vajra, na may kakila-kilabot na anyo.

Verse 96

षडस्रि शतपर्वाख्यं मध्ये क्षामं विभीषणम् । प्रददौ च ततस्तस्मै सहस्राक्षाय धीमते

Pagkatapos ay ipinagkaloob niya sa matalinong Panginoong may Libong Mata (Indra) ang isang nakasisindak na sandata, may anim na talim at kilala bilang "Śataparvan," na payat sa gitna.

Verse 97

अथ तं स समादाय द्वादशार्कसमप्रभम् । समाधिस्थं चरैर्ज्ञात्वा वृत्रं संध्यार्चने रतम्

Kinuha ang nagniningning na sandatang iyon, na nagliliyab na parang labindalawang araw, nalaman niya sa pamamagitan ng kanyang mga espiya na si Vṛtra ay nasa malalim na pagninilay (samādhi), at taimtim sa pagsamba sa takipsilim.

Verse 98

ततश्च पृष्ठभागं स समाश्रित्य त्रिलोकराट् । चिक्षेप वज्रमुद्दिश्य तद्वधार्थं समुत्सुकः

Pagkatapos, ang soberano ng tatlong daigdig (Indra), na pumustura sa likuran niya, ay inihagis ang kidlat—na naglalayong patayin siya—sabik na maisakatuparan ang pagpaslang na iyon.

Verse 99

स हतस्तेन वज्रेण दानवो भस्मसाद्गतः । शक्रोपि हतमज्ञात्वा भयात्तस्याथ दुद्रुवे

Tinamaan ng kidlat na Vajra, napatay ang Dānava at naging abo. Ngunit si Śakra (Indra), di nalalamang patay na siya, ay tumakas pa rin dahil sa takot sa kanya.

Verse 100

मनुष्यरहिते देशे विषमे गुल्मसंवृते । लिल्ये शक्रस्तदा सर्वं मेने वृत्रमयं जगत्

Sa lupang walang tao, magaspang at nababalutan ng masukal na palumpong, nagkubli si Śakra. Noon ay inakala niyang ang buong daigdig ay punô ng Vṛtra.

Verse 101

एतस्मिन्नंतरे देवाः पश्यंतः सर्वतो दिशम् । सिद्धचारणगन्धर्वा आजग्मुश्च शतक्रतुम्

Samantala, ang mga diyos ay tumingin sa lahat ng dako; kasama ang mga Siddha, Cāraṇa, at Gandharva, sila’y dumating kay Śatakratu (Indra).

Verse 102

ततः कृच्छ्राच्च तैर्दृष्टः शक्रोऽसौ गहने वने । निलीनो भयसंत्रस्तो गुल्ममध्ये व्यवस्थितः

Pagkaraan, sa hirap ay namataan nila si Śakra sa masukal na gubat: nakatago, nanginginig sa takot, at nasa gitna ng mga palumpong.

Verse 103

देवा ऊचुः । किं त्वं भीतः सहस्राक्ष वृत्रोऽयं घातितस्त्वया । परिवारेण सर्वेण वीक्षितोऽस्माभिरेव च

Wika ng mga diyos: “O May Sanlibong Mata, bakit ka natatakot? Ang Vṛtra na ito’y napatay mo na; nakita namin mismo, kasama ang buong iyong kasama.”

Verse 104

अस्मादागच्छ गच्छामो गृहं प्रति पुरंदर । कुरु त्रैलोक्यराज्यं त्वं सांप्रतं हतकण्टकम्

“Lumayo tayo mula rito; umuwi tayo, O Purandara. Ngayon ay tanggapin mo ang paghahari sa tatlong daigdig—naalis na ang tinik (kaaway/hadlang) mo.”

Verse 105

तच्छ्रुत्वाऽथ विनिष्क्रांतो गुल्ममध्याच्छतक्रतुः । हृष्टरोमा हतं श्रुत्वा वृत्रं दानवसत्तमम्

Pagkarinig noon, lumabas si Śatakratu (Indra) mula sa gitna ng mga sukal; at nang marinig niyang napatay si Vṛtra—ang pinakadakila sa mga Dānava—nangingilabot sa galak ang kanyang balahibo.

Verse 106

अथ पश्यंति यावत्तं देवाः सर्वे शतक्रतुम् । तावत्तेजोविहीनं तद्गात्रं दुर्गंधितायुतम्

Pagkaraan, nang pagmasdan ng lahat ng mga diyos si Śatakratu (Indra), nakita nilang ang kanyang katawan ay nawalan ng ningning at nababalot ng mabahong amoy.

Verse 107

दृष्ट्वा लोकगुरुर्ब्रह्मा देवान्सर्वानुवाच ह । शक्रोऽयं सांप्रतं व्याप्तः पापया ब्रह्महत्यया

Nang makita ito, si Brahmā, ang guro ng mga daigdig, ay nagsalita sa lahat ng mga diyos: “Ang Śakra (Indra) na ito ay ngayo’y sinaklaw ng makasalanang dungis ng brahmahatyā.”

Verse 108

यदनेन हतो वृत्रो ब्रह्मभूतश्छलेन सः । तस्मात्त्याज्यः सुदूरेण नो चेत्पापमवाप्स्यथ

Sapagkat si Vṛtra—na naging tulad ng Brahman (karapat-dapat sa katayuang brahmin)—ay pinaslang niya sa pamamagitan ng daya, kaya dapat siyang layuan nang malayo; kung hindi, kayo man ay magkakamit ng kasalanan.

Verse 109

ब्रह्मघ्नेन समं स्पर्शः संभाषोऽथ विनिर्मितः । पापाय जायते पुंसां तस्मात्तं दूरतस्त्यजेत्

Ang pagdikit sa mamamatay ng Brahmana, at maging ang pakikipag-usap sa kanya, ay nagiging sanhi ng kasalanan sa mga tao; kaya dapat siyang talikuran at iwasan mula sa malayo.

Verse 110

आस्तां संस्पर्शनं तस्य संभाषो वा विशेषतः । दर्शनं वापि तस्याहुः सर्वपापप्रदं नृणाम्

Huwag nang banggitin ang paghipo sa kanya—lalo na ang pakikipag-usap—sapagkat kahit ang pagtanaw lamang sa kanya, ayon sa sabi, ay nagdudulot ng lahat ng uri ng kasalanan sa tao.

Verse 111

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा ब्रह्मणो वाक्यं शक्रो दृष्ट्वाऽत्मनस्तनुम् । तेजसा संपरित्यक्तां दुर्गन्धेन समावृताम्

Wika ni Sūta: Nang marinig ang mga salita ni Brahmā, minasdan ni Śakra ang sarili niyang katawan—iniwan ng ningning at nababalot ng mabahong amoy.

Verse 112

ततः प्रोवाच लोकेशं दीनः प्रणतकन्धरः । तवाहं किंकरो देव त्वयेंद्रत्वे नियोजितः

Pagkaraan, sa dalamhati at nakayukong ulo, nagsalita siya sa Panginoon ng mga daigdig: “O Diyos, ako’y iyong lingkod, na ikaw ang nagtalaga sa akin sa tungkulin ni Indra.”

Verse 113

तस्मात्कुरु प्रसादं मे ब्रह्महत्याविनाशनम् । प्रायश्चित्तं विभो ब्रूहि येन शुद्धिः प्रजायते

“Kaya ipagkaloob mo sa akin ang biyayang pumupuksa sa kasalanang brahmahatyā. O Makapangyarihan, ituro mo ang prāyaścitta, ang pagtubos na magbubunga ng kadalisayan.”

Verse 114

ब्रह्मोवाच । अष्टषष्टिषु तीर्थेषु त्वं स्नात्वा बलसूदन । आत्मानं हेमजं देहि पापपूरुषसंज्ञितम्

Wika ni Brahmā: “O mamumuksa kay Bala, maligo ka sa animnapu’t walong banal na tawiran (tīrtha). Pagkaraan, ihandog mo ang gintong anyo ng iyong sarili, na tinatawag na ‘Pāpa-puruṣa’ (taong-kasalanan), bilang pamalit sa ritwal.”

Verse 115

मंत्रवत्तं यथोक्तं च ब्राह्मणाय महात्मने । स्नात्वा पुण्यजले तीर्थे ब्रह्मघ्नोऽहमिति ब्रुवन्

“At ayon sa itinakda at may kasamang mga mantra, ibigay mo iyon sa isang dakilang brāhmaṇa. Pagkaligo sa banal na tubig ng tīrtha, ipahayag sa pagsisisi: ‘Ako ang pumatay sa brahmana (brahma-slayer).’”

Verse 116

स्नातमात्रस्य ते हस्ताद्यत्र तत्पतति क्षितौ । तेजः संजायतेगात्रे दुर्गंधश्च प्रणश्यति

Pagkapaligo mo pa lamang, sa mismong pook na mahuhulog iyon mula sa iyong kamay tungo sa lupa, sisilang ang liwanag sa iyong katawan at mawawala ang mabahong amoy.

Verse 117

तस्मिंस्तीर्थे त्वया तच्च स्थाप्यं शक्र कपालकम् । महेश्वरस्य नाम्ना च पूजनीयं ततः परम्

Sa tīrtha ring iyon, O Śakra, itindig mo roon ang mangkok na bungo; at mula noon, sambahin iyon sa pangalan ni Maheśvara.

Verse 118

पंचभिर्वक्त्रमंत्रैश्च ततो देयाऽत्मतस्तनूः । हेमोद्भवा द्विजेन्द्राय ततः शुद्धिमवाप्स्यसि

Pagkatapos, sa pamamagitan ng limang mantra na nagmula sa banal na bibig, ihandog sa pinakadakila sa mga brāhmaṇa ang gintong anyo na hinubog mula sa iyong sarili; at sa gayon ay makakamtan mo ang kadalisayan.

Verse 119

शक्रस्तु तद्वचः श्रुत्वा ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । कपालं वृत्रजं गृह्य तीर्थयात्रां ततो गतः

Nang marinig ni Śakra ang mga salita ni Brahmā, na ang kapanganakan ay di-nahahalatang anyo, kinuha niya ang bungo na nagmula kay Vṛtra at saka tumulak sa banal na paglalakbay sa mga tīrtha.

Verse 120

अष्टषष्टिषु तीर्थेषु गच्छन्स च सुरेश्वरः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे समायातः क्रमेण च

Habang naglalakbay ang Panginoon ng mga diyos sa animnapu’t walong tīrtha, dumating siya sa takdang panahon sa banal na lupain na nauukol kay Hāṭakeśvara.

Verse 121

विश्वामित्रह्रदे स्नात्वा यावत्तस्माद्विनिर्गतः । कपालं पतितं तस्मात्स्वयमेव हतात्मनः

Nang makapaligo siya sa lawa ni Viśvāmitra at kagagaling lamang sa tubig, ang bungo ay kusang nalaglag mula sa kanya—siya na pinahihirapan sa kalooban.

Verse 122

ततस्तं पूजयामास मन्त्रैर्वक्त्रसमुद्भवैः । सर्वपापहरैः पुण्यैर्यथोक्तैर्ब्रह्मणा पुरा

Pagkaraan, sinamba niya iyon sa pamamagitan ng mga mantrang isinilang sa bibig—banal at mapagpala, nag-aalis ng lahat ng kasalanan—gaya ng itinakda noon ni Brahmā.

Verse 123

एतस्मिन्नेव काले तु दुर्गन्धो नाशमाप्तवान् । तच्छरीराद्द्विजश्रेष्ठा महत्तेजो व्यजायत

Sa mismong sandaling iyon, naglaho ang baho; at mula sa kanyang katawan—O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang—sumilang ang dakilang liwanag.

Verse 124

एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा सह देवैः समागतः । ब्रह्महत्याविमुक्तं तं ज्ञात्वा सर्वसुराधिपम्

Noon ding iyon, dumating si Brahmā kasama ang mga diyos; at nang malaman niyang ang Panginoon ng lahat ng mga diyos ay napalaya na sa kasalanan ng pagpatay sa brāhmaṇa, lumapit siya sa kanya.

Verse 125

श्रीब्रह्मोवाच । ब्रह्महत्याकृतो दोषो गतस्ते सुरसत्तम । शेषपापविशुद्ध्यर्थं स्वर्णदानं प्रयच्छ भोः

Wika ni Śrī Brahmā: “O pinakamainam sa mga diyos, ang dungis na dulot ng pagpatay sa brāhmaṇa ay lumisan na sa iyo. Upang luminis ang nalalabing kasalanan, maghandog ka ng kaloob na ginto.”

Verse 126

कपालमेतद्देशेऽत्र यत्त्वया परिपूजितम् । वृत्रस्य पंचभिर्मंत्रैर्हरवक्त्रसमुद्भवैः

“Ang bungo na ito sa lupang ito mismo—yamang sinamba mo ito nang wasto sa pamamagitan ng limang mantra na nagmula sa bibig ni Hara (Śiva), ukol sa pagtubos na may kaugnayan kay Vṛtra—”

Verse 127

प्रदास्यसि ततो भक्त्या हेमजामात्मनस्तनुम् । विधिना मंत्रयुक्तेन तव पापं प्रयास्यति । यद्यत्पूर्वकृतं कृत्स्नं प्रदाय ब्राह्मणाय भोः

“Pagkaraan, sa debosyon, magbibigay ka ng kawanggawa ng isang gintong anyo ng iyong sariling katawan. Kapag isinagawa ayon sa tuntunin at may kasamang mantra, lilisan ang iyong kasalanan. Anumang dating nagawang kamalian, sa kabuuan—kapag inialay sa isang brāhmaṇa, O (Indra)—”

Verse 128

एवमुक्तस्ततः शक्रो ब्रह्मणा सुरसंनिधौ । तथेत्युक्त्वा तु तत्कालं पापपिंडं निजं ददौ

Sa gayon, nang kausapin siya ni Brahmā sa harap ng mga diyos, sinabi ni Śakra (Indra), “Gayon nga,” at sa mismong sandaling iyon ay ibinigay niya ang sariling bukol ng kasalanan (pāpapiṇḍa).

Verse 129

कृत्वा हेममयं विप्रा ब्राह्मणाय महात्मने । गर्तातीर्थसमुत्थाय वाताख्यायाहिताग्नये

Matapos likhain ang handog na ginto, ito’y ibinigay sa isang dakilang brāhmaṇa—na kaugnay ng Gartā-tīrtha—na ang pangalan ay Vātaka, isang āhitāgni na maybahay na nag-iingat ng mga banal na apoy.

Verse 130

एतस्मिन्नंतरे विप्रो गर्हितः सोऽथ नागरैः । धिग्धिक्पाप वृथा वेदा ये त्वया पारिताः पुरा

Samantala, nilait at ininsulto ng mga taga-lungsod ang brāhmaṇa: “Kahihiyan! Kahihiyan! O makasalanan—walang saysay ang mga Veda na dati mong pinag-aralan!”

Verse 131

नास्माभिः सह संपर्कं कदाचित्त्वं करिष्यसि । गृहीतं यत्त्वया दानं पापपिंडसमुद्भवम्

“Hindi ka na muling makikisama sa amin kailanman, sapagkat tinanggap mo ang ‘handog’ na nagmula sa isang bukol ng kasalanan.”

Verse 132

ततः प्रोवाच विप्रः स उपमन्युकुलोद्भवः । विवर्णवदनो भूत्वा नाम्ना ख्यातः स वातकः

Pagkaraan, nagsalita ang brāhmaṇa—isinilang sa angkan ni Upamanyu. Namutla ang kanyang mukha, at siya’y kilala sa pangalang Vātaka.

Verse 133

त्वया शक्र प्रदत्तो मे पापपिंडः स्वको यतः । मया प्रतिग्रहस्तेन दाक्षिण्येन कृतस्तव

“O Śakra, yamang ang bukol ng kasalanang iyon—na iyo mismo—ay ibinigay mo sa akin, tinanggap ko lamang ito dahil sa paggalang at kagandahang-loob sa iyo.”

Verse 134

न लोभेन सुरश्रेष्ठ पश्यतस्ते विगर्हितः । अहं च ब्राह्मणैः सर्वैरेतैर्नगरवासिभिः

“O pinakadakila sa mga diyos, hindi dahil sa kasakiman—ngunit kahit ikaw ay nakamasid, ako’y hinatulan at sinisi ng lahat ng mga brahmana at ng mga naninirahan sa lungsod.”

Verse 135

तस्मान्नाहं ग्रहीष्यामि एतं तव प्रतिग्रहम्

“Kaya nga, hindi ko tatanggapin ang handog na ito mula sa iyo.”

Verse 136

भूयोऽपि तव दास्यामि न त्वं गृह्णासि चेत्पुनः ब्र । ह्मशापं प्रदास्यामि दारुणं च क्षयात्मकम्

“Muli ko itong ibibigay sa iyo; ngunit kung hindi mo pa rin tatanggapin, O brahmana, ipapataw ko sa iyo ang sumpa ni Brahmā—kakila-kilabot, nagdudulot ng pagkapuksa at pagkalanta.”

Verse 137

इंद्र उवाच । वेदागंपारगो विप्रो यदि कुर्यात्प्रतिग्रहम् । न स पापेन लिप्येत पद्मपत्रमिवांभसा

Sinabi ni Indra: “Kung ang isang brahmanang nakatawid na sa malayong pampang ng mga Veda ay tumanggap ng kaloob, hindi siya nadudungisan ng kasalanan—gaya ng dahon ng lotus na hindi nababasa ng tubig.”

Verse 138

तस्मात्ते पातकं नास्ति शृणुष्वात्र वचो मम । एतैस्त्वं गर्हिते यस्माद्ब्राह्मणैर्नगरोद्भवैः

“Kaya nga, wala kang kasalanan. Ngayon, pakinggan mo ang aking mga salita rito: sapagkat ikaw ay pinintasan ng mga brahmanang ito na taga-lungsod.”

Verse 139

एतेषां सर्वकृत्येषु प्रधानस्त्वं भविष्यसि । एतेषां पुत्रपौत्रा ये भविष्यंति तथा तव

Sa lahat ng gawain ng mga taong ito, ikaw ang magiging pinuno. At ang mga anak at apo na lilitaw para sa kanila—gayon din para sa iyo.

Verse 140

ते सर्वे चाज्ञया तेषां वर्तयिष्यंत्यसंशयम् । युष्मद्वाक्यविहीनं यत्कृत्यं स्वल्पमपि द्विज

Silang lahat, walang pag-aalinlangan, ay kikilos ayon sa kanilang utos. Anumang gawain—kahit maliit, O dvija (dalawang-ulit na isinilang)—na gawin nang wala ang iyong salita (pahintulot)…

Verse 141

तेषां संपत्स्यते वन्ध्यं यथा भस्महुतं तथा । कपालमोचनं नाम ख्यातमेतद्भविष्यति

Para sa kanila, ito’y magiging walang bunga—gaya ng handog na ibinuhos sa abo. At ang pook na ito’y sasikat sa pangalang “Kapālamocana”.

Verse 142

ये तु संस्मृत्य मनुजाः कपालं मम सद्द्विज । तत्र श्राद्धं करिष्यंति ते नरा मुक्तिसंयुताः । श्राद्धपक्षे विशेषेण प्रयास्यंति परांगतिम्

Ngunit yaong mga tao na, sa pag-alaala sa aking bungo, O mabuting brāhmaṇa, ay magsasagawa ng śrāddha roon—ang mga iyon ay pagkakalooban ng mokṣa, ang paglaya. Lalo na sa panahon ng śrāddha, ang Pitṛ-pakṣa, mararating nila ang kataas-taasang kalagayan.

Verse 143

स्थानबाह्यद्विजातीनां कुले दारपरिग्रहम् । कृत्वा त्वद्गोत्रसंभूता ब्राह्मणा मत्प्रसादतः

Sa pagkuha ng mga asawa mula sa mga angkan ng mga dvija na mula sa labas ng lupain, at sa pagtatatag ng sambahayan—sa aking biyaya—ang mga brāhmaṇa ay lilitaw na isinilang sa iyong gotra (angkan).

Verse 144

व्यवहार्या भविष्यंति नगरे सर्वकर्मसु । एवमुक्त्वा सहस्राक्षस्ततश्चादर्शनं गतः

“Sila’y kikilalanin at magiging may kapangyarihan sa lungsod sa lahat ng gawain.” Pagkasabi nito, si Sahasrākṣa (Indra) ay naglaho sa paningin.

Verse 145

वातोपि तेन वित्तेन प्रतिग्रहकृतेन च । चकार तत्र प्रासादं देवदेवस्य शूलिनः

At si Vāta rin, sa yamang iyon na natamo sa pagtanggap ng mga handog, ay nagtayo roon ng isang prāsāda, isang dambanang-palasyong inialay sa Diyos ng mga diyos, ang Panginoong may hawak ng Trisula (Śiva).

Verse 146

ततः प्रोवाच शक्रस्तान्ब्राह्मणान्नगरोद्भवान् । कपालमोचने स्नात्वा यो देवं ह्यर्चयिष्यति

Pagkaraan, nagsalita si Śakra (Indra) sa mga brāhmaṇa na sumibol sa lungsod na iyon: “Sinumang maligo sa Kapālamocana at sumamba sa Panginoon doon nang wasto…”

Verse 147

ब्रह्महत्योद्भवं पापं तस्य नश्यत्यसंशयम् । महापातकयुक्तो वा विपाप्मा संभविष्यति

…ang kasalanang nagmula sa brahmahatyā (pagpatay sa isang brāhmaṇa) ay mapapawi sa kanya—walang alinlangan. Kahit ang nabibigatan ng malalaking kasalanan ay magiging malinis sa sala.

Verse 148

स तथेति प्रतिज्ञाय ब्राह्मणान्नगरोद्भवान् । तत्रैव स्वाश्रमं कृत्वा पूजयामास शंकरम्

Sila, ang mga brāhmaṇa na ipinanganak sa lungsod na iyon, ay nagsabing “Gayon nga,” at nangako. Pagkatapos, doon din mismo, itinatag nila ang sarili nilang āśrama at sinamba si Śaṅkara (Śiva).

Verse 149

ततःप्रभृति यत्किंचित्तेषां कृत्यं प्रजायते । तद्वाक्येन प्रकुर्वंति तत्र ये नागरः स्थिताः

Mula noon, anumang tungkulin o gawaing lumitaw para sa kanila, ang mga Nāgara na naninirahan doon ay isinagawa iyon ayon sa kanilang salitang may kapangyarihan.

Verse 150

एतस्मात्कारणाज्जातो मध्यगो द्वितीयस्त्विह

Dahil sa mismong dahilang ito, dito sumibol ang pamagat na ‘Ikalawang Madhyaga’, isang katawagang isinilang mula sa sanhi na ito.

Verse 151

एतद्वः सर्वमाख्यातमाख्यानं पापनाशनम् । कपालेश्वरदेवस्य शृण्वतां पठतां नृणाम्

Ang lahat ng ito ay naisalaysay na sa inyo—ang banal na salaysay na pumupuksa sa kasalanan tungkol kay Panginoong Kapāleśvara—para sa mga nakikinig at sa mga bumibigkas nito.

Verse 152

यथा देवेश्वरस्यात्र पापं नष्टं महात्मनः । ब्रह्महत्या यथा नष्टा तस्मिंस्तीर्थे द्विजोत्तमाः

O mga pinakadakilang brāhmaṇa, kung paanong sa pook na ito ay napawi ang kasalanan ng dakilang-kaloobang Deveśvara, gayon din sa tīrtha ring iyon ay napuksa ang mabigat na kasalanang brahmahatyā.

Verse 269

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये वातकेश्वरक्षेत्रकपालमोचनेश्वरोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनं नामैकोनसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Sa ganito, sa banal na Skanda Mahāpurāṇa, sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong śloka, sa ikaanim na Nāgara-khaṇḍa, sa Māhātmya ng Hāṭakeśvara-kṣetra, nagtatapos ang Kabanata 269 na tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Paglitaw ni Kapālamocaneśvara sa Vātakeśvara-kṣetra.”